"Consument grote winnaar van 50 jaar landbouwbeleid"

De Europese Unie is vijftig jaar jong. In een vrije tribune aan de VILT-redactie blikt Boerenbond-voorzitter Noël Devisch met gemengde gevoelens terug op de rol die de landbouwsector toebedeeld kreeg. "In enkele decennia zijn we van honger naar obesitas geëvolueerd. Als er één doelstelling is uit het Verdrag van Rome die niet werd gehaald, dan is het de garantie van een redelijke levensstandaard voor de landbouwbevolking".

Het is merkwaardig dat de stichters van Europa in de eerste plaats voor een gemeenschappelijk landbouwbeleid kozen, merkt Devisch op. "Dit is zeker niet het gemakkelijkste beleidsdomein, de natuur is er immers nog steeds de baas". Europees commissaris Mansholt en zijn landbouwexperten wilden meteen de grote sprong wagen en gemeenschappelijk gaan. Ondanks de boerenprotesten van destijds erkent de Boerenbond-voorzitter dat Mansholt buitengewoon geslaagd is in zijn opzet. En dankzij de landbouw beschikte de jonge gemeenschap over een niet onaanzienlijk budget, structuren en instellingen.

Het landbouwbeleid heeft het in de loop der jaren echter niet onder de markt gehad. "Het is op eenzame hoogte gestart, werd op een eiland uitgewerkt en miste een Europees flankerend beleid omdat andere sectoren niet volgden", aldus Devisch. Monetaire instabiliteit maakte het beleid fraudegevoelig. Er kwam wel beterschap met de creatie van de interne markt in 1992 en later met de invoering van de euro. Ook de overschottenproductie werd drastisch aangepakt. "De onzekerheid door de verdere EU-uitbreiding en de WTO-onderhandelingen maken echter dat het nieuwe landbouwbeleid vanuit de sector zeer kritisch bekeken wordt".

Het is Noël Devisch opgevallen dat in het ontwerp van Grondwettelijk Verdrag van de EU de paragraaf van het oude landbouwbeleid uit het Verdrag van Rome werd overgenomen. Nochtans staan een heleboel nieuwe uitdagingen de landbouw en het platteland te wachten. "Het beperken van voedselkilometers, de vrees voor agro-terrorisme, de strijd tegen de klimaatsverandering, voeding als cultuur. Het zijn naast platteland, milieu, voedselveiligheid en dierenwelzijn voldoende redenen waarom de EU in het algemeen en Vlaanderen in het bijzonder zijn landbouw moet koesteren", aldus Devisch.

Veel geld hoeft dat zelfs niet te kosten. Tegen 2013 zullen de landbouwuitgaven voor de zevenentwintig lidstaten 33 procent bedragen van de EU-begroting. In de beginjaren van de EU ging het om meer dan 90 procent, vandaag bedragen de landbouwuitgaven 43 procent van het BNP. "Dit zegt evenveel over het gebrek aan Europees beleid in andere sectoren. In het geheel van de globale overheidsuitgaven, regionaal, federaal en Europees, bedragen de kosten voor het landbouwbeleid 2 procent. Of nog anders uitgedrukt, 25 eurocent per consument, per dag", becijferde de Boerenbond-voorzitter.

De consument zag de voorbije decennia zijn voedingsuitgaven dalen van 43 naar 12 procent van zijn besteedbaar inkomen. De landbouwproducten werken bovendien temperend op de inflatie. Met de landbouwers zelf is het echter minder goed gesteld, merkt Devisch op: "Niet dat alle boeren arm zijn, maar het gemiddeld inkomen ligt beduidend lager dan bij de rest van de werkende bevolking en de boeren hebben deze beperkte welvaart moeten kopen ten koste van hun collega’s. Het voordeel van de productiviteitsstijging is volledig naar de consument doorgeschoven".(KS)

Meer informatie: Europa viert feest!