Ketenwerkgroep zit samen rond malaise varkenssector

Gealarmeerd door de zoveelste daling van de varkensprijs blies de Ketenwerkgroep varkens eerder deze week verzamelen om na te denken hoe de crisis in de varkenssector beheersbaar kan gehouden worden. Over de oorzaak bestaat eensgezindheid: een zware verstoring van de Europese markt door het Russische handelsembargo en een structureel overaanbod door een groeiende varkensstapel, zowel binnen als buiten de EU. De partners van het Ketenoverleg engageren zich om enkele maatregelen te nemen, de voorzitters van de landbouworganisaties vragen zich af hoe het nu verder moet.

Eerst en vooral wijzen de leden van het Ketenoverleg op de “grote verantwoordelijkheid” van Europa, dat door een diplomatiek conflict in een handelsoorlog met Rusland verwikkeld geraakte. Die handelsoorlog zorgde onder meer voor een diepe crisis van de varkensmarkt, waar de prijzen dramatisch laag blijven en nog steeds verder wegzakken. Voorzitter van het Ketenoverleg Piet Vanthemsche zag zich door de scherpe prijsdalingen genoodzaakt de Ketenwerkgroep varkens samen te roepen om na te denken hoe de varkenssector gespaard kan worden van verder onheil.

In een gezamenlijke verklaring laten alle partners van het Ketenoverleg weten zich te zullen engageren op basis van de gedragscode die ze afsloten “om de actuele crisis niet voor eigen gewin te benutten”. De Belgische distributie en de Belgische vleesverwerkende bedrijven hebben het engagement genomen om gedurende vier weken hun aankoopbeleid niet te laten beïnvloeden door de actuele crisis. Dit betekent dat ze – zoals ze dat ook vandaag al doen – hoofdzakelijk Belgisch varkensvlees zullen gebruiken, ook indien ze goedkoper buitenlands vlees aangeboden zouden krijgen. Een prijsafspraak is dat niet en zou ook niet door de beugel kunnen voor de mededingingsautoriteit. De huidige maatregel werd goedgekeurd, onder meer omdat hij beperkt is in de tijd.

Verder doen de partners in het ketenoverleg een dringende oproep aan de Europese Commissie om alle noodzakelijke maatregelen te nemen zodat de impact van deze crisis op de economie van de varkenssector tot een minimum beperkt wordt, meer in het bijzonder export stimulerende maatregelen, betere monitoring van de markt (prijzen, volume en voorraden vandaag en in de toekomst), het gebruik van alternatieve bronnen van eiwitten in veevoeders, het beheersen van het aanbod. Zij vragen aan de bevoegde federale en gewestelijke ministers om deze vragen op de eerstkomende Landbouwraad te ondersteunen.

Of deze maatregelen soelaas zullen brengen is nog maar de vraag, want de vooruitzichten zijn niet bepaald rooskleurig. “De markt voor varkensvlees is grondig verstoord”, weet Boerenbondvoorzitter Piet Vanthemsche. “Het Russische embargo ligt voor een groot stuk aan de basis van het probleem, maar ook vraaguitval op verre markten en het dalende verbruik op de thuismarkt zijn een deel van het probleem. Daarbovenop komt wat we voorspeld hadden: het vlees dat in februari in private opslag ging, komt nu terug op de markt.”

“Een van de pistes die men opperde, is een afbouw van het aanbod, maar iedereen is het erover eens dat dit enkel zin heeft op Europees niveau”, weet Vanthemsche, die niet begrijpt dat Europa blind blijft voor de productiestijging met meer dan tien procent op jaarbasis in landen als Polen en Hongarije. Volgens Vanthemsche was de samenkomst van de werkgroep een “eerste gedachtewisseling” en is het verhaal hiermee niet af. De komende weken gaat het overleg dan ook verder. Zo gaan de landbouworganisaties heel binnenkort samen zitten met Vlaams landbouwminister Joke Schauvliege voor een overlegvergadering.

Ook ABS-voorzitter Hendrik Vandamme stelt vast dat de sector met een “gigantisch probleem” zit: “De Russen verlengden zopas het embargo op Europese voedingsproducten en we slagen er als Belgen (Vlamingen) niet of zeker onvoldoende in om nieuwe markten te veroveren met ons kwaliteitsvarken.” Daarnaast stipt Vandamme ook het concurrentienadeel aan van de Belgische varkenskolom: de loonkosten doorheen de keten zijn in heel wat landen een stuk lager dan bij ons.

ABS breekt andermaal een lans voor het beperken van het aanbod van varkensvlees op Europees niveau, door lichter te slachten of door het uit de markt nemen van varkens. “We hopen uit de grond van ons hart dat er aanpassingen doorgevoerd worden op Europees niveau, maar ook dat er op Vlaams en federaal niveau inspanningen gebeuren, voortbouwend op eerdere vragen van onze kant”, hoopt Vandamme op beterschap. “We denken bijvoorbeeld het kwijtschelden of verminderen van sociale bijdragen, Rendac-facturen, bevriezen van uitbreiding mits mestverwerking en eventueel warme sanering.”