Boerenbond congresseert over 12 discussiethema's

Johan Van Geyte: Wordt het een pessimistisch congres of veeleer een optimistisch? Noël Devisch: "Van de vijf bedrijven die stoppen, wordt nu maar één overgenomen. Dat is een dieptepunt. Maar het betekent tegelijk dat er een snelle sanering van de sector bezig is en dat het nadien kan beteren. Ik ben wat dat betreft nogal optimistisch ingesteld. En dat door twee redenen: de Chinezen en de biobrandstoffen. Door de economische groei in China zullen de Chinezen hun inkomen kunnen opdrijven. En dat speelt in onze kaart. Daar wordt de extra koopkracht immers nog omgezet in meer uitgaven voor voedsel. Het kan de vraag naar eiwitten doen stijgen. Als elke Chinees nog maar 1 kilogram vlees per jaar meer zou eten, is er al behoefte aan 3 miljoen ton graan extra. Daarnaast heb je het energie-vraagstuk. Energie zal de komende tien jaar duur zijn. Daarom geloof ik ook sterk in hernieuwbare energie met biodiesel en bio-ethanol. Kijk naar de VS. Zij zijn traditioneel een grote uitvoerder van maïs, maar in 2006 zal er voor het eerst meer worden verwerkt voor energie dan er zal uitgevoerd worden. Dat is interessant voor de landbouwsector, die gekenmerkt is door een zeer inelastische prijsvorming. Een klein overaanbod doet de prijs instorten, terwijl een klein tekort in het aanbod al voor een sterke prijsstijging kan zorgen".

Enkele jaren geleden vreesden de West-Europese boeren enorme concurrentie van hun collega's in nieuwe EU-lidstaten zoals Polen. Hoe moeten we die situatie vandaag inschatten? "Ik heb altijd gezegd dat we ons in een eerste fase geen zorgen hoefden te maken. En dat is ook uitgekomen. De kwaliteit van hun producten is niet goed genoeg om ze te kunnen verkopen in West-Europa. Meer zelfs: de lokale bevolking wil ginds ook yoghurt met fruitsmaak. Het maakt dat de vijftien oude lidstaten meer uitvoeren naar de tien nieuwe dan omgekeerd. Maar die toestand kan veranderen. In landbouw tellen vier zaken: grond, kapitaal, arbeid en kennis. Grond is er in overvloed in de nieuwe lidstaten. Hij kost er maar een vijfde van bij ons. Arbeid is er eveneens in grote getale en bovendien goedkoop. Kapitaal is voldoende te krijgen in de wereld. En kennis, die komt er wel. Toch moeten we niet doemdenken in West-Europa. We zullen vooral verschuivingen zien".

De Boerenbond staat vandaag bekend als verdediger van de familiale landbouw. Zal de Boerenbond in 2016 niet veranderd zijn in de verdediger van de landbouw-vennootschappen, die zich als deelfederatie zal aansluiten bij Unizo? "Ik verwacht inderdaad dat de meerderheid van de landbouwbedrijven in 2016 zal worden uitgebaat in een vennootschap. Maar dat is niet contradictorisch met de familiale landbouw. De vennootschappen zullen louter familiaal blijven. Het rendement van de landbouw ligt te laag opdat veel anderen erin zullen investeren. Mijn vader heeft hard gewerkt, maar hij heeft nooit geleend. Hij kocht pas iets als er geld was. Nu is er op de landbouwbedrijven nog maar weinig arbeid, maar des te meer kapitaal. Daardoor zijn de uitbaters financieel veel kwetsbaarder geworden en groeit de behoefte om het privé-vermogen af te schermen van het bedrijfsvermogen. Zeker omdat ook de gezinssituatie veranderd is. Vroeger werd de vrouw gewoon boerin, nu blijft ze vaak de vrouw van een boer en gaat ze buitenshuis werken. Die inkomsten willen ze afschermen van het bedrijf. Dus moeten onze boeren wel vennootschappen opzetten of ze vinden geen vrouw meer".

U bent ook voorstander van coöperaties, waar landbouwers hun krachten bundelen. "Zeker. De meeste coöperaties doen het vandaag uitstekend en zijn zeer waardevol, alleen al door het samenbundelen van het aanbod, waardoor een betere prijs wordt bekomen. Maar we zoeken ook meer toegevoegde waarde. Het is niet aan het slachten van varkens dat er geld wordt verdiend. Het bundelen van het aanbod is weliswaar positief, maar de winsten worden verderop in de keten gemaakt bij de verwerking en de distributie. Datzelfde geldt voor de tuinbouw. De tuinder zet de sla in een bak, de bak wordt verkocht en het is gedaan. Neen, je bent beter met een beetje sla te mengen, het in een plastic zakje te stoppen en er wat stikstof in te blazen. In dat geval kan je de sla tegen het tienvoudige van de prijs verkopen. De mensen willen comfort want ze hebben geen tijd om nog veel zelf te doen".

Biedt biolandbouw een alternatief voor de Vlaamse landbouwers? "Biolandbouw blijft marginaal. We zitten nog niet aan 1% van het landbouwareaal. Er was veel idealisme, maar het wordt iets anders als je er moet van leven. Men wist dat de kosten hoger zouden zijn dan bij traditionele landbouw, maar vooral de opbrengsten vallen tegen. De consument is niet bereid veel extra te betalen, hij gaat voor het goedkoopste".

Er dreigt discussie te komen over het verschil tussen boeren in hoofdberoep en die in bijberoep. Moeten zij dezelfde rechten krijgen of niet? "Nu worden twee bedrijven op de drie uitgebaat door iemand in hoofdberoep, slechts een op de drie door iemand in bijberoep. De inschatting is dat dit tegen 2016 zal evolueren naar een verhouding van 50/50. Dat komt omdat nevenberoepers beter stand houden dan hoofdberoepers. De eerste hebben immers nog een inkomen naast de landbouw, wat hen minder kwetsbaar maakt voor schommelingen in de conjunctuur. Bovendien zijn er hoofdberoepers die deels uit het beroep stappen. Steeds meer boeren stellen op hun veertigste vast dat ze te weinig verdienen. Zij bouwen wat af en gaan op zoek naar een extra inkomen buiten de landbouw. Vanuit de sector komt weinig tegenstand tegen deze groep. Anders is het met de hobbylandbouw: mensen die agrarische ruimte in beslag nemen om bijvoorbeeld koerspaarden te houden. Deze mensen ziet men niet graag genieten van de steunmaatregelen".

Hoe evalueert u de houding van het grote publiek tegenover de landbouwsector? "Een enquête van Dimarso leert dat de houding van het publiek tegenover de sector veel beter is dan vroeger. Meer dan 80 procent van de ondervraagden zegt dat er nog landbouw moet blijven in Vlaanderen. Er is het besef dat voedselzekerheid belangrijk is. Je kan niet voor alles afhankelijk zijn van import".

Meer informatie: Boerenbond-congres