Boerenforum wil weg uit de loopgravenoorlog met natuur

Een week geleden vond in het Limburgse Alken het tweede ‘Boerenforum’ plaats. De organisatoren, Wervel en Voedselteams, kozen voor thema’s zoals de autonomie van de boer en de herziening van de pachtwet. Ten opzichte van de eerste editie van het forum in september vorig jaar kwam daar één heel actueel onderwerp bij: de fel gecontesteerde instandhoudingsdoelstellingen voor natuur. Via dialoog wou men in Alken voorbij de schijnbare tegenstelling tussen natuur en landbouw geraken. Wervel-medewerker Benny Van de Velde: “Wij beseffen heel goed dat de kwestie diep zit bij boeren die vanwege de ammoniakemissie van hun bedrijf code oranje of rood kregen, maar hun woede mag zich niet richten tegen de verkeerde vijand, de groene beweging.”

Tijdens het Boerenforum in Alken – een ‘strijdbare’ ontmoeting tussen boeren op initiatief van Wervel en Voedselteams – werd de discussie over de pacht voortgezet want net zoals bij de eerste editie in Lovendegem hangt er een herziening van de pachtwet in de lucht. De vraag die het Boerenforum centraal stelt, is hoe deze herziening kan zorgen voor een betere toegang tot grond voor boeren en tegelijk een impuls kan zijn voor nieuwe of groeiende agro-ecologische landbouwbedrijven. “We missen een grondenbeleid, een visie op grond vanwege de overheid”, brengt Benny Van de Velde (Wervel) verslag uit.

Wervel ging alvast samenzitten met gelijkgezinde organisaties om aan gezamenlijke visieontwikkeling te doen. Dat gebeurde onder meer vanuit het idee dat de landbouwsector niet het slachtoffer kan blijven van om zich heen grijpende industrie, bewoning en andere ruimtegebruikers. Vlaanderen heeft nood aan een (rechts)zeker areaal landbouwgrond. De pachtprijs speelt daarin een centrale rol. “Die moet in overeenstemming zijn met hetgeen een boer kan verdienen op zijn grond”, benadrukt Van de Velde.

In Alken kwam uiteraard ook een gesprek op gang over de instandhoudingsdoelstellingen voor natuur. De kritiek van Wervel op de oorlogstaal tussen de grote landbouworganisaties en de groene beweging kreeg er veel bijval. “We begrijpen dat de gemoederen verhit zijn door de rode en oranje brieven die bij heel wat boeren in de bus vielen, maar we vinden het beneden alle peil dat de landbouworganisaties het vuur oppoken”, zegt Benny Van de Velde. “Daarom nodigden we Dirk Cuveliers uit als spreker omdat de Regionale Landschappen een ‘onverdachte’ organisatie zijn bij zowel boeren als groenen. We zijn ook blij met de verzoenende stem van BioForum-voorzitter Kurt Sannen in dit extreem polariserend debat.”

Zelf stelt Van de Velde vrij scherp: “Het is niet de schuld van de groene beweging dat de waterkwaliteit niet in orde is en de uitstoot van ammoniak te hoog is. Vlaanderen wordt al decennia op de vingers getikt voor zijn slechte milieukwaliteit, maar de overheid bleef vergunningen uitdelen zodat de veestapel verder groeide. Door de vermanende vinger van Europa moet het roer nu omgegooid worden, met rode en oranje brieven voor veehouders tot gevolg. Heel jammer in dit verhaal is dat de boerderijen die het dichtst aanleunen bij natuur het zwaarst getroffen worden. Vaak zijn het net zij die in het verleden inspanningen deden om natuur en landbouw te verzoenen, bijvoorbeeld door te investeren in erf- en landschapsbeplanting. Tezelfdertijd heb je agro-industriële bedrijven die de oorzaak zijn van het probleem maar wegkomen met een groene kaart.”

Die gedachtegang deed Jos De Clercq, bioboer op de Natlandhoeve in Sint-Truiden, tijdens het Boerenforum opperen dat de Vlaamse familiale landbouw beter af zou zijn met een industriële landbouw die zich concentreert in het industriegebied van de Antwerpse haven, waar ze verzekerd is van de aanvoer van grondstoffen en andere boeren niet kan opzadelen met oranje en rode kaarten. De Clercq gebruikte het beeld van een megaboerderij, voorzien van grote meelsilo’s om een paar miljoen varkens en kippen te voeden.

Als het van de deelnemers aan het Boerenforum afhangt, dan wordt er een hechtere band gesmeed tussen landbouw en natuur. Dat kon je ook optekenen uit de mond van landbouwers, meer specifiek boeren die het gehad hebben met de toenemende productiedruk (schaalvergroting, specialisatie, enz.) en prijsdruk in het huidige landbouwmodel. “Landbouw en natuur hebben zoveel bij elkaar te winnen. Daarom moeten we streven naar een ander landbouwmodel en niet meegaan in het scheidings-denken over landbouw en natuur”, besluit Benny Van de Velde.