Belgische varkenssector tot productiebeperking bereid

Nadat de landbouworganisaties in ons land een gemeenschappelijke eisenbundel uitwerkten voor de zuivelsector hebben ze dat sterk staaltje van onderhandelen nog eens overgedaan voor de varkenssector. Vlaams landbouwminister Joke Schauvliege gaf in het Vlaams Parlement al te kennen dat zo’n eenduidig signaal haar goed van pas komt in de aanloop naar de Europese Landbouwraad op 7 september. Maken deel uit van het gevraagde maatregelenpakket op Europees niveau: juistere marktvoorspellingen, exportondersteuning, een gelijk speelveld in de EU, promotie, inkomensstabilisatie en het voorstel om in crisistijd de varkensproductie op Europees vlak te beperken.

De Europese varkenshouderij verkeert momenteel in een diepe crisis. Europa is meer dan zelfvoorzienend voor varkensvlees en dit maakt dat de sector sterk exportgericht is. De Oekraïnecrisis heeft er toe geleid dat Rusland geen varkensvlees meer importeert vanuit Europa en dit laat zich sterk voelen binnen de varkenshouderij. De sector heeft het er dan ook moeilijk mee dat Europa niet de nodige hulp biedt om de crisis te bedwingen.

De landbouworganisaties die de belangen van de producenten verdedigen willen dan ook dat Europa minstens het marktinstrumentarium herbekijkt, aanpast en uitbreid. “Het is belangrijk om maximaal in te zetten op de export van varkensvlees. Verder zou Europa herstructureringsmaatregelen kunnen voorstellen die er voor zorgen dat de markt zich kan herstellen”, luidt het in een eisenbundel waarover landbouworganisaties ABS, Boerenbond en FWA het eens zijn geraakt.

Woensdag belandde de gemeenschappelijke eisenbundel in de mailbox van minister Joke Schauvliege en daags nadien kunnen ook wij onze hand er op leggen. De gebrekkige statistieken van Europa die geen goede marktvoorspelling voor varkensvlees toelaten, zijn een oud zeer dat de landbouwsector dringend wil genezen. Niet alle landen slagen er in om correcte statistieken te produceren en door te spelen aan Europa. Daardoor is er een te grote foutenmarge op de berekeningen en is het gevaar groot dat Europa zelf een verkeerde inschatting maakt van de problemen in de sector. “Landen die er niet in slagen om correcte gegevens af te leveren, dienen gesanctioneerd te worden”, is de suggestie.

Vandaag zijn alleen de voorraden die in het kader van ‘ steun voor particuliere opslag’ zijn aangemeld in beeld. Daarnaast zit er een veelvoud aan varkensvlees in de frigo’s van slachthuizen en elders. De sector vreest dat het op de markt komen van al dit vlees prijsverstorend kan werken. Om een goede inschatting van de markt te maken, zou het goed zijn al het varkensvlees dat in opslag zit in kaart te hebben. “In de VS worden er statistieken op weekbasis aangemaakt”, krijgt de EU een voorbeeld van hoe het moet. Om een goede voorspelling op iets langere termijn te maken, is het goed om zicht te hebben op het aantal gedekte zeugen. Een stijging of daling van de gedekte zeugen geeft een beeld hoe het aanbod varkens een half jaar verder zal zijn. Dit geeft de mogelijkheid om voldoende op voorhand de marktmechanismen in stelling te brengen.

Het volgende punt dat hoog op het verlanglijstje staat, is exportondersteuning. Europa is netto-exporteur van varkensvlees. Wanneer het Europees beleid (de houding tijdens de Oekraïnecrisis, nvdr.) ingrijpt op de o zo belangrijke exportpositie, dan verwacht de varkenssector van Europa “gepaste maatregelen om de gevolgen te verzachten”. Door het importverbod van Rusland, de stagnatie van de varkensvleesconsumptie in de EU en de recente toename van de productie is de druk op de interne markt alleen maar toegenomen. Voor een oplossing rekent de sector op extra Europese middelen voor exportpromotie, hulp bij het aanboren van nieuwe afzetmarkten en EU-instrumenten zoals exportverzekeringen en -waarborgen om de financiële risico’s van exporteurs mee in te dekken.

Naast deze vragen is de creatie van een gelijk spelersveld voor de landen die importeren in de EU een belangrijk punt. De productiestandaarden in de EU liggen hoger dan in veel landen die exporteren naar de EU. Het instellen van een gelijk speelveld voor de import zal zorgen voor minder druk op de interne marktprijs. Europa moet ook toezien op een correcte en transparantie etikettering van de varkensvleesproducten. De Europese regelgeving betreffende het effectieve vleespercentage voor varkensvlees en -producten wordt best ook herzien.

Promotie van varkensvlees is een goed middel om het varkensvleesverbruik op de interne markt te stimuleren. Er worden dan ook extra Europese middelen gevraagd om promotiecampagnes op te zetten. Omdat prijsvolatiliteit op producentenniveau nefast is voor de hele varkensketen is er het idee om onderlinge inkomensstabiliserende fondsen op te zetten die door Europa gesubsidieerd worden. Alle schakels in de keten zouden moeten bijdragen tot de financiering van instrumenten die de marge van de boer beschermen.

De meest opvallende passage uit de eisenbundel handelt evenwel over productiebeperkende maatregelen. Vooreerst is er het voorstel om varkens tijdelijk iets lichter te slachten wanneer uit de statistieken blijkt dat er zich een structureel overaanbod zal voordoen. Op die manier kan de markt reeds een stuk ontlast worden vooraleer er echt overaanbod is. Anticiperen is de boodschap want in tijden van overaanbod heeft het invoeren van zo een maatregel geen zin aangezien dit nog extra vlees op de markt zou brengen, waardoor de prijsdruk alleen maar zou toenemen.

Het aanleveren van vleesvarkens op een lager gewicht moet op Europees vlak worden bekeken. Het heeft geen zin dat een individuele lidstaat dit doet aangezien dit dan weinig of geen effect zou hebben. Tijdelijk de productie verlagen, kan ook door een Europese uitkoopregeling voor zeugenplaatsen. De redenering van de de Belgische landbouworganisaties is dat de productie van varkensvlees in Europa door een warme sanering van de zeugenhouderij tijdelijk maar substantieel kan dalen. Op die manier kan er marktherstel optreden.