"Gevoelig verlaagde pesticidenimpact op mens en milieu"

In Nutrinews, het driemaandelijks tijdschrift voor gezondheidsprofessionelen met wetenschappelijke informatie over voeding en gezondheid, gaat doctor P. Spanoghe na of de voedselveiligheid gewaarborgd is bij het gebruik van pesticiden in de teelt van groenten en fruit. “In de EU worden heel wat initiatieven genomen om alle mogelijke neveneffecten van pesticiden voor mens, dier en milieu te vermijden”, besluit Spanoghe.

Een overvloedige, veilige, betrouwbare en relatief goedkope voedselvoorziening draagt in belangrijke mate bij tot de vooruitgang en de stabiliteit van elke samenleving. In 1776 produceerde een landbouwer de nodige voeding voor drie personen, in 1950 voorzag hij in de voeding van 14 personen en in 1981 had hij al voldoende voor 78 personen. Vandaag kan een landbouwer gemiddeld genomen meer dan 100 personen voeden.

De hoogproductieve teeltwijzen in de moderne landbouw brengen met zich mee dat pesticiden nodig zijn om de plaag-, ziekte- en onkruiddruk beneden de economische schadedrempel te houden. De consument wil echter liever geen pesticidenresiduen in zijn voeding. Om de voedselveiligheid te garanderen, schrijven Europese verordeningen voor dat niet meer pesticiden mogen worden gebruikt dan nodig om ziekte of onkruid effectief te bestrijden. Bovendien mogen residuen van pesticiden in voeding niet schadelijk zijn voor de volksgezondheid.

Wegens het potentiële risico van pesticiden, is een correct gebruik ervan in de landbouw aan permanente controles onderworpen. Enerzijds moeten pesticiden erkend en geregistreerd worden, anderzijds worden controles uitgevoerd op de naleving van de maximale residulimieten (MRL). Voor groenten en fruit op de Belgische markt, doet het Voedselagentschap die controles. In 2008 werden in 72 procent van de in totaal 1.413 stalen pesticidenresiduen gedetecteerd. 94 procent van de stalen voldeden aan de MRL. Groenten en fruit ingevoerd van buiten de EU vertoonden verhoudingsgewijs meer overschrijdingen van de MRL dan groenten en fruit die afkomstig zijn uit de lidstaten. De resultaten van andere nationale monitoringsprogramma’s liggen in de lijn van de Belgische resultaten.

Uit recente berekeningen van het wetenschappelijk comité van het Voedselagentschap blijkt dat de chronische blootstelling van de Belgische volwassen bevolking aan pesticidenresiduen onder controle is, zelfs bij een grote consumptie van groenten en fruit. De blootstelling aan de meeste van de bestudeerde residuen ligt honderd keer lager dan de aanvaardbare dagelijkse inname (ADI). Groenten en fruit voldoende wassen, schillen of culinair bereiden voor gebruik kan het residugehalte van pesticiden in voedingsmiddelen verder opmerkelijk verlagen.

In het kader van een Europees gecoördineerd programma onderzocht de Europese Voedselveiligheidsautoriteit EFSA in totaal 11.610 stalen van zeven verschillende groenten en fruit en van aardappelen en rijst. In 35,7 procent van de gevallen werden residuen gedetecteerd in hoeveelheden lager dan de MRL. In 2,2 procent van de stalen werd de MRL overschreden. Het aantal stalen waarin geen residuen werden teruggevonden, was gestegen van 52,7 procent in 2007 naar 62,1 procent in 2008.

“In een globaal economisch haalbare landbouw blijven pesticiden vooralsnog nodig voor de bestrijding van schadelijke insecten, schimmels en onkruid”, aldus Spanoghe, “maar de bescherming van de consument is wel gegarandeerd bij het gebruik ervan.” Volgens Spanoghe worden de laatste jaren gevoelig minder pesticiden gebruikt dankzij de introductie van geïntegreerde en biologische bestrijdingsmethoden, mechanische onkruidbestrijding, een gebruiksbeperking door strengere residucontroles, een verbeterd gamma beschermingsmiddelen, lagere wettelijke doseringen, meer resistente gewasvariëteiten en meer precieze spuitinstallaties. “De impact op mens en milieu werd verder ingeperkt door een verbod op de meest toxische stoffen”, besluit Spanoghe.

Meer info: Nutrition Information Center (NICE)