Vlaams landschapsproject dingt mee naar Europese prijs

Uit zes Vlaamse landschapsprojecten wordt één uitgekozen om mee te dingen naar de Europese Landschapsprijs. Kanshebbers zijn het natuurgebied Averbode Bos&Heide, het samenwerkingsproject Bosland, de landschapsprojecten Herzele Habitat en Vallei van de Oude Kale, het Nationaal Park Hoge Kempen en het landschap van de voormalige landsloperskolonies van Wortel en Merksplas.

De Europese landschapsprijs is een initiatief van de Raad van Europa. Uit 27 inzendingen, één uit elke lidstaat, wordt een organisatie beloond die zich inzet voor de bescherming, het beheer of de inrichting van een landschap. In 2011 deed het Waalse project ‘La route paysagère du Parc naturel des Plaines de l’Escaut’ voor ons land mee. In 2013 is het de beurt aan Vlaanderen. Om de beste kandidaat te selecteren, organiseerde het agentschap Onroerend Erfgoed een preselectie.

Zes kandidaten dienden een sterk dossier in. Midden in het groene hart van het projectgebied de Merode, ligt het prestigieuze natuurgebied Averbode Bos&Heide. In 2004 kocht de Vlaamse overheid de 1.500 hectare bossen en landerijen van de familie de Merode. Verschillende partners gingen vervolgens het engagement aan om het landschap als één geheel te bewaren, beheren en ontwikkelen. Natuurpunt werkte een sterk landschapsherinrichtingsplan uit dat onder meer voorziet in de vervanging van aangeplante naaldbossen door meer natuurlijke bossen met inheemse boomsoorten.

Dankzij het samenwerkingsproject Bosland in het noordwesten van de provincie Limburg is het landschap vandaag ontsloten door diverse kwalitatieve routestructuren voor wandelaars, fietsers, ruiters en mountainbikers. De focus ligt voornamelijk op de jongste bezoekers want Bosland heeft de ambitie het meest kindvriendelijke bos van Vlaanderen te worden.

De gemeente Herzele in de Oost-Vlaamse Denderstreek, kandideert met het dossier Herzele Habitat. Het gemeentebestuur van Herzele zorgt voor een vlotte coördinatie van vier uiteenlopende initiatieven omtrent landschapsbeleving, trage wegen, de bescherming van steenuilen en het verenigen van landschap en kunst. Met dit project toont de gemeente dat er geen grote financiële, administratieve of andere middelen nodig zijn om op lokaal niveau aandacht te ontwikkelen voor het landschap. Met een stevige brok welgemeend engagement en samenwerking tussen inwoners en bestuur, geraakt men al heel ver.

Op het grondgebied van de gemeenten Nevele, Lovendegem en de stad Gent, situeert zich het landschapsinrichtingsproject Vallei van de Oude Kale. De Oude Kale is één van de weinige waterlopen in Oost-Vlaanderen die niet is rechtgetrokken en nog zijn typische, meanderende loop heeft behouden. In 2002 zijn de partners van een landschapsinrichtingsplan gestart om van de vallei een uniek stukje landschap te maken. De aanleg van natuur, ecologische oeverzones en mooie wandel- en fietsroutes dragen bij tot een grotere bewustwording van de waarde van het landschap.

In 2006 realiseerde de vzw Regionaal Landschap Kempen en Maasland het eerste nationaal park in België: het 6.000 hectare groot gebied Nationaal Park Hoge Kempen. Het park staat gekend omwille van de uitzonderlijke combinatie tussen rurale en industriële landschapselementen. Deze combinatie is zo uniek dat de Hoge Kempen worden voorgedragen voor een erkenning als UNESCO werelderfgoed.

In het noorden van Antwerpen vinden we de laatste kandidaat terug. Daar vormen de voormalige landsloperskolonies van Wortel en Merksplas een uitzonderlijk waardevol landschap. De vzw Kempens Landschap stelt er in samenwerking met de lokale gemeenschap alles in het werk om de voormalige landloperskolonies te beschermen, ontwikkelen en ontsluiten. Het project gaat daarenboven op zoek naar een evenwicht tussen ecologische, economische en sociale belangen. De inspanningen werpen hun vruchten af. Geleidelijk aan slaagde men erin de perceptie van de lokale gemeenschap om te buigen van schaamte tot fierheid.

De laureaat wordt op 29 november bekendgemaakt door Vlaams minister van Onroerend Erfgoed Geert Bourgeois.