Vilt RSS

Südzucker-dochter Beneo opent nieuwe fabriek voor peulvruchten in Duitsland

2025-04-23T17:27:30+02:00

BENEO produceert functionele ingrediënten die haalt uit natuurlijke bronnen. Die ingrediënten worden gebruikt in voeding, diervoeder en farmaceutische producten. Het bedrijf is onderdeel van de Südzucker Group, waar onder meer de Tiense Suikerraffinaderij toe behoort. BENEO heeft productiesites in zes landen, waaronder in België. In Leuven haalt het bedrijf natuurlijke voedingsvezels uit cichorei en rijstingrediënten waarna de verschillende componenten kunnen ingezet worden in een brede waaier aan toepassingen. Zo kunnen ze gebruikt worden om romigheid toe te voegen aan vetarme voedingsmiddelen of andere voedingsmiddelen langdurig krokant houden.Energiezuinige productieMet deze nieuwe fabriek in Duitsland zet het bedrijf nu ook in op de trend naar meer plantaardige eiwitten. De fabriek is gebouwd naast een bestaande BENEO-site, waar onder meer een suikervervanger wordt geproduceerd, en beslaat ongeveer 4.000 vierkante meter. Volgens het bedrijf draait de productie volledig op hernieuwbare energie. Op het dak liggen zonnepanelen, het gebouw wordt verwarmd met restwarmte en voor de verwerking van de bonen is geen water nodig. Ook de grondstoffen zouden volledig worden benut, wat verspilling moet vermijden.Meer vraag naar plantaardige alternatievenSteeds meer mensen kiezen bewust voor minder vlees, argumenteert Beneo deze nieuwe stap. Het bedrijf verwijst daarbij naar cijfers uit 2023, waaruit blijkt dat ruim een kwart van de Europese consumenten zichzelf flexitariër noemt. Gezondheid, dierenwelzijn en milieuzorg spelen daarbij een belangrijke rol.Met de nieuwe fabriek wil het bedrijf inspelen op die trend. “Eiwitten, afgeleid van peulvruchten, zoals die van tuinbonen voor vlees- of zuivelalternatieven en ter vervanging van eieren, worden in de voedingsindustrie steeds populairder als alternatieven voor dierlijke eiwitten en spelen een cruciale rol in de evolutie van plantaardige producten”, zegt Beneo in een persbericht.De tuinbonen worden geteeld in de buurt van de fabriek en dragen volgens Beneo bij aan een duurzamere landbouw. De bonen zouden gecertificeerd zijn volgens strenge duurzaamheidsnormen.

Trouw, maar dodelijk: de verborgen impact van honden op de natuur

2025-04-23T11:08:03+02:00

Roofdieren in onze achtertuinWereldwijd leven er naar schatting een miljard honden. De meeste zijn huisdieren of werkhonden, nauw verbonden met mensen. Daarmee vormen ze het meest voorkomende roofdier op aarde. Katten – die vaak de schuld krijgen van de achteruitgang van bepaalde diersoorten – volgen op ruime afstand: er zijn ‘slechts’ zo’n 220 miljoen huiskatten wereldwijd.Toch blijken honden vaker en grotere schade aan te richten. Onderzoekers van de Curtin University in Australië stellen dat honden agressiever jagen, vooral wanneer ze loslopen. In Nieuw-Zeeland doodde één loslopende hond in amper vijf weken tijd zo’n 500 kiwi’s – meer dan de helft van de lokale populatie. In Tasmanië worden dwergpinguïns met uitsterven bedreigd door terugkerende aanvallen van hondenroedels.En het blijft niet bij jagen en bijten. Alleen al de geur of het geblaf van een hond kan wilde dieren verstoren. Trekvogels verspillen kostbare energie door herhaaldelijk op te vliegen, en broedende soorten – zoals de zeldzame strandplevier – verlaten hun nesten, met het verlies van eieren of jongen tot gevolg.Geursporen en uitwerpselen: de onzichtbare impactZelfs zonder fysieke aanwezigheid kunnen honden dieren op afstand houden. Hun geur – verspreid via urine en uitwerpselen – blijft lang hangen. Soorten als herten, vossen en lynxen vermijden hierdoor belangrijke leefgebieden, met negatieve gevolgen voor hun overleving.De afvalproductie van honden is bovendien niet min. Een gemiddelde hond produceert dagelijks 200 gram uitwerpselen en 400 milliliter urine. Over een hondenleven betekent dat ruim één ton uitwerpselen en 2.000 liter urine. Op wereldschaal resulteert dit in een immense afvalberg, die bodem, waterkwaliteit en volksgezondheid onder druk zet. Meer dan 80 procent van de ziekteverwekkers bij honden kan ook wilde dieren infecteren. Wat je hond eet, kost de planeetHet dieet van honden – voornamelijk vlees – heeft een zware ecologische voetafdruk. De uitstoot van de voederproductie is vergelijkbaar met die van een land als de Filipijnen. Voor de productie van hondenvoer is een landoppervlak nodig dat twee keer zo groot is als het Verenigd Koninkrijk. Dat is enorm – en vaak onbekend.Ook parasietenbestrijding heeft zijn prijs. Vlooien- en tekenmiddelen blijven vaak wekenlang in de vacht aanwezig, en spoelen in het water wanneer de hond zwemt. De werkzame stoffen zijn giftig voor waterorganismen zoals insectenlarven – cruciaal voor het ecosysteem.Zelfs hondenhaar blijkt problematisch. Vogels zoals mezen gebruiken het als nestmateriaal, maar onderzoekers ontdekten dat nesten met hondenhaar minder eieren bevatten en meer dode kuikens opleveren.Onze honden zijn niet het probleem, ons gedrag welHonden zijn geen kwaadwillige wezens. Maar hun aantal en instincten maken dat ze wél een aanzienlijke impact hebben op de natuur. De oplossing ligt bij ons: hun baasjes. Onderzoekers pleiten dan ook voor verantwoordelijk hondenbezit. Dat betekent: honden aanlijnen in natuurgebieden, afval opruimen, kritisch kijken naar voeding en kiezen voor milieuvriendelijke medicatie.

EU bevestigt einde huidige handelsvoordelen voor Oekraïne: nieuw akkoord op komst

2025-04-21T18:08:42+02:00

De Europese Commissie en de Oekraïense regering zijn volop in onderhandeling over een nieuwe handelsdeal. Na de vele EU-boerenprotesten aan de Oekraïense grens, is landbouw een zeer omstreden onderwerp in de besprekingen. Europese boeren vrezen oneerlijke concurrentie, terwijl Oekraïne waarschuwt voor economische gevolgen als de export opnieuw onderworpen wordt aan hoge invoertarieven. Van vrijhandel naar voorwaardenNa de Russische invasie in 2022 schortte de EU tijdelijk invoertarieven en quota op voor Oekraïne en vindt er handel plaats onder de zogenoemde autonome handelsmaatregelen (ATM’s). Onder druk van boeren uit buurlanden voerde de Europese Commissie vorig jaar toch enkele beschermende handelsbeperkingen in. Zij klaagden over de onbeperkte instroom van Oekraïense landbouwproducten die de lokale markten onder druk zetten. Zo werd de tariefvrije import op onder meer eieren, gevogelte en suiker uiteindelijk beperkt met invoerquota.Deze handelsmaatregelen lopen op 5 juni af en zullen niet nogmaals verlengd worden. “Dit werd beslist binnen de Europese Raad”, verklaarde Europees Commissaris Christophe Hansen (EVP) onlangs. Maar welke vrijhandelsovereenkomst zal er in de plaats komen? Het doel is om economische stabiliteit en voorspelbaarheid te garanderen voor bedrijven en landbouwers, zowel in Oekraïne als in de EU Einde aan huidige markttoegang voor OekraïneHansen gaf aan dat de Commissie werkt aan een nieuwe voorstel met tariefquota, maar niet met dezelfde markttoegang als vandaag. “Ik denk dat het heel duidelijk is dat de quota en importvoorwaarden zullen verschillen van wat tot nu toe toegestaan was onder de autonome handelsmaatregelen", aldus Hansen tijdens een hoorzitting in het Europees Parlement. Volgens hem zal het EU-voorstel voor Oekraïne sowieso gunstiger zijn dan een terugkeer naar de pre-invasievoorwaarden van het bestaande handelsakkoord.Welke tariefquota op welke landbouwgoederen de Commissie voor ogen heeft, is voorlopig nog niet geweten. “Het doel is om economische stabiliteit en voorspelbaarheid te garanderen voor bedrijven en landbouwers, zowel in Oekraïne als in de EU”, gaf de Commissie-woordvoerder onlangs wel mee. “We ronden het voorstel af en zullen het zo snel mogelijk aan Oekraïne voorleggen.”Akkoord vol strategische belangenOm een vlotte overgang te garanderen tussen de ATM’s en het nieuwe voorstel, moeten de onderhandelingen uiterlijk op 5 juni afgerond zijn. Lukt dat niet, dan valt Oekraïne terug op het oude handelsakkoord, met opnieuw hoge invoertarieven. Een economische domper die het land zich moeilijk kan veroorloven, zeker nu de Amerikaanse steun in de oorlog onzeker wordt.“Handelsliberalisering moet doorgaan, want de oorlog is nog steeds bezig,” verklaarde de Oekraïense vicepremier Oleksі Tsjernisjov recent. Oekraïense functionarissen en landbouworganisaties waarschuwen dat het wegvallen van de noodmaatregelen zonder vervangend akkoord de export met 3,3 miljard euro kan doen dalen en het bbp met 2,5 procent kan doen krimpen. Oekraïense minister van Landbouw Vitalii Koval gaf in een verklaring aan dat het belangrijk is om tot een evenwichtige overeenkomst te komen die rekening houdt met zowel de economische realiteit van Oekraïne als de gevoeligheden voor de Europese markten.Voor de EU wordt het een delicate evenwichtsoefening tussen steun aan Oekraïne, bescherming van de eigen landbouwmarkt en het veiligstellen van strategische toeleveringsketens uit het land dat bekend is als de graanschuur van Europa.

Trage beroepsprocedures ook in landbouw als wapen gebruikt: “Mijn langste dossier loopt al elf jaar”

2025-04-21T20:11:20+02:00

Carl De Braeckeleer van agrarisch adviesbureau DLV helpt land- en tuinbouwers in vergunningsdossiers. Wat voor de boer een bescheiden aanpassing is op het bedrijf, kan eindigen in een jarenlange procedureslag zonder einde. “Een omgevingsvergunning in eerste aanleg heeft een doorlooptijd van zes maanden”, zegt De Braeckeleer. “Dient er iemand een beroep in, dan komen er nog eens zes maanden bij en dan houden we nog geen rekening met bepaalde termijnverlengingen."Dat partijen eindeloos beroep kunnen aantekenen heeft een eenvoudige reden: krijgt de klager ongelijk in zijn argumentatie, dan is die steeds vrij om bij nieuw beroep een nieuwe motivering aan te halen. Zo ligt het dossier opnieuw maanden vast. “En als volgende stap kan men zich richten naar de Raad voor Vergunningsbetwistingen, waar je nog eens anderhalf tot twee jaar wacht voor een uitspraak valt”, zegt De Braeckeleer. “Mijn langste dossier is een burenruzie. Die loopt al elf jaar.” Twee soorten klagersDe Braeckeleer kan de meeste klachtendossiers onderscheiden in twee categorieën. “Enerzijds heb je de klachten van buren en buurtcomités”, zegt De Braeckeleer. “En dan heb je organisaties zoals Dryade, Milieufront Omer Wattez en af en toe eens Natuurpunt, die bezwaar indienen vanuit – door hen omschreven als - hogere belangen.”De Braeckeleer werkt liefst van al met de eerste categorie, de buurtbewoners, om een eenvoudige reden: “Je kan ermee praten”, zegt de adviseur. “Zij hebben vaak erg concrete bezorgdheden zoals zicht, lawaai- of geurhinder. Zorgen die men kan verhelpen met 'kleine' aanpassingen, zoals extra groen of de aanleg van alternatieve aanvoerwegen.” De Dryades van deze wereld trekken geldende normen en adviezen van deskundige personen systematisch in twijfel Die wil om samen tot een oplossing te komen, merkt De Braeckeleer niet bij iedereen. “Drukkingsgroepen weigeren naar de onderhandelingstafel te komen”, stel De Braeckeleer vast. “De Dryades van deze wereld trekken geldende normen en adviezen van deskundige personen systematisch in twijfel. Dat stoort me. Soms valt men de deskundigen persoonlijk aan. Of komt men met één enkele studie aanwaaien waarin beweerd wordt dat de rekenmethode voor emissies niet zou kloppen. Maar ik hoef niet uit te leggen hoe eenvoudig men online studies vindt om eender wat te weerleggen.”“Ik herinner me bijvoorbeeld een aanvraag voor een biologische kippenstal. Men zou denken dat dit maatschappelijk aanvaardbaar is, maar dan komt men af met een studie die stelt dat scharrelkippen meer stof produceren. Ze vrij laten rondlopen is dus niet goed, maar het omgekeerde is ook niet goed. Men vindt makkelijk een stok om mee te slaan.""Drempel om beroep in te dienen ligt te laag"Toch benadrukt De Braeckeleer dat hij met de bezwaren an sich geen probleem heeft. “Bezwaren kan je weerleggen, en het is aan de vergunnende overheid om daar al dan niet in mee te gaan", zegt hij. "Maar eens een vergunning is afgeleverd, is de drempel veel te laag om opnieuw in beroep te gaan. De bewijslast wordt telkens weer bij de ondernemer gelegd, daarbovenop verliest men kostbare tijd.” Bij landbouwdossiers is men meestal niet uit op geld of een compromis. Men wil de zaken simpelweg stilleggen Dat ondernemers het zich vaak niet kunnen permitteren om projecten eindeloos uit te stellen, daar maken sommige partijen handig gebruik van. Zo illustreerde Pano hoe vele klachten eindigen met een dading. Dat is in vele gevallen een financiële schikking waarmee een proces wordt afgekocht. "Het is een verdienmodel geworden", zegt voormalig Vlaams Bouwmeester Leo Van Broeck aan VRT Nws, "Ik vind dit eigenlijk chantage."De Braeckeleer deelt die mening, al zijn dadingen bij landbouwdossiers vooralsnog zeldzaam. “De excessen die we zagen in de Panoreportage waar mensen een verdienmodel maken van dadingen, komen in de dossiers die wij behandelen slechts zelden voor”, zegt hij. “Al hoop ik dat de reportage niemand op ideeën brengt. Bij landbouwdossiers is men meestal niet uit op geld of een compromis. Men wil de zaken simpelweg stilleggen.”Traagheid als wapenDat neemt echter niet weg dat vele partijen handig gebruik maken van de traagheid van het gerecht. “Ik kan alleen maar vaststellen dat bepaalde organisaties telkens wachten tot het laatste nippertje om bezwaar in te dienen”, zegt De Braeckeleer. “Als een cliënt hoopvol is omdat er in de eerste 29 van de 30 dagen openbaar onderzoek geen bezwaar is ingediend, probeer ik dat altijd te temperen. Drukkingsgroepen wachten telkens tot de allerlaatste dag om toe te slaan. Waarom ze dat doen, daar kan ik me niet over uitspreken, maar ik kan wel vaststellen dat het gebeurt.” Als een cliënt hoopvol is omdat er in de eerste 29 van de 30 dagen openbaar onderzoek geen bezwaar is ingediend, probeer ik dat altijd te temperen. Drukkingsgroepen wachten telkens tot de allerlaatste dag om toe te slaan De Braeckeleer merkt ook op dat buurtbewoners zich steeds vaker laten adviseren door advocatenbureaus die zich specialiseren in agrarische dossiers. “We zien dan telkens dezelfde bureaus terugkomen, die alle mogelijke procedures uitmelken om een dossier zo lang mogelijk te laten aanslepen”, zegt hij. “Zelfs al halen ze aan het einde van de rit geen gelijk.” Dat tijdverlies heeft voor landbouwers zeer reële gevolgen. “Tijdverlies, geldverlies”, zegt De Braeckeleer. “Mensen die op de rand staan van hun veertigste verjaardag, en door het uitlopen van hun procedure belangrijke steun voor jonge landbouwers missen. Ik heb sommige procedures zeer slecht zien aflopen. Mensen die het gewoon opgeven. Al wil ik tegelijk zeggen dat ik altijd gecharmeerd ben door de weerbaarheid van onze Vlaamse ondernemers. Slikken en toch doorgaan.”Ook het menselijke aspect mag volgens De Braeckeleer niet vergeten worden. De boer, die het ene moment nog een geliefd dorpsfiguur is, wordt het andere moment verguisd binnen de gemeenschap. “Op een bepaald moment word je geïsoleerd als mens”, zegt De Braeckeleer. Dat cases vaak vele jaren aanslepen, en dus niet snel vergeten en vergeven zijn, maakt volgens de adviseur de zaken er niet eenvoudiger op. “Veel boeren zien het ook niet aankomen”, zegt hij. “Ze hangen een affiche op omdat ze hun stal willen uitbreiden, en plots zijn ze de vijand van het dorp. Dat is heel confronterend.” We zien telkens dezelfde bureaus terugkomen, die alle mogelijke procedures uitmelken om een dossier zo lang mogelijk te laten aanslepen Hoe valt dit op te lossen?De Braeckeleer ziet twee concrete maatregelen waarmee de Vlaamse overheid procedureslagen aanzienlijk kan verminderen. “Men kan iemand zijn recht op bezwaren niet gaan ontnemen. Dat begrijp ik maar al te goed. Maar dat iemand al zijn gerieven en bedenkingen tenminste in één keer moet formuleren vind ik heel belangrijk, en dan onmiddellijk tijdens het eerste openbaar onderzoek. Dan kan je niet langer in cirkeltjes draaien.” De Braeckeleer verwijst hier naar dossiers waarbij telkens opnieuw beroep wordt aangetekend met andere argumenten.“En tweede element: dat men de adviezen van deskundigen en de overheidsnormen niet systematisch in twijfel moet trekken”, zegt De Braeckeleer. “Als een erkend deskundige zegt: ‘het is zo’, dan is het zo. Dat zou al veel verduidelijken en oplossen.”“Ik vind het een goede zaak dat Pano de zaak aan de kaak heeft gesteld, maar tegelijk ook jammer”, zegt De Braeckeleer tot slot. “Want zolang er vanuit de overheid geen oplossing komt, kan het anderen inspireren om ook met het handje klaar te staan.”

150 koeien overleden bij zware boerderijbrand in Alveringem

2025-04-22T13:10:43+02:00

Brandweer Westhoek kreeg vrijdag om 14.50 uur een oproep voor een uitslaande loodsbrand in de Lostraat in Gijverinkhove, een deelgemeente van Alveringem. Ter plaatse bleken de vlammen al door het dak te slaan. Een grote rookpluim was van ver waarneembaar. De brandweer kreeg het vuur rond 18.00 uur onder controle, maar moest nog de hele nacht nablussen. Kalfjes konden niet ontsnappenIn de loods bevonden zich ongeveer 200 koeien. Ongeveer 60 dieren konden geëvacueerd worden en werden ondergebracht in een weide. Een veearts kwam ter plaatse om pijnmedicatie toe te dienen aan de koeien die brandwonden hadden opgelopen. Volgens de landbouwer overleefden 150 dieren de brand niet, waaronder een vijftigtal kalfjes.Het dak van de bewuste loods bevat asbest, dat werd meegevoerd met de rook. Een adviseur gevaarlijke stoffen onderzocht ondertussen de vrijgekomen roetdeeltjes. Op basis van die analyse bleek er met de wind mee over een afstand tot 700 meter mogelijk asbest aanwezig te zijn. Bewoners krijgen de raad om eventuele roetdeeltjes binnen dat gebied te laten liggen en te melden via het nummer 0494/419230. Buiten dat gebied mogen roetdeeltjes in de vuilnisbak gegooid worden. Het is wel aangewezen om handschoenen te dragen en nadien de handen grondig met zeep te wassen.

Coöperatief ondernemen in de praktijk: vijf vragen aan REO

2025-04-22T11:21:34+02:00

In 2025 heeft de VN het Internationale Jaar van de Coöperaties uitgeroepen. Dit jaar draait om het belang van coöperaties: organisaties waarbij leden samenkomen om gezamenlijke doelen te bereiken. Coöperaties komen in veel verschillende sectoren voor, zoals landbouw, energie en zorg, en helpen om dingen duurzamer, eerlijker en efficiënter te maken. In Vlaanderen spelen coöperaties een grote rol in het samenwerken tussen boeren, consumenten en andere partijen. In deze artikelenreeks kijken we naar hoe coöperaties werken, wat ze opleveren en welke uitdagingen ze tegenkomen in Vlaanderen. 1. Hoe is REO gestructureerd?“REO is een coöperatieve vennootschap met ongeveer 750 actieve vennoten. Zij zijn zowel leverancier als mede-eigenaar”, vertelt Filip Vanaken, algemeen directeur van REO. “Elke vennoot beschikt over één stem, ongeacht zijn of haar economische bijdrage. Dat weerspiegelt het basisprincipe van gelijkwaardigheid binnen de coöperatie.”De telers zijn verenigd in de algemene vergadering, die minimaal jaarlijks bijeenkomt. Daarin heeft elke vennoot stemrecht. Het bestuur telt zestien actieve telers-vennoten, verkozen voor een termijn van zes jaar. “Zij bepalen samen met de directie de strategische koers van de organisatie.”Met 150 medewerkers en een jaarlijkse afzet van zo’n 200.000 ton verse producten – voornamelijk sla en tomaten uit serreteelt – combineert REO schaalgrootte met een persoonlijke aanpak. “Onze professionele werking betekent niet dat de teler naar de achtergrond verdwijnt. Integendeel, hij staat centraal in alles wat we doen.”2. Hoe worden telers betrokken bij het beleid?“De betrokkenheid van telers is ingebakken in onze werking”, zegt Vanaken. “Naast stemrecht in de algemene vergadering, werken ze mee via productgroepen en productstuurgroepen.” In die commissies, die per teeltgroep bestaan, overleggen telers over verpakking, sortering, prijsvorming en marktbehoeften.Daarnaast organiseert REO regelmatig infomomenten en overlegavonden over investeringen, innovaties of marktstrategie. “We geloven sterk in transparantie: telers krijgen heldere info over prijzen, kostenstructuren en rendementen. Dat versterkt het wederzijds vertrouwen.”Ook de jongere generatie wordt actief betrokken via JongREO, een groep jonge telers met een eigen bestuur. “Hun voorzitter heeft een zetel in de raad van bestuur, wat hun stem rechtstreeks impact geeft op het beleid en de strategische keuzes.”3. Wat zijn de voordelen voor telers?“Aansluiten bij REO betekent veel meer dan afzetzekerheid”, aldus Vanaken. “Telers krijgen toegang tot een breed klantenbestand, logistieke ondersteuning, kwaliteitscontrole en tijdige betalingen. Wij nemen hen heel wat administratieve en commerciële zorgen uit handen.”De schaalgrootte van REO maakt investeringen in digitalisering, duurzaamheid en marketing mogelijk. “Voor een individuele teler zijn dat vaak te grote stappen. Samen kunnen we dat wel realiseren.”Verder stimuleert REO samenwerking en kennisdeling tussen telers. “Via opleidingen, begeleiding en innovatieprojecten helpen we hen vooruit, ook richting korte keten of nichemarkten.” Niet elk voor zich, maar in samenwerking. Daar ligt de kracht van REO 4. Hoe zorgt REO voor eerlijke prijzen?“Onze telers ontvangen een correcte prijs, dankzij een lage en transparante kostenstructuur”, zegt Vanaken. “REO rekent een vaste commissie aan, zonder verborgen marges.”De West-Vlaamse veiling hanteert meerdere verkoopsystemen: klokverkoop, bemiddeling en rechtstreekse contracten. “In elk model onderhandelen we in functie van de teler. Hun belang staat voorop.”Daarnaast worden opbrengstinformatie en marktanalyses gedeeld, zodat telers hun strategie kunnen afstemmen op actuele trends en rendementen. 5. Wat is de toekomstvisie van de coöperatie?“Wij willen ons verder ontwikkelen als draaischijf voor verse voeding in Noordwest-Europa”, aldus Vanaken. Dat betekent inzetten op duurzaamheid, digitalisering en klantgerichte dienstverlening.Concrete stappen zijn onder meer de implementatie van een nieuw ERP-systeem, geavanceerd track-and-tracebeheer en transparante productinformatie. “Zo kunnen we consumenten, retailers en verwerkers beter informeren over herkomst en kwaliteit.”Ook de diversificatie van verkoopkanalen blijft een speerpunt. “We investeren gericht om telers steeds toegang te bieden tot het juiste afzetkanaal en een optimale prijs.”Toch blijft het coöperatieve fundament de kern. “Onze kracht ligt in samenwerking. Niet ieder voor zich, maar samen vooruit.” Nieuwe voorzitter bij REO: Dirk Declercq volgt Rita Demaré opNa twintig jaar voorzitterschap geeft Rita Demaré de fakkel door aan Dirk Declercq (52), teler uit Gits en al 32 jaar actief binnen REO. Hij teelt samen met zijn zoon Deano fijne krulandijvie en andere slasoorten.Declercq zet zich al 18 jaar in als bestuurslid en wil als nieuwe voorzitter de strategische koers van REO verder uitrollen. “Onze visie focust op samenwerking, verduurzaming en professionalisering. Mijn ambitie is om REO én haar telers klaar te maken voor de toekomst”, aldus Declercq.Hij onderstreept het belang van luisteren naar de leden en samenwerken met alle schakels in de keten. Hoewel hij nu voorzitter is, blijft Declercq betrokken bij zijn tuinbouwbedrijf. “Tuinbouwer zal ik altijd blijven”, voegt hij toe. “Dat helpt om voeling te houden met de praktijk.”

Nu er opnieuw welpen worden verwacht: "Risico op wolvenaanvallen neemt terug toe"

2025-04-22T22:55:48+02:00

Van 29 naar 3 wolvenaanvallen op 1 jaar tijdIn 2024 heeft het Wolf Fencing Team 28 kilometer aan omheiningen aangepast. Dat is een stijging van 27 procent in vergelijking met 2023. In totaal heeft het team al 70 kilometer aan omheiningen wolfwerend gemaakt bij in totaal 165 veehouders. Daarnaast gingen 579 veehouders zelf aan de slag om hun omheining wolfproof te maken, vaak op basis van advies van het Wolf Fencing Team. Veehouders die aanpassingen doen, krijgen een overheidssubsidie die 100 procent van de materiaalkosten dekt. De hulp van het Wolf Fencing Team is volledig gratis.Al deze inspanningen hebben er volgens het team toe geleid dat er in Limburg systematisch minder slachtoffers gevallen zijn door de wolf sinds 2020. Zeker nadat er na de dood van wolf August in de zomer van 2023, die samen met Noëlla een paar vormde, geen welpen werden geboren in 2024. Dat zorgde voor een daling in het aantal schadegevallen in Limburg van 29 in 2023 naar drie in 2024. In het najaar komen meest toegankelijke prooien in het vizier“Dit succes lijkt echter een averechts effect te hebben”, waarschuwt Wolf Fencing Team Belgium. "In 2023 ontvingen we nog 220 aanvragen, terwijl dat er in 2024 slechts 159 waren. We begrijpen dat de afname van schadegevallen in Limburg een opluchting is, maar dat is geen reden om achterover te leunen. Integendeel, het is juist nu het moment om actie te ondernemen", klinkt het. Zeker nu er dit voorjaar opnieuw welpen worden verwacht in Limburg.Dat kan in het najaar leiden tot een aanzienlijke toename van het aantal wolvenaanvallen op vee in het najaar. Volgens het Wolf Fencing Team zullen de volwassen wolven zich toeleggen op de meest toegankelijke prooien wanneer de welpen vlees beginnen eten, maar zelf nog niet kunnen jagen. “Onbeschermde veestapels zijn dan een gemakkelijk doelwit en volgens onze schattingen is maar 18 procent van de omheiningen in Limburgs risicogebied wolfwerend gemaakt”, zegt Diemer Vercayie van Wolf Fencing Team. "We willen veehouders oproepen: wacht niet tot het te laat is. Pas nu je omheining aan, voordat de aanvallen weer beginnen." Ook Antwerpen moet een tandje bijstekenWaar Limburg het aantal wolvenaanvallen zag afnemen, is in de provincie Antwerpen een stijging waar te nemen. In 2024 waren er 32 schadegevallen, maar liefst 2,5 keer zoveel als in 2023. "We zijn in Antwerpen pas sinds begin 2024 bezig met het aanpassen van omheiningen. We hebben een goede start gemaakt, maar er is nog veel werk te doen", legt Vercayie uit. “De situatie in Limburg, waar we al langer actief zijn, laat zien dat onze aanpak werkt. We kunnen dezelfde positieve resultaten ook in Antwerpen bereiken, maar dan moeten veehouders in actie schieten. Wij staan klaar om te helpen.”Het Wolf Fencing Team Belgium is een initiatief van WWF-België, Natuurpunt en Natagora, met financiële steun van het Agentschap voor Natuur en Bos en de provincie Limburg.

Brouns wil versnelling voor perenexport: dossier sleept al aan sinds 2012

2025-04-22T11:43:31+02:00

Japanse markt toont potentieel, maar vooruitgang blijft traagDe exportaanvraag voor Belgische peren naar Japan loopt al sinds 2012, maar vordert traag door de strikte fytosanitaire eisen van het land. Momenteel bevindt het dossier zich in de tweede van vijf goedkeuringsfases, waarbij technische normen op elkaar worden afgestemd. Tijdens het overleg zegden de Japanse autoriteiten toe het dossier voortaan prioritair te behandelen. Brouns hoopt tegen de zomer op concrete feedback. De ontmoeting vond plaats in het kader van de Belgische bijdrage aan de Wereldexpo in Osaka. Ook vertegenwoordigers van Flanders Investment & Trade en de Belgische ambassade waren aanwezig. Brouns benadrukte dat Belgische peren geen bedreiging vormen voor de Japanse markt, die amper eigen productie kent. Hij onderstreepte het belang van exportdiversificatie in een wereld met toenemende handelsspanningen.Politieke steun blijft cruciaalHet overleg verliep volgens Brouns constructief. Hij rekent erop dat ook andere Belgische en Europese beleidsmakers het dossier blijven ondersteunen, onder wie Vlaams minister-president Matthias Diependaele (N-VA) en Europees Commissaris Christophe Hansen, die later dit jaar Japan bezoeken. Van Limburgse boomgaarden tot Japanse eettafels, onze perentelers zijn er klaar voor België telt ongeveer 1.000 perentelers, vooral in Limburg. Onderzoekcentrum PC Fruit leidt de technische opvolging van het exportproces. Zowel in België als in Japan staat de sector klaar om te starten zodra de officiële toelating er is.“Dit gaat over meer dan fruit”, besluit Brouns. “Het gaat over vertrouwen, samenwerking en toegang tot gezonde voeding. Van Limburgse boomgaarden tot Japanse eettafels – onze perentelers zijn er klaar voor.” Later dit jaar zal hij de Japanse ambassadeur in België uitnodigen voor een bezoek aan een Limburgse fruitboer.

Fruittelers leggen aanleg waterstofleiding tussen Gent en Antwerpen stil

2025-04-22T12:37:35+02:00

Vrees voor PFAS in bekenDe fruittelers maken zich zorgen over mogelijk PFAS-houdend grondwater dat tijdens de werken zou worden opgepompt en afgevoerd naar nabijgelegen beken. Vooral de Waterloop van de Hoge Landen baart zorgen: daar worden de PFAS-normen nu al overschreden.Volgens de Raad is de potentiële milieuschade onvoldoende onderzocht, wat leidde tot een tijdelijke schorsing van de vergunning. Een definitieve uitspraak wordt ten vroegste in 2026 verwacht. Tot dan ligt de werf stil.Belangrijke schakel in waterstofnetDe geplande 35 kilometer lange leiding moet de havenzones van Gent en Antwerpen met elkaar verbinden. Volgens Fluxys is het project een essentieel onderdeel van het toekomstige Belgische waterstofnetwerk.“Deze verbinding vormt de ruggengraat van onze duurzame energieplannen”, zegt woordvoerder Tim De Vil. De Vlaamse overheid keurde het project vorig jaar goed. Het gaat om een investering van tientallen miljoenen euro.Op zoek naar oplossingenFluxys betreurt de vertraging, maar toont begrip voor de bezorgdheden. “We proberen de impact op landbouwers en omwonenden altijd zo klein mogelijk te houden”, aldus De Vil. “Bij schade voorzien we compensatie.”Samen met de Vlaamse overheid en landbouworganisaties zoekt het bedrijf naar oplossingen om het project alsnog op een verantwoorde manier te realiseren. Natuurgebieden worden vaak ontzien met boringen of aangepaste tracés, bij landbouwgrond gebeurt dat minder. Daarom is een correcte vergoeding essentieel Boerenbond vraagt duidelijkheid en vergoedingOok Boerenbond zit mee aan tafel. Woordvoerder Tessa De Prins benadrukt het belang van heldere afspraken. “We begrijpen het belang van infrastructuurwerken, maar de last voor landbouwers moet beperkt blijven.”Boerenbond werkte samen met ABS en FWA aan een nieuw protocol met FETRAPI, de federatie van pijpleidingbeheerders. Dat protocol moet zorgen voor duidelijke afspraken over uitvoering, impact en vergoeding. “Voor landbouwers biedt het zekerheid over hun rechten, voor uitvoerders duidelijke spelregels”, zegt De Prins.Volgens haar is het protocol ook in dit dossier relevant. “Onze consulenten staan klaar om landbouwers bij te staan. We merken dat natuurgebieden vaak ontzien worden via ondergrondse boringen of aangepaste tracés. Bij landbouwgronden gebeurt dat minder. Dan is een correcte vergoeding essentieel.”Over de lopende juridische procedure houdt Boerenbond zich op de vlakte. “We reageren niet op dossiers waarin we geen rechtstreekse partij zijn.”

Bayer overweegt stopzetting productie Roundup door juridische druk in VS

2025-04-22T13:34:57+02:00

In een interview met de Duitse zakenkrant Handelsblatt gaf CEO Bill Anderson aan dat de financiële druk op Bayer, en in het bijzonder op de landbouwtak Crop Science, toeneemt door de vele rechtszaken rond glyfosaat. De middelenfabrikant wordt in de VS al jaren geconfronteerd met duizenden claims waarin het gebruik van glyfosaat wordt gelinkt aan gezondheidsproblemen. Volgens Anderson leiden tegenstrijdige vonnissen van lekenjury's tot een gebrek aan rechtszekerheid. "Ons doel is om tegen eind 2026 de juridische risico's aanzienlijk terug te dringen, onder meer via procedures bij het Amerikaanse Hooggerechtshof", verklaarde hij. Tegelijk benadrukt de topman dat glyfosaat een belangrijk hulpmiddel blijft voor de landbouwproductie, vooral in Noord-Amerika. Zonder het middel zouden de risico’s op mislukte oogsten en hogere voedselprijzen fors toenemen.Concurrentie van generieke productenToch stelt Anderson dat Bayer momenteel verlies lijdt op glyfosaatproducten. Dat komt niet alleen door schadevergoedingen, maar ook door de concurrentie van “kopieerproducten” die de markt overspoelen en waarvoor geen juridische procedures lopen.Volgens Handelsblatt overweegt Bayer om tijdens de komende aandeelhoudersvergadering toestemming te vragen om extra kapitaal te reserveren. Of dat geld daadwerkelijk bedoeld is voor eventuele schikkingen met eisers in de glyfosaatzaken, wilde Anderson niet bevestigen.

Geen vaart achter nieuwe grachtenkaart: uitstel met vier jaar

2025-04-22T21:05:00+02:00

De opmaak en validatie van een Vlaamse grachtenkaart zorgde de voorbije maanden voor heel wat opschudding. Omdat er geen eenduidige digitale bron bestaat van het Vlaamse grachtenbestand, besloten de bevoegde administraties in de vorige legislatuur een kaart te ontwikkelen. “De grachten zijn nog niet voldoende in kaart gebracht om ze efficiënt in te zetten voor het lokale waterbeleid”, aldus VMM, die vorig jaar het ontwerp van de kaart lanceerde. Dat ontwerp werd opgemaakt met behulp van artificiële intelligentie (AI) en bevat onder meer heel wat niet eerder aangeduide grachten. In de toekomst zou de kaart gebruikt kunnen worden voor onder meer het opsporen van waterverontreiniging en erosiebestrijding. “Louter een informatief document, waaraan geen juridische gevolgen aan verbonden kunnen worden”, benadrukte Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns (cd&v) toen het onderwerp besproken werd vorige maand tijdens een commissievergadering in het Vlaams parlement.Maar dit werd onthaald op heel wat scepsis. Zowel lokale besturen, landbouworganisaties als parlementsleden bleken weinig vertrouwen te hebben in de beloofde gevolgen van de kaart, maar ook op de validatie ervan. Gemeentes kregen vijf maanden de tijd om alle aangeduide grachten te verifiëren met de werkelijke situatie op het terrein. Daarbij kwamen opvallende fouten aan het licht in de AI-kaart, zoals een gracht die op een dak bleek te liggen, wat het belang van een grondige validatie onderstreepte.Uitstel tot volgende legislatuurTegen eind april moesten de lokale besturen aanvankelijk de validatie afgerond hebben. Maar minister Brouns liet weten dat de deadline uitgesteld ging worden. Dit werd nu ook bevestigd door VMM: de datum wordt van 30 april 2025 naar 30 november 2029 opgeschoven. Zo krijgen de lokale besturen niet een paar maanden respijt maar ineens vier jaar.“Wij staan nog steeds achter onze vraag om een grachtenkaart op te stellen”, reageert VMM. Het efficiënter opsporen van waterverontreiniging en erosiebestrijding is nog steeds van belang voor de instantie. “Dit is een politiek beslissing. Na de bespreking ervan in de commissie Leefmilieu werden heel wat vraagtekens geplaatst bij de grachtenkaart vanuit de landbouwhoek”, klinkt het korte antwoord.Weinig vertrouwenLandbouworganisatie Boerenbond blijft lokale besturen vragen om kritisch tegenover deze kaart te staan en hun bezwaren aan VMM te bezorgen. Volgens Boer Burger Belangen Limburg moeten niet enkel de lokale besturen kritisch staan tegenover de kaart, maar ook de landbouwers zelf. BBB Limburg gelooft niet dat de kaart geen juridische referentie kan worden. De partij gaat ervan uit dat er bijkomende beschermingszones zullen ontstaan, met economische gevolgen voor de landbouw. “Dit is voor ons grond- en broodroof”, aldus BBB-Limburg. “Van de onderhandelingen tussen de landbouw en de overheid na de boerenprotesten is niets overgebleven. Erger nog: nu komen ze er pas achter dat ze zijn uitverkocht en grond moeten inleveren in de vorm van nog meer beschermingsstroken. Landbouworganisaties, de minister en sommige vakbladen trachten onze boeren te sussen, maar intussen worden ze voorbijgestoken met wetgeving die ze zelf niet meer kunnen terugdraaien. Of de moed niet meer hebben om een verweer in te dienen.” Volgens BBB-Limburg zal het uitstel met vier jaar niet veel veranderen. “Uitstel van executie”, klinkt het scherp.

Paasklokken brengen verdere daling eierprijzen in België en VS

2025-04-22T20:56:00+02:00

Net als sommige paaseitjes afgelopen week, lijken ook de hallucinante eierprijzen te bezwijken onder de lentezon. Sinds het begin van de paasvakantie daalde in België de prijs voor een gemiddeld wit ei uit een verrijkte kooi met 20 procent naar 13,33 eurocent. Deze eieren worden vaak afgezet in de verwerkende industrie. Ten opzichte van de recordprijs in maart is de prijs ondertussen 26 procent gezakt. De prijsdalingen zijn gelijkaardig voor eieren in elke kleur en maat, zowel scharrel als verrijkte kooi.Het groeiende aanbod en de bijhorende prijsdaling komt volgens Martin Haerinck, de voorzitter van de eierprijzencommissie in Kruisem, niet door een herstel van de aanbodszijde maar eerder door een terugval in de vraag. “Wat niet uitzonderlijk is, deze daalt gewoonlijk tijdens en na de paasperiode”, legt Haerinck uit. “In de aanloop naar Pasen piekt de vraag vanuit de verwerkende industrie, die dan extra voorraden aanlegt om de productie te kunnen bolwerken. Na Pasen en tijdens de zomer is de vraag naar eieren traditioneel minder. Vroeger werd in de zomer al eens gespeculeerd. Dan werd een voorraad aan lage prijzen aangekocht om de eieren vervolgens in frigo’s te stockeren tot de duurdere winterperiode. Maar dit wordt niet meer gedaan.”Ten opzichte van vorig jaar ligt de prijs voor hetzelfde ei momenteel nog steeds 36 procent hoger. De voorzitter voorspelt dat de prijsdaling zich nog zal voortzetten, maar niet spectaculair. Daarvoor is er meer aanbod nodig, en dit heeft België niet meer. De zelfvoorziening staat al jaren onder druk. Daling in de VSOok in de Verenigde Staten is de dalende trend zichtbaar. Supermarkten hebben opnieuw volle schappen en consumenten betalen minder. In maart bereikte een dozijn eieren nog een recordprijs van 5,4 euro ($6,2), de hoogste in tien jaar. Ondertussen betalen de Amerikanen nog gemiddeld 3,4 euro ($3,9). De toegenomen voorraden van eieren is er net als België het gevolg van een afgezwakte vraag, maar ook door een herstel van aanbod. In maart werden in de VS 2,1 miljoen vogels getroffen met vogelgriep. Een serieuze daling in vergelijking met de 23 miljoen in januari en 13 miljoen in februari. Tegelijkertijd haken consumenten al een tijdje af door de hoge prijzen. Nochtans brengt Pasen er ook vaak een stijging in vraag en prijsacties met zich mee. Maar grote supermarktketens lieten dit jaar hun traditionele paasacties voor eieren achterwege uit vrees om een nog broos aanbod te ontregelen. “Beleid moet in eigen boezem kijken”In Vlaanderen werd met toegenomen belangstelling gekeken naar de Vlaamse en Amerikaanse recordprijzen. Volgens Landsbond Pluimvee werd het verhaal achter de oorzaken van de prijsstijgingen maar gedeeltelijk verteld. “Wereldwijde vogelgriep is slechts de helft van de verklaring”, aldus Landsbond Pluimvee. “Het huidige beleid haalt onze productiecapaciteit zelf onderuit. Dit voor een marginale winst op vlak van dierenwelzijn, terwijl het de ecologische voetafdruk sterk doet toenemen en de kostprijs voor de consument de hoogte injaagt. De geopolitieke spanningen van de laatste maanden lijken alleszins het kapot gereglementeerde Europa wakker te schudden, al dient dit precies nog uit te deinen tot in Vlaanderen.”Meer dierenwelzijn, duurdere kippenDe belangenorganisatie haalt de uitfasering van de verrijkte kooi aan. “Sinds 2012 is het in de EU verboden om klassieke kooi-eieren te produceren. Het Vlaams regeerakkoord voorziet nu ook een uitfasering van de verrijkte kooi”, aldus Landbond Pluimvee. “Ongeveer 36 procent van de Vlaamse leghennenstapel wordt gehouden in verrijkte kooisystemen. Een uitfasering zal in de meeste gevallen leiden tot een stopzetting, waardoor België afstevent op een zelfvoorzieningsgraad van 70 procent. Dat terwijl er wel nog volop klassieke kooi-eieren worden geïmporteerd.”Daarnaast haalt Landsbond Pluimvee ook de wens van Vlaanderen aan in het regeerakkoord om een einde te maken aan het doden van eendagshaantjes. Zodra het mogelijk is om vroegtijdig de geslachtsbepaling van kuikens in het ei te achterhalen, wil Vlaanderen dit opnieuw op de agenda plaatsen. In het kader van zelfvoorziening en prijsdruk stelt Landsbond Pluimvee ook het Better Chicken Commitment (BCC) in vraag. “Dit wordt onder druk van ngo’s zoals GAIA sterk gepromoot en is al tot in het regeerakkoord geraakt. Bij BCC wordt er onder meer gebruik gemaakt van trager groeiende kippen die een veel minder gunstige voederconversie hebben. Alsof je een elektrische Tesla zou omwisselen voor een vervuilende dieselbak van de jaren ’70”, sneert de sectororganisatie.Een studie van AVEC, de Europese organisatie van pluimveeverwerkers, becijferde dat een volledige omschakeling naar BCC-kippen in Europa de productie met 44 procent zou doen dalen. Om dit te compenseren zouden er 9.692 nieuwe pluimveestallen nodig zijn. Het voeder- en waterverbruik zou elk met 35 procent stijgen en de productiekosten met 37 procent. Bovendien zou de milieu-impact sterk toenemen want Belgisch onderzoek wees al uit dat dergelijke dieren een ammoniakuitstoot hebben die drie keer hoger is dan reguliere vleeskuikens.“Ondanks deze bezwaren sprongen bepaalde retailers reeds op de kar en bieden dergelijk pluimveevlees vandaag al aan”, aldus de landsbond. “Begin maart stond dit bij één retailer geprijsd aan 13,73 EUR/kg, terwijl reguliere filet 9,39 EUR/kg kostte. Een kostprijsstijging van 46 procent. Nochtans is gevogelte één van de goedkoopste, en gezondste bron van dierlijke eiwitten. En nu zouden de minder welstellende gezinnen pluimveevlees niet langer kunnen betalen.”

Meer mest, meer pollen? Studie over graslandbemesting stuit op kritiek bij landbouw

2025-04-23T12:03:28+02:00

Dinsdagochtend verspreidde de KU Leuven een persbericht met als titel ‘Stikstofvervuiling maakt hooikoorts erger’. Het nieuws werd al gauw breed overgenomen door verschillende mediakanalen. De conclusie in het persbericht spreekt dan ook tot de verbeelding: “Het is al langer geweten dat stikstof een negatieve impact heeft op de biodiversiteit, maar dit onderzoek toont voor het eerst de mogelijke directe impact op de volksgezondheid”.Zes keer meer stuifmeel voor twee tot drie keer meer opbrengstIn de studie verzamelden de onderzoekers pollen uit graslanden in België. “Sommige van die graslanden kregen een stikstofbemesting, anderen kregen er geen”, aldus onderzoekster Paulien Verscheure, die samen met KUL-onderzoeker Robin Daelemans het leeuwendeel van het studiewerk verrichte. “Wat we vonden, was opvallend: graslanden die met stikstof waren bemest, produceerden zes keer meer stuifmeel." Wie denkt dat dit positief is voor de bijen, slaat de bal mis. Grassen zijn immers windbestuivers. Wat wel bleek: dat stuifmeel lokte sterkere immuunreacties uit bij hooikoortspatiënten. En nog een andere opmerkelijke vaststelling was volgens de onderzoekers dat de bemesting maar zorgde voor twee tot drie keer zoveel opbrengst.Hoe gingen de onderzoekers te werk? Een interdisciplinair team van ecologen, omgevingswetenschappers, immunologen en beleidsmakers vergeleek 50 Belgische graslanden: telkens één met en één zonder stikstofbemesting. Bij de onbemeste graslanden ging het om drie halfnatuurlijke graslanden die het meest voorkomen in België en bij uitbreiding in West-Europa. De bemeste graslanden waren typische productiegraslanden met een meer uniforme vegetatiesamenstelling en ook zij zijn representatief voor de meerderheid van de graslanden in België, aldus de onderzoekers.In elk van die gebieden werden pollen verzameld en geanalyseerd. Vervolgens werden de stuifmeelstalen getest bij bloedstalen van 20 volwassen hooikoortspatiënten. Daarbij onder meer gekeken naar hoe sterk hun afweercellen reageerden op de pollen en hoeveel antistoffen ze in hun bloed hadden. “Door deze manier van werken, waarbij dezelfde patiënten werden blootgesteld aan verschillende pollenstalen, konden we nauwkeurig bepalen welk stuifmeel het meest allergisch maakt, los van andere invloeden”, legt professor Raf Aerts, KU Leuven & Sciensano, uit. Minder stikstofvervuiling, minder allergieën?“De studie belicht een aspect van stikstofvervuiling dat tot nu toe onbekend was en toont nieuwe, negatieve gevolgen van stikstofverrijking”, vervolgt professor Tobias Ceulemans (UAntwerpen & KU Leuven). Al voegde hij er tijdens een interview met Radio 1 aan toe dat opvolgonderzoek nodig is omdat het onderzoek gebeurde op bloedstalen. “We moeten ook nagaan wat de ernst van de reactie op de graspollen bij de hooikoortslijders zelf is.”“Door stikstofvervuiling te verminderen, kunnen we mogelijk ook de last van allergieën terugdringen,” voegt professor Rik Schrijvers (UZ Leuven) toe. Volgens hem lijdt ongeveer 15 à 20 procent van de bevolking aan een pollenallergie. Dat gaat van heel milde klachten, zoals niezen en snuiten, maar ook tot heel extreme klachten. Zo kan de allergie in de luchtwegen doordringen en leiden tot astma.Schrijvers en Ceulemans noemen deze nieuwe bevindingen “belangrijke informatie voor gezondheids- én milieubeleid”. “Het is verstandig om door te zetten met het pad dat is ingezet met MAP7 waarbij wordt gekeken om bepaalde regio’s te ontlasten van bemesting”, zei Ceulemans daarover op Radio 1. Al geeft hij in datzelfde interview ook toe dat landbouw bemesting ook absoluut nodig heeft om aan voedselproductie te kunnen doen. Landbouwsector verontwaardigd over conclusiesVia sociale media en in Whatsapp-groepen regende het boze reacties van landbouwers over het onderzoek. “Dit is een theoretische studie die zich in de praktijk niet voordoet omdat onze boeren maaien voor het gras in bloei komt”, verwoordt Boerenbond het bezwaar dat ook bij veel landbouwers leeft. “Onze boeren hebben alle belang bij zo’n hoog mogelijke voederwaarde en eiwitinhoud. Daarom wordt er tijdig gemaaid of begraasd, nog voor het gras bloeit en dus pollen verspreidt.”Dat bevestigt ook Gert Van de Ven, onderzoeker bij het Landbouwcentrum voor Voedergewassen (LCV). “Het overgrote deel van het productief grasland in Vlaanderen wordt gebruikt om er voordroog of kuilgras van te maken en wordt dus gemaaid voor het in bloei komt. Slechts een klein deeltje blijft langer staan en wordt gehooid”, stelt hij. Om daar dan de conclusie aan te verbinden dat bemest grasland slechter is voor de gezondheid, dat vindt hij een brug te ver. “Je kan je ook de vraag stellen of we dan wel voorstander moeten zijn van campagnes als Maai Mei Niet.” Tot slot merkt hij nog op dat gras de belangrijkste eiwitbron is voor de rundveehouderij in België. “Als we die wegnemen, neemt onze afhankelijkheid van soja alleen maar toe.”Ook bij ABS klinken er boze woorden over het onderzoek. “Dit onderzoek is goedkope sensatiezucht die heel veel kapot maakt”, zegt beleidsmedewerker Mark Wulfrancke. “Het werd uitgevoerd met een zeer eenzijdige blik en de onderzoekers koppelen daar heel eenzijdige gevolgen aan.” Hij wijst er bovendien op dat eerdere studies al uitgewezen hebben dat kinderen die opgroeien op het platteland of in de buurt van een boerderij vaak minder allergisch zijn.

Toeristen zorgen voor overlast: Tulpenvelden zijn geen openbare bloemenweide

2025-04-23T15:11:57+02:00

“Niet betreden. Geniet met uw ogen. Respecteer deze velden en gewassen. Ze zijn eigendom en de inkomsten van een landbouwer.” Zo luidt de tekst op een spandoek die N-VA Sint-Gillis-Waas enkele dagen geleden liet plaatsten aan een tulpenveld in Meerdonk. Het veld met bloeiende tulpen had in de dagen ervoor veel aandacht getrokken van mensen die langskwamen waardoor er tulpen werden vertrappeld en geplukt."Eigenlijk is het niet meer dan logisch dat je niet tussen de gewassen loopt op een akker, laat staan dat je ze plukt, uittrekt of vertrappelt. Een aantal bezoekers geniet met respect van de pracht, maar er zijn helaas ook mensen die er zich niets van aantrekken. Om die reden plaatsten we een spandoek om aan te geven dat de tulpen, maar ook andere landbouwgewassen, zowel de eigendom maar ook het inkomen zijn van onze landbouwers. We hopen dat het toch een beetje tot nadenken stemt", zegt burgemeester Daniëls over het lokale N-VA-initiatief. Navraag wijst uit dat de bloemen op het perceel eigendom zijn van bloembollenkweker Pieter Suy uit het Nederlandse Absdale, net over de grens met Sint-Gillis-Waas in het Waasland. De Nederlander laat kort aan VILT weten tevreden te zijn met het initiatief van de burgemeester, maar stelt verder machteloos te staan tegenover toeristen. Een zoektocht op Google wijst uit dat Suy vaker overlast ondervindt van tulpentoeristen. In 2021 moest hij een tulpenperceel in Meerdonk afschermen met hekken en deelde de politie boetes uit aan fout geparkeerde auto’s.Plukken van tulpen vermindert bollenopbrengstVorig jaar was een veehouder uit Stabroek al in het nieuws omdat zijn bloeiende tulpenweide in april een heuse attractie was voor toeristen. Deze boer, die zijn areaal verhuurt aan een tulpenkweker uit Nederland, lanceerde de volgende oproep op Facebook om wildplukkers te ontmoedigen: “Geniet van het uitzicht, maar blijf van de tulpen af. Je mag gerust foto's nemen, maar dat hoeft niet in het veld."De bloeiende tulpen zijn maar een bijkomstigheid in de tulpenbollenteelt. Het plukken ervan vergroot de kans op ziektevorming en een verminderde knollenopbrengst. Het is pas na de bloei, als de boem afsterft, dat de knolvorming begint en de plant meerdere knollen aanmaakt. Deze knollen worden in juni gerooid en het jaar erop gebruikt voor de bloementeelt in de serre of als plantgoed voor volgend jaar.Alhoewel Nederland vooral bekend is om zijn bloembollenteelt, is het gewas ook steeds meer terug te vinden in Vlaanderen. In 2021 bedroeg het areaal 118 hectare. In veel gevallen gaat het om Nederlandse bloembollentelers die grond in Vlaanderen pachten. Bijkomend voordeel van de teelt in Vlaanderen is dat de risico’s geografisch meer gespreid worden. Bloembollentekort door misoogstDat dit nodig is door de steeds grilligere weersomstandigheden bleek in 2023 toen de oogst van tulpenbollen letterlijk in het water viel door de vele regen. Sierteler Christoph Pieters uit Laarne, met 3,7 hectare veruit de grootse tulpenbloementeler van Vlaanderen, liet eerder dit jaar in een interview met VILT weten dat dit een grote impact had op de beschikbaarheid van bollen. Volgens hem waren er tot 20 procent minder tulpenbollen op de markt, waren de bollen gemiddeld ook kleiner dan normaal en lag te prijs veel hoger.Bij het sorteren van de bloembollen, die in juni gerooid worden, gaan de grotere formaten naar de serretelers voor de bloementeelt. De kleinere maten worden normaal gebruikt als plantgoed voor het jaar erop. “Maar door het tekort en doordat de prijzen hoog lagen, zijn veel kleinere bollen ook naar de serretelers gegaan”, vertelt de veehouder uit Stabroek. Dit verklaart volgens hem waarom er op zijn perceel dit jaar minder tulpen werden geplant dan vorig jaar. “Het zou nog wel eens jaren kunnen duren voordat het effect van de slechte oogst in 2023 is weggewerkt”, aldus de boer. Tulpen uit AmsterdamDe statistieken bij het Agentschap van Landbouw en Zeevisserij lijken dit te bevestigen. Vorig jaar werd maar op 84 hectare in Vlaanderen bloembollen geteeld. Dat is het laagste areaal sinds 2019 toen het areaal 69 hectare bedroeg. Ook in Nederland daalde het bloembollenareaal in 2024 ten opzichte van 2023. Maar het Nederlandse areaal van 27.000 hectare doet de Vlaamse oppervlakte verbleken. Ruim de helft van het Nederlandse bloembollenareaal wordt gebruikt voor tulpen.

De toekomst van plastic groeit in de Brusselse ondergrond

2025-04-24T10:31:53+02:00

Niet enkel bij kabouter Plop wordt meubilair van paddenstoelen gemaakt. Een myco-lampenkap verlicht de tafel waaraan Victoria Maertens, communicatieverantwoordelijke bij Permafungi, ons verwelkomt. De rondleiding begint met een kleine les biologie. De zwammen die we eten, zijn in feite slechts het ‘fruit’ groeiend uit een heus netwerk aan schimmels en draden. De myco-materialen waarvan PermaFungi zijn bio-afbreekbare verpakkingen maakt, bestaan hoofdzakelijk uit deze schimmelkern: het mycelium of de zwamvlok.Licht als piepschuim, vergankelijker dan plasticOp tafel staan diverse verpakkingen vervaardigd uit het materiaal. Zo licht aan als piepschuim, met een gelijkaardige textuur. Welk product binnenkort paddo-verpakt in de winkelrekken zal liggen, is voorlopig nog geheim. “Om deze verpakkingen te maken, gieten we een organische reststroom – in dit geval steriel zaagsel – in een mal”, zegt Maertens. “Daar voegen we het ‘zaad’ van de paddenstoel aan toe. Na ongeveer een week heeft het mycelium zich gehecht aan alle zaagsel tot één vorm.”Wie iets kent van schimmel, weet echter dat het ongecontroleerd kan groeien. “Om dat te vermijden, drogen we het materiaal volledig uit. Door alle vocht weg te nemen, wordt de schimmel inert en kan het niet meer verder groeien.” Nog een belangrijke opmerking: de ‘champignonverpakking’ is niet eetbaar. De verpakkingssector is een van de grootste veroorzakers van plasticvervuiling, met 33 procent van het totaal Het resultaat van deze processen, is een myco-doosje dat mooi zijn vorm behoudt, maar wel vergankelijk is. Eens het op de composthoop ligt, vindt men er na enkele weken niets meer van terug. Het myco-materiaal biedt zo dus een mogelijk antwoord op het wereldwijde plasticvraagstuk. Het kan bovendien een verpakking worden voor nagenoeg elk product dat men kan bedenken. Met voedsel als een opmerkelijke uitzondering. Daarvoor geldt immers een uitgebreid certificeringsproces. “Of toch als de verpakking het voedsel rechtstreeks aanraakt”, zegt Maertens. “Het is dus bijvoorbeeld wel inzetbaar om wijnflessen te verpakken.”Het potentieel binnen de verpakkingssector is gigantisch. “Tegen 2030 zal een Europese wet plastic voor eenmalig gebruik en niet-circulaire verpakkingen verbieden”, zegt Maertens. “De verpakkingssector is één van de grootste veroorzakers van plasticvervuiling, met 33 procent van het totaal.” “We hebben in het verleden al diverse voorwerpen gemaakt met myco-materialen. Armaturen voor lampen, of kunstprojecten”, zegt Maertens. “Zo hebben we recent nog 300 grote armaturen gemaakt voor het toekomstige JAM-hotel in Gent, in samenwerking met architect Lionel Jadot. Maar zulke projecten zijn vrij kleinschalig in vergelijking met wat we binnen de verpakkingswereld willen betekenen”, zegt Maertens. “We schalen op naar 100 kubieke meter circulaire en afbreekbare verpakkingen per jaar.”UitbreidingsplannenBij de nieuwe investeringsfondsen en ambitieuze plannen, hoort ook een nieuwe locatie. De ‘Urban Farm’ onder Tours & Taxis zal voor de eetbare oesterzwamteelt actief blijven, maar de myco-materialen zullen geproduceerd worden op een nieuwe, grotere locatie in Vorst. De huidige ploeg van elf personen zal tegen 2026 verdubbelen om aan de vraag te voldoen. Dankzij een investering van 1,75 miljoen euro van het Zwitserse familiebedrijf 'Après-demain' en de Brusselse openbare investeringsmaatschappij finance&invest.brussels is de coöperatieve ontpopt tot een naamloze vennootschap met meer middelen. Dat betekent: meer productie, maar ook een sterkere productontwikkeling. Want naast zaagsel, wil het bedrijf onderzoeken of er ook andere reststromen kunnen worden verwerkt tot myco-materiaal.Een niet onbelangrijke kanttekening: de myco-materialen zijn niet gemaakt uit het mycelium van oesterzwammen. De basis is een ander type schimmel, bedrijfsgeheim van Permafungi. “Het mycelium van oesterzwammen kan je in principe ook gebruiken om myco-materialen te maken, maar we gebruiken een schimmel dat beter geschikt is voor deze doeleinden”, zegt Maertens. Een kelder vol seizoenenDe oesterzwammen en het myco-materiaal behoren zo dus tot twee aparte productielijnen, maar zijn allebei circulair. De oesterzwammen waren lang de core business van PermaFungi en blijven relevant voor het bedrijf. De lekkernij wordt gekweekt in iets meer dan duizend vierkante meter aan kelderkamers. Omwille van hun locatie groeien de paddenstoelen met de seizoenen mee. “Het grootste deel van het jaar is het hier voldoende koel”, zegt Maertens. “Soms lijdt de oogst bij extremere temperaturen, maar daarin verschillen we niet van een ander landbouwbedrijf.”Alle oesterzwammen vinden hun basis bij koffiegruis. Dat wordt aangeleverd via diverse bedrijven, met ontbijt- en lunchketen Pain Quotidien als één van de grootste toeleveranciers. Niet enkel de vestiging bovengronds in Tours & Taxis, maar alle dertig vestigingen in België brengen hun koffiegruis naar PermaFungi.Op dit koffiegruis wordt het mycelium van de oesterzwammen bijgevolg geënt. De schimmeldraden groeien in eerste fase in de incubatiekamer. Een ruimte met een streng gereguleerd klimaat, en even strenge hygiënevoorschriften. Om die reden ook de enige ruimte die bij deze tour niet betreden kan worden.Het mengsel is samengevoegd in grote plastic zakken. Tussen elke rij zwarte zakken hangt ook één doorzichtig exemplaar. Deze zijn minder efficiënt, maar dienen als kanarie in de koolmijn om de kwaliteit van de oogst te controleren. “Als er bijvoorbeeld een contaminatie is met een schimmel die hier niet thuishoort, kunnen we het in deze transparante zakken waarnemen”, zegt Maertens. Met een mes worden openingen gemaakt waaruit de oesterzwammen kunnen groeien. De ingesneden zakken worden opgehangen in koele, goed geventileerde kamers die met vocht beneveld worden. “Waar we in de incubatieruimte het klimaat van een warme, zomerse bodem nabootsen, creëren we in deze ruimte de herfst”, zegt Maertens. “De combinatie van vocht en koelte zorgt ervoor dat het mycelium paddenstoelen produceert.”De paddenstoelen worden nadien geoogst, clusters worden versneden tot bruikbare hoeveelheden, en worden dan met de bakfiets geleverd aan horeca- en speciaalzaken in heel Brussel. De ban op blauwe champignonbakjes is hoe dan ook niet van tel voor PermaFungi, aangezien alle producten in bulk worden verkocht via retourbakken. Meststof voor de biolandbouwNa drie keer oogsten is het grootste productiepotentieel uit het mycelium verdwenen. Op naar de vuilnisbak? Neen. Want wat overblijft, is een product dat naast de myco-materialen en de oesterzwammen de derde pijler vormt van PermaFungi: een natuurlijke meststof voor gebruik in de biolandbouw. “Voedzaam en honderd procent bio-gecertificeerd”, zegt Maertens. Zo eindigen de paddenstoelen dus terug waar ze vandaan komen: in de bodem.Het einde van de cyclus bevestigt zo mooi de slagzin van PermaFungi: “In de natuur is er geen afval. Waarom hier geen inspiratie uit putten?”

Schoonheidswedstrijd moet imago van parasieten opkrikken én biodiversiteit beschermen

2025-04-23T15:29:16+02:00

Via een korte online-enquête krijgt het publiek tien foto's van parasietsoorten te zien. Die moeten deelnemers dan beoordelen op bepaalde parameters. De biologen benadrukken dat er geen juiste of foute antwoorden zijn en dat het hen enkel om de mening van de respondenten te doen is. Met de schoonheidswedstrijd willen de biologen de publieke perceptie over parasieten in beeld brengen en hen vervolgens beter beschermen. Zij zijn namelijk één van de grootste groepen organismen op aarde en cruciaal voor ons ecosysteem. Ze reguleren populaties wereldwijd en zorgen ervoor dat soorten zich niet te veel verspreiden. Daarnaast zijn ze een belangrijk onderdeel van de biodiversiteit en een goede indicator voor de gezondheid van ecosystemen. "Maar het gaat niet goed met de wereldwijde populatie van parasieten. Naar schatting staat 30 procent van alle parasieten wereldwijd tegen het einde van deze eeuw op de rand van uitsterven. Vele parasietsoorten kunnen zelfs uitsterven voordat ze ontdekt en beschreven zijn", zegt bioloog dr. Tiziana Gobbin. "Negeren hoe het met parasieten gesteld is, staat gelijk aan het negeren van meer dan de helft van alle biodiversiteit.""De enquête invullen duurt een paar minuten en levert ons belangrijke informatie op over de publieke perceptie rond parasietsoorten", zegt Gobbin. "Dit is het allereerste onderzoek naar hoe mensen kijken naar parasieten." De informatie moet helpen om natuurbeleid en -behoud te ondersteunen. Ook krijgen deelnemers de kans om vier pas ontdekte parasietsoorten een naam te geven.

Vlaams bezoek aan Nederland: “Wetenschap niet de heilige graal in stikstofdossier”

2025-04-24T16:16:39+02:00

De milieustal op de Dairy Campus in Leeuwarden is uitgerust met zes afsluitbare secties, elk geschikt voor zestien koeien. Deze ruimtes zijn voorzien van talloze sensoren die het mogelijk maken om de impact van specifieke maatregelen op de stikstofuitstoot te monitoren — denk aan aangepaste stalvloeren, toevoegingen aan het voer of aan de mestput. In deze stal zijn onder meer de stikstofreducerende effecten van de Lely Sphere en het CowToilet van Hanskamp vastgesteld.Het centrum, dat wordt beheerd door Wageningen University & Research (WUR), verwelkomde eind vorige week een delegatie van Vlaamse stallenbouwers, beleidsmakers en belangenbehartigers. Het bezoek werd georganiseerd door de Belgische federatie voor stallenbouw en landbouwmechanisatie, in samenwerking met Fedecom, de Nederlandse evenknie van Fedagrim. “We wilden ons verdiepen in de Nederlandse ontwikkelingen rond stikstofreductie”, zegt Fedagrim-coördinator Hans Verstreken.Kritische vergelijking met VlaanderenVerstreken uitte daarbij kritiek op de Vlaamse onderzoeksinstellingen. “In Nederland ligt de nadruk veel meer op het ontwikkelen en testen van nieuwe technieken. In Vlaanderen focust men daarentegen vooral op meetmethodes, niet op innovatie in stalsystemen.”Hij verwijst onder meer naar plannen van Dairy Campus om op korte termijn een zogenaamde EVA-stal te bouwen: een volledig energie- en emissievrije stal, die zelfvoorzienend is in water- en energieverbruik. Campusmanager Kees de Koning gaf in zijn presentatie alvast een vooruitblik op dit innovatieve project.Voorafgaand aan een rondleiding door de stallen luisterde de Vlaamse delegatie naar diverse lezingen van Nederlandse wetenschappers die nauw betrokken zijn bij het stikstofdossier. Onder hen was ook WUR-onderzoeker Wim de Vries, een uitgesproken pleitbezorger van een emissiegericht beleid in plaats van het huidige depositiegerichte beleid, dat grotendeels gebaseerd is op de kritische depositiewaarde (KDW). Ook Nederland richting emissiebeleidDe Vries pleit voor het schrappen van de KDW uit de Nederlandse wetgeving. Volgens hem heeft die norm Nederland in een stikstofmoeras doen belanden. Hoewel de KDW in Vlaanderen geen wettelijke basis heeft, speelt ze wel een rol in het vergunningenbeleid.“De overheid legt een resultaatsverplichting op op basis van een wetenschappelijk model dat onzekerheden kent en kan wijzigen bij nieuwe inzichten. Dat leidt tot steeds nieuwe eisen aan veehouders”, aldus De Vries.De Vries heeft diverse voorstellen uitgewerkt om over te schakelen van depositie- naar emissiebeleid. Die ideeën lijken nu gehoor te vinden bij de Nederlandse overheid. Landbouwminister Femke Wiersma (BBB) kondigde eerder dit jaar aan te willen evolueren naar een beleid gebaseerd op doelvoorschriften in plaats van middelvoorschriften. Onderzoeker Albert Winkel, nauw betrokken bij dit traject, licht toe: “In dit systeem wordt het doel – de maximale uitstoot – vastgelegd in de vergunning, niet de middelen om dat doel te bereiken. De veehouder bepaalt zelf hoe hij het doel behaalt, via technieken en managementmaatregelen.” Volgens Winkel is nauwkeurige meting van de feitelijke uitstoot daarbij essentieel.Meten blijft een uitdagingMaar ook hier biedt de wetenschap geen sluitende oplossing. In gesloten stallen, zoals bij varkenshouderij, is emissiemeting relatief eenvoudig. In open stallen – zoals gangbaar in de melkveehouderij – beïnvloeden externe factoren als wind en temperatuur de metingen aanzienlijk. “Een systeem zoals de Kringloopwijzer kan helpen om de uitstoot te schatten”, stelt Winkel. In Nederland kregen vorig jaar twee varkensbedrijven hun vergunning op basis van dergelijke doelvoorschriften. Toch plaatst de Vlaamse delegatie kanttekeningen. “In Vlaanderen is het vandaag onhaalbaar om op elk bedrijf emissiemetingen te doen”, zegt Sander Herinckx, consulent klimaat & emissies bij Boerenbond. “Bovendien zijn de bijstuurmogelijkheden bij sommige diersoorten beperkt. Een melkveehouder kan bijvoorbeeld niet zomaar een aantal koeien wegdoen als zijn emissieplafond in september bijna bereikt is.” Volgens Herinckx biedt een vergunningensysteem op basis van doelvoorschriften potentieel, mits het juridisch sluitend is en de knelpunten vooraf zijn weggewerkt.Vlaanderen versus NederlandHerinckx was onder de indruk van de Dairy Campus, maar merkte op dat de situatie daar niet vergelijkbaar is met Vlaanderen. “Bij ons zijn vrijwel alle melkveestallen open. De meetstal hier is bijna een gesloten systeem met mechanische ventilatie. Daardoor is de emissie veel nauwkeuriger te meten.” De meetstal is echter wel nuttig om technieken te valideren die op de Vlaamse PAS-lijst (Programma Aanpak Stikstof) kunnen worden opgenomen. “Onze leden hebben tijdens het bezoek interessante contacten gelegd om hun technieken mogelijk in Leeuwarden te laten doormeten”, aldus Verstreken. Herinckx voegt toe dat er in Noordwest-Europa amper drie meetstallen van dit type bestaan — een struikelblok, want voor erkenning zijn voldoende meetresultaten vereist.“Gebruik wetenschappelijke modellen indicatief”Tot slot benadrukten verschillende politici de noodzaak om wetenschap niet als absolute waarheid te beschouwen. “Wetenschappers geven zelf aan dat modellen onderhevig zijn aan verandering. Het is daarom gevaarlijk om zulke modellen juridisch te verankeren”, zegt Bart Dochy (cd&v), voorzitter van de landbouwcommissie in het Vlaams Parlement. Ook commissieleden Mien Van Olmen (cd&v) en Leo Pieters (Vlaams Belang) waren aanwezig bij het bezoek aan Friesland — niet toevallig dé melkprovincie van Nederland, en de geboortegrond van de moderne Holstein-koe.

Digitaal register gewasbescherming verplicht vanaf 2026?

2025-04-24T08:59:41+02:00

Elektronisch formaat én extra gegevensDe verplichting voor het digitale register vloeit voort uit een Europese verordening uit 2023 die stelt dat alle professionele gebruikers van gewasbeschermingsmiddelen vanaf 2026 hun gebruiksregister in elektronisch formaat moeten bijhouden. Daarnaast moeten in dit register ook een aantal nieuwe gegevens worden bijgehouden, zoals het toelating- of vergunningsnummer van het product, de naam van het gewas, de omvang van het behandelde gebied, het groeistadium van het gewas, het starttijdstip van de behandeling en de referentie van het perceel.Volgens de verordening hebben de gebruikers van gewasbeschermingsmiddelen de tijd om de gegevens in het register aan te vullen tot 30 dagen nadat het middel werd gebruikt. Lidstaten zouden bovendien kunnen kiezen om die termijn in te korten. De verplichting geldt zowel voor behandelingen in open lucht, in serres als in bewaarloodsen. Naast landbouwers en loonwerkers moeten ook professionele tuinaanleggers en overheidsbedrijven die gewasbeschermingsmiddelen gebruiken, hieraan voldoen. Boerenbond: "Enkel administratieve overlast" Boerenbond is niet te spreken over deze bijkomende administratieve last voor land- en tuinbouwers. “Wij zien er geen meerwaarde in”, klinkt het. “Al sinds 2011 houden de landbouwers deze gegevens bij en die registers, in papieren of elektronische vorm, zijn beschikbaar en opvraagbaar door de overheid. Door bijkomende eisen toe te voegen aan het register, neemt de administratieve last alleen maar toe.” Zo struikelt de landbouworganisaties bijvoorbeeld over het registreren van de begintijd van een bespuiting: “Dat gaat veel te ver”. Waar Boerenbond wel al tevreden over is, is dat de verplichting is weggevallen om deze digitale registers verplicht te centraliseren bij de overheid.Toch heeft de organisatie al vele contacten gehad met de FOD Volksgezondheid over dit digitaal register. “We stellen vast dat de administratie absoluut achter dit digitaal register staat. Daarom hebben we ook een politiek signaal gegeven op verschillende beleidsniveaus dat we met dit register geen stap vooruitgaan. We hebben de politiek duidelijk laten weten dat we niet akkoord gaan met deze Europese uitvoeringsverordening. In afwachting van een aanpassing van deze uitvoeringsverordening vragen we uitstel voor de invoering van het digitaal gewasbeschermingsmiddelenregister tot 1 januari 2030”, klinkt de eis van Boerenbond.

Forever chemical niet enkel in drinkwater maar ook in wijn

2025-04-24T01:04:04+02:00

PFAS duikt overal op, van drinkwater en eieren tot groenten en fruit. Ook de verwerkte producten ontsnappen er niet aan. Dit laatste blijkt uit een analyse van onder meer Pesticide Action Network Europe (PAN Europe) en Bond Beter Leefmilieu (BBL). De milieuorganisaties hielden een steekproef bij 39 jonge wijnen uit tien Europese landen. In elk van de flessen was TFA aanwezig. In één van de twee onderzochte Belgische wijnflessen werd een TFA-concentratie van 310 µg/L ontdekt. Dit was de op één na hoogste concentraties van alle onderzochte wijnflessen. De andere Belgische wijnfles had een concentratie van 120 µg/L, de gemiddelde concentratie van alle wijnen. “Hoewel de gemiddelde TFA-concentraties varieerden, vertoonden wijnen uit alle landen waarden die de waarden in Europees water overstijgen. Vooral Oostenrijkse wijnen sprongen eruit”, concludeert het rapport. Oostenrijk was dan ook opvallend sterk vertegenwoordigd in de steekproef, met 18 van de 39 geanalyseerde flessen. De laagst gemeten waarde was 21 µg/kg in een Kroatische witte wijn, de hoogste concentratie (320 µg/L) zat in een Oostenrijkse witte wijn. De totale gemiddelde concentratie in de 39 recente wijnen was 122 µg/L. Gehaltes boven dit gemiddelde werd gevonden in twee van de vijf geanalyseerde Franse rode wijnen, tien Oostenrijkse en één Belgische. Door het beperkte aantal biologische wijnen in de steekproef konden er geen harde conclusies gemaakt worden over mogelijke TFA-verschillen tussen conventionele en biologische wijnen. Verband tussen pesticidengebruik en TFA-verontreiniging? De organisaties stuurden ook tien oude wijnen naar het labo. Bij deze wijnen, geoogst voor 1988 werd geen TFA aangetroffen. “Dit is zeer alarmerend”, concludeert het rapport. “Deze resultaten tonen aan dat er een explosieve, schijnbaar exponentiële toename van TFA-verontreiniging is sinds 2010.” De geografische spreiding van de steekproef was echter zeer beperkt, want alle tien de oude wijnen kwamen uit Oostenrijk. “Deze hoge en voortdurend stijgende concentraties doen dringende vragen rijzen over de bronnen van deze verontreiniging”, concluderen de organisaties verder. “In onze studie bevatten wijnen met de hoogste TFA-concentraties gemiddeld twee keer zoveel residuen van bestrijdingsmiddelen dan wijnen met lage concentraties. Opmerkelijk is dat de vijf wijnen die geproduceerd waren van schimmelresistente druivensoorten tot de wijnen met de laagste TFA-concentraties behoorden.” Aan de hand van deze waarnemingen wijzen de organisaties op een mogelijk verband tussen pesticidengebruik en TFA-verontreiniging. “Maar een grotere steekproef is echter nodig om te bepalen of deze waarneming een oorzakelijke relatie weerspiegelt.” PAN en Bond Beter Leefmilieu roepen alvast op tot een snel verbod op PFAS in bestrijdingsmiddelen en een betere monitoring van voedsel om het risico van besmetting van TFA te beperken. "In Vlaanderen is er al een verbod op moeilijk verwijderbare stoffen aangekondigd in het regeerakkoord en specifiek een verbod op PFAS-pesticiden in het Vlaamse pesticidenplan", besluit Heleen De Smet van BBL. "Toch schoot Vlaams minister voor Omgeving en Landbouw Jo Brouns nog niet in actie. De steekproef bevestigt dat de PFAS-kraan zo snel mogelijk dicht moet: enkel zo voorkomen we dat TFA nog meer in onze leefomgeving terechtkomt." Houden deze waarden gezondheidsrisico’s in? De gezondheidsrisico’s van TFA zijn de voorbije maanden al vaak onderwerp van discussie geweest. Het blijft een lastige discussie omdat er tot nu toe weinig wetenschappelijk onderzoek is gedaan naar TFA. Door het gebrek aan data is ook het opstellen van een gezondheidskundige advieswaarde een moeilijke opdracht voor overheden. In opdracht van het Departement Zorg bestudeerde VITO vorig jaar de beschikbare literatuur over TFA om zo’n gezondheidskundige advieswaarde voor drinkwater te stellen. Deze werd toen ‘voorlopig’ vastgelegd op 15,6 µg/l. “Dit is een solide onderbouwde advieswaarde, gebaseerd op wat we nu weten over TFA zelf en met een zeer grote veiligheidsmarge om rekening te houden met nog onbekende risico’s”, aldus het Departement Zorg. “Van de effecten op de gezondheid is nog maar weinig aangetoond. Sowieso zijn er geen acute gezondheidsrisico’s verbonden aan TFA. Zoals bij andere PFAS gaat het om langetermijnrisico’s en om effecten die door meerdere factoren bepaald worden. Langetermijneffecten op de lever zijn op dit moment het meest aangetoonde gezondheidseffect.”

Boerenbond aan De Wever en Von der Leyen: "Landbouw is ook veiligheid"

2025-04-24T00:27:44+02:00

Deze zomer zal de Europese Commissie een voorstel doen voor de volgende langetermijnbegroting van de Unie. In dit meerjarig financieel kader (MFK) worden de budgetten begroot van alle programma's en initiatieven binnen de EU, en wordt duidelijk welke beleidsdomeinen politieke prioriteiten krijgt in de periode 2028-2034. De Commissie maakte al duidelijk dat ze in de huidige legislatuur (2024-2029) het economische concurrentievermogen wil verhogen, maar ook meer zal moeten investeren in defensie. Tegelijkertijd werd ook het belang van de landbouwsector in meerdere politieke richtsnoeren benadrukt. Maar het budget is krap en keuzes zullen onvermijdelijk moeten volgen. Grote zorgen De Commissie speelt ook met het idee om in de volgende MFK enkele herstructureringen door te voeren. Zo zou het budget van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) samen met zo’n 530 andere programma’s ondergebracht worden in één nationale geldpot. Het GLB steunt op twee pijlers, het EU-garantiefonds (ELGF) met daarin onder meer de directe inkomenssteun voor landbouwers en het Europees plattelandsfonds (ELFPO) met financiering voor plattelandsontwikkeling. Door deze herstructurering krijgen lidstaten meer ruimte om zelf te bepalen hoe ze het geld verdelen. Daardoor moet landbouwfinanciering op nationaal niveau concurreren met andere prioriteiten. Dit kan ertoe leiden dat de landbouwsteun sterk uiteenloopt van land tot land. “We maken ons grote zorgen over deze herschikking”, aldus Boerenbond. “Een dergelijke fundamentele verschuiving zal het functioneren van het GLB, en daarbij het concurrentievermogen en de voedselsoevereiniteit van Europa, ondermijnen.” Boerenbond deelde zijn zorgen met onder meer premier Bart De Wever (N-VA). Want zodra het voorstel van de Commissie op tafel ligt, starten de onderhandelingen tussen de lidstaten in de Raad. “Twee elementen zijn belangrijk: het budget moet overeind blijven en zelfs versterkt worden en een eerlijk speelveld moet behouden blijven”, duidt Boerenbond de premier in de brief. “Ook dringen we erop aan om in het MFK een automatisch mechanisme op te nemen dat de financiële toewijzingen in realtime aanpast op basis van de werkelijke inflatiecijfers, in plaats van de verwachte inflatie.” De landbouwgemeenschap heeft een grote rol in het waarborgen van veiligheid en paraatheid in deze onzekere tijden Investeren in veerkracht en veiligheid van Europa Boerenbond wijst erop dat een sterke en veerkrachtige landbouwsector momenteel niet alleen strategisch, maar ook onmisbaar is. “Een verzwakking van het GLB ondermijnt verdere verduurzaming en economische weerbaarheid van de sector, tast de leefbaarheid van het platteland aan, en zet de voedselvoorziening in de EU onder druk.” De behoefte aan een versterkte, specifieke GLB-begroting is volgens Boerenbond ook niet alleen een kwestie van financiële steun. “Het is een strategische investering in de toekomstige veerkracht en veiligheid van Europa”, klinkt het. “Zoals voorzitter von der Leyen onlangs onderstreepte: we bevinden ons in een tijdperk van herbewapening waarin de EU veel meer verantwoordelijkheid moet nemen voor haar eigen veiligheid. De landbouwgemeenschap heeft een grote rol te spelen in het waarborgen van veiligheid en paraatheid in deze onzekere tijden, maar dan verwachten we dat deze rol ook door de federale regering als cruciaal wordt aanzien en als dusdanig wordt ondersteund.” Brief naar Von der Leyen De bezorgdheden werden door Boerenbond ook op de agenda geplaatst binnen de Europese landbouworganisatie Copa-Cogeca. Vanuit Copa-Cogeca vertrok een gelijkaardige boodschap per brief naar de EU-commissaris Ursula von der Leyen (EVP). “De Europese landbouwsector is de hoeksteen die de hele veiligheidsarchitectuur van de EU ondersteunt”, luidt het in die brief. “Copa-Cogeca en haar leden zijn standvastig in het streven naar voedselzekerheid, duurzaamheid en economische en sociale stabiliteit voor 450 miljoen Europese burgers en daarbuiten. Maar daarvoor zijn boeren broodnodig.” “Trouw aan de geest van de grondleggers van de EU, pleiten wij vandaag voor het behoud van de eenheid en kracht die onze landbouwgemeenschappen binden, en daarmee ook de hele EU”, sluit Copa-Cogeca af. “Maar om te kunnen bloeien, hebben onze gemeenschappen meer nodig dan beloften. Wij vragen om stabiliteit, voorspelbaarheid, vertrouwen en juridische zekerheid. Nu de Commissie zich voorbereidt op het volgende MFK, roepen wij op om landbouw daadwerkelijk tot een fundamentele pijler van Europa’s toekomst te maken – door woorden om te zetten in concrete daden.”

Graspollen, stikstof en hooikoorts: Landbouwexperts plaatsen vraagtekens bij KUL-studie

2025-04-24T15:12:38+02:00

De resultaten van het onderzoek, dat net na het verlengde Paasweekend werd bekendgemaakt, was meteen groot nieuws. Een groot artikel in De Morgen, een uitgebreid interview met één van de auteurs in De Ochtend op Radio 1 en zelfs het VRT-journaal van 19 uur startte met de link die onderzoekers hebben gelegd tussen de bemesting van graslanden of stikstofvervuiling zoals ze het in hun persbericht zelf noemden en de vorming van pollen die een impact hebben op hooikoorts. “Voor het eerst wordt duidelijk dat stikstofvervuiling niet alleen gevolgen heeft voor het milieu, maar ook voor onze gezondheid”, klonk het.De landbouworganisaties stonden meteen op hun achterste poten. “Dit is een theoretische studie die zich in de praktijk niet voordoet want grasland dat bemest wordt, wordt gemaaid voor het gras de kans krijgt om in bloei te komen”, zei Boerenbond. ABS ging nog een stap verder en noemde het onderzoek “goedkope sensatiezucht”. VILT sprak ook met Gert Van de Ven, onderzoeker van het Landbouwcentrum voor Voedergewassen (LCV) en die kon op basis van wat hij al gehoord had in de media meegeven dat productief grasland in landbouwkundig gebruik geen pollen verspreidt omdat het tijdig gemaaid wordt. Agrarisch uitgebaat grasland versus graslanden in natuurgebiedenNu landbouwdeskundigen de kans hebben gekregen om de studie meer in detail te bestuderen, blijft die conclusie overeind. De onderzoekers van het Instituut van Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO) stellen in een artikel in De Morgen dat de conclusies een foute extrapolatie zijn van de resultaten van een ongetwijfeld waardevolle studie. “Dit gaat voorbij aan de grasteeltpraktijk op meer dan 90 procent van ons grasareaal”, klinkt het.UGent-professor Geert Haesaert, expert op het gebied van duurzame gewasproductie, formuleert het scherper. “Er is sprake van een multidisciplinair team dat het onderzoek heeft uitgevoerd, maar hadden in dat team ook landbouwkundigen gezeten, dan was men op de hoogte geweest dat graslanden die in bloei komen nagenoeg volledige verdwenen zijn uit het agrarisch landschap sinds de jaren ’70. De techniek van hooien beperkt zich bijna uitsluitend tot natuurgebieden of graslanden die grenzen aan natuurgebieden en waar sowieso strenge regels gelden qua maaifrequentie en stikstofinput (mest dus, red.).”Hij wijst erop dat agrarisch uitgebaat grasland wordt gemaaid of begraasd voor het in bloei komt. “Vroeg gemaaid gras is suiker- en eiwitrijk en wordt vlot opgenomen door koeien. De hedendaagse uitbating van grasland is er dus op gericht om juist bloei zoveel mogelijk te vermijden.”ILVO stoelt dit met bijkomende cijfers. “In Vlaanderen bestaat ruim de helft van het landbouwareaal uit gras, hetzij permanent grasland, hetzij tijdelijk ingezaaid grasland. Het gaat om zowat 300.000 hectare. Dat gras wordt ofwel permanent begraasd door dieren ofwel wordt het herhaaldelijk, tot zelfs zes keer per jaar, gemaaid en geoogst. Meestal om ingekuild te worden als eiwitrijk veevoeder. De tussentijdse bemesting die soms gegeven wordt, stimuleert overigens de bladvorming en niet de zaadvorming”, stelt het onderzoekscentrum. Drie gevallen waarin grasland tot pollenproductie komtILVO ziet zelf nog drie gevallen waarin graslanden toch tot pollenproductie komen. “Een eerste mogelijke graslandpraktijk die pollen kan vrijgeven is de heel gespecialiseerde graszaadteelt, goed voor minder dan één procent van het graslandareaal. Hier is het juist wel de bedoeling om zaad te produceren. Op deze percelen wordt een lage stikstoftoediening toegepast (verplicht minder dan 120 eenheden stikstof per ha) zodat dergelijk uitgeselecteerd gras het signaal krijgt om aren te vormen, in plaats van overvloedig veel blaadjes”, luidt het. Een tweede, steeds zeldzamer wordende praktijk is – waar Haesaert ook al naar verwees – hooi maken, bijvoorbeeld als structuurvoeder voor paarden. “Daarbij laat men, op half extensieve perceeltjes, het gras doorgroeien, en bloeiende stengels vormen, om het dan een eerste keer te maaien, vijf dagen te drogen en te persen in balen. Er bestaan geen gedetailleerde statistieken van deze extensieve praktijk. Vaak zijn het hobbyboeren of natuurbeheerders die nog hooien. Hooi mét stengels is vezelrijk, geeft wat minder energie aan de dieren, maar heeft wel pollen vrijgegeven. Vandaar het woord ‘hooikoorts’”, aldus de ILVO-onderzoekers.Een laatste uitzondering waar wél graspollen vandaan komen maar dan buiten de landbouw, is volgens hen het gras in de wegbermen dat omwille van de biodiversiteit steeds langer mag blijven staan, op spoorwegtalluds, in natuurgebieden, en in de particuliere ‘Maai-Mei-Niet’-tuinen die men in bloei laat komen. Het gaat in dit geval om substantiële oppervlakten. “Wie graspollen wil vermijden, vermijdt dus best graspercelen die in bloei komen en pollen produceren wat dus wat de landbouwpercelen betreft maar zeer uitzonderlijk het geval is. Hooikoortslijders kunnen dus met een gerust hart wandelen in landbouwkundig uitgebate graslanden”, luidt de conclusie van ILVO. Andere lacunes in het onderzoekHaesaert ziet daar bovenop nog een aantal andere problemen in het onderzoek en de berichtgeving erover. Dat stikstofbemesting wordt gelijkgesteld aan vervuiling, vindt hij onbegrijpelijk. “De onderzoekster van KU Leuven plaatste bodemverontreiniging en stikstofbemesting zelfs op gelijke hoogte”, klinkt het. De stikstoffactor is slechts één van de bepalende elementen voor de hoeveelheid grassen en pollen. Ook uitbating speelt een rol, maar het debat focust eenzijdig op stikstof Daarnaast is de UGent-professor ook sceptisch over de vergelijking die het onderzoek maakt. Zo zouden bemeste graslanden zes keer meer stuifmeel produceren, terwijl de opbrengst maar twee tot drie keer hoger zou liggen. “Dat betwijfel ik. Tientallen goed aangelegde proeven uit het verleden duiden op merkelijk hogere opbrengsten. Bovendien gaan de onderzoekers voorbij aan het aspect ‘kwaliteit’. Je kan altijd biomassa oogsten, maar wat is de nutritionele kwaliteit ervan? Met andere woorden, wat is de opneembaarheid en verteerbaarheid is van het ‘gras’ van de half-natuurlijke graslanden? Men gaat ervanuit dat de drie in de studie opgenomen halfnatuurlijke graslanden een landbouwkundige waarde hebben. Dat is te betwijfelen door een gebrek aan nutritionele kwaliteit”, meent Haesaert.Ook bij de onderzoeksopzet heeft de professor zijn twijfels. De studie vergelijkt drie halfnatuurlijke graslanden met 47 zogenaamde representatieve landbouwkundige graslanden. “Een dergelijke vergelijking is wetenschappelijk niet te onderbouwen gezien groeiomstandigheden van locatie tot locatie verschillend zijn. De stikstoffactor zal dus maar één factor zijn die het aantal grassen en dus de pollenhoeveelheid zal bepalen. Naast stikstof speelt ook de uitbating, bijvoorbeeld het begrazingsmanagement of maaifrequentie, een rol. Toch focust men enkel op stikstof zonder de andere factoren mee te nemen in het debat”, klinkt het kritisch.Een andere nuance die in het onderzoek ontbreekt, gaat over de hoeveelheid pollen. Volgens Haesaert is het onduidelijk of de grotere hoeveelheid pollen te wijten is aan meer grassen of andere grassoorten. “Laat ons duidelijk zijn, ook extensief uitgebaat grasland bestaat hoofdzakelijk uit gras maar er zijn andere soorten dan in intensief uitgebaat grasland aanwezig. De vraag is dan ook of de sterkere immuunreactie te wijten is aan stikstof of aan een verschuiving van grassoorten”, formuleert hij nog bijkomende kritiek op het onderzoek.

Van Instagram tot administratie: Zij-instromers leren ondernemen met online toolbox

2025-04-24T19:59:53+02:00

De online toolbox is voortgekomen uit een leertraject waarop diverse Vlaamse boeren zich hebben ingeschreven. Het traject, dat oorspronkelijk bedoeld was voor beginnende boeren, trok ook veel actieve CSA-boeren aan. De nood aan landbouwgericht ondernemingsadvies, is immers groot. Met de steun van het Agentschap Landbouw en Zeevisserij zijn een aantal online tools ontwikkeld, zoals de Evaluatiematrix voor Bedrijfsplan en Ondernemersskills of EMBO. Deze meet, op een objectieve manier, de haalbaarheid van een ondernemersidee en de geschiktheid van een zij-instromer als agrarisch ondernemer. Charlotte Nobels (28) van ’t Groentehuisje in Moerzeke en Davy Le Comte (46) van De eetbare Bostuin in Stekene kwamen samen op de CSA-boerderij van Pieter-Jan De Rouck (32) en Marie De Smet (33) van ’t Groenselveld & ’t Blommeveld in Zeveneken om het leertraject te bespreken. “Tijdens de sessies zijn er diverse aandachtspunten naar boven gekomen”, zegt D’hondt. “Gaande van ruimtelijke ordening, vergunningen, tot tips over prijszetting en klantenwerving. Ook steunmaatregelen zoals VLIF-steun kwamen aan bod. Hoewel de overheid korte keten steunt, zien we dat nieuwe zij-instromers hier vaak uit de boot vallen.” Ook steunmaatregelen zoals VLIF-steun kwamen aan bod. Hoewel de overheid korte keten steunt, zien we dat nieuwe zij-instromers hier vaak uit de boot vallen Een website is niet genoeg Davy Le Comte zegde zo’n vijf jaar geleden zijn job op om zijn CSA-droom waar te maken. “Ik heb bij mijn kwekerij een voorlopige bouwvergunning gekregen om bepaalde dingen te realiseren, maar nu moeten we deze vergunning vernieuwen. Dat betekent opnieuw samenzitten met een architect en het Agentschap Landbouw en Zeevisserij. Je moet aantonen dat je een volwaardig inkomen haalt uit je landbouwbedrijf, of je mag op landbouwgrond niets doen. Maar als zij-instromer begin je nu eenmaal van nul.” Voor de landbouwers aan tafel zijn grote winsten, zeker in de beginjaren, alvast uitgesloten. De eerste jaren spreekt men in de beste gevallen van een nuloperatie. Niet alleen laat de eerste oogst even op zich wachten: ook de klanten zijn niet zomaar gevonden. “In de korte keten moet je je klanten zelf vinden”, zegt Davy. “Anders moet je naar de veiling, maar wat krijg je er dan nog voor? De prijsmarges zijn niet op maat van kleine spelers. Dus moet je zelf klanten lokken. En hoe doe je dat? Een website? Dat is niet genoeg. Tegenwoordig heeft iedereen er één.” In de korte keten moet je je klanten zelf vinden. Anders moet je naar de veiling, maar wat krijg je er dan nog voor? De prijsmarges zijn niet op maat van kleine spelers Marketing is dus de boodschap. En dat is niet iedereen gegeven. “De fierheid ontbreekt soms”, zegt D’hondt. “Terwijl die er echt wel mag zijn. En men heeft misschien ook te weinig tijd. Maar we zien wel dat bijvoorbeeld filmpjes op sociale media daadwerkelijk helpen om mensen naar een bedrijf te lokken.” Dat beaamt onderneemster Marie. “We zien zeker effect van onze Instagram”, zegt ze. “Maar heel vaak lokt het mensen die met plezier een rondleiding volgen, die uiteindelijk geen interesse hebben in een groenteabonnement. Meestal omdat men vreest geen tijd te hebben om tijdens het jaar te komen oogsten. Je moet er dus mee leven dat niet alle energie die je erin steekt meteen zal lonen.” Ondernemerstest Om de sterktes en zwaktes binnen een bedrijfsstrategie te analyseren, hebben de partners het EMBO uitgewerkt: een tool waarmee ondernemers hun sterktes en zwaktes kunnen analyseren. “Zo ziet men zelf waar men sterk in is en waar minder in”, zegt D’hondt. “Zo weet je zelf waar je misschien bijscholing of advies voor kan vragen. Daarnaast hebben we een infobrochure om starters in te lichten over wat men allemaal nodig heeft. Een rekeningnummer, verzekering, ondernemingsnummer. Als men met dieren begint, is het nog wat moeilijker. Hoe het zit met uitstoot en mest, bijvoorbeeld. Een voordeel van deze infobrochure online te publiceren, is dat we altijd kunnen aanpassen. Want de wetgeving verandert voortdurend.” Onderhandelen met de buren “Het vernieuwen van vergunningen kost hoe dan ook veel tijd en geld. Daarbovenop kunnen bezwaarschriften roet in het eten gooien, waardoor je telkens opnieuw tegen obstakels aanloopt. Zulke kosten en moeilijkheden worden in een bedrijfsplan lang niet altijd meegerekend”, zegt Davy. “Wat dat betreft hebben we tijdens de Lerende Netwerken rond communicatie ook aandacht besteed aan communicatie naar de buren toe”, zegt D’hondt. “Dat zijn zaken waarmee men zich niet graag bezighoudt. Men zit liever met de handen in de aarde, maar zaken zoals buurtcommunicatie horen er nu eenmaal bij.” Dat beaamt boer Pieter-Jan. “Als we de geïnvesteerde tijd berekenen, zijn we vijftig procent bezig met boer zijn. Al de rest zouden we liever niet willen doen, maar het moet wel om boer te blijven.” Men zit liever met de handen in de aarde, maar zaken zoals buurtcommunicatie horen er nu eenmaal bij Foutje in de administratie? Dat is betalen Ook de administratieve lasten kwamen ter sprake. “De overheid vraagt dat je producten traceerbaar zijn van begin tot einde, wat logisch is, maar dat maakt dus dat je ieder zakje zaad en ieder plantje moet noteren, bijhouden waar je het hebt gekocht, wanneer je het hebt gezaaid en waar het terechtkomt”, zegt Davy. Een opdracht die extra moeilijk is voor een CSA-bedrijf. De velden van een zelfpluktuin zijn immers beduidend minder overzichtelijk dan een winkelrek. “Inderdaad, de wetgeving neigt heel sterk naar de lange keten toe, zoals grootwarenhuizen. Maar de korte keten moet hetzelfde stramien volgen.” Als je als landbouwer niet volledig geïnformeerd bent en daardoor administratieve fouten maakt – wat erg snel gebeurt- kijk je aan tegen zware sancties. Zelfs al gebeuren deze fouten niet uit kwade wil “De traceerbaarheid valt voor de verkoop van gewassen rechtstreeks aan de klant echter nog mee”, zegt D’hondt. “Vooral als je werkt met dierlijke producten of bereidingen, wordt het ingewikkeld. Als je bijvoorbeeld confituur wil maken, moet je in veel gevallen over een professionele keuken beschikken, of een externe keuken huren die goedgekeurd is door voedselveiligheid. Het is goed dat Vlaanderen strenge wetten kent op dat vlak, maar de haalbaarheid voor kleinschalige boerderijen is soms zoek.” De vele kleine, administratieve taken, worden volgens D’hondt ook snel een onoverzichtelijk kluwen. “Het is een én-én-verhaal”, zegt D’hondt. “Je zit met traceerbaarheid, vergunningen, je KBO-nummer, enzovoort. Als je naar een bureau belt voor advies zal men je wel kunnen helpen met die afzonderlijke zaken, maar de kennis zit verdeeld over vele verschillende diensten. Als je als landbouwer niet volledig geïnformeerd bent en daardoor administratieve fouten maakt – wat erg snel gebeurt- kijk je aan tegen zware sancties. Zelfs al gebeuren deze fouten niet uit kwade wil.” De administratieve overlast heeft nog een extra dimensie door de immense teeltvariatie bij CSA-bedrijven. “Alles moet bijgehouden worden in het teeltregister”, zegt De Rouck. “Dat is één ding moest ik nu een hectare maïs zetten. Maar op ons bedrijf spreken we soms van teelten die zich slechts op een paar vierkante meter bevinden. Planten met elk een andere behoefte. Om dan alles bij te houden van mest en kalk, is natuurlijk veel werk. Vroeger was het heel moeilijk een overzichtelijke verzamelaanvraag in te dienen. Gelukkig kan je tegenwoordig onder de code ‘pluktuin’ de percelen aangeven, wat het allemaal veel eenvoudiger maakt.” Een collega heeft 120 euro aan subsidies gekregen voor zijn halve hectare voedselbos. Als je dat opweegt tegenover de vele uren administratie en papierwerk, is dat het eigenlijk niet waard Ook subsidieaanvragen gebeuren vaak niet door de administratieve overlast. “Wanneer ik begon, vijf zes jaar geleden, heb ik navraag gedaan voor subsidies voor mijn voedselbos. Uiteindelijk besloot ik er niet aan te beginnen. Een collega deed dat wel: hij heeft 120 euro aan subsidies gekregen voor zijn halve hectare voedselbos. Als je dat opweegt tegenover de vele uren administratie en papierwerk, is dat het eigenlijk niet waard.” Bio verkopen zonder label De administratieve lasten zijn ook één van de redenen waarom veel deelnemende boeren hun bio-producten niet altijd onder deze naam verkopen. Ook de aanvraag van een bio-certificaat vraagt immers veel tijd, en de meerwaarde voor de klant is beperkt. “Soms zetten we net niet in de verf dat bepaalde producten bio zijn, omdat men zoiets met dure prijzen associeert”, zegt boerin Charlotte. “Het biologische en duurzame is heel waardevol voor ons, maar we temperen dat soms in onze communicatie omdat het niet overal goed ontvangen wordt.” “Bio is ook niet voor elke klant van belang”, zegt Pieter-Jan. “Sommigen zouden inderdaad afhaken moesten we niet bio werken, maar de meesten willen vooral dat het lekker en duurzaam is. En de beleving is ook van tel.” “Sommige zaden zijn bio ook niet te verkrijgen”, zegt Davy. “Dan moet je ontheffing vragen voor die teelten, wat al dan niet goedgekeurd wordt. En dat voor 280 variëteiten aan planten. Soms doen we meer boekhouding dan iets anders.” Soms zetten we net niet in de verf dat bepaalde producten bio zijn, omdat men zoiets met dure prijzen associeert Slim prijzen zetten “Er leeft ook het idee dat groenten in korte keten altijd duur zijn”, zegt Charlotte. “Onlangs zag ik in Aldi mini-komkommers aan zeven euro per kilo. Geadverteerd alsof het een ongelofelijke spotprijs was. Maar ondertussen verkochten wij onze komkommers aan drie euro per kilo.” “Nog een reden waarom we in onze cursus ook prijszetting bespreken”, zegt D’hondt. “De supermarkten zijn er handig in. Zelfs als ze geen goede prijs aanbieden, kan men met wat sterretjes op het prijzenetiket mensen overtuigen dat er sprake is van een buitenkans.” Alle begin is moeilijk Zelfs met alle kennis bij de hand, is beginnen als landbouwer hoe dan ook niet eenvoudig. Dat de aanwezige boeren kiezen voor een CSA-model in korte keten is vooral ideologisch ingegeven, maar het leunt ook op een bepaalde realiteit: wie begint op een beperkt areaal, kan niet leven van de veilingprijzen waar gangbare, grootschalige landbouwbedrijven op teren. Bij een rechtstreekse verkoop aan de klant liggen de winstmarges hoger, al moet die klant natuurlijk ook gevonden worden. “Ik ben begonnen op het bedrijf van mijn ouders, dus in het begin konden we gelukkig wel nog teren op die veilingprijzen”, zegt Charlotte. “Maar langzaamaan is de winkel van bijzaak naar hoofdzaak geëvolueerd.” “Voor mij was het vijf jaar een nuloperatie”, zegt Davy. “Pas in recente jaren ben ik voor mezelf iets beginnen overhouden. Tijdens corona kon ik best wat klanten lokken, maar midden maart (2020?) moesten zelfs de pluktuinen en markten sluiten. Het was dus voortdurend aanpassen aan een nieuwe realiteit. Landbouw is hoe dan ook een groot risico. In het begin doe je zo’n grote investeringen. Alles kost geld en energie, en de banken hebben niet veel geloof in beginnende landbouwbedrijven.” Pieter-Jan en Marie werkten met een win-winlening bij vrienden en familie. “Zij lenen het geld, en de overheid steunt deze lening met een belastingaftrek”, zegt Pieter-Jan. “Daarnaast heb ik de eerste vier jaar nog als landmeter gewerkt in bijberoep, maar die combinatie was op den duur niet meer houdbaar. Maar in het begin was dat nu eenmaal nodig om alle beginkosten te dragen.” “Het CSA-netwerk is ook heel nuttig geweest om wegwijs te worden”, zegt Pieter-Jan. “We zijn inmiddels met 85 bedrijven die hetzelfde doen, en voor dezelfde hindernissen staan. We leren veel van elkaar.” De fysieke leersessies voor startende CSA-boeren en nieuwe zij-instromers bij Steunpunt Korte Keten, krijgen voorlopig echter geen vervolg. “Daarvoor zijn immers subsidies nodig”, zegt D’hondt. “Voor de volgende projecten bekijken we nu eerst andere zaken, zoals de slachthuizen. Ook dat wordt een heel groot probleem binnen de korte keten. Thuis slachten mag enkel voor eigen consumptie, en professionele slachthuizen zijn zeldzaam voor wie maar één of twee runderen heeft.” De online tools, blijven wel beschikbaar. De documentatie raadplegen kan op deze link.

Acht op tien rundveehouders vrezen tussentijdse stikstofdoelstelling niet te halen

2025-04-24T16:00:27+02:00

Boerenbond bevroeg eind maart ruim 1.100 van zijn leden over de tussentijdse reductiedoelstelling die deel uitmaakt van het stikstofdecreet. Daarin is bepaald dat melkvee- en vleesveehouders tegen eind 2025 een emissiereductie van vijf procent moeten realiseren. Tegen 2030 moeten melkveebedrijven zelfs 25 procent minder uitstoten.Uit de bevraging blijkt dat 95 procent van de rundveehouders op de hoogte is van de stikstofdoelstellingen. Toch blijkt de praktische uitvoering een struikelblok. "Het feit dat 95 procent van onze rundveehouders op de hoogte is van de regelgeving en doelstellingen is al een eerste belangrijke stap in het hele stikstofdossier", zegt Boerenbond-voorzitter Lode Ceyssens. "We merken ook veel bereidheid bij onze landbouwers om tussentijdse inspanningen te leveren, maar het proces stokt duidelijk bij de implementatie van technieken in de praktijk. Hierdoor wordt het moeilijk om de doelstelling tegen eind dit jaar te halen."Gebrek aan technieken en duidelijkheidVolgens de enquête verwacht 80 procent van de rundveehouders problemen bij het behalen van de doelstelling. De oorzaken zijn uiteenlopend. “47 procent van de veehouders geeft aan dat er een technisch probleem is”, zegt Ceyssens. “Dat kan gaan om een gebrek aan toepasbare technieken, of om leveringsproblemen bij toeleveranciers. Daarnaast geeft 24 procent aan dat het administratief niet lukt om tijdig de vergunning aan te passen. Tot slot weet 30 procent eigenlijk niet hoe ze concreet aan de slag moeten gaan.”Boerenbond vraagt de overheid om dringend werk te maken van duidelijkheid en ondersteuning. "Een belangrijke voorwaarde om de stikstofreductiedoelstellingen te behalen, is dat er voldoende en haalbare technieken beschikbaar zijn. Zo kan een bedrijfsleider op maat van zijn bedrijf kiezen welke maatregel het meest geschikt is, maar die keuze heeft hij momenteel niet. Als er zelfs al mogelijkheden voorhanden zijn", zegt Ceyssens. "Daarom vragen wij dat de overheid gezond boerenverstand toepast. Ze moet snel duidelijkheid scheppen over de interpretatie van de doelstelling van vijf procent, snel haalbare en betaalbare reductietechnieken erkennen en voldoende tijd geven om die te installeren. De deadline van eind 2025 is niet realistisch." We merken veel bereidheid bij onze landbouwers om inspanningen te leveren, maar het proces stokt duidelijk bij de implementatie van technieken in de praktijk Mestrobot en weidegang populairste maatregelenDe mestrobot of mestschuif blijkt de populairste techniek onder de huidige PAS-maatregelen, gevolgd door weidegang. Aanpassingen aan de roostervloer of het installeren van een luchtwasser zijn minder populair omdat ze moeilijker te implementeren zijn. Sommige veehouders overwegen ook om het aantal dieren te verminderen, vooral bedrijven die toch al plannen hebben om te stoppen of over te laten.Zorgen over 2030-doelstellingNaast de tussentijdse doelstelling is ook de langetermijndoelstelling van 25 procent tegen 2030 voor melkveehouders een bron van bezorgdheid. Slechts één procent van de bedrijven voldoet daar vandaag al aan. Meer dan de helft van de melkveehouders weet bovendien nog niet wat die doelstelling concreet betekent voor hun bedrijf.Boerenbond heeft intussen een procedure lopen bij het Grondwettelijk Hof tegen het stikstofdecreet. De organisatie stelt dat het decreet gebaseerd is op onnauwkeurige modellen, verouderde cijfers en geen rechtszekerheid biedt.

Tiense Suiker zet biomethaangas afkomstig uit productieproces op gasnet van Fluvius

2025-04-24T16:02:47+02:00

In het interne waterzuiveringsproces van Tiense Suikerraffinaderij komt methaan vrij. Vroeger werd dat gas ofwel in de stoomketels gebruikt, ofwel werd het afgefakkeld en opgebrand. "De energie ging tot hiertoe dus deels verloren", zegt Jan Ingels, directeur van Tiense Suikerraffinaderij. "Nu wordt het volledig gezuiverd, om nadien in het gasnet van Fluvius te injecteren. Zo geven we een restproduct van onze suikerbieten een tweede leven als groene energie." Het restgas wordt op de productiesite omgezet tot biomethaan, dat dezelfde samenstelling en eigenschappen heeft als aardgas, maar duurzaam is. De nieuwe installatie van Tiense Suikerraffinaderij zal het gas leveren tijdens en na het bietenseizoen, dus van oktober tot eind mei, wat de periode is met de hoogste vraag naar gas. In eerste instantie start de installatie met een injectievolume van 400 kubieke meter per uur, maar dat volume kan uitgebreid worden tot een maximum van 3.500 kubieke meter. Dat maakt het de grootste biomethaaninstallatie op het Fluvius-gasnet tot nu toe. Tiense Suikerraffinaderij investeerde 1,5 miljoen euro in de installatie.

Nestlé profiteert van prijsverhogingen

2025-04-24T16:04:56+02:00

De omzet steeg met 2,3 procent ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder tot 22,6 miljard Zwitserse frank, omgerekend ongeveer 24 miljard euro. Vooral in Europa en de regio Afrika, Oceanië en Azië bracht de verkoop van Nestlé-producten meer op, terwijl de omzet in Noord- en Zuid-Amerika vrijwel gelijk bleef.Nestlé haalde de meeste omzet uit de verkoop van poeder- en vloeibare dranken, waaronder ook koffie van merken als Nespresso en Dolce Gusto valt. De opbrengsten uit deze categorie waren goed voor 6,1 miljard Zwitserse frank. Ook de omzet uit zoetwaren, zoals de KitKat-repen en Smarties, nam toe.

Nederlandse dierlijke mest zoekt Europese afnemers

2025-04-24T17:23:52+02:00

In opdracht van het Nederlandse ministerie werden de EU-exportkansen voor mest in kaart gebracht. Daaruit blijkt dat er nog veel Europese regio’s een gebrek hebben aan dierlijke mest. “Grote landbouwgebieden kampen met een slechte bodemvruchtbaarheid. Dierlijke mest is zeer waardevol om deze tekorten aan nutriënten en organische stof aan te vullen”, aldus het Nederlands Centrum voor Mestverwaarding (NCM), dat mogelijkheden ziet voor het overschot aan Nederlandse dierlijke mest. In Vlaanderen is van zo’n structureel overschot echter geen sprake. Volgens het meest recente Mestrapport van de Vlaamse Landmaatschappij (VLM) omvatte de Vlaamse mestproductie in 2023 zo’n 122 miljoen kg stikstof. “De theoretische mestafzetruimte op landbouwgrond in Vlaanderen bedraagt 109 miljoen kg stikstof”, duidt het Vlaams Coördinatiecentrum Mestverwerking (VCM). “De kleine disbalans tussen deze twee wordt gecompenseerd door de mestverwerking. In 2023 werd zo’n 40 miljoen kg stikstof verwerkt, dat komt neer op 31 procent van de dierlijke stikstofproductie. De ruimte op het land samen met de verwerking zijn dus redelijk in evenwicht met de productie, er is zelf nog wat ruimte over.” Exportkansen in België De veehouders die tijdelijk toch met een overschot zitten, hoeven volgens het Nederlandse onderzoek niet ver te zoeken om een afzetmarkt te vinden. Zo zien de Nederlanders nog veel ruimte onbenut in Wallonië voor extra gebruik van stikstof en fosfaat uit dierlijke mest. De provincie Henegouwen zou het hoogste exportpotentieel hebben. Henegouwen gebruikt niet alleen weinig stikstof, het heeft ook het grootste landbouwareaal (200.000 ha) met veel grote landbouwbedrijven zodat de afzet van mest ook efficiënt kan gebeuren. De provincie heeft daarbovenop geen hoge eigen dierlijke mestproductie. Niet welkom in Wallonië Volgens de data zouden Waalse landbouwers Vlaamse mesttanks dus met open armen ontvangen. Maar in de praktijk is dit toch iets anders. “Volgens het Waalse afvalstoffendecreet van 1996 wordt mest beschouwd als een afvalstof en mag het niet worden ingevoerd, tenzij na uitdrukkelijke toestemming van de Waalse milieudiensten”, duidt VCM. “Zelfs al werd die mest verwerkt tot een bodemverbeteraar, bijvoorbeeld na vermenging met compost van champignonkwekerijen.” VCM geeft mee dat er vanaf 2001 geen enkele invoervergunning meer afgeleverd werd voor mestinvoer, dit op beslissing van de Waalse regering. Pas sinds vier jaar bestaat er een grensboerregeling. Dit laat landbouwers met percelen aan beide kanten van de taalgrens toe om tenminste hun eigen mest op eigen grond te mogen uitrijden. Wederzijdse meststroom tussen Nederland en België Nederland ziet weinig extra potentieel in ons land, omdat men reeds mest exporteert naar ons. Al neemt de hoeveelheid de laatste jaren sterk af. De grootste hoeveelheden worden afgezet in de provincies Antwerpen en Limburg. Deze regio’s grenzen direct aan de provincies Brabant en Limburg in Nederland, die bekend staan om hun intensieve veehouderij. Ook Vlamingen voeren mest uit naar Nederland. “Nederland is de belangrijkste exportbestemming voor onze ruwe mest. Voor verwerkte mest is Frankrijk ook een belangrijk land, naast Nederland”, aldus VCM. Stikstof op zwerftocht Voor Nederland blijkt Frankrijk en Duitsland het hoogste potentieel te hebben om hun mestoverschotten kwijt te geraken. Die landen bieden niet alleen veel onbenutte ruimte, ze hebben ook veel uitgestrekte landbouwgebieden en de transportafstand blijft relatief beperkt. Verderop, in Oost-Europa, liggen ook veel exportkansen. De afstand is verder, maar de afzet groter. Want landen zoals Polen, Roemenië, Hongarije en de Baltische staten benutten vaak minder dan dertig procent van de totale beschikbare ruimte met lokaal geproduceerde mest. De bodemvruchtbaarheid is er ook minder en de bedrijven zijn vaak groot. De onderzoekers merken op dat de exporteurs zullen moeten investeren om nieuwe markten op te bouwen. Lokaal marktonderzoek zal daarbij ook nodig zijn. Buitenlandse boeren staan bijvoorbeeld niet altijd open voor het gebruik van dierlijke mest, ook hangt de afzet af van de teelten in de betreffende gebieden. Bovendien zal er lokaal ook infrastructuur aanwezig moeten zijn voor opslag en aanwending.

Inex en Colruyt Group willen samen met boeren Boni-melkproducten verduurzamen

2025-04-25T14:59:34+02:00

Van vaste melkprijs naar duurzame samenwerkingVijf jaar geleden bood Colruyt Group melkveehouders van Inex een reddingsboei aan in de vorm van een vaste melkprijs, in een periode waarin de zuivelsector zwaar onder druk stond. De retailgroep engageerde zich om gedurende vijf jaar melk aan te kopen voor haar Boni-huismerk, tegen een prijs van 34,76 cent per liter. “Alsof het gisteren was, herinner ik me dat nog”, zegt Inex-CEO Steven Dierickx.Die vaste prijs bood aanvankelijk rust, maar werd al snel een last. Na de coronapandemie stegen zowel de melkprijs als de kosten voor melkveehouders fors, waardoor de afgesproken prijs niet langer voldeed. Sindsdien is de samenwerking aangepast en wordt er op basis van marktprijzen gewerkt. “We volgen nu al drie jaar de markt”, vertelt Gunther Uyttenhove, verantwoordelijk voor landbouwbeleid bij Colruyt Group. Duurzaamheid als rode draadBeide partijen zijn tevreden over de samenwerking en verlengen die nu met drie jaar. “Het nieuwe contract moet opnieuw stabiliteit en zekerheid bieden voor alle betrokkenen”, klinkt het. In 2019 leverden 328 melkveehouders zo’n 30 miljoen liter melk aan Colruyt via Inex. “De Inex-leveranciers leveren een aanzienlijk aandeel van de Boni-melk.”In de komende periode wordt de focus verlegd van prijszekerheid naar duurzaamheid. Samen met melkveehouders willen Inex en Colruyt initiatieven ontwikkelen om de CO₂-uitstoot terug te dringen. “Duurzaamheid en het verlagen van de klimaatimpact blijven een grote uitdaging binnen de hele keten”, aldus Colruyt Group, dat eerder al gelijkaardige initiatieven lanceerde in de rundvleessector. Zo wordt via Vlaams Hoeverund gewerkt met koolstofboeren en regeneratieve landbouw. Eerst meten, dan sturenVoor het zuivelproject zijn nog geen concrete duurzaamheidsdoelen geformuleerd. “We starten met het in kaart brengen van de huidige situatie”, zegt Uyttenhove. Dit gebeurt via de Klimrek-klimaatscan die de komende maanden wordt uitgevoerd bij de melkveehouders van Inex. “Op basis van die inzichten willen we samen met de boeren werken aan haalbare en gedragen doelstellingen op zowel korte als lange termijn”, vult Steven Dierickx aan.“We willen de fierheid van de Belgische melkveehouder tastbaar maken voor onze klanten”, zegt Uyttenhove. “Deze samenwerking versterkt niet alleen onze relatie met de landbouwsector, maar onderstreept ook onze ambitie om als retailer een voorbeeldrol te spelen in de verduurzaming van de voedingsindustrie.”De verduurzamingsplannen verlopen in nauwe samenwerking met de melkveehouders en zijn volledig vrijwillig. Tijdens Agriflanders begin dit jaar deed Inex al een oproep aan leveranciers om deel te nemen aan de klimaatscan, die werd ontwikkeld door ILVO. “Onze leveranciers reageren enthousiast: drie bedrijven op de vier doen vrijwillig mee”, aldus Dierickx. Financiële stimulansen nog niet concreetOf er op termijn ook financiële prikkels komen voor duurzame inspanningen op het erf, is nog niet duidelijk. “We starten met het verzamelen en delen van data”, legt Uyttenhove uit. “We geloven dat we elkaar kunnen versterken en slimmer maken door kennis te delen. Zo kunnen we doelgericht actie ondernemen en aantoonbare resultaten boeken.”Ook Royal A-ware zet in op klimaatInex is niet het enige zuivelbedrijf dat werk maakt van duurzaamheid. Enkele maanden geleden kondigde Royal A-ware aan dat het de tool Farmdesk wil inzetten bij haar Belgische melkveehouders. Deze tool brengt de uitstoot van broeikasgassen op landbouwbedrijven in kaart en helpt boeren om die te verminderen.

Antwerpse melkveehouder wacht in spanning af: wat gebeurt er met de Puihoek?

2025-04-26T10:19:14+02:00

Tussen 12 en 18 uur blijft zijn hoevewinkel gesloten. “In die uren werk ik op het veld of in de stal. Dan is er geen tijd voor klanten”, legt hij uit terwijl hij verse melk aftapt uit een kleine, tweedehands koeltank die hij twee jaar geleden wist te bemachtigen. “Zo’n kleine tank vinden was niet evident”, vertelt De Bie, die zijn veestapel de afgelopen jaren afbouwde van veertig naar vijftien melkkoeien. Twee keer per dag melkt hij zijn dieren nog in een traditionele bindstal.Laatste boer van EkerenWerner De Bie behoort tot de laatste actieve landbouwers in Ekeren, dat door de jaren heen de haven steeds dichterbij zag komen. Zijn familie vestigde zich in 1962 op de Lindehoeve en pachtte decennialang de boerderij en omliggende percelen in de Puihoek van verschillende eigenaars. De gronden liggen deels in watergevoelig openruimtegebied en deels in reservewoongebied. Door de jaren heen wisselden de plannen: waar de ene eigenaar mikte op woningbouw, streden anderen voor behoud van het gebied als groene long tussen stad en haven. Die strijd lijkt nu beslecht. De Puihoek werd recent aangekocht door Jabelmat, een dochteronderneming van het Havenbedrijf Antwerpen-Brugge.“De gronden worden mogelijk ingezet als compensatiegebied voor havenontwikkelingen”, aldus districtsburgemeester Koen Palinckx (N-VA). Zijn partij zette zich de afgelopen jaren actief in voor het behoud van de Puihoek als groene ruimte. Palinckx toont zich dan ook tevreden met de aankoop en hoopt dat het gebied een natuurfunctie krijgt — zonder landbouw meteen uit te sluiten. Natuurbeheerplan in de maak“De aankoop gebeurde onder de voorwaarde dat er een natuurbeheerplan wordt opgesteld”, legt Johan Klaps, voorzitter van de raad van bestuur van de Port of Antwerp-Bruges, uit. “Dat plan moet uitwijzen welke functies het gebied kan krijgen. De stad blijft bij haar standpunt: het gebied behouden als open ruimte, met ruimte voor natuurinclusieve landbouw en andere natuurdoelstellingen zoals inrichting, beheer en ontwikkeling.”Voor Werner De Bie blijft de toekomst voorlopig onzeker. “Ik heb twee keer kort met Jabelmat gesproken, telkens een kwartier. Veel weet ik niet. Alleen dat ik voorlopig mag blijven”, zegt hij berustend.Een leven lang moeten wijkenHet is niet de eerste keer dat De Bie geconfronteerd wordt met onzekerheid. “Mijn ouders werden onteigend in Wilmarsdonk, een polderdorp ten noorden van de stad Antwerpen, dat plaats moest maken voor de haven. Daarna kwamen we naar Ekeren, waar toen nog veel ruimte was om te boeren.”In de jaren daarna veranderde veel. Stad en haven breidden uit, en in 2012 werd De Bie opnieuw onteigend, dit keer in Oude Landen. “De spoorwegen hadden daar plannen, maar tot vandaag zijn die niet gerealiseerd. Ik gebruik de gronden nog steeds voor maïs- en grasteelt.”Wat er met de Puihoek gebeurt, zal bepalen of De Bie zijn laatste jaren als boer kan afmaken op vertrouwde grond. “Ik hoop nog vijf jaar te kunnen blijven. Als dat niet lukt, dan stopt het verhaal eerder.” Vijftig jaar verder is er een hoop veranderd. De haven en de stad zijn verder uitgedijd. In 2012 werd De Bie onteigend in Oude Landen. “De spoorwegen hadden daar concrete plannen.” Anno 2025 zijn deze plannen nog niet in daden omgezet en heeft De Bie zijn landen nog steeds in gebruik voor mais- en grasteelt.De veehouder uit Ekeren wacht ook het nieuws over de bestemming van zijn pachtgronden in Puihoek dan ook gelaten af. “Ik wil nog vijf jaar verder boeren, het zou mooi worden als me dat gegund wordt op deze gronden. Anders stopt het verhaal eerder.”Fier op Ekerse landbouwVolgens districtsburgemeester Palinckx zijn er voorlopig geen concrete plannen met de Puihoek. Dat betekent dat De Bie en twee collega-boeren, die samen de resterende 17 hectare pachten, zich nog geen zorgen hoeven te maken. “We zijn fier dat we nog vier actieve boeren hebben in onze gemeente. Dat willen we zo houden”, zegt Palinckx. Hij is bereid om een goed woordje te doen bij het havenbedrijf wanneer daarover advies gevraagd wordt.Met zijn voormalige veestapel van veertig koeien kon De Bie goed leven van zijn bedrijf. “Maar uitbreiden was nooit mogelijk, omdat we in een reservewoongebied lagen”, zegt hij. Stoppen is voor hem geen optie. “Wat zou ik anders moeten doen met mijn dagen?” Met een jaarproductie van 6.500 tot 7.000 liter per koe, streeft hij niet naar maximale productie. Er zijn boeren die het dubbele halen. In de loop der jaren heeft hij de melkveehouderij sterk zien veranderen met de opkomst van melkrobots en recent ook de invasie van grote Nederlandse zuivelverwerkers. Is hij nooit bezweken voor de lokroep van Royal A-Ware dat in het Antwerpse veel bedrijven aan zich wist te binden de voorbij jaren. “Nee hoor. Absoluut niet. Ik ben blij dat Milcobel de melk nog komt halen”, besluit hij.

Bijna één op zes Vlaamse gemeenten heeft geen landbouwschepen

2025-04-25T14:28:51+02:00

Hoewel het aantal landbouwschepenen beduidend lager ligt, bevatten de cijfers van Pinakes wel een foutenmarge. In vele gemeenten is landbouw impliciet of expliciet vervat binnen een overkoepelende schepenbevoegdheid, vaak ‘Klimaat & Duurzaamheid’. Sommige gemeenten waar dit het geval is, zijn opgenomen in de cijfers. Anderen dan weer niet. Een voorbeeld is stad Leuven. De provinciehoofdstad van Vlaams-Brabant beschikt over 158 hectare publieke landbouwgrond (ILVO, 2024). Met private eigendommen bijgerekend, is 24 procent van de stad landbouwgrond. Toch is Landbouw hier een deelbevoegdheid binnen het domein ‘Klimaat & Duurzaamheid’. Volgens de data van Pinakes hebben 50 van de 285 Vlaamse steden en gemeenten geen burgemeester of schepen bevoegd voor Landbouw, noch als hoofd-, noch als deelbevoegdheid. Dat is ook niet verplicht. Of het nu gaat om een landelijke of stedelijke gemeente: er bestaan geen voorwaarden of richtlijnen waaronder een Vlaamse gemeente al dan niet een Landbouwschepen moet toewijzen. Al zijn sommige schepenbevoegdheden binnen Vlaanderen een evidentie. “Elke gemeente heeft personeel en beheert geld, dus is het logisch dat er schepenen zijn voor Personeel en Financiën”, zegt Katrien Gordts van VVSG. “Elk college legt dus zelf de taakverdeling vast op basis van de lokale noden en het belang van het thema.” Elk college legt zelf de taakverdeling vast op basis van de lokale noden en het belang van het thema Dierenwelzijn populaire bevoegdheid Lokale besturen kiezen dus zelf welke thema’s ze belangrijk genoeg vinden om te kronen tot hoofdbevoegdheid. De mate waarin een bepaalde schepenbevoegdheid voorkomt, hangt sterk samen met maatschappelijke trends. Zo had acht jaar geleden slechts één op drie van de Vlaamse steden en gemeenten een schepen van Dierenwelzijn. Onder impuls van Vlaams minister van Dierenwelzijn Ben Weyts (N-VA) staat de teller vandaag op 95 procent. Een belangrijke kanttekening is dat, hoewel er in de praktijk vaak wordt gesproken over "individuele schepenbevoegdheden", een schepen juridisch geen effectieve bevoegdheden draagt omdat een schepen zelf niet kan beslissen. Dat gebeurt gezamenlijk binnen het college. Wel draagt de schepen een verantwoordelijkheid om zijn toegewezen domein op te volgen. “Schepenambt is simpele ingreep voor zichtbaarheid en aansprakelijkheid” De officiële bevoegdheden van een schepen zijn dus allesbehalve betekenisloos. Volgens Weyts is het toewijzen van een thema aan een officieel schepenambt een belangrijke graadmeter voor het beleid. Zo vindt de minister het toewijzen van een schepenambt '“een simpele ingreep", dat "de nodige zichtbaarheid en aansprakelijkheid geeft” aan een bepaald thema. Minister Weyts heeft het in deze quote over Dierenwelzijn, maar dezelfde logica valt door te trekken naar andere beleidsdomeinen, zoals Landbouw. Om nog even bij Dierenwelzijn te blijven, vindt Weyts het hoogstnoodzakelijk dat ook de laatste vijftien lokale besturen een schepen van Dierenwelzijn aanduiden. “Zodat er in elke gemeente een duidelijk aanspreekpunt en coördinator is voor het dierenbeleid”, stelt de minister. Landbouw cruciaal op lokaal niveau De implicaties voor de 50 van de 285 Vlaamse gemeenten die geen Landbouwschepen aanstellen, zijn duidelijk. Het Vlaamse landbouwbeleid heeft nochtans volgens diverse onderzoekers nood aan meer aansprakelijkheid en zichtbaarheid. Zo publiceerde ILVO in 2024 het rapport ‘Publieke Grond in Vlaanderen & Brussel’, waar de impact van grondenverkoop door openbare besturen en instellingen op ons landbouwlandschap, pijnlijk wordt blootgelegd. Een actief grondenbeleid voor landbouw is volgens mede-auteur Hans Vandermaelen opvallend afwezig. Een andere stem die vindt dat landbouwbeleid te laag op de agenda staat, is onderzoeker Bart Laridon (UGent). “De helft van het Vlaams grondgebied is visieloos”, verklaarde Laridon eerder in VILT, verwijzend naar de versnippering en zonevreemdheid binnen het Vlaamse landbouwlandschap. Volgens Laridon juichen vele private spelers net toe dat een agrarisch gronden- en pandenbeleid bij zoveel lokale besturen afwezig is. Dit staat hen immers toe om deze gronden toe te eigenen voor andere activiteiten. Voer voor discussie Het al dan niet toekennen van Landbouw als schepenambt, leidt in sommige gemeenten tot hevige discussies. Zo is er het West-Vlaamse Tielt. Deze stad huisvest 267 landbouwbedrijven (cijfers 2023), en kent sinds jaar en dag een Landbouwschepen. Sinds de fusie van begin dit jaar met Meulebeke, dat 118 bedrijven telt, heeft de stad er opmerkelijk genoeg voor gekozen om deze bevoegdheid niet meer expliciet op te nemen. “In de gemeente waarmee we gefusioneerd zijn, was er geen schepen van Landbouw”, zegt burgemeester Luc Vannieuwenhuyze (cd&v). “Uiteindelijk is erover nagedacht geweest, en onze conclusie is dat alles wat betreft landbouw een commercieel en dus ook een economisch gebeuren is. Dus besloten we het onder eenzelfde paraplu van Lokale Economie onder te brengen. We hebben dus geen formele schepen van Landbouw.” De voormalige Landbouwschepen van Tielt, Joris Vande Vyvere (cd&v), is het oneens met deze keuze. “Omdat Tielt een typische landbouwgemeente is, nog meer sinds de fusie met Meulebeke. Het eerste aanspreekpunt voor landbouwers is weggevallen. Ik heb dit ook aangekaart op de fractievergadering. De bevoegdheid wordt nu verdeeld over verschillende domeinen, zoals Ruimtelijke Ordening, maar dat maakt het voor de landbouwers niet altijd duidelijk bij wie ze moeten zijn voor welk probleem. Ik betreur dat, maar het college zag dat anders.” Het eerste aanspreekpunt voor landbouwers is weggevallen De oud-schepen vindt dat er in veel gemeentebesturen te weinig kennis is van de sector. “Daar wringt het schoentje”, zegt hij. “Ik ben zelf landbouwer en ik heb ook een mandaat binnen het hoofdbestuur van Boerenbond, dus ik had altijd uit de eerste hand informatie over de wetgeving, pacht, mestwetgeving, noem maar op. Ik kon zo heel veel mensen helpen. Het probleem zit hem nu in het feit dat er geen landbouwer meer in de schepencollege aanwezig is en dat de kennis een stukje is weggevallen. In feite vrees ik dat er daarom niemand de functie wenst op de nemen, omdat er niemand in het college is die de regelgeving kent. Daar bestaan misschien wel andere instanties voor, maar ik mis het aanspreekpunt.” Wel vindt Vande Vyvere het een goede zaak dat de gemeente opnieuw een Landbouwraad zal oprichten. “Zo krijgt de sector toch toegang tot informatie, en hopelijk ook inspraak over bepaalde beleidsbeslissingen.” Landbouw- en niet-landbouwgemeenten Waar de keuze voor om de landbouwbevoegdheid weg te laten in Tielt tot de nodige discussie heeft geleid, is het landbouwlandschap in andere gemeenten nu eenmaal erg beperkt. Dat is onder meer het geval in de Antwerpse gemeente Hulshout. “We hebben in onze gemeente een zéér beperkt aantal landbouwers. Om niet te zeggen: één of twee. Vandaag hebben we Landbouw niet specifiek opgenomen binnen de bevoegdheden, al wordt het thema wel opgevolgd door onze schepen van Economie”, zegt Burgemeester Elien Bergmans. “Vorige legislatuur nam ik deze rol nog op.” Nog een opvallende gemeente is Lochristi: daar kent men een schepen van Landbouw én een schepen van Sierteelt. Twee verschillende bevoegdheden voor twee verschillende schepenen. Lochristi staat ook gekend als dé sierteeltgemeente van Vlaanderen. In varkensgemeente Wingene is de rol van de Landbouwschepen onmisbaar. “Ik vind het de moeite waard om Landbouw als aparte bevoegdheid op te nemen”, zegt schepen van Land- en Tuinbouw Greet De Roo (cd&v). “In gemeenten waar dat niet zo is, merk je dat de sector zich een beetje vergeten voelt.” “Veel landbouwbeleid wordt gevoerd op andere niveaus, bijvoorbeeld Europees”, zegt De Roo. Er is dan ook weinig dat je als gemeente kan doen, specifiek naar landbouw toe. Maar alleen al het feit dat er een aanspreekpunt is waar landbouwers terecht kunnen bij vragen, die niet meteen behandeld worden door Vlaanderen of de provincie, vinden we belangrijk. Onze sector is wel degelijk een aparte bevoegdheid waard op gemeentelijk niveau.”Brouns: "We vertrouwen dat gemeenten weten waar noden liggen"Vlaams minister van Landbouw Jo Brouns (cd&v) vindt dat lokale besturen het thema degelijk opvolgen. "De minister heeft in alle tijd dat hij minister is van landbouw geen enkele klacht over verzuchting gehad dat daar een probleem zou zijn", zegt woordvoerder Tom Demeyer. "We hebben vertrouwen in onze lokale besturen: we willen hier dus geen bijkomende verplichtingen opleggen. Onze steden en gemeenten zijn het beste geplaatst om te weten waar de noden liggen. Het spreekt voor zich dat de minister wil dat er veel aandacht is voor landbouw bij onze lokale besturen: zijn ervaring is dat dit vandaag ook het geval is."

Nieuwe app ‘De Grote Voedselkaart’ laat Vlamingen hun eetomgeving in kaart brengen

2025-04-25T15:10:54+02:00

Voedselomgevingen – de plekken waar we eten kopen en consumeren – hebben een grote invloed op onze gezondheid. Uit eerdere onderzoeken blijkt dat meer dan 80 procent van de Vlaamse buurten vooral ongezonde voedingsopties aanbiedt, een stijging van acht procent sinds 2008. Vooral rond scholen is reclame voor ongezonde voeding dominant, wat vooral kinderen en jongeren kwetsbaar maakt.Met De Grote Voedselkaart wil Sciensano nu ook de ervaringen en meningen van burgers verzamelen. Via de app voeren deelnemers opdrachten uit, zoals het aangeven waar ze hun eten kopen of uit eten gaan, en wat ze vinden van het aanbod in hun buurt. De verzamelde gegevens moeten overheden helpen om de voedselomgeving gezonder en duurzamer te maken."Er bestaat al een kaart met een overzicht van de gemiddelde gezondheidsscore per buurt, maar die is gebaseerd op objectieve gegevens zoals het aanbod van winkels en restaurants", klinkt het bij Sciensano. "Maar nu wordt er voor het eerst een score gemaakt op basis van het perspectief van de burger."De app is beschikbaar voor Android en iOS en maakt deel uit van de Vlaamse voedselstrategie Go4Food. Het project is een samenwerking tussen Sciensano, ILVO, Rikolto, Let Us, Arteveldehogeschool, Leap Forward, Hoplr en Het Nieuwsblad, en wordt gefinancierd door het Vlaams Agentschap Innoveren en Ondernemen (VLAIO).Download de app voor Android of iOS.

Trump-regering trekt ten oorlog tegen kleurstoffen en suiker: “Zo verslavend als crack”

2025-04-26T10:25:37+02:00

‘MAHA’ is de nieuwe slagzin van de Amerikaanse minister van Volksgezondheid: “Make America Healthy Again”. Voor de mogelijks kankerverwekkende stof Citrus Red 2 en de kleurstof Orange B – vooral gebruikt in worsten en hotdogs – wil het Amerikaanse voedselagentschap FDA binnen de komende maanden een verbod bewerkstelligen. Voor zes andere kleurstoffen wil de VS samenwerken met de industrie om het gebruik te reduceren, voor eind 2026. Een oplijsting.VerbodCitrus Red No. 2 (geen E-nummer)Orange B (geen E-nummer)UitfaseringFD&C Red No. 40 (E129 allurarood AC)FD&C Yellow No. 5 (E102 tartrazine)FD&C Yellow No. 6 (E110 zonnegeel FCF/oranjegeel S)FD&C Blue No. 1 (E133 briljantblauw FCF)FD&C Blue No. 2 (E132 indigotine, indigokarmijn)FD&C Green No. 3 (geen E-nummer)In Europa gebruikt men geen FD&C-namen maar E-nummers. De stoffen die geen E-nummer kennen, zijn in Europa reeds verboden.De Amerikaanse minister van Volksgezondheid Robert F. Kennedy, vooral gekend onder zijn bijnaam RFK, vindt het hoog tijd om zulke additieven te bannen uit het Amerikaanse voedselpatroon. "Deze giftige stoffen bieden geen enkel voedingsvoordeel en vormen reële, meetbare gevaren voor de gezondheid en ontwikkeling van onze kinderen”, zegt hij in een persbericht. “Dat tijdperk loopt ten einde. We herstellen de gouden standaard voor wetenschap, passen gezond verstand toe en herwinnen het vertrouwen van de consument. En dat doen we door samen te werken met de industrie om deze giftige kleurstoffen uit het voedsel te halen dat onze gezinnen elke dag eten." Niet verboden in Europa, wel een waarschuwingDe kleurstoffen waarvan sprake bevinden zich onder meer in snoep als M&M’s en skittles, of frisdrank zoals Gatorade en Kool-Aid. Maar niet in de Europese variant van deze producten. Hoewel de Europese Unie een aantal van deze kleurstoffen wel toelaat, zijn producenten verplicht om een label mee te geven op de verpakking. Een pakje M&M’s met het opschrift 'Kan de activiteit of oplettendheid van kinderen nadelig beïnvloeden' zal weinig ouders kunnen bekoren. Wanneer men kleurstof verwerkt in Europese producten, verkiest men in veel gevallen een natuurlijke variant. Minder felle kleuren, maar wel gezonder.In een interview met VRT NWS stelt Sarah De Saeger, professor en voedingsexpert aan de Faculteit Farmaceutische Wetenschappen van de Universiteit Gent, dat veel van de geviseerde stoffen aanwezig zijn in producten die “sowieso al geen gezonde voeding” zijn.Dat de Amerikaanse gezondheidsminister voor zes van de acht kleurstoffen het initiatief bij de bedrijven zelf legt, is volgens De Saeger geen onverstandige manier van aanpak. “Ook in Europa kan je niet zeggen: we vragen onze industrie om van vandaag op morgen te stoppen. Producenten zullen elk op hun eigen manier op zoek moeten naar wat de beste manier is om hun kleurstof te vervangen.” In zijn persconferentie op dinsdag trok RFK ook van leer tegen de grote hoeveelheden toegevoegde suikers die vele voedingswaren bevatten. De minister noemt suiker “zo verslavend als crack”, al geeft hij wel mee dat het niet realistisch om suiker uit alle voeding te bannen. “Maar over alle zaken die we niet wettelijk kunnen verbieden, willen we wel de Amerikanen informeren. We zullen samenwerken met het Congres en het Witte Huis om producten van degelijke labels te voorzien, zodat moeders in de supermarkt weten wat goed is voor hun kinderen, en wat niet.”Hoe zit het in België?De additievenwetgeving is volledig Europees geharmoniseerd. Wat geldt in België of Vlaanderen, geldt dus overal in de EU. De Europese wetgeving geldt ook voor producten ingevoerd in de EU uit de VS. Kleurstoffen die toegelaten zijn in de VS maar niet in de EU, mogen niet aanwezig zijn in levensmiddelen die ingevoerd worden in de EU. FAVV is verantwoordelijk voor het toezicht. De FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu is betrokken bij de Europese keuzes van toelatingen en beperkingen. De Vlaamse overheid is enkel betrokken bij de Europese discussies over kleurstoffen in biologisch geproduceerde levensmiddelen. De betrokken kleurstoffen zijn niet toegelaten in biologische productie.De additieven die Europees zijn toegelaten, krijgen daarom nog geen vrij spel. "De EU heeft gebruiksvoorwaarden voor de kleurstoffen E102 tartrazine, E110 zonnegeel FCF, E129 allurarood AC, E133 briljantblauw FCF en E132 indigotine, indigokarmijn, die bepalen in welke voedselgroepen de kleurstof gebruikt mag worden met welk maximumgehalte", zegt Annelies Wynant van de FOD Volksgezondheid. Dat de E-nummers bij velen wel bekend zijn, komt omdat deze middelen ook verplicht met hun officiële naam en nummer moeten worden aangegeven op ingrediëntenlijsten. De Amerikaanse namen mogen niet in de EU gebruikt worden in ingrediëntenlijsten."De EFSA heeft toxicologische drempelwaarden bepaald en als deze niet overschreden worden, dan is er geen gezondheidsrisico", zegt Wynant. "De gebruiksvoorwaarden zijn bedoeld om ervoor te zorgen dat de inname veilig is. Bij een herbeoordeling is het mogelijk dat bijsturing aangewezen blijkt te zijn. Zo zijn de gebruiksvoorwaarden in 2012 strenger gemaakt voor E110 (en E104 en E124). De EU blijft verder werken aan het herbeoordelingsprogramma en neemt de nodige maatregelen voor opvolging, net zoals de EU ook toelatingsaanvragen blijft behandelen voor nieuwe additieven waaronder kleurstoffen. Zo wordt de wetgeving voortdurend geactualiseerd.""Strenger dan elders ter wereld"De additieven die verplicht het label 'kan de activiteit of oplettendheid van kinderen nadelig beïnvloeden' moeten dragen, zijn de nummers E102, E110 en E129. Dit geldt ook voor de stoffen E104, E122, E124, dus zes in totaal. Maar het gebruik van deze drie middelen wordt in de VS niet gecontesteerd. Met de verplichte labeling is de EU voor deze stoffen al strenger dan elders in de wereld, stelt Wynant. "Met de verplichte waarschuwing gaat de EU al ver, uit voorzorg, omdat het gebaseerd is op een onderzoek met een mengsel van al deze kleurstoffen samen en het is heel onwaarschijnlijk dat ze allemaal individueel dat probleem zouden geven", zegt Wynant. "Niemand weet welke kleurstof van die lijst in feite dergelijk effect kan hebben." "Aangezien de discussies in de VS niet gebaseerd lijkt te zijn op nieuwe wetenschappelijke adviezen, verwachten we geen impact op de EU-wetgeving", zegt Wynant tot slot. "Het gaat vermoedelijk nog altijd over wat er geschreven werd in 2008 en waarop de EU al gereageerd heeft met die verplichte waarschuwing. In levensmiddelen worden deze kleurstoffen ook al veel minder gebruikt omdat fabrikanten liever kleurstoffen gebruiken zonder waarschuwing te moeten vermelden."

In de hele EU glijdt boerengrond in beleggershanden

2025-04-25T15:16:24+02:00

Supermarkten, vastgoedbeleggers en investeringsfondsen kopen massaal landbouwgrond op. Dat heeft ingrijpende gevolgen: de prijzen van landbouwgrond stijgen, jonge boeren haken af, de bodemkwaliteit verslechtert en het Europese voedselsysteem verliest veerkracht.Een tekenend voorbeeld is een Ierse aardappelboer uit de omgeving van Dublin. Hij kon zijn familie een fortuin van €95 miljoen nalaten uit de verkoop van zijn landbouwgrond aan een investeerder. Die bouwde er een winkelcentrum op. Het boerenbedrijf eindigde als object van een vastgoeddeal. De Ierse vastgoedmarkt maakt landbouwgrond steeds aantrekkelijker voor projectontwikkelaars. Uit het meest recente SCSI/Teagasc Agricultural Land Market Review (2024) blijkt dat de prijs voor goede landbouwgrond met elf procent steeg naar gemiddeld €12.308 per acre in 2023 – omgerekend zo’n €30.420 per hectare. In gewilde regio’s liep de prijs op tot €20.000 per acre (ongeveer €49.400 per hectare).Ook in Italië staat landbouwgrond onder druk van niet-agrarische kopers, zoals luxemerken en investeerders. Volgens cijfers van het onderzoeksinstituut CREA was de gemiddelde prijs voor landbouwgrond in 2023 €22.800 per hectare, met uitschieters tot €47.000 per hectare in het Noordoosten. In regio’s die gewilde wijn als Barolo produceren, worden net als in de Bordeaux en Bourgogne prijzen boven de €2 miljoen per hectare genoteerd. Zulke bedragen kan geen enkele jonge wijnboer opbrengen. Zulke wijngaarden zijn beleggingsobjecten. Volgens het Europese Milieuagentschap is in zes jaar tijd 97.700 vierkante kilometer aan landbouw- of natuurgrond in de EU verhard. Dat is bijna drie keer het totale landoppervlak van Nederland Ook in Nederland is landbouwgrond nog nooit zo duur geweest. De prijs is inmiddels zo hoog dat boeren er geen economisch rendement meer op kunnen maken. De gemiddelde prijs voor bouwland steeg in 2024 naar €85.300 per hectare, een stijging van ruim acht procent ten opzichte van een jaar eerder. In sommige delen van Flevoland ligt de prijs inmiddels zelfs ruim boven de €200.000 per hectare. Zelfs zonder de hoge Europese milieu- en natuureisen is dat een prijsniveau dat economisch gezien grond ongeschikt maakt voor voedselproductie. Landbouw wordt asfalt en betonHet opkopen van landbouwgrond door niet-boeren heeft heeft directe gevolgen. Grond verdwijnt uit de landbouw en daarmee uit de voedselketen. Al in 2011 waarschuwde de Europese Commissie voor het omzetten van natuur- en landbouwgrond in gebouwen en infrastructuur - een proces dat bekend staat als verharding of 'artificialisatie'. Volgens het Europese Milieuagentschap (EEA) is in zes jaar tijd 97.700 vierkante kilometer aan landbouw- of natuurgrond in de EU verhard – bebouwd, geasfalteerd of industrieel gebruikt. Dat is bijna drie keer het totale landoppervlak van Nederland. Exclusief wateroppervlaktes zoals het IJsselmeer en de Scheldes telt Nederland 34.000 vierkante kilometer.Jonge boeren grijpen naast de grondWie stopt als boer, verkoopt steeds vaker aan de hoogste bieder – en dat zijn zelden jonge boeren. Zo ontstaat een neerwaartse spiraal. Hogere prijzen leiden tot minder boeren en tot minder kooplustige boeren. En dat leidt op zijn beurt weer meer aanbod voor investeerders. En dat stuwt de prijzen weer verder omhoog. In Trouw zei onlangs Peter Meedendorp, de Nederlandse voorzitter van CEJA, dat hij vecht voor verjonging van de Europese boerenstand. De organisatie voor jonge Europese boeren CEJA spreekt van een proces dat de “veerkracht van het landbouwsysteem ondermijnt.” Sinds 2023 dringen ze aan op een concreet actieplan om de stoppersspiraal te doorbreken. De marktdynamiek die grond steeds duurder maakt, mag rationeel lijken vanuit investeringsperspectief, maar ondermijnt een ander fundament van onze economie: betaalbaar voedsel Met succes, zou je denken, want vorige week bereikten het Parlement en de Raad een voorlopig akkoord over een nieuwe richtlijn voor bodemmonitoring, aldus Euractiv. Daarin wordt toegezegd dat er tegen 2050 “geen 'net land take' meer zal zijn”. CEJA ziet er echter niet meer in dan een beginselverklaring, zonder “een concreet pad” om dat doel te bereiken. Een “mislukking”, zeggen de jonge boeren, “die moet worden aangepakt via het aanstaande EU Land Observatory pilot project”. Land Observatory De Europese Commissie heeft dat EU Land Observatory in de steigers staan, als onderdeel van de Landbouwvisie van Eurocommissaris Christophe Hansen. Het doel is toegang tot landbouwgrond beter te monitoren. Boerenorganisaties waarschuwen dat zo’n waarnemingssysteem pas echt zin heeft als het gepaard gaat met ingrijpend beleid, zoals voorkeursrechten voor boeren, fiscale ontmoediging van speculatie en striktere bestemmingsregels.Van eigenaar naar huurder: slechter voor de bodemWant een belangrijke consequentie van de toenemende verharding is dat het gebruik van wat nu nog landbouwgrond is, verandert. Boeren die hun land in eigendom hebben, investeren in bodemkwaliteit. Maar wanneer grond in handen is van externe eigenaars en wordt verhuurd, verandert diezelfde grond in handelswaar.Jürgen Tack, secretaris-generaal van de European Landowners' Organisation (ELO) met de nodige land verpachtende leden, waarschuwt: “Wanneer je grond huurt, verlies je het lange termijnperspectief op de bodemkwaliteit." De woorden klinken mogelijk mooier dan de werkelijke denkwijze binnen de ELO. Het is een publiek geheim dat Tack op de achtergrond tegen voorkeursrechten voor jonge boeren heeft gepleit. De ELO heeft als primair doel de belangen van degenen die al grond bezitten zo goed mogelijk te dienen en zijn daarom terughoudend tegen bevoordeling vanuit structuurbeleid. Volgens Tack moet Europa zich richten op het vergroten van landbouwbedrijven. “Met de verduurzamingstransitie en de noodzakelijke innovaties moeten we accepteren dat boerderijen groter moeten worden om de investeringen rendabel te maken.”De marktdynamiek die grond steeds duurder maakt, mag rationeel lijken vanuit investeringsperspectief, maar ondermijnt een ander fundament van onze economie: betaalbaar voedsel.

ExotenNet lanceert podcast over invasieve exoten

2025-04-28T12:55:54+02:00

Met deze reeks wil ExotenNet het thema exotenbeheer toegankelijk maken voor een breder publiek. Door te focussen op persoonlijke verhalen en terreinervaring krijgt de luisteraar een unieke inkijk in het werk van zij die dagelijks in het veld staan. De eerste twee afleveringen staan sinds 24 april online.In de eerste aflevering gaan twee redacteurs van ExotenNet, Wietse Chanet (INBO) en Anke Stefens (RATO vzw) in gesprek. Ze vertellen wat invasieve exoten zijn en welke problemen ze vormen. Ze nemen je mee in het verhaal van exotenbeheer – dichtbij in Vlaanderen, maar ook op Europese schaal.De tweede aflevering focust op de Chinese wolhandkrab met een bezoek aan de grootste krabbensleuf van Vlaanderen in Grobbendonk. Aan het woord zijn Dan Slootmaekers en Paul van Loon van de Vlaamse Milieumaatschappij, die jaarlijks tienduizenden Chinese wolhandkrabben afvangen.Voortaan zullen elke twee weken nieuwe afleveringen verschijnen. Er komt een brede diversiteit aan invasieve uitheemse soorten aan bod, besproken door veldwerkers uit heel Vlaanderen. Ze hebben het bijvoorbeeld over de Amerikaanse stierkikker, de muskusrat en de Aziatische hoornaar. Voor dit jaar staan er nog elf afleveringen gepland. Alle afleveringen zijn te beluisteren op Spotify of Youtube.

“Hooikoortsstudie hield wél rekening met gangbare landbouwpraktijken”

2025-04-26T10:56:35+02:00

De media hebben uitvoerig bericht over een studie die in The Lancet Planetary Health is verschenen, waarbij werd aangetoond dat stikstofbemesting verhoogde allergene reactie op pollen veroorzaakt. In reacties vanuit de landbouwsector wordt er gesteld dat het een theoretische studie betreft, uitgevoerd in kunstmatige omstandigheden. De studie krijgt ook kritiek omdat deze effecten zich in de praktijk niet zouden voordoen omdat landbouwers reeds grassen maaien voor ze in bloei komen. Dit is echter een verkeerde representatie van de resultaten. Het stuifmeel werd wel degelijk verzameld in bestaande graslanden die bemesting ontvangen, niet in kunstmatige omstandigheden. Het betreft weliswaar niet de raaigrasgraslanden die landbouwers inderdaad maaien voor ze in bloei komen, maar de graslanden waar Grote Vossenstaart domineert, en die komen wel degelijk in bloei. Bemeste vossenstaartgraslanden maken een significant deel uit van het areaal aan landbouwgraslanden. Je kan Grote Vossenstaart al in deze tijd van het jaar, vooral in vochtige en natte omstandigheden, reeds in vele landbouwgraslanden in bloei zien staan. Ze kunnen niet vroegtijdig gemaaid worden omdat de machines de natte bodem dan te veel zouden beschadigen, wat in gangbare landbouwpraktijk vermeden wordt omwille van het aantasten van de kwaliteit. Bovendien kan stikstofbemesting ook ‘ontsnappen’ naar wegbermen en natuurgebieden waar grassen ook in bloei komen, maar normaal in minder stikstofrijke bodem. Dat graspollen meer allergeen zijn wanneer de groeiplaats bemest is, dat is bewezen Bemesting blijft noodzakelijkDe oproep aan de wetenschappers om rekening te houden met gangbare praktijken vanuit de landbouwsector, wordt dus wel degelijk ernstig ter harte genomen. Een wetenschappelijke studie, zeker een studie van deze omvang en potentiële maatschappelijke impact, wordt standaard onderworpen aan de strengste criteria. Daar maakt het toetsen aan de mogelijke reële impact integraal deel van uit.We hebben groot begrip voor de zeer moeilijke economische en ecologische omstandigheden waarin landbouwers aan bedrijfsvoering en voedselproductie moeten doen. Dan is het nieuws dat bemesting de allergeniciteit van pollen verhoogt uiteraard niet prettig om te horen. We hebben dan ook in al onze communicatie benadrukt dat landbouw en de bijhorende bemesting noodzakelijk zijn en blijven. Maar evengoed betekenen deze resultaten dat we goed moeten nadenken welke bemestingsnormen we waar in het landschap hanteren. En vanzelfsprekend ook hoe we dat kunnen rijmen met een rendabele en productieve landbouw. Dat is het ultieme doel van dit soort wetenschappelijk onderzoek: de mechanismen onderzoeken waarbij we de sleutels kunnen vinden voor een rendabele en productieve landbouw die in evenwicht is met de even belangrijke noodzaak van een voldoende volksgezondheid en een gezonde natuur.Nieuw onderzoek is noodzakelijkTot slot hebben we in onze communicatie ook benadrukt dat onze resultaten slechts een eerste stap zijn en dat vervolgonderzoek noodzakelijk is. Dat graspollen meer allergeniciteit vertonen wanneer de groeiplaats bemest is, dat is bewezen. Hoe zich dat vertaalt naar de toegenomen allergische last die we al decennia waarnemen bij de bevolking, wat dus de relatieve bijdrage is van stikstof ten opzichte van andere mogelijke oorzaken, moet voorwerp zijn van verder onderzoek.

Zelf soja telen: kan Europa zijn afhankelijkheid doorbreken?

2025-04-28T15:53:11+02:00

In 2024 stroomden 15,7 miljoen ton sojabonen en 18,7 miljoen ton sojaschroot Europa binnen, terwijl de eigen productie niet verder kwam dan 2,99 miljoen ton. De aanvoer steunt bijna uitsluitend op Zuid- en Noord-Amerika.De Europese Unie begint steeds nadrukkelijker te worstelen met haar afhankelijkheid van ingevoerde soja. Een kwetsbaarheid die door de huidige handelsspanningen nogmaals hard is aangekomen als reminder. “De leveringen van soja waren al voor het handelsconflict een onzekere stroom. Zuid-Amerika vormde nooit een stabiele schakel voor de EU. Intussen geldt dit ook voor Noord-Amerika”, duidt Benjamin Laga, CEO van Protealis, een Vlaamse ontwikkelaar van Noord-Europese sojarassen. Omschakelen naar andere oorsprongslanden is niet evident, de wereldmarkt biedt momenteel nauwelijks alternatieven om de aanvoer van zo’n grote volumes te spreiden.Daarnaast is niet alleen de afhankelijkheid, maar ook de ecologische impact van de overzeese soja de laatste jaren een grote doorn in het oog van de EU. “Hierdoor merken we geleidelijk aan een toenemende aandacht om de sojaproductie in de EU op te schalen”, getuigt Laga. “Die interesse vertaalt zich ook in investeringen in de sector.” Dit is reeds licht te zien in de statistieken. Vorig jaar lag de EU-sojaproductie zeven procent boven het vijfjarig gemiddelde, gerekend zonder uitzonderlijk slechte of goeie jaren. Van die voorzichtige Europese trend is vooralsnog weinig te merken op de Vlaamse akkers. Wij zien geen concurrenten in andere soja-veredelingsbedrijven, wel in andere gewaskeuzes van de boer Waarom is hier geen soja te bespeuren?Traditioneel is soja een zuidelijkere teelt, met een warme en lange groeiperiode. Noordelijke landen zoals België waren minder geschikt om er mooie opbrengsten mee binnen te halen. “Omdat soja steeds vrij goedkoop geïmporteerd kon worden, is in Noord-Europa sinds de jaren 80 weinig inspanning geleverd om sojarassen te veredelen naar onze klimaatomstandigheden”, aldus Laga. “Die veredeling is nochtans broodnodig om het gewas competitief te maken tegenover andere gewaskeuzes voor de boer. Wij zien namelijk geen concurrenten in andere soja-veredelingsbedrijven, maar wel in de vele andere gewaskeuzes die de boer heeft. De rendabiliteit van soja moet in lijn liggen met die opties.”Soja is voor de EU geen eiwitgewasEr zit een historisch gegroeide rendabiliteitskloof tussen soja en andere gewassen. De grootste moeilijkheid op dit moment lijkt de onkruidbestrijding te zijn. “In principe zijn er goede bestrijdingsmiddelen voor eiwitgewassen”, duidt Laga. “Maar daar hebben we een groot knelpunt: biologisch gezien valt soja onder de eiwittenfamilie, maar de EU klasseert het onder oliezaden. En een bestrijdingsmiddel voor eiwithoudende gewassen mag niet gebruikt worden voor oliezaden, tenzij het een labeluitbreiding heeft. In vele EU-landen werden reeds labelextensies doorgevoerd, maar in België werden de aanvragen tot dusver geweigerd door de overheid. Zo hebben andere landen toegang tot extra bestrijdingsmiddelen. Duiven als spelbrekersMaar onkruid is niet de enige spelbreker. Ook duiven en kraaien pikken een deel van de opbrengst weg, letterlijk. De vogels zijn verlekkerd op jonge sojaplantjes. Dit brengt voornamelijk een probleem met zich mee als er nog niet veel sojavelden zijn, waarbij de schade zich concentreert op die schaarse velden. “Bij schaalvergroting wordt het probleem uitgedund”, aldus Hilde Muylle, nieuwe teelten-specialist van het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO). “De kleinschaligheid van onze percelen speelt daarbij ook in ons nadeel. Vogels die in Frankrijk knabbelen aan een perceel van tien hectare, is iets makkelijker te verteren voor een boer met een perceel van één hectare.” Vlaamse boeren kunnen hun soja niet kwijtEen kip-of-ei-probleem met de waardeketen vormt een derde moeilijkheid om het concurrentievermogen op te krikken bij soja. “Er ontbreken schakels om de opschaling mogelijk te maken. Zo zijn er vandaag quasi geen verwerkingsbedrijven op schaal van de huidige Vlaamse sojateelt. In onze havens zitten wel verwerkers op wereldschaal, maar daar kan een boer met zijn kleine afzet niet naar toe”, duidt Muylle. De volumes van onze Vlaamse boeren zouden eerst moeten groeien vooraleer ze naar verwerkers kunnen, maar zolang zij geen gegarandeerde afzet hebben zullen ze het risico niet nemen.Tot slot vergroot momenteel ook een beperkte agronomische kennis de rendabiliteitskloof met andere gewassen. “Landbouwers weten nog weinig over hoe ze soja efficiënt in hun bedrijfsvoering kunnen opnemen”, aldus Muylle. Concurrentie met GMO-sojaDe rendabiliteit van een teelt hangt voor landbouwers ook af van de concurrentie op de wereldmarkt. Waar Europa op sommige vlakken stevig achterop hinkt qua competitiviteit, lijkt er voor sojateelt toch ruimte te zijn om bij te benen volgens Laga. “In Brazilië en de VS is er gemiddeld een opbrengst van 3,4 ton per hectare soja. In Italië, de agronomische kern in de EU van soja, wordt een gemiddelde opbrengst gehaald van 3,2 ton per hectare. Deze opbrengsten liggen dicht bij elkaar”, luidt het. Naast opbrengst gelden ook nog andere factoren die bijdragen aan de rendabiliteit. Daar hebben Zuid- en Noord-Amerika een streepje voor met hun GMO-sojarassen en minder strikt pesticidebeleid. “De productiekosten zijn bij niet GMO-rassen hoger, maar de vraag naar niet-GMO-rassen is ook hoog. Dit weerspiegelt zich in de meerprijs van 50 tot 100 euro die wordt gegeven aan niet-GMO-rassen”, aldus Laga. “Het feit dat heel de wereld GMO-soja produceert, zet ons in een unieke positie. Bovendien kan onze soja ook gebruikt worden voor humane consumptie. GMO mag gebruikt worden in veevoeder, maar niet in humane consumptie.”Dat getuigt ook Marc Ballekens, manager van de federatie van de zaaizaadbedrijven (Seed@Bel): “Er is een markt voor GMO-vrije geteelde soja in de EU. Bovendien hebben veevoederfabrikanten ook transportvoordelen door de soja dichtbij huis te halen.” Nicheteelten met groeimargeIn het streven naar meer zelfvoorziening in soja mogen alternatieve eiwitbronnen niet over het hoofd worden gezien. Ook al hebben ze niet dezelfde evenwaardige nutritionele samenstelling als soja, toch blijven eiwitgewassen zoals erwten en veldbonen interessante alternatieven. “Bij de eiwithoudende gewassen staan vandaag in Noord-Europa veldbonen aan kop. Maar daar is nog marge om een groter marktaandeel in te nemen door bijvoorbeeld betere genetica te introduceren”, aldus Ballekens.“Veldbonen doen het goed in onze regio”, beaamt Muylle. “In Vlaanderen is dit het grootste areaal van peulvruchten, al of niet geteeld in mengsel met een graangewas. Toch is dit nog steeds een nicheteelt. Hier gelden enkele dezelfde problemen als bij soja: er is een beperkte teeltkennis, maar ook een beperkt rassenaanbod." In tegenstelling tot soja is de afzet van gele erwten voor Belgische boeren alvast geen probleem. Arvesta opende begin dit jaar een nieuwe eiwitfabriek die het gewas verwerkt. Tegen 2030 moet de fabriek 12.000 ton gele erwten lokaal weten te sourcen. “We zijn hoopvol dat dit zal lukken. Voorlopig wordt de meerderheid van de erwten geleverd door Franse boeren uit de buurt”, aldus Arvesta.Naast klassieke eiwitgewassen zijn ook koolzaad en zonnebloem interessante teelten: bij het persen ontstaat niet alleen olie, maar ook eiwitrijk schroot dat goed inzetbaar is in veevoeder. “Beiden worden in de EU al in grote mate al geproduceerd. In Vlaanderen wordt koolzaad in zeer beperkte mate geteeld. Dit kent al twintig jaar een stabiel areaal, met een revival in 2008 door de vraag naar biodiesel. In 2012 viel dit echter terug”, aldus Ballekens. Koolzaad is geen evidente teelt door het wisselvallig klimaat. En net zoals soja heeft het ook last van duivenschade en zijn er minder afzetmogelijkheden. Rising star: de zonnebloemZonnebloemen is geen gekende teelt in onze regio. De huidige rassen vragen een lang groeiseizoen, wat vooral geschikt is voor het warmere zuiden met een ruimer zaaien-oogstenvenster. “Maar in Zuid-Europa is de zonnebloem momenteel de rijzende ster”, duidt de koepelorganisatie van Europese veevoerbedrijven (FEFAC). “Verwerkers hebben een manier gevonden om de eiwitconcentratie en verteerbaarheid te verhogen. Hierdoor is het ook geschikt voor pluimvee, dat vezelrijk voer moeilijker verteert. Het is bovendien een fantastisch zomergewas. Om grote arealen zonnebloemen te spotten moet je naar Hongarije, Bulgarije en Roemenië reizen.”Toch is er hier in Vlaanderen ook al enige animo rond de gele reuzebloem doordat het in enkele faunamengels zit. “Dit heeft de interesse van sommige boeren al gewekt. Intussen hebben enkele boeren al eens geëxperimenteerd met rassen uit het buitenland”, aldus Muylle.Investeren of overlaten aan andere EU-landenToch rijst de vraag of Vlaamse boeren niet beter blijft inzetten op gewassen waarin ze reeds uitblinken, in plaats van te investeren in teelten waar andere landen al verder in staan. “Puur economisch zou er geargumenteerd kunnen worden om die teelten links te laten liggen. Maar er mag niet voorbij gegaan worden aan het feit dat deze gewassen ook broodnodig zijn als we onze gronden vruchtbaar willen blijven houden”, duidt Muylle. “In Vlaanderen wordt het overgrote deel van de akkers ingenomen door slechts drie gewassen. Dat onderstreept de nood aan gewasdiversificatie. Bovendien fixeren deze teelten ook veel stikstof. Ze zijn dus ook cruciaal als we de doelstellingen van Europa willen halen.” Het moet haalbaar zijn om de huidige verhouding 70%-import- 30%-eigen eiwitten om te keren Kan de EU zich losmaken van soja uit derde landen?Volledige zelfvoorziening binnen dit decennium is weinig realistisch, al is het volgens Laga geen compleet luchtkasteel voor de verre toekomst. “We importeren gemiddeld 34 miljoen ton import soja. Als we zouden produceren aan drie ton per hectare, dan hebben we 11,3 miljoen hectare land nodig. Volgens Eurostat is er 157 miljoen hectare landbouwareaal. Op dit moment is reeds één procent van het areaal in soja, we zouden aan 8-9 procent moeten geraken om volledig onafhankelijk te zijn”, becijfert Laga. “In andere werelddelen bestaat zo’n 5,5 procent van het areaal uit peulgewassen. Bij ons is er dus zeker nog groeimarge. Zelfs als we al het 5,5%-niveau benaderen, zou dat al een grote stap richting meer eiwitautonomie betekenen. De huidige verhouding omkeren van 70 procent import- 30 procent eigen eiwitten, moet hierbij ook haalbaar zijn.” Het is moeilijk om succesvol te pionieren op een figuurlijk eilandje waar nergens soja in de omgeving is Push naar het noordenBovendien zou klimaatverandering weleens extra wind in de zeilen kunnen blazen voor sojaboeren in Noord-Europa. “Het areaal van het zuiden schuift stelselmatig op naar het noorden”, geeft Laga mee. “In de Zuid-Europese landen begint men moeilijkheden te ondervinden met irrigatie. Italië bijvoorbeeld teelt al lang soja. Maar nu telen ze ook al in Oostenrijk, en van daaruit komt het ook Zuid-Duitsland binnen. Ook is er een duidelijk shift vanuit Roemenië naar Hongarije, dat nu ook Polen bereikte. Dat brengt heel wat voordelen met zich mee: naarmate het areaal opschuift, volgt ook de waardeketen en de agronomische kennis. Dit maakt het voor boeren iets gemakkelijker om de teelt succesvol op te starten, dan te pionieren op een figuurlijk eilandje waar nergens soja in de omgeving is.”Laga wijst erop dat het hierdoor in het verleden soms fout liep. Onder meer het gebrek aan kennis heeft bij sommige pioniers tot slechte ervaringen geleid, waardoor vandaag nog het idee leeft dat sojateelt hier niet haalbaar is. “Overal waar maïs kan groeien, kan ook soja groeien mits aangepaste rassen, het juiste inoculum (bodembacteriën) en goede kennis. Kijk naar Polen, daar kende de teelt een onwaarschijnlijk snelle expansie. In vijf jaar tijd is het areaal bijna vertienvoudigd. Als de teelt daar goed kan groeien, dan kan het zeker ook in Vlaanderen”, aldus Laga.“We staan klaar voor de toekomst”Voor Muylle is de toekomst duidelijk. Gewasdiversificatie dringt zich op, en eiwit- en oliehoudende gewassen zouden deze marktopportuniteiten kunnen vullen in Vlaanderen. Bovendien dient zich een geopolitiek momentum aan, zijn er steeds meer investeringen, meer aangepaste rassen, en komt ook de agronomische kennis, en waardeketen geleidelijk aan onze richting uit. Mogen we binnenkort dan ook een vertienvoudiging verwachten van eiwitareaal? “Dat blijft toch steeds koffiedikkijken”, klinkt het in koor bij Protealis, Seed@Bel en ILVO. Alle drie zijn ze alvast wel overtuigd van een positieve evolutie. “De kwetsbaarheid blijft een dreiging, de mate van intensiteit zal steeds schommelen, maar samen met het duurzaamheidsaspect blijven dit de twee grootste stimulansen om de transitie kracht bij te zetten”, geeft Protealis mee.“We moeten die transitie gewoon maken”, klinkt het bij Ballekens. “Ik zit al 35 jaar in de branche en al 35 jaar spreken we over het feit dat we meer eiwitten moeten produceren in Europa. Nu is het moment om eraan te beginnen, startende met een aangepast GLB. Want in de eerste jaren zullen de landbouwers ondersteuning nodig hebben. België lijkt alvast klaar te zijn voor de toekomst op eiwitvlak, gewapend met goede veredelingsbedrijven, productieve boeren en kansen voor afzetfabrieken.”

Na een moeilijk jaar ziet sector van landbouwmechanisatie opnieuw licht: “De veerkracht is groot”

2025-04-29T20:38:20+02:00

Claude Lesage, algemeen directeur van vlasmachinebouwer Depoortere uit Beveren-Leie, werd begin april benoemd tot nieuwe voorzitter van bedrijvengroep ‘Land- en tuinbouwmachines en installaties voor de veeteelt’ bij de Belgische technologiefederatie Agoria. Hij volgt daarmee Stefan Top op, CEO van AVR en sinds kort ook voorzitter van CEMA, de Europese koepelorganisatie van fabrikanten van landbouwmachines.De sector van de fabrikanten van materieel voor de landbouw, groenvoorzieningen en tuinen en veeteelt telt een vijftigtal bedrijven in België die samen een omzet van 2,6 miljard euro genereren en goed zijn voor bijna 6.000 arbeidsplaatsen. “Dat gaat van multinationals tot kmo’s, vaak familiale bedrijven met een diepe verankering in de regio”, zegt Lesage. “Het gaat om constructeurs van grondbewerkingsmachines, oogstmachines, materiaal voor veehouderij, en zelfs voertuigen voor openbaar groenbeheer. Claude Lesage (39) trad na zijn studies economie en rechten in dienst bij Katoen Natie als Country Manager Mexico. In 2019 maakt hij de overstap naar Depoortere. Het bedrijf is intussen verder gegroeid en verdubbelde het personeelsbestand naar ruim 120 mensen. Zijn familie was generaties lang actief in de vlassector totdat zijn grootvader André in de jaren zeventig een champignonkwekerij startte. Dat bedrijf wordt inmiddels geleid door Claudes broer Michel met zijn echtgenote Emely. Zelf keerde Claude terug naar de familiale vlasroots. Na zeer succesvolle jaren in 2021-2022 kreeg de sector in 2023 en vooral 2024 te maken met een sterke terugval. “Er waren hoge rentevoeten, de prijs van landbouwproducten was niet goed en er heerste geopolitieke onzekerheid. Dat resulteerde in een terughoudende investeringsbereidheid bij landbouwers. Daarnaast hadden dealers tijdens corona grote voorraden opgebouwd.”Ondertussen ziet de sector weer licht aan het einde van de tunnel. Uit een enquête door Agoria onder zijn leden blijkt dat drie op de vier bedrijven verwacht dat de vraag dit jaar aantrekt. “Dat zal het verlies van vorig jaar niet volledig goedmaken, maar we mikken op een omzetstijging tot 2,7 miljard euro.” Waarom is de sector zo groot in Vlaanderen?Claude Lesage: “De nabijheid van klanten, in combinatie met een sterke landbouwtraditie, heeft geleid tot technologische specialisatie. Onze sector is ontstaan uit concrete noden op het veld. Depoortere (producent van oogstmachines en zwingelinstallaties voor natuurlijke vezels zoals vlas, red.) is hier exemplarisch voor. De oprichter Richard Depoortere werkte 100 jaar geleden bij een metaalbedrijf en kreeg de vraag van plaatselijke vlassers naar technologische oplossingen voor hun problemen. Vanuit deze vraag is de specialisatie van Depoortere opgezet en zijn we uitgegroeid tot marktleider.”“Daarnaast is er in de loop der decennia een sterk ecosysteem rond landbouwmechanisatie tot stand gekomen in België. Enerzijds zijn er de nodige (kennis)instellingen zoals Agoria, Sirris, ILVO, Flanders Make en ook VLAIO. Anderzijds is er veel kruisbestuiving tussen de bedrijven onderling. CNH Industrial Belgium is op dat gebied zeer belangrijk. Het is veruit de grootste constructeur in ons land en bundelt veel kennis dat ook andere bedrijven in de sector ten goede komt.”Hoe heeft de sector zich de voorbije jaren ontwikkeld?Lesage: “In 2021-2022 was er sprake van en spectaculaire groei op het gebied van omzet en tewerkstelling. De tewerkstelling schommelde in de jaren ervoor steeds rond de 5.500 mensen, maar piekte in 2022 op 6.446 mensen. In 2023 en 2024 trad een verval op waarna er dit jaar dus sprake lijkt van een licht herstel. Anno 2025 ligt de tewerkstelling nog steeds hoger dan zo’n tien jaar geleden.”Wat is er verbeterd ten opzichte van vorig jaar?Lesage: “De rentes zijn wat gezakt. Hoewel ze nog steeds op een hoog niveau liggen, is het wel iets goedkoper geworden om te investeren. Daarnaast zijn ook de tijdens corona opgebouwde stocks bij dealers verminderd waardoor die weer bestellingen plaatsen. Een ander element is het positieve sentiment in de landbouw. Niet alleen Vlaamse landbouwers kijken positief naar de toekomst, de conjunctuurbarometer van CEMA toont aan dat dit ook voor de Europese landbouwers geldt.”Geldt dat voor alle sectoren?Lesage: “Ik spreek in algemene zin. Tussen de sectoren onderling bestaan er veel verschillen. Zo zagen de constructeurs van aardappeloogstmachines de voorbije jaren juist veel vraag omdat de aardappelprijzen jarenlang op een hoog niveau lagen. Ook Depoortere heeft een goede periode achter de rug. Het vlas-areaal in Noordwest Europa is verdubbeld in de voorbije 15 jaar (van 100.000 naar 200.000 ha) en dit heeft de vraag naar machines voor de vlasteelt gestuwd. De situatie in de graanmarkten blijft uitdagend gezien de evolutie van de graanprijs."En hoe zit het met de voortdurende geopolitieke spanningen? Recent is daar de handelsoorlog van Trump bijgekomen. Lesage: “Onzekerheid en handelsoorlogen zijn natuurlijk nooit goed voor de handel en verkoop bij onze bedrijven. Meer dan 70 procent van de omzet wordt gerealiseerd op buitenlandse markten. In 2024 exporteerde de Belgische producenten van land- en tuinbouwmechanisatie en veeteelt voor 1,944 miljard euro, waarvan 32 procent naar de buurlanden (Frankrijk, Duitsland, Nederland en Luxemburg) en 13 procent naar de Verenigde Staten.”“Hiermee is Amerika een belangrijk afzetland voor onze bedrijven (voor de één meer dan voor de ander, red.) en houden we ons hart vast. Maar tot op heden zijn de plannen van Trump nog niet uitgekristalliseerd en leven we deels in het ongewisse. Daarbij hebben we er alle vertrouwen in dat de Europese Commissie passende tegenmaatregelen gaat treffen en dat er nieuwe kansen ontstaan op andere markten, zoals Azië en Latijns-Amerika. Daarnaast liggen er ook nog volop kansen op onze Europese markt.” We moeten alles op alles zetten om ons ecosysteem rond landbouwmechanisatie met een sterkte internationale reputatie intact te houden Hoe zien deze groeikansen er in Europa uit?Lesage: “De groeikansen bestaan onder andere uit de (versnelde) vervanging van het machinepark in de land- en tuinbouw. Neem bijvoorbeeld de machines voor de vlassector. Onze machines hebben een levensduur van twintig tot dertig jaar, maar door snelle technologische vooruitgang kan het interessant zijn voor onze klanten om eerder te investeren in een nieuwe machine. Aan ons de taak om onze afnemers te overtuigen van de technologische vooruitgang met de nieuwe generatie machines.”Kunt u wat vertellen over de technologische innovaties op het moment?Lesage: “Landbouwbedrijven worden enerzijds steeds groter een professioneler, anderzijds hebben we te maken met de uitdagingen van het klimaat. Dat laatste betekent dat we in kortere tijd steeds meer moeten kunnen. Onze technologische innovaties zijn daarom gericht op het verminderen van de downtime (uitval, red.) van de machines en het ondersteunen van de chauffeurs. Daarbij speelt ook datacaptatie een belangrijke rol. Datacaptatie en connectiviteit stellen ons in staat technische problemen met de machine te voorzien en snel stappen te ondernemen.”“Verder hebben wij bij Depoortere ook een aantal praktische verbeteringen gerealiseerd. Zo is de snelheid van onze machines, waarmee ze zich op de openbare weg bewegen, vergroot van 25 tot 40 kilometer per uur. Dat heeft een behoorlijke impact als klanten grote afstanden tussen percelen moeten overbruggen. Ook hebben we veel geïnvesteerd in het comfort en veiligheid van de machines. Dat biedt voordelen in de zoektocht naar gekwalificeerd personeel, wat toch een uitdaging is voor onze klanten.”En hoe staat het met innovaties op het gebied van duurzaamheid?Lesage: “Op het gebied van duurzaamheid lopen we voorop, mede door de strenge Europese wetgeving. Zaken als precisielandbouw, artificiële intelligentie en robotisering zijn zaken die in opkomst zijn. Ook hier spelen datacaptatie en digitalisering een belangrijke rol. Mede hierdoor kunnen wij hopelijk de administratieve lasten bij de landbouwers verlichten."Hoe zit het met elektrificatie?Lesage: “Wij geloven niet dat 100 procent elektrificatie van landbouwmachines er komt op korte termijn. Landbouwmachines hebben een hoog vermogen waardoor elektrificatie moeilijk is. Dan denk ik dat waterstof op termijn meer potentieel biedt. Wel zien we al elektrificatie van kleinere tractoren en landbouwvoertuigen. Misschien dat we in sommige sectoren, bijvoorbeeld in onkruidbestrijding waarbij de nood aan precisie hoog is, op termijn kleinere, zelfrijdende machines (robots) of drones ontwikkelen die elektrisch aangedreven zijn.”Wat zijn de uitdagingen van de sector op het moment?Lesage: “Eén van de uitdagingen is de digitalisatie en de meerwaarde daarvan tot in de bedrijfsvoering van de landbouwers te brengen. Vergelijk het met een GSM. Een GSM heeft misschien wel 1.000 functies, maar de meeste consumenten gebruiken er maar enkele van. Een groot potentieel blijft hierdoor onbenut. Veel aandacht zal moeten gaan naar de introductie van deze innovaties door training en automatisatie voor de operator." “Een andere uitdaging is het behoud van onze concurrentiepositie, vooral ten opzichte van onze buurlanden. Vooral op het gebied van loonkosten hebben we in België een grotere stijging van de loonkosten gezien dan in onze buurlanden.”“Verder moeten we alles op alles zetten om ons ecosysteem rond landbouwmechanisatie met een sterkte internationale reputatie intact te houden. Bedrijven als CNH Industrial Belgium en ook kennisinstellingen zoals Sirris en Flanders Make moeten gekoesterd worden. Daarnaast mogen we ons als sector wel wat beter presenteren om zo technologische personeel aan ons te winnen.”Wat is de rol van technologiefederatie Agoria daarbij?Lesage: “Agoria behartigt de belangen van de constructeurs op politieke, economische en sociale beleidsniveaus. We treden bijvoorbeeld op als gesprekspartner voor de Europese Unie bij de invoering van nieuwe regelgeving.”“Daarnaast zijn kruisbestuiving met andere sectoren en kennisuitwisseling tussen de bedrijven onderling aandachtspunten binnen Agoria. Onze werkgroep ‘Land- en tuinbouwmachines en installaties voor de veeteelt’ komt zo’n vijf keer per jaar bij elkaar.”

West-Vlaanderen zet eigen meetcampagne op in varkensstal

2025-04-28T14:41:02+02:00

West-Vlaanderen trapt als eerste Vlaamse provincie een meetcampagne af rond stikstofuitstoot in de varkenshouderij. De provincie werkt hiervoor samen met Inagro en het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO).De meetapparatuur werd geïnstalleerd in verschillende varkenscompartimenten van eenzelfde bedrijf. De opstelling bestaat uit drie onderdelen: een systeem dat ammoniak in de lucht meet, sensoren die het gedrag van de dieren opvolgen, en mobiele, uiterst gevoelige sensoren voor nauwkeurige meetwaarden. Samen vormen ze een geïntegreerd meetsysteem dat 17 maanden lang continu gegevens verzamelt. Inagro en techniekenbouwer Agro Heugebaert volgen de metingen op en beheren de installatie samen met de betrokken landbouwers. “Deze metingen zijn uniek in Vlaanderen. Ze moeten helpen begrijpen hoe en wanneer ammoniakemissies ontstaan, hoe ze evolueren en hoe ze beïnvloed worden door dierenwelzijn en staltechnieken”, aldus Naeyaert. “Als landbouwprovincie nemen wij onze verantwoordelijkheid. De meetcampagne is een belangrijke stap naar het ontwikkelen en valideren van nieuwe oplossingen binnen het Vlaams stikstofbeleid (PAS).”De campagne maakt deel uit van het provinciaal stikstofactieplan. Eerder dit jaar lanceerde de provincie al een nieuw subsidieprogramma ‘PAS-klare innovaties’, gericht op het stimuleren van oplossingen om stikstofuitstoot in de landbouwsector te verminderen. Met subsidies tot 100.000 euro per project wil de provincie bedrijven, landbouwers en onderzoeksinstellingen ondersteunen bij de ontwikkeling van technologieën, producten en managementtechnieken die bijdragen aan de stikstofreductie.

Maïsexperiment in ISS: Belgische astronaut test groei in gewichtloosheid

2025-04-28T15:38:02+02:00

Het project ASTROMY, dat geleid wordt door VIB en UGent, onderzoekt hoe de afwezigheid van zwaartekracht de genetische processen in maïs beïnvloedt. Door te analyseren hoe de cellen in het bovengrondse deel van de plant zich ontwikkelen, willen de wetenschappers meer leren over de mogelijkheden om planten te laten groeien onder extreme omstandigheden – kennis die zowel in de ruimte als op aarde nuttig is. "Dit onderzoek kan bijdragen aan het ontwikkelen van gewassen die beter bestand zijn tegen de gevolgen van klimaatverandering", klinkt het bij de onderzoeksgroep.Naast ASTROMY werden ook nog twee andere Belgische experimenten geselecteerd. BeBlob (Université de Namur) onderzoekt hoe een slijmzwam extreme omstandigheden zoals uitdroging en straling overleeft, en OSCAR-BLINQ (UHasselt, BIRA-IASB, UCLouvain) ontwikkelt kwantumsensoren om chemische reacties in microzwaartekracht te meten. Dit onderzoek kan bijdragen aan het ontwikkelen van gewassen die beter bestand zijn tegen de gevolgen van klimaatverandering Liégeois zal tijdens zijn missie ongeveer twintig Europese experimenten uitvoeren, met extra aandacht voor deze drie Belgische bijdragen. Het is vijftien jaar geleden dat België nog een astronaut naar het ISS stuurde, na Frank De Winne in 2009.België ziet ruimtevaart als een strategische sector die innovatie stimuleert, ook in domeinen zoals landbouw en voedselproductie. "Het ISS is het enige laboratorium waar gewichtloosheid langdurig aanwezig is. Daardoor kunnen wetenschappers er unieke inzichten verwerven die onmogelijk op aarde te verkrijgen zijn", aldus Liégeois.

Boeren boos over natuurplannen in Turnhouts Vennengebied: "Landbouw op slot, natuurontwikkeling wél toegestaan"

2025-04-29T06:06:32+02:00

Een zestigtal boeren en grondeigenaars verzamelde zich eind vorige week op uitnodiging van Boerenbond in Ravels voor een toelichting over het natuurbeheerplan van Natuurpunt. “Het gaat om een verlenging van een bestaand natuurbeheerplan, maar de details zijn ons niet duidelijk gemaakt”, vertelt Iris Janssens van Boerenbond.In een natuurbeheerplan wordt vastgelegd welke natuurdoelen de beheerder nastreeft op zijn eigen percelen en welke bredere visie men heeft voor het omliggende gebied (het 'globale kader'). Het huidige plan betreft een type 4-beheerplan, de zwaarste categorie, waarbij gebieden de status van natuurreservaat krijgen. Concreet gaat het om 148,51 hectare waarvan ongeveer 19 hectare ‘deelnemende percelen’ — gronden die eigendom zijn van Natuurpunt — waarop men onder meer “vochtige heischrale graslanden” (8 hectare) wil ontwikkelen.Geen instemming, zorgen om extra regeldrukNaast de deelnemende percelen is er dus ook omringend land ingekaderd in het globale kader, wat volgens Janssens zonder inspraak of consultatie van de betrokken landbouwers is vastgelegd. Ze hekelt ook de willekeur in de afbakening: “Wie bepaalt waarom dit gebied zo groot moet zijn?”Hoewel een globale kaderstelling juridisch op zich geen gevolgen heeft, zijn Boerenbond en de aanwezige boeren bezorgd. “Dit kan een voorafname betekenen op toekomstige ruimtelijke processen en extra regeldruk veroorzaken”, aldus Janssens.Ze vervolgt: “De afbakening van het globale kader is een duidelijk signaal vanuit Natuurpunt dat ze de intentie hebben om deze gronden op langere termijn aan te kopen en het natuurgebied op die manier uit te breiden. Dit vinden wij onaanvaardbaar gezien dit zeer belangrijk en relevant landbouwgebruik in agrarisch gebied betreft. Dit alles speelt zich af binnen de moeilijke context van het Turnhouts Vennengebied.” Tijdens de informatiesessie werden de plannen van Natuurpunt toegelicht en de aanwezigen gewezen op de mogelijkheid bezwaar aan te tekenen. De consultatieperiode loopt tot 10 mei. Boerenbond bereidt een bezwaarschrift voor, net als de gemeente Ravels. “Deze plannen zetten onze landbouwsector nóg verder onder druk”, aldus Kaat Pelkmans (cd&v), schepen van Landbouw. Ravels organiseert op 30 april een bijkomende consultatieronde om betrokkenen te ondersteunen bij het indienen van een bezwaar.Boeren maken zich zorgen over impactEen van de getroffen landbouwers is melkveehouder Olivier Smets uit Ravels. Hij heeft 24 hectare landbouwgrond in het globale kader. “Krijgen we straks bemestingsbeperkingen opgelegd? Worden er regels opgelegd voor beregening? De onzekerheid is groot,” aldus Smets. Extra onzekerheid in Turnhouts VennengebiedDe zorgen komen bovenop de onzekerheid die al heerst door de stikstofmaatregelen in het Turnhouts Vennengebied. Sinds de bekendmaking van de Vlaamse stikstofplannen in 2021 — waarbij dit gebied als enige onder een ‘stolp’ werd geplaatst — is de situatie gespannen. “Ik ben er echt ziek van geweest”, getuigt Smets.Hoewel de stikstofplannen sindsdien werden bijgestuurd, is de 'stolp' nog steeds niet verdwenen. De Vlaamse overheid stelde Piet Vanthemsche aan als intendant om het proces in goede banen te leiden, maar sinds zijn ontslag in juni vorig jaar is er nog geen opvolger gevonden.“We weten totaal niet waar we aan toe zijn”, zegt Jos Bols, bestuurslid van de Stuurgroep Turnhouts Vennengebied, die samen met Leo Beyens de belangen van de boeren behartigt. Tijdens de sessie in Ravels ondersteunden zij Boerenbond-medewerker Iris Janssens. Afspraken met intendantOok de Stuurgroep Turnhouts Vennengebied stelde een uitgebreid bezwaarschrift op tegen de natuurbeheerplannen in Kijkverdriet. “De landbouw zit volledig op slot in ons gebied en boeren kunnen zich niet ontwikkelen. En nu mogen natuurorganisaties wel plannen ontwikkelen waardoor de landbouw nog meer onder druk komt te staan”, aldus een verbolgen Bols. Hij wijst daarbij op vermeende afspraken met de intendant van het Turnhouts Vennengebied. “Met de intendant en betrokken actoren was afgesproken dat er in het gebied geen eenzijdige natuurdoelen zouden worden gerealiseerd voordat de allocatie van de habitatgebieden een feit is”, vertelt hij. Impact grondprijsNaast meer druk op de landbouw vrezen de boeren in de regio dat de grond in het globale kader ook in waarde daalt. “Alleen al het risico dat er op termijn bemestingsbeperkingen zouden gelden, vermindert de waarde”, aldus Smets die erop wijst dat de gronden in Kijkverdriet een belangrijke rol in zijn bedrijfsvoering spelen. “Hierop telen we het ruwvoer voor de runderen.”Boerenbond en Stuurgroep Turnhouts Vennengebied wijzen verder op de oneerlijke concurrentiepositie van beheerders als het gaat om de aankoop van landbouwgrond. “Het systeem van aankoopsubsidies binnen natuurbeheerplannen type 4 zorgt voor een toenemende druk op de grondenmarkt”, klinkt het.

PAS-referentietool eindelijk beschikbaar

2025-04-29T09:22:14+02:00

De PAS-referentie 2030 is een bedrijfsuniek emissieplafond voor elke varkens-, pluimvee- of rundveehouder die mee bepaalt welke stappen de landbouwer moet ondernemen om na 31 december 2030 een vergunning te verkrijgen. Naargelang de bedrijfssituatie zullen deze veehouders grote stikstofreducties moeten doorvoeren om onder hun emissieplafond te geraken tegen 2030.Tot nu toe moesten landbouwers, vaak samen met een landbouwadviesbureau, op eigen houtje hun PAS-referentie 2030 berekenen. Daarbij doken echter heel wat knelpunten op, waardoor sommige veehouders hun berekening niet konden afronden. Dat was één van de redenen waarom de online tool op zich liet wachten. Incomplete berekenwijze door aftoppingAls basis voor de berekening van de PAS-referentie 2030 wordt de gemiddelde veebezetting van het productiejaar 2021 gebruikt. Deze dierenaantallen worden vermenigvuldigd met de ammoniakemissiefactor die hoort bij het gebruikte stalsysteem, gecorrigeerd met een mogelijks leegstandspercentage. Tot slot worden de generieke reductiedoelstellingen per sector in rekening gebracht.Als de berekende PAS-referentie 2030 hoger uitkomt dan wat in de bestaande vergunningen toegestaan is, door een uitzonderlijke situatie in 2021, wordt de PAS-referentie afgetopt. Op deze manier wordt vermeden dat de landbouwer meer stikstofruimte en dierenaantallen krijgt dan waar hij recht zou op hebben. De werkwijze waarop deze aftopping zal gebeuren, blijft daarbij op zich wachten. Een ministerieel uitvoeringsbesluit zal hierin uiteindelijk duidelijkheid moeten brengen. "Deze komt er binnenkort aan", duidt de woordvoerder van Vlaams minister van Landbouw Jo Brouns (cd&v). "We verwerken momenteel het advies van de Raad van State. De aftopping is nog niet in de tool verwerkt, maar wordt toegevoegd zodra het uitvoeringsbesluit klaar is. Dat zal wellicht volgende week zijn."Nieuwe vaart voor landbouwdossiers?De tool kwam dinsdagmiddag online op de site waar ook de impactscore berekend kan worden. Met de publicatie van de PAS-referentietool hebben vergunningverlenende instanties een extra referentie om vergunningen te beoordelen, wat een doorstart voor sommige landbouwdossiers zal betekenen. Loket afwijkende PAS-referentiesituatie geopendGelijktijdig met de PAS-referentietool werd ook het online loket beschikbaar gesteld waar veehouders een afwijkende berekeningsmethode voor hun referentiesituatie 2021 kunnen aanvragen. “Het loket van de Commissie Afwijkende PAS-referentiesituatie (CAPAS) zal operationeel zijn tot en met 30 september 2026, tot dan kunnen veehouders hun aanvragen indienen”, aldus het departement Omgeving.Op dinsdag 13 mei organiseert het departement een online infosessie met een demonstratie van de PAS-referentietool en het loket waar CAPAS-aanvragen ingediend kunnen worden.

Nederland stelt stikstofdeadline uit naar 2035, drastische koerswijziging in beleid

2025-04-28T21:02:25+02:00

Wiersma wil dat industrie, mobiliteit en bouw in 2035 de helft minder stikstof uitstoten dan in 2019. Voor de landbouw gaat het om 42 tot 46 procent minder emissie. Alles op vrijwillige basis. Gedwongen opkoop of onteigening, is volgens BBB uitgesloten. “Daarmee wordt gebroken met het oude beleid waarin landbouw onevenredig werd belast”, stelt BBB."Het slot gaat eraf"“Het gaat in stappen, maar het slot op Nederland gaat er zo snel mogelijk af”, zegt BBB-fractievoorzitter Caroline van der Plas. Om te beginnen verdwijnt de kritische depositiewaarde of KDW uit de wet. Deze waarden zijn de ondergrens voor de hoeveelheid depositie een intact ecosysteem over langere tijd kan verdragen zonder significante schade. Deze waarden vormen mee de basis voor het Nederlands stikstofbeleid. Met de stikstofcalculator AERIUS wil BBB ook komaf maken, zodra er een alternatief gevonden is. Het einddoel is “een nieuw, realistischer vergunningensysteem, gebaseerd op feitelijke natuurdata en alle relevante drukfactoren”, aldus BBB.Dan is er nog de nieuwe rekenkundige ondergrens van 1 mol per hectare per jaar. De rekenkundige ondergrens is het niveau van stikstofdepositie waaronder modelberekeningen te onzeker worden om betrouwbare conclusies te trekken over de impact van een project op de natuur. BBB kondigt aan dat projecten die onder deze grens blijven, worden uitgezonderd van vergunningplicht. Bovendien werkt men aan een alternatief voor het AERIUS-rekenmodel, de stikstofcalculator waar Nederland sinds 2015 op vertrouwt voor zijn omgevingswetgeving. Geld voor een nieuw modelHet nieuwe stelsel moet volgens BBB perspectief bieden voor ondernemers die te maken kregen met juridische uitspraken over intern salderen of PAS-meldingen. Van der Plas: “De legalisering van PAS-melders heeft daarbij prioriteit. Dat is de glasheldere afspraak uit het hoofdlijnenakkoord.”Bovendien komt er vanaf 2026 jaarlijks 500 miljoen euro beschikbaar voor agrarisch natuurbeheer. Tot 2035 gaat het om circa 5 miljard euro. “Boeren worden zo actief onderdeel van de oplossing en niet langer gezien als probleem", stelt Van der Plas.Om de nieuwe maatregelen urgent uit te voeren, trekt het kabinet voor dit pakket 1,6 miljard euro uit en stelt het structureel 213 miljoen euro per jaar ter beschikking. Daarnaast investeert men 600 miljoen euro voor maatwerk rondom veengebied de Veluwe en De Peel. VeengebiedVolgens Nederlands Dagblad Het Parool zal het stikstofbeleid rond dit veengebied vele boeren treffen, en is ook de financiële kostprijs niet gering. In het ‘startpakket (van BBB zou immers staan dat er in de nabijheid van stikstofgevoelige natuurgebieden de Veluwe en De Peel zogeheten ‘bufferzones’ komen. De 1800 bedrijven in deze zones moeten heel wat minder gaan uitstoten, stoppen of verhuizen. Volgens Het Parool zou er om die boeren te compenseren zeker vier tot zeven miljard euro nodig zijn. “BBB heeft maar 600 miljoen euro voor boeren voor de komende twee jaar geclaimd en dat is te weinig”, stelt de krant. Wiersma benadrukt echter wel dat het eventuele vertrek van melkveebedrijven vrijwillig dient te gebeuren.De komende maanden wordt binnen het kabinet verder gesproken over de middelen die nodig zijn om alle plannen uit te voeren, stelt BBB. “Nederland moet zo snel mogelijk van het slot door te kiezen voor oplossingen die wérken. Realisme vervangt ideologie. Vertrouwen vervangt dwang”, aldus Van der Plas.KritiekMaar dat vertrouwen lijkt er niet bij iedereen te zijn. Nederlandse media voorspellen dat natuurorganisaties zullen procederen tegen deze hervorming. Premier Dick Schoof verwijst tijdens zijn wekelijkse persconferentie eveneens naar deze mogelijkheid, en weigert dus te beloven of het ‘stikstofslot’ er effectief in 2025 nog zal af gaan. “We zijn ook afhankelijk van wat rechters uiteindelijk besluiten als er geprocedeerd wordt”, stelt hij.Het kabinet van minister Wiersma heeft immers net de Greenpeace-zaak achter de kiezen, waar de Haagse rechtbank het kabinet in januari verplichtte de landelijke stikstofuitstoot voor eind 2030 te halveren ten opzichte van 2019, op straffe van een dwangsom van 10 miljoen euro. Het voorstel van Wiersma zal deze doelstelling met vijf jaar missen.Of het Nederlandse model bruikbare ideeën bevat voor de Vlaamse beleidsmakers, valt af te wachten. “We zullen dit initiatief bestuderen waar het ook tot inspiratie voor Vlaanderen kan dienen, er zijn al diverse plannen geweest in Nederland”, zegt woordvoerder Tom Demeyer van Vlaams Landbouwminister Jo Brouns (cd&v). “Voor ons blijft het de ambitie om in de toekomst van een depositie- naar een emissiemodel te gaan.”

Mengvoedersector is blij met “boerenjaar” voor Belgische veehouderij

2025-04-28T20:58:05+02:00

Zwaardere varkens hebben meer voeder nodigNa drie opeenvolgende jaren van dalingen in de productie knoopte de Belgische veevoedersector in 2024 opnieuw aan met groei. Die stijging is vooral te danken aan de goede prestaties in de varkenshouderij na jaren van dalingen: met eenzelfde veestapel werd maar liefst vier procent meer varkensvoeder geproduceerd dan vorig jaar. “Door de goede prijzen werden varkens vaak zwaarder afgeleverd aan het slachthuis. En om meer kilo’s vlees te produceren, heb je ook meer kilo’s voeder nodig”, verklaart D’hooghe. Varkensvoeders vormen het gros van de veevoederproductie in België: waar in Europa varkens, kippen en rundvee meestal ongeveer een derde van de productie uitmaken, gaat het bij ons om 50 procent varkensvoeders.Pluimvee- en rundveevoeders kenden een meer bescheiden maar toch consistente groei van respectievelijk twee en één procent. De sterkste stijging kwam uit het segment diverse voeders, met een opvallende groei in petfood en paardenvoeders. De productie steeg er maar liefst met tien procent, maar die stijging weegt in de totale productie beperkt door omdat dit segment slechts een aandeel heeft van acht procent in de totale Belgische veevoederproductie. Dalende grondstoffenprijzen en stijgende consumentenprijzenMet een productie van 6,7 miljoen ton veevoeder realiseerden de Belgische veevoederbedrijven een gezamenlijke omzet van 6,3 miljard euro, een daling van drie procent in vergelijking met 2023. De omzetdaling is te verklaren door de dalende grondstoffenprijzen. “We hebben het afgelopen jaar heel stabiele grondstoffenprijzen gehad die bovendien op het laagste niveau lagen van de afgelopen vijf jaar”, aldus D’hooghe. Zij benadrukt dat de veevoedersector met een omzet van 6,3 miljard euro goed is voor acht procent van de totale omzet van de Belgische voedingsindustrie. “Dat is toch niet min”, klinkt het.Die lagere veevoederprijzen vallen samen met prijzen die voor zowat alle dierlijke producten hoog tot zeer hoog lagen. “De prijzen voor braadkippen, eieren en vleesvee zitten allemaal op een topniveau. De melkprijs hield in 2024 goed stand en ook de varkensprijzen beginnen weer aan de klim”, legt BFA-voorzitter Rik Vandeputte uit. Volgens hem is er sprake van een kantelpunt. “Goedkoop voedsel is geen vanzelfsprekendheid meer. Maar pas op, dat betekent niet dat voeding ‘duur’ is. Het is gewoon iets duurder geworden. En dat is terecht. Onze klanten worden eindelijk betaald voor hun werk”, benadrukt hij. Vandeputte stelt vast dat de sector herademt en dat landbouwers opnieuw veerkracht toont. Uitdagingen leiden tot consolidatie“Maar toch blijven er vele uitdagingen”, klinkt het, “niet alleen op Europees niveau, maar ook in eigen land.” Uitdagingen als handelsbeperkingen, administratieve verplichtingen en stikstofreductie zetten druk op de rentabiliteit van de veevoedersector. Dat leidt volgens BFA in toenemende mate tot consolidatie. Tussen 2023 en 2024 daalde het aantal leden van de sectorfederatie van 133 naar 129. In april 2025 telt BFA nog maar 125 leden.Het veevoederlandschap in België is, in tegenstelling tot onze buurlanden, nochtans vooral een kmo-landschap met familiebedrijven, maar die lijken het steeds moeilijker te krijgen. In 2024 produceerde twee procent van de leden 24 procent van het veevoeder. Acht procent van de grootste veevoederfabrikanten produceert ruim een derde van de totale Belgische productie. De kleinste 71 procent van de bedrijven, met een productie die onder de 50.000 ton ligt, is goed voor 16 procent van de productie.Morgen focussen we onder meer op de impact van importheffingen en milieueisen op de Belgische veevoedersector.

Minder varkens en runderen, meer pluimveebeslagen in Vlaanderen

2025-04-29T19:19:56+02:00

Het aantal biggen in Vlaanderen daalde met circa 33.000 tot 1,77 miljoen. In 2024 telde Vlaanderen 393.782 fokvarkenplaatsen, 87.503 opfokplaatsen en 4.079.974 vleesvarkenplaatsen, tegenover respectievelijk 412.872, 89.201 en 4.348.031 in 2023. Die afname loopt gelijk met de daling van het aantal varkensbedrijven: in 2024 waren er 4.944 varkensbeslagen, 259 minder dan het jaar ervoor. “Een veehouder kan meerdere beslagen beheren”, verduidelijkt DGZ.DGZ-directeur Benedikt Sas wijst als oorzaak van de daling op de stoppersregeling en op veehouders die met pensioen gaan. Toch betekent het verminderde aantal varkensplaatsen niet automatisch dat de varkensstapel slinkt. “Door de gunstige marktomstandigheden maken bedrijven maximaal gebruik van hun capaciteit. Daardoor steeg het aantal slachtingen vorig jaar licht, ondanks het lagere aantal bedrijven”, horen we in de sector. Minder runderen en rundveebeslagenOok de rundveesector liet een daling optekenen. Het aantal beslagen zakte van 12.773 in 2023 naar 12.212 in 2024. Deze bedrijven – actief in vleesvee, melkvee of gemengde houderij – hadden samen een rundveestapel van 1.029.492 dieren, tegenover 1.070.587 een jaar eerder. "Een daling van 3,84 procent, de grootste daling in 5 jaar", becommentarieert DGZ. Het aantal vleeskalverbeslagen daalde met 4 naar 244.Groei in de pluimveesectorIn tegenstelling tot de varkens- en rundveehouderij groeide de pluimveesector licht. In 2024 telde Vlaanderen 2.567 pluimveebeslagen met samen 54.798.253 kippen. Dat zijn iets meer beslagen dan in 2023 (2.550), maar net iets minder kippen (toen 55.080.457). Het aantal broeierijen daalde van 21 naar 20. Schapenstapel fors kleinerOpvallend is de daling van het aantal schapen. In 2023 telde Vlaanderen nog 123.363 schapen; in 2024 was dat aantal teruggelopen tot 101.922. Die krimp wordt mogelijk veroorzaakt door het blauwtongvirus, dat vooral in de schapenhouderij, en in mindere mate ook in de rundveehouderij, tot hoge sterfte leidde.Alertheid voor IBR en blauwtongIn zijn terugblik op 2024 noemt DGZ-voorzitter Pieter Obin het een “bewogen en innovatief” jaar. Begin 2024 werden rundveehouders opgeroepen waakzaam te blijven na de detectie van IBR-haarden. De rest van het jaar stond in het teken van verhoogde alertheid voor blauwtongvirus type 3 (BTV-3) en de opmars van EHDV vanuit Frankrijk. DGZ ondersteunde duizenden veehouders en dierenartsen via webinars, detectiepakketten en grootschalige enquêtes.Meer dan 7.400 autopsiesDGZ blijft sterk inzetten op monitoring, risicobeoordeling en preventie om diergezondheid en voedselveiligheid te waarborgen. De cijfers onderstrepen die rol: in 2024 voerde DGZ duizenden labo-analyses uit, onderzocht circa 3.400 abortusdossiers en verrichtte meer dan 7.400 autopsies. Daarnaast leverde DGZ ruim 12 miljoen oormerken, verzond duizenden verplaatsings- en identificatiedocumenten en voerde meer dan 1.000 bedrijfsbezoeken uit in het kader van identificatie, registratie en gezondheidszorg. Zo’n 17.000 klanten kregen telefonisch advies.“Als trouwe bondgenoot staat DGZ klaar om veehouders en dierenartsen te ondersteunen met deskundig advies, innovatieve laboanalyses en efficiënte registratiesystemen. Samen staan we sterk voor de toekomst van de veehouderij”, besloot Obin tijdens de algemene vergadering eerder deze maand.Het volledige jaarverslag 2024 kan hier nagelezen worden.

Teruggefloten stalregistratie leidt tot politieke ophef: "Hebt u een vijandige administratie, minister?"

2025-04-29T14:40:36+02:00

De typische ochtendlijke akkergeluiden werden maandag 7 april overstemd door een collectief gevloek. Elke boer kreeg in zijn mailbox de melding dat landbouwers vanaf 1 januari 2025 het aantal dieren per stal, in geval van rundvee, hadden moeten bijhouden. Een maatregel die voor veel boeren als onwerkbaar aanvoelt, laat staan wanneer hij moet worden uitgevoerd met vier maanden terugwerkende kracht. De opdracht in de mail, komende van VLM, werd twee dagen later al teniet verklaard door minister Brouns. Het aanvankelijke ongenoegen maakte plaats voor opluchting, al blijft de verwarring groot. De chaotische gang van zaken leidde tot kritiek vanuit meerdere fracties. Volgens minister Brouns ging het om een miscommunicatie, maar niet iedereen lijkt gewonnen voor die verklaring. “Ik denk dat u eens goed met uw administratie moet praten”, stelt Lydia Peeters (Open Vld). “Eerst hadden we de grachtenkaart, opgemaakt door de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM): onrust bij de landbouwsector. Vervolgens hadden we het stalregister, opgemaakt door de VLM, dat opnieuw voor onrust zorgde bij de landbouwsector. Het digitaal gewasbeschermingsregister: opnieuw onrust bij de landbouwsector.” De koers van DemirStefaan Sintobin (Vlaams Belang) ging nog verder en suggereerde dat er sprake kon zijn van een tegenwerking binnen de administratie. “Ik vind het jammer, minister, dat alles zo moet verlopen”, zegt hij. “Tenzij natuurlijk, – u hebt alvast te maken met een vijand in uw Vlaamse meerderheid, zeker wat betreft landbouw en dergelijke – u ook te maken hebt met een vijandige administratie. Misschien zit daar het probleem. Bepaalde medewerkers, ooit onder bevoegdheid van minister Demir, lijken nog altijd haar koers te volgen. We weten allemaal wat er gebeurd is in de afgelopen vijf jaar. Ik vind dat collega Pieters (Andy, red.) met verve de taak van minister Demir verderzet in deze commissie, zeker wat de opvattingen en standpunten betreft, maar het botst natuurlijk met u als minister van Landbouw. Ik maak mij dus een beetje zorgen. Of heb ik dat totaal verkeerd voor?” Bepaalde medewerkers, ooit onder bevoegdheid van minister Demir, lijken nog altijd haar koers te volgen Sintobin verwijst ook nog naar de passage van Andy Pieters (N-VA) op Radio 1, waar Pieters minister Brouns ervan beschuldigde te zijn gezwicht onder druk van de landbouworganisaties en het Vlaams Belang. Pieters herhaalde dat standpunt tijdens de commissie. “Het gaat er niet om of je voor of tegen de maatregel bent, maar wel om de manier waarop dit dossier is aangepakt.” Bart Dochy (cd&v) is alleszins tevreden dat de “compleet waanzinnige” maatregel is afgelast. “Waarom waanzinnig? Omdat vergunningen worden berekend per stal, niet per dier. Men kan perfect de gemiddelde stalbezetting gebruiken om de milieu-impact te meten. Daar hebben we bovendien het Wetenschappelijk Comité Luchtemissies Veeteelt (WeComV) voor. Sanitel houdt nu al maandelijks het rundveebestand per bedrijf bij, al is dat niet per stal.” Wel betreurt Dochy de chaotische gang van zaken, en verwijst daarbij ook nog eens naar het digitaal gewasbeschermingsregister dat daags voor de commissie Leefmilieu werd aangekondigd. Meten zonder overlastIn zijn repliek gaf minister Brouns toe dat de oorspronkelijke maatregel te ver ging. “Een veranderingsregister zou betekenen dat een boer élke stalwissel van een koe moet melden. Heeft een koe een kwetsuur? Moet zij worden gemolken in een andere stal? Verhuist een kalf? Dan moet de landbouwer dat rapporteren. Die detaillering heb ik diezelfde dag nog ingetrokken in overleg met mijn diensten.” Volgens Brouns kan het wel waardevol zijn om de emissies op stalniveau te meten, temeer omdat de minister zich voorstander toont van een emissiebeleid, versus het huidige depositiebeleid. En dus blijft een vorm van registratie volgens hem wel nodig. “Maar de manier waarop kan eenvoudiger: eens per jaar inzicht geven in de gemiddelde bezetting van het aantal dieren per diercategorie per stal. Dat lijkt mij een beter evenwicht tussen accurate modellen en administratieve lasten.” De manier waarop het gecommuniceerd is, was niet zoals afgesproken. VLM heeft dat intussen erkend. Die dingen kunnen gebeuren Over zijn relatie met VLM liet Brouns weten dat er “geen haar in de boter zit”. “De manier waarop het gecommuniceerd is, was niet zoals afgesproken. VLM heeft dat intussen erkend. Die dingen kunnen gebeuren.”Pieters: "Waarheid wordt geweld aangedaan"Maar Andy Pieters nam daar geen vrede mee. “Minister, ik moet toch toegeven: het is knap om met zo’n uitgestreken gezicht de waarheid enigszins geweld aan te doen. Medewerkers van de Mestbank ontvingen op 8 april een bericht waarin letterlijk stond dat het kabinet akkoord ging met de communicatie. Wat moeten we daarvan denken? Liegt u? Liegt uw kabinet? Of desinformeert VLM haar medewerkers? Ik vind het toch wel frappant. Dat is exact het probleem: een administratie wil een decreet uitvoeren, zoals ze dat volgens haar inzicht en expertise nodig acht. Ze overlegt daarover blijkbaar met het kabinet. Ze krijgt daar een goedkeuring voor. Dan komt er de dag erna een persbericht van Boerenbond, en dan past u het opeens aan en trekt u dat bericht in.” Minister Brouns kon deze opmerking niet smaken. De minister zegt dat VLM heel duidelijk werd aangegeven dat het bericht van 8 april, zoals het klaarstond, niet verstuurd mocht worden. “En daar is geen gevolg aan gegeven”, zegt de minister. “En daarom heb ik dat laten intrekken.” Pieters bleef kritisch. Volgens hem is er sprake van tegenstrijdige verklaringen die opgehelderd moeten worden. “Als de administratie haar medewerkers fout informeert over contacten met het kabinet, is dat onaanvaardbaar.” Liegt u? Liegt uw kabinet? Of desinformeert VLM haar medewerkers? Ik vind het toch wel frappant Brouns beloofde de parlementsleden de mails te bezorgen die zouden bevestigen dat VLM effectief geen toestemming had om de communicatie uit te sturen. Op 28 april, vier dagen na de commissie, zegt Pieters de mail nog niet te hebben ontvangen. Woordvoerder Tom Demeyer weigert te bevestigen of de mail al dan niet is verstuurd. “We gaan deze discussie niet in de media voeren. We zullen het erover hebben met de heer Pieters op het meerderheidsoverleg”, aldus Demeyer. “Het kabinet van de minister herhaalt dat de communicatie van de VLM niet vooraf werd doorgesproken met het kabinet”, zegt Demeyer tot slot. “Na de betreffende communicatie heeft de minister de gedelegeerd bestuurder van de VLM gevraagd om de communicatie te corrigeren. De minister heeft hierover toelichting gegeven vorige week in de commissie. Hiermee is het incident voor de minister dan ook afgesloten.”

CAG wint cultuurprijs Ultima voor erfgoedproject Water & Land

2025-04-29T13:45:59+02:00

Samen met partners zoals het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN) verkent CAG hoe erfgoedpraktijken zoals graslandbevloeiing, heggenvlechten en composteren opnieuw ingezet kunnen worden voor duurzaam waterbeheer, biodiversiteitsherstel en bodemverbetering.Verrassing bij bekendmaking"Dat moment overviel ons een beetje", zegt projectmedewerker Laura Danckaert over het verrassende nieuws, dat tijdens een ogenschijnlijk gewone reportage werd meegedeeld door wetenschapsjournalist Martijn Peters. "We waren natuurlijk al fier op wat we met Water & Land hadden opgebouwd, maar dit nieuws was een grote verrassing. De afgelopen jaren hebben we veel werk verricht met mooie resultaten: veel boeiende gesprekken met erfgoedgemeenschappen en experten, interessante podcasts en fijne filmpjes, allemaal gebundeld op onze website."Ook Chantal Bisschop, stafmedewerker Immaterieel Erfgoed, benadrukt het belang van samenwerking. "We hebben in België en Nederland kunnen samenwerken met zoveel verschillende mensen die elk hun eigen kennis en ervaring inbrachten. Die brede samenwerking is de echte kracht van het project. Deze prijs is dan ook een erkenning voor iedereen die heeft bijgedragen aan de herwaardering van traditionele kennis als bouwsteen voor een klimaatrobuuste toekomst."Erfgoed in een hedendaagse contextVolgens Danckaert draait het project om de brug tussen verleden en toekomst. "Door duurzame technieken opnieuw onder de aandacht te brengen, willen we aantonen dat erfgoed niet stil staat. Het biedt waardevolle inzichten om vandaag beter om te gaan met water, natuur en landbouw."Het project krijgt ook internationale erkenning. "Organisaties zoals UNESCO en de Verenigde Naties zijn volop bezig met het thema", vertelt Bisschop. "Wanneer we ons werk dat we in Vlaanderen en Nederland hebben verricht breder internationaal voorstellen, zijn de reacties telkens heel enthousiast. Het gaat om een universeel thema met veel potentieel voor internationale samenwerking."Voor CAG is de bekroning niet alleen een erkenning, maar ook een aanmoediging voor de toekomst. "We zijn erg trots op deze bekroning", zegt coördinator Yves Segers. "De Ultima versterkt onze overtuiging dat erfgoed een actieve rol kan spelen in maatschappelijke transities. Met Water & Land hebben we een sterke basis gelegd."CAG zal ook na afloop van het project blijven inzetten op de kracht van immaterieel erfgoed. "Onder de noemer 'Klimaatrobuust' zetten we de komende jaren verder in op ecologische transities", aldus Segers. "De Ultima geeft ons nog meer een boost om dit werk uit te dragen." Jury looft vernieuwende aanpakDe jury prees Water & Land om de manier waarop het project erfgoed actief inzet voor actuele maatschappelijke uitdagingen. Ze benadrukte de waarde van samenwerking met erfgoedgemeenschappen en de maatschappelijke relevantie van het project. Volgens de jury overstijgt Water & Land het klassieke erfgoeddenken en laat het zien hoe erfgoed vandaag kan bijdragen aan innovatie en duurzaamheid.De officiële uitreiking van de Ultima’s vindt plaats op 22 mei. Publiek kan nog tot 30 april stemmen voor de publieksprijs.Meer info over het project is te vinden op de website van CAG.

Brusselse zeepmaker lanceert productlijn in verpakking gemaakt van… paddenstoelen

2025-04-29T15:52:56+02:00

De Brusselse paddenstoelenkweker Permafungi is gevestigd in de kelders van Tour & Taxis. Het bedrijf is tien jaar geleden ontstaan, en haalde onlangs met succes 1,75 miljoen euro op in hun eerste financieringsronde. Dit bedrag gaat helpen om hun nieuwe productiesite van 1.400 m2 in Vorst af te ronden.Permafungi kweekt eetbare paddenstoelen voor lokale horeca- en handelszaken, op basis van lokale grondstoffen zoals koffiegruis. Maar de jongste jaren oogsten ze vooral succes met hun myco-materiaalverpakkingen. Dat zijn verpakkingen vervaardigd uit ‘mycelium’, een netwerk van schimmeldraden. Deze clusters bevinden zich gewoonlijk onder de grond. De paddenstoel zelf is de ‘vrucht’ van dit netwerk. Het mycelium doosje is ontstaan uit een samenwerking met Les Copains des Bois, dat houtafval aanlevert van Belgische bomen. Hoe deze doosjes precies worden gefabriceerd, werd eerder in VILT uit de doeken gedaan.Groot potentieelWoordvoerder Victoria Maertens ziet alleszins een groot potentieel binnen de verpakkingssector. “Tegen 2030 zal een Europese wet plastic voor eenmalig gebruik en niet-circulaire verpakkingen verbieden”, sprak Maertens vorige week nog in VILT. “De verpakkingssector is één van de grootste veroorzakers van plasticvervuiling, met 33 procent van het totaal.”De ronde paddenstoelendoosjes bevatten twee populaire zepen van de Brusselse producent: Black Rose en Ginger Lime. Deze set is vanaf mei in beperkte oplage te koop in de boetiek van Savonneries Bruxelloises in de Galeries Royales Saint-Hubert.

Derde grootste EU-melkland ziet veestapel kelderen

2025-04-30T09:50:23+02:00

De melkveestapel in de Europese Unie krimpt al jaren. In vijf jaar tijd nam de populatie met 7,4 procent af. EU-experts wijten dit aan de toenemende focus op duurzaamheid en een aangescherpt klimaat- en milieubeleid, maar ook aan een gebrek aan opvolging. Tussen 2023 en vorig jaar bedroeg de daling 3,4 procent. Vooral de drie grootste melkproducenten, Duitsland, Frankrijk en Polen, lieten de sterkste terugval optekenen. Over een periode van vijf jaar noteert Frankrijk de grootste krimp in melkvee. Daar waren vorig jaar 11,9 procent minder melkkoeien. Duitsland volgt met een daling van 10,5 procent, Polen met 9,5 procent. Terwijl Frankrijk en Duitsland een gestage afname tonen, verloopt de evolutie in Polen grilliger. Na enkele jaren van lichte inkrimping groeide de veestapel in 2022 plots aan, om een jaar later weer fors terug te vallen. De Poolse melkveestapel klokte zo in 2024 af op 1,9 miljoen melkkoeien. Frankrijk telde vorig jaar 3 miljoen melkkoeien en Duitsland 3,5 miljoen. In de volledige Europese Unie lopen er 19,2 miljoen melkkoeien rond. In België werden vorig jaar 518.000 melkkoeien geteld. Een daling van 3,6 procent over vijf jaar en 3,2 procent in vergelijking met het jaar ervoor. Daarmee staat de Belgische melkveestapel op de twaalfde plaats in de top 27, tussen Zwitserland en Tsjechië. Niet elk land volgt dezelfde lichte dalende EU-trend. Hongarije blijkt zijn eigen koers te varen en telde 10 procent meer melkkoeien in 2024 in vergelijking met 2019. Daarmee komt het aantal op 268.000 koeien te staan. Ook Ierland (+3,9%) en Oostenrijk (+2,2%) kennen een stijging, al werd vorig jaar in beide landen opnieuw een dalende trend opgemerkt. Melkproductie op peilEen krimpende melkveestapel betekent niet automatisch dat ook de EU-melkproductie diezelfde trend volgt. In tegendeel: de productie van rauwe melk bedroeg in 2023 160,8 miljoen ton, een stijging van 1,6 procent ten opzichte van 2019. Die toename is vooral te danken aan professionalisering en efficiëntie in landen met een kleinere productie, waardoor de melkopbrengst per koe stijgt. Die inhaalbeweging zal de komende jaren echter afzwakken. Experts verwachten dat de zuivelsector uiteindelijk een keerpunt zal bereiken. Zo zal de daling van de melkveestapel niet langer gecompenseerd worden door een hogere melkgift per dier waardoor de totale melkproductie naar verwachting zal dalen.

Administratieve kosten van EU-ontbossingswet lopen op tot 30 euro per ton sojaschroot

2025-04-29T22:13:22+02:00

De Europese ontbossingswet of EU Deforestion Regulation (EUDR) moest normaal op 1 januari 2025 ingang vinden in de Europese Unie. Grondstoffen die wereldwijd bijdragen aan ontbossing, zoals soja, rundvlees, palmolie, koffie en cacao moeten aan de ontbossingswet voldoen. Met deze wil Europa ervoor zorgen dat enkel nog producten nog op de Europese markt worden gebracht als er bij de productie ervan sinds 30 december 2020 geen sprake meer is van ontbossing. Die producten moeten ook legaal geproduceerd zijn in het land van productie, dat betekent bijvoorbeeld geen kinderarbeid of schending van eigendomsrechten, en er moet een zorgvuldigheidsverklaring voor die producten beschikbaar zijn. “Uitwerking is problematisch”Omdat de Europese Unie zelf niet klaar was om het systeem te implementeren, werd een maand voor de datum waarop de verordening van kracht moest worden, beslist om de deadline met één jaar op te schuiven. “Dat is zeer laat”, zegt Vandeputte. “In feite waren veel bedrijven al vergevorderd om de wet geïmplementeerd te krijgen.” Uit die implementatie blijkt volgens hem dat de administratieve kost van de ontbossingswet enorm is. “Enkel en alleen voor de administratie rond EUDR zou de kostprijs voor België oplopen tot 21 miljoen euro of 30 euro per ton soja. Dan spreken we nog niet over de kostprijs voor de teelt die mogelijk oploopt.”BFA benadrukt dat ze achter de doelstelling van de ontbossingswet staat. “Wij zijn binnen de Europese Unie één van de grote voortrekkers van de RTRS-soja, zogenaamde duurzame soja”, vertelt managing director Katrien D’hooghe. “Uiteraard vinden wij dan ook dat de soja die wij gebruiken voor onze veevoeders niet uit ontbost gebied mag komen. Maar de manier waarop de Europese Unie dit uitwerkt, is op zijn zachtst gezegd problematisch.”De Belgische veevoederfabrikanten vinden dat de Europese Unie beter had moeten kijken naar de werking van het systeem van RTRS-soja. Dat is praktisch veel haalbaarder, klinkt het. Het grote verschil tussen het RTRS-systeem en de ontbossingswet is dat er bij die laatste een fysieke link moet zijn tussen het geproduceerde product en het certificaat. “Voor elke ton RTRS-soja die wij produceren, weten we dat ergens op de wereld die soja wordt geproduceerd die aan onze duurzaamheidseisen voldoet. Of die soja dan ook fysiek tot in België geraakt of niet, dat doet er voor ons eigenlijk niet toe”, legt D’hooghe uit. “Wij betalen een meerprijs voor die certificaten en die meerprijs gaat naar de boer die op een duurzame manier soja teelt.” Volgens BFA hebben ngo’s zodanig gelobbyd bij Europa om die fysieke link wel te behouden, maar daardoor is het systeem van administratie en controles wel compleet onoverzichtelijk geworden. “Half april werd er nog een ‘guidance’ document en een voorstel van ‘delegated act’ over de ontbossingswet vrijgegeven door de Europese Commissie. Daaruit blijkt dat de wetgeving allesbehalve duidelijk te implementeren is”, aldus D’hooghe. Antidumpingheffingen voor import sojavervangerDe ontbossingswet is één zaak, maar er zijn ook andere dossiers die zwaar op de maag liggen van de Belgische mengvoedersector. Denk bijvoorbeeld aan de richtlijn over duurzaamheidsrapportering (CSRD). “De versoepelingen die daarover op dit moment op tafel liggen, zijn in elk geval een stap in de goede richting voor onze veevoederbedrijven”, klinkt het. “Zo zou er geen verplichte rapportage zijn voor ondernemingen met minder dan 1.000 werknemers en ook zou de informatie die kan opgevraagd worden bij ondernemingen met minder dan 1.000 werknemers ook relatief beperkt blijven.”Een ander dossier waarvoor niet meteen oplossing in zicht is, zijn de antidumpingrechten die de Europese Unie heeft opgelegd voor lysine die uit China komt. Lysine is een synthetisch maar essentieel aminozuur voor veevoeder. Vaak wordt het als additief toegediend aan veevoeder zodat minder soja gebruikt kan worden. In Europa is er nog één producent van lysine, in Frankrijk, maar die is bij de EU een procedure gestart om de dumpingpraktijken van Chinese lysine aan te klagen. Hij kreeg gelijk van Europa en daarom werden er invoerrechten opgelegd voor lysine die vanuit China wordt ingevoerd. Die tarieven schommelen tussen 58 en 84 procent. Die tarieven wegen bijzonder zwaar door, want de Franse producent kan maar voor ongeveer 15 procent in de Europese lysinebehoefte voorzien. De rest moet de EU importeren en daarvan komt 60 tot 80 procent uit China. “Bovendien ondervindt België daarvan een disproportionele impact omdat Belgische voeders bijna dubbel zoveel lysine bevatten dan in andere lidstaten”, vertelt D’hooghe. Dat kadert in de afspraken rond lage-eiwitvoeders waarmee de veevoedersector zijn steentje bijdraagt aan de vermindering van de stikstofuitstoot door de veestapel.Aangezien lysine de milieu-impact van de veehouderij vermindert en tegelijk ook Europa minder afhankelijk maakt van de import van soja, vindt BFA dat de EU beter de Europese productie van synthetische aminozuren zou stimuleren in plaats van heffingen op te leggen op buitenlandse lysine. “Ook de hervorming van de ggo-wetgeving zou een groot voordeel kunnen opleveren”, vertelt Vandeputte. “Het restproduct van lysine bevat 60 procent eiwit, maar het mag niet in de Europese Unie gebruikt worden omdat het genetisch gemodificeerd is.” Het beleid op dat vlak bijsturen zou in de ogen van BFA leiden tot meer economische veerkracht voor de sector én meer ecologische duurzaamheid. Er wordt eindelijk opnieuw geld verdiend in de veehouderij en dus is er zin om te investeren, maar dat kan natuurlijk niet als er geen tools voorhanden zijn Wachten op werkbare milieuregelsMaar niet alleen de Europese beleidsmakers worden geviseerd. De Belgische veevoedersector roept ook Vlaanderen op om door te pakken. “We zijn bijna een jaar na de verkiezingen, maar we wachten nog altijd op werkbare milieuregels. De goedkeuring van nieuwe emissiereducerende technieken voor stikstof gaat tergend traag”, aldus de BFA-voorzitter. “De laatste jaren hebben we een afbouw gezien van de veestapel. Nu is de conjunctuur positief en wordt er eindelijk opnieuw geld verdiend. En wanneer er geld verdiend wordt, krijgen de veehouders ook zin om te investeren. Maar dat kan natuurlijk niet als er geen tools voorhanden zijn.”Betrokken bij onderzoek en innovatieZelf blijft BFA niet bij de pakken zitten. Momenteel ondersteunt de sectorfederatie tal van onderzoeks- en innovatieprojecten die onder meer ammoniakreductie, methaanreductie of het gebruik van circulaire grondstoffen tot doel hebben. “Daarnaast werken we ook actief aan het reduceren van de klimaatimpact van de dierlijke productie. Zo zijn we onder meer betrokken bij projecten die de footprint van voeder in kaart brengen. Binnen het project Klimrek hebben we bijvoorbeeld op negen maanden tijd een volledige aanpak uitgewerkt om de CO2-footprint van varkensvoeder te berekenen”, aldus nog Katrien D’hooghe.

Oproep minister Crevits: Wat vindt u van het plattelandsbeleid?

2025-04-30T16:45:23+02:00

Het Plattelandspact moet een antwoord bieden op de uitdagingen op het platteland. Dat gaat onder meer over goede dienstverlening, bereikbaarheid, voorzieningen, enzovoort. “We mogen onze landelijke gebieden niet uit het oog verliezen”, zegt minister Crevits in een persbericht. “Ook mensen die op het platteland wonen, verwachten goede dienstverlening, bereikbaarheid en leefbare dorpen. Met het Plattelandspact willen we de noden in kaart brengen en de bewoners van het platteland geven waar ze recht op hebben. Daarom lanceren we een plattelandsbevraging. Ik roep iedereen met een hart voor het platteland op om de bevraging in te vullen.”Iedereen, gaande van de inwoners van plattelandsgemeenten tot landbouwers maar ook bezoekers van het platteland, kunnen in deze bevraging hun mening kwijt over het toekomstige plattelandsbeleid. Voorbeelden van vragen zijn: wat zijn volgens jou de grootste uitdagingen of de grootste troeven van wonen op het platteland, welke vind jij de belangrijkste factoren om een warme gemeenschap te creëren, wat zijn de grootste uitdagingen voor (startende) ondernemers op het platteland, enzovoort. Er worden vijf thema’s bevraagd: een levendige, aantrekkelijke en gezonde woonomgeving, een warme gemeenschap, economische bedrijvigheid en innovatie, een veerkrachtige en multifunctionele open ruimte en samen besturen: burgers en beleid. De antwoorden uit de bevragingen zullen volgens de minister mee gebruikt worden in het uitstippelen van de toekomststrategie voor het plattelandspact en zullen dus ook "de beleidsprioriteiten voor de komende jaren bepalen".Beleidstoets om platteland niet langer te negerenNaar Europees model wil de minister Crevits ook bekijken of ze een plattelandstoets kan invoeren. De plattelandstoets moet ervoor zorgen dat het beleid rekening houdt met de specifieke uitdagingen voor het platteland, zoals voldoende dienstverlening, mobiliteit en sociale contacten. Concreet moet de toets voorkomen dat landelijke regio's onbedoeld benadeeld worden door regelgeving die voornamelijk is afgestemd op stedelijke contexten.Bovendien worden in elke provincie ‘toekomstateliers’ georganiseerd waar deelnemers hun visie of hun strategie over het platteland kenbaar kunnen makenMinister Crevits doet dan ook een oproep aan iedereen die woont, werkt, ontspant of gewoon een hart heeft voor het platteland om de vragenlijst in te vullen. De antwoorden uit de bevragingen worden, samen met de resultaten uit de toekomstateliers, gebruikt om de toekomststrategie voor het plattelandspact en dus ook de beleidsprioriteiten voor de komende jaren te bepalen.Meer info op deze link.

Minder startende boeren kiezen bio, wijn en paarden; pluimvee en varkens in de lift

2025-04-30T16:40:21+02:00

Om land- en tuinbouwer te worden dienen cursisten een starterscursus type A (algemene wetgeving) en een starterscursus type B (sectorspecifiek) en twee stageperiodes te volgen. De starterscursussen type B zijn net afgelopen en een analyse van de cijfers van de voorbije jaren geeft een inkijk in de sectoren waarin toekomstige landbouwers willen starten. De categorie akkerbouw/rundvee is de belangrijkste landbouwtak voor Vlaanderen, en dat weerspiegelt zich nog steeds in het aantal cursisten. Het percentage cursisten dat kiest voor akkerbouw/rundvee is over de jaren heen vrij stabiel en schommelt rond de 25 procent. “Ondanks de moeilijkheden zoals MAP7, stikstof,… blijft akkerbouw/rundvee de steunpilaar van de Vlaamse land- en tuinbouw”, meldt Bart Declercq, directeur van NAC. “Het percentage starters in de sector akkerbouw/rundvee blijft de laatste drie jaar dan ook vrij stabiel.”Minder bio, paarden en wijnIn drie sectoren is er dan weer een duidelijke daling. Dat zijn de sectoren wijnbouw, paardenhouderij en biologische land- en tuinbouw. NAC vermoedt dat dit te maken heeft met het beleid rond landbouwvorming, waarbij duidelijk gefocust wordt op de actieve landbouwer. “Als (kleinere) wijnbouwer, paardenhouder en biologische land- en tuinbouwer is het moeilijker om actieve landbouwer te zijn”, meldt Declercq van NAC. “De cursisten die kiezen voor deze opties zijn dan ook duidelijk gedaald tussen 2023 en 2025.” Als (kleinere) wijnbouwer, paardenhouder en biologische land- en tuinbouwer is het moeilijker om actieve landbouwer te zijn Ook Boerenbond, dat via AgroCampus starterscursussen aanbiedt, ziet gelijkaardige tendensen binnen biolandbouw. “Voor biolandbouw ligt de daling in het aantal cursisten in lijn met de stagnerende omschakeling naar bio in de betreffende periode”, zegt woordvoerder Tessa De Prins. “Ook wijnbouw heeft de voorbije periode moeilijke jaren doorgemaakt. Denk maar aan de overvloedige regen waardoor de oogst verloren ging. Dat kan de daling in het aantal cursisten verklaren.”Pure akkerbouw neemt af, diversificatie neemt toeDe pure akkerbouw, zoals bijvoorbeeld granen, gras, maïs en aardappelen, boet ook in aan populariteit. Het aantal cursisten daalt er jaar na jaar. “De rendabiliteit van pure akkerbouwbedrijven staat onder druk en dat merk je ook in de interesse van cursisten voor deze sector”, meldt Declercq van NAC. “Een rendabel akkerbouwbedrijf uitbaten vereist steeds meer hectares en als jonge starter is het niet zo evident om die te hebben. Als je met de cursisten praat, zijn dit de redenen waarom ze minder voor akkerbouw alleen kiezen. Maar het verlies van cursisten in de pure akkerbouw wordt ruimschoots gecompenseerd door de sector akkerbouw/tuinbouw. De combinatie van gras, maïs, aardappelen en groenten spreekt duidelijk wel aan. Het telen van groenten of aardappelen is voor de cursisten duidelijk een optie om het rendement van hun bedrijf te verhogen.”Boerenbond ziet gelijkaardige tendensen. “Voor akkerbouw zien we inderdaad dat er de voorbije jaren fors gediversifieerd is in de bedrijfsvoering en dat er regelmatig bijvoorbeeld industriegroenten mee worden opgenomen in het teeltplan waardoor de cursisten die kiezen voor akkerbouw ook meer terug zullen te vinden zijn binnen akkerbouw/tuinbouw.” Het telen van groenten of aardappelen is voor de cursisten duidelijk een optie om het rendement van hun bedrijf te verhogen NAC merkt nog op dat de contractprijzen van aardappelen en groenten de laatste jaren ook beter waren. Het aantal cursisten die de optie akkerbouw/tuinbouw volgt is dan ook heel sterk gestegen in de laatste twee jaren.Pluimvee en varkens uit het dalOpmerkelijke stijgers zijn de varkenshouderij en de pluimveehouderij. “Een aantal sectoren heeft het jarenlang economisch moeilijk gehad en die klimmen nu terug uit het dal”, zegt Declercq over de cijfers. “Dit zien we ook weerspiegeld in het aantal cursisten. In 2023 waren er niet zoveel cursisten varkenshouderij en pluimveehouderij meer. In 2024 en 2025 zijn er weer heel wat meer cursisten in beide sectoren. Voor de varkenshouderij was er zelfs bijna een verdubbeling van het aantal cursisten.”Volgens Boerenbond is deze stijging best logisch. “De verhoogde interesse in pluimvee en varkens kunnen we verklaren door de rendabiliteit die in deze sectoren momenteel behoorlijk is”, zegt De Prins. De verhoogde interesse in pluimvee en varkens kunnen we verklaren door de rendabiliteit die in deze sectoren momenteel behoorlijk is Toch waarschuwt Boerenbond dat de inschrijvingscijfers niet het volledige verhaal weergeven. “We merken dat de tendensen zijn opgesteld op basis van de cursussen die worden aangeboden waardoor er soms een aantal elementen niet in rekening worden gebracht, maar die wel invloed kunnen hebben op de tendensen binnen de sector”, zegt woordvoerder De Prins. Volgens haar mogen sommige conclusies dus genuanceerd worden. “Zo merken we dat de melkveesector niet apart vermeld wordt, terwijl dit wel een behoorlijke groep is. Vermoedelijk zullen zij onder de noemer akkerbouw/rundvee meegenomen worden, maar dit maakt dat deze groep zeer divers is naar type bedrijf toe. ““Globaal zien we wel, zoals verwacht, dat de grootste aantallen betrekking hebben op overnames van klassieke gevestigde bedrijven”, besluit De Prins.

Na een overtuigd vegetariër heeft Duitsland nu een slager als landbouwminister

2025-04-30T15:57:31+02:00

Duitsland heeft een nieuwe regering: een coalitie van christendemocraten (CDU/CSU) en sociaaldemocraten (SPD). Friedrich Merz van CDU/CSU wordt de nieuwe bondskanselier. CDU krijgt zes ministeries in de nieuwe regering, waaronder het ministerie van Buitenlandse Zaken. De Beierse zusterpartij CSU krijgt er drie, waaronder het ministerie van Binnenlandse Zaken en het ministerie van Landbouw. SPD wordt verantwoordelijk voor zeven ministeries, waaronder Financiën, Defensie en Klimaat.Positieve reacties op benoeming RainerDe nieuwe Duitse minister van Landbouw wordt dus de 60-jarige Alois Rainer, een ervaren politicus die onder meer van 1996 tot 2014 burgemeester was van zijn woonplaats Haibach in Beieren. Hij was niet de topfavoriet voor de functie, dat was Günther Felβner, voorzitter van de Beierse Boerenbond. Maar nadat dierenactivisten een bezoek brachten aan zijn boerderij, bedankte hij voor de eer. Er circuleerden vervolgens nog een reeks namen, maar uiteindelijk werd het Rainer. In de Duitse media wordt zijn benoeming verrassend genoemd, maar vanuit de landbouwsector komen vele positieve reacties.Zijn politieke carrière combineerde Rainer lang met de slagerij van zijn ouders die hij in 1987 had overgenomen. Vandaag wordt die gerund door zijn zoon. Die affiniteit met de vleessector is vooral voor de Duitse vleessector een opsteker, want de vorige landbouwminister was Cem Özdemir van die Grünen was een vegetariër. Bij zijn aantrede in 2021 kondigde hij meteen verscherpte maatregelen rond dierenwelzijn en milieu aan. Zo kwam er onder zijn bewind een verplicht label voor dierenwelzijn op vleesproducten en hij legde ook een hoger btw-tarief voor vlees op tafel, maar dat is er niet gekomen. De kan dat dit verhoogde btw-tarief er komt onder de nieuwe landbouwminister lijkt eerder klein.In interviews in de aanloop naar de verkiezingen zei Alois Rainer dat hij wil strijden voor een betrouwbare overheid met een eerlijk en realistisch beleid, vooral ook voor de mensen op het Duitse platteland. Hij liet ook verstaan dat een verbod op het aanbinden van koeien, wat op veel kleine Duitse melkveebedrijven nog gebeurt, volgens hem niet aan de orde is. 1,5 miljard euro voor meer diervriendelijke stallenIn het Duitse regeerakkoord staat wel dat de regeling voor landbouwdiesel, die door de vorige regering werd afgeschaft en ruim een jaar geleden nog tot grote protesten leidde, opnieuw wordt ingevoerd. Ook wordt de vergunningverlening voor nieuwe en verbouwde stallen versoepeld en komt er jaarlijks 1,5 miljard euro voor diervriendelijke stallen die op basis van overheidsplannen worden gebouwd. Nieuwe en verbouwde diervriendelijke stallen zouden via overheidscontracten een gebruiksgarantie krijgen van 20 jaar.Een ander belangrijk punt in dat regeerakkoord is de verhoging van de minimumlonen. Vandaag voelt onder meer de Belgische vleessector nadelige concurrentie van de Duitse door de lagere minimumlonen die er gehanteerd worden. Volgens de nieuwe regering is een niveau van 15 euro in 2026 “haalbaar”. Deze beslissing kon op veel kritiek rekenen bij de verschillende Duitse landbouworganisaties.

Vlaamse Nationale Parken krijgen jaarlijks 2,4 miljoen euro

2025-05-04T10:17:56+02:00

De vier parken in kwestie zijn het Limburgse Bosland en Hoge Kempen, de Oost-Vlaamse Scheldevallei en de Brabantse Wouden in Vlaams-Brabant. Dat twee van de betrokken parken in Limburg liggen, onderstreept volgens het kabinet-Brouns “het belang van Limburg als groene long van Vlaanderen en haar rol in natuurbehoud en ecotoerisme”."Met deze middelen kunnen onze nationale parken nu écht structureel en duurzaam aan de slag”, zegt minister Brouns. “Ze kunnen hun werking op poten zetten, mensen aanwerven en projecten opzetten. Voor mij is het essentieel dat deze werkingen van onderuit worden opgebouwd, met sterke betrokkenheid van alle lokale actoren in de regio. De relatie met de landbouwsector in de omgeving blijft daarbij een belangrijk aandachtspunt."Grootste bosmassief van VlaanderenHet Limburgs Nationaal Park Bosland, het grootste bosmassief van Vlaanderen, huist de enige wolvenroedel in Vlaanderen. Ook de raaf is er thuis. Bosland werd op 21 juni 2024 definitief erkend. Met de slogan "Samen naar de wildernis van morgen!" positioneert Bosland zich als een gebied waar natuurlijke processen volop de ruimte krijgen. Kenmerkend zijn de groenblauwe verbindingen met de brongebieden en beekvalleien van de Zwarte Beek, de Grote Beek en de Grote Nete."Bosland is een groene long in Limburg”, zegt Brouns. “Het parkteam kan rekenen op mijn steun om Bosland verder uit te bouwen tot een succes. Bosland moet een verbindende speler zijn in Noord-Limburg, die alle actoren die bepalend zijn voor het landschap samenbrengt, met respect voor ieders activiteiten. Ik ben ervan overtuigd dat met het gemotiveerde parkteam dat vandaag aan de slag gaat dat ook zal lukken en ik wens hen alle succes.”Natuurpunt tevredenNatuurpunt reageert tevreden op de investeringsplannen van Brouns. “Uiteraard blijft Natuurpunt als partner in de verschillende parken graag actief meewerken aan het behouden, versterken en ontwikkelen van de natuur”, reageert de organisatie in een persbericht. “Investeringen voor natuurontwikkeling op terrein zijn meer dan broodnodig. Alleen dan kunnen de parken een florerende bestemming zijn voor de mens en de natuur.”

Minister Brouns schat zelfvoorziening eieren op 100 procent, sector plaatst kanttekening

2025-05-04T09:52:57+02:00

Een zelfvoorzieningsgraad geeft de verhouding weer tussen productie en consumptie. Voor de productiecijfers baseert minister Brouns zich in zijn inschatting op het aantal opgezette eendagskuikens, opfokpoeljen en de maximumcapaciteit van stallen van leghennenhouders. De cijfers aan de consumptiezijde liggen wat ingewikkelder dan die aan de productiezijde. Want naast de eieren die consumenten in de winkels kopen, gaat ook een groot deel naar de voedingsindustrie. “En ook buiten de voedingsindustrie duiken eierproducten steeds vaker op”, duidt Brouns. “Bijvoorbeeld in de verzorgingsproducten en farmaceutische toepassingen.”Omdat België niet over totale consumptiecijfers beschikt, baseert Brouns zich op de Nederlandse consumptie. Volgens berekeningen van de Universiteit van Wageningen verbruikt een Nederlander ongeveer 200 eieren per jaar. “Als we dat doortrekken naar België, komen we op zo’n 2,3 miljard eieren. Dat stemt ongeveer overeen met de totale geschatte eindproductie in ons land”, aldus Brouns. Binnenkort zelfvoorziening van 70 procentLandsbond Pluimvee schat eerder een zelfvoorzieningsgraad onder de 100 procent. “De exacte zelfvoorzieningsgraad is moeilijk in te schatten zonder cijfers te hebben”, aldus Martijn Chombaere van Landsbond Pluimvee. “Vorig jaar kaartten we dit gebrek aan bij federaal minister van Landbouw David Clarinval (MR), zonder reactie. Dit jaar werd het nogmaals naar voren geschoven en wordt het in overweging genomen.”“Maar of die zelfvoorziening nu 95 of 105 is, dit is niet het grote struikelblok”, gaat Chombaere verder. “De zelfvoorzieningsgraad in de nabije toekomst baart ons veel ernstigere zorgen, wanneer in Vlaanderen verrijkte kooien verboden zullen zijn. Deze uitfasering zal in de meeste gevallen leiden tot een stopzetting, waarbij we zullen afstevenen op een zelfvoorzieningsgraad van 70 procent.” Import om vraag op te vangenNiet alleen wordt een sterke daling in de productie verwacht, ook de vraag naar eieren zal blijven stijgen. Die kloof zal opgevangen moeten worden met import, iets wat nu al gebeurt. Want zelfs met een zelfvoorzieningsgraad van bijna 100 procent voert België eieren in. Vraag en aanbod zijn namelijk niet het hele jaar in balans. Tijdelijke tekorten en lagere prijzen in het buitenland stimuleren zo de import.Dit kan ook teruggevonden worden in de handelsbalans van eiproducten, die al jaren negatief is én steeds roder wordt. In 2023 klokte de handelsbalans af op -10.853 ton, toen werd er 35.342 ton eiproducten geïmporteerd en 24.489 ton geëxporteerd. In 2018 was de handelsbalans nog -2.061 ton. Toen werd praktisch evenveel uitgevoerd (24.537 ton), maar slecht 26.597 ton ingevoerd. Van alle eieren die Europa invoert, komt zo’n 60 procent uit Oekraïne. Die worden meestal geproduceerd in klassieke kooien, volgens andere normen dan bij ons. Om onder meer een gelijk speelveld rond dierenwelzijn te creëren, zou Oekraïne volgens het Associatie-akkoord uit 2017 tegen 1 januari 2026 aan de Europese regelgeving moeten voldoen. “Maar met de oorlog moeten we die deadline met de nodige realiteitszin bekijken,” zegt Brouns. “Toch is het belangrijk dit goed op te volgen.”In de commissie van Landbouw benadrukte hij woensdag het belang van een evenwicht tussen economische leefbaarheid, een lage milieu-impact en een hoog niveau van dierenwelzijn. Om te vermijden dat verwerkers massaal kiezen voor buitenlandse goedkopere kooi-eieren, of pluimveehouders die hun activiteiten verhuizen net over de EU-grens, blijft een gelijk speelveld volgens hem essentieel. “Daarnaast moeten we zorgen dat onze leghenhouders in transitie maximaal ondersteund worden”, klinkt het. De minister ging verder niet in op de vraag van Vlaams parlementslid An Hermans (N-VA) hoe hij dit concreet wil aanpakken. Wel wordt gewerkt aan een toekomstvisie 2030-2050 voor de hele landbouwsector.

Vlaanderen treuzelt met klimaatplan: België moet opnieuw uitstel bij EU vragen

2025-05-04T10:32:09+02:00

België heeft zich nu geëngageerd om het plan voor het zomerreces in te dienen bij de Europese Commissie. De deadline zou dan 21 juli worden. "De Europese Commissie gaf aan geen juridische procedure voor het Hof van Justitie van de Europese Unie te zullen starten zolang een geloofwaardig tijdschema wordt gerespecteerd en transparante communicatie over de voortgang wordt gewaarborgd", aldus de woordvoerster van Crucke.De nieuwe deadline werd volgens het kabinet-Crucke besproken met Vlaamse minister van Klimaat Melissa Depraetere (Vooruit), die "bevestigde dat de nieuwe deadlines gerespecteerd moeten worden". Zij zegt dat er vertraging is vertraging omdat de vorige Vlaamse regering nooit een plan heeft gemaakt. “De huidige minister is er volop mee bezig. Deze zomer nog komt er een plan", aldus haar kabinet.De definitieve nationale plannen moesten oorspronkelijk op 30 juni 2024 klaar zijn. Ze beschrijven hoe de lidstaten willen bijdragen aan de klimaat- en energiedoelstellingen voor 2030. Tegen die tijd moet de EU haar uitstoot van broeikasgassen met 55 procent verminderen ten opzichte van 1990. Om dat te bereiken moet België de uitstoot van gebouwen en in sectoren als transport en landbouw met 47 procent verminderen.Afgelopen november startte de Commissie een inbreukprocedure tegen België. In maart riep ze ons land opnieuw tot de orde, met twee maanden extra om het huiswerk af te krijgen. Dat blijkt dus niet genoeg. "De federale regering is zich bewust van haar verantwoordelijkheid en werkt constructief samen met de andere entiteiten aan een gezamenlijk en ambitieus plan", verzekert de woordvoerster.

Kalverhoudster verliest vergunde veeplaatsen door stikstof: “Overheid is in gebreke gebleven”

2025-05-05T13:03:18+02:00

Boerenbond constateerde enkele weken geleden dat het "onrealistisch" is voor rundveehouders om de tussentijdse reductiemaatregelen voor stikstof te behalen. Tegen eind dit jaar moeten zij een stikstofreductie realiseren van vijf procent op bedrijfsniveau in aanloop naar een grotere reductie tegen 2030. Uit een rondvraag van Boerenbond onder ruim 1.100 leden bleek dat maar liefst 80 procent van de rundveehouders problemen ervaart bij het behalen van de doelstelling. Bij de redenen wordt onder andere gewezen naar het gebrek aan reducerende technieken.De landbouworganisatie riep de overheid dan ook op om snel duidelijkheid te scheppen. “We vragen aan de overheid om snel haalbare technieken te erkennen zodat rundveehouders een keuze kunnen maken voor de maatregel die het meest geschikt is om voor hun bedrijf om de reductiedoelstelling te behalen. Er is ook meer tijd nodig om de doelstelling te bereiken. Na de erkenning moet er voldoende tijd geboden worden om deze technieken te installeren. De deadline om eind 2025 de reductiedoelstelling te behalen, is simpelweg niet realistisch.” Geen realistische reductiemaatregelen in kalverhouderijDe problemen die Boerenbond schetst, blijken zich in de praktijk al een tijd voor te doen. “Wij hadden geen andere keus dan onze veestapel met vijf procent te reduceren”, vertelt kalverhoudster Emelie Laeremans (38) uit Herselt. Laeremans heeft enkele vestigingen in en rond Herselt en op één van deze vestigingen verloopt de vergunning op 2 juni 2025. Bij de vernieuwingsaanvraag leverde zij 56 van de vergunde 1.120 veeplaatsen in om aan het nieuwe stikstofdecreet te voldoen. “In de kalverhouderij is er maar één stikstofreducerende techniek erkend en dat is de luchtwasser, maar die techniek is onmogelijk te combineren met onze oude stal”, verklaart ze.De kalverhoudster geeft aan dat ze tot het laatste moment heeft gewacht met het indienen van de vergunningsaanvraag, die momenteel nog in behandeling is. “De vakvereniging van Belgische kalverhouders (VBK) heeft vorige zomer, in samenwerking met Boerenbond, twee dossiers ingediend bij het AT/WeComV (de instelling die de minister adviseert over nieuwe emissiereducerende technieken, red.), maar tot op vandaag, na bijna een jaar, werd er nog steeds geen advies geformuleerd”, klinkt het.Het gaat concreet om zogenaamde “balansballen". In dit geval liggen er kunststofballen in de mestput. Nadat de mest op de ballen valt, kantelen deze en sluiten de mestput af. De techniek wordt al toegepast in de varkenshouderij en heeft daar een reductiewaarde van 28 procent gekregen. Een tweede dossier dat VBK heeft ingediend gaat over het langer leeg laten staan van de stal tussen het afvoeren van de slachtrijpe kalveren en de komst van de nieuwe kalveren. “Dit lijkt alleszins een eenvoudige maatregel waarvan het effect makkelijk door te rekenen lijkt”, aldus Laeremans. Zij is niet te spreken over trage werking van WeComV. Feitelijk is dit een koude sanering, omdat er behalve de luchtwasser nog geen technieken erkend zijn Geen alleenstaand gevalVolgens Boerenbond is het verhaal van Laeremans geen alleenstaand geval. “We hebben nog weet van rundveehouders die niet anders kunnen dan minder dieren houden om de vijf procent reductie te behalen. Het gaat niet alleen over kalverhouders, maar ook over andere rundveehouders die geen haalbare erkende technieken kunnen toepassen op hun bedrijf.” Ook landbouwadviesbureau DLV heeft al een aantal hernieuwingen van vergunningen ingediend waarbij het aantal dierplaatsen naar beneden werd bijgesteld. “Feitelijk is dit een koude sanering omdat er behalve de luchtwasser nog geen technieken erkend zijn”, aldus Patrick Herijgers, adviseur bij DLV. Volgens Boerenbond is de overheid bij deze dossiers “in gebreke gebleven” door niet tijdig werk te maken van de maatregelen. “Een verlenging van de deadline zal inderdaad geen oplossing bieden voor de bedrijven waarvan de vergunning afloopt en die dus nu een nieuwe vergunning dienen aan te vragen. Zij kunnen enkel rekenen op de technieken die er vandaag zijn.”Ook het kabinet van landbouwminister Jo Brouns (cd&v) reageert op de kwestie. “Om dit soort zaken te vermijden, en ook kalverhouders zekerheid te geven op de lange termijn, is het van belang dat er snel meer technieken worden erkend.”Het geeft hiermee indirect toe dat het voor Laeremans te laat komt. Zelf hoopt de veehoudster dat de verloren veeplaatsen niet definitief zijn. “Misschien is er een rechtzetting mogelijk en anders kunnen we mogelijk in beroep gaan.”Van dierbezetting in 2021 naar vergunde bezettingNadat Boerenbond de problemen rond de vijf procent reductie vorige week aankaartte, liet Brouns al weten dat er begripvol zou omgegaan worden met de deadline. “Ik begrijp de bezorgdheden op het terrein. De ambities zijn niet min en we zullen de weg samen met de sector moeten afleggen, schouder aan schouder. Samen met onze diensten werken we de klok rond om ervoor te zorgen dat landbouwers die doelstellingen op een realistische manier kunnen behalen, voor elk van de grote verscheidenheid aan bedrijfstypes en productiesystemen in Vlaanderen.”Zijn diensten leggen volgens hem op “dit moment de laatste hand aan een duidelijk kader met toepasbare praktijken en voldoende flexibiliteit”. Ondertussen heeft het kabinet van de minister en het departement Omgeving al een aantal verduidelijkingen rond stikstof gedaan. Zo moet de emissiereductie van vijf procent gerealiseerd worden ten opzichte van de rundveebezetting in de huidig vergunde situatie en niet op de feitelijke veebezetting in 2021.Deze aankondiging was een lichte troost voor Laeremans. “Wij gingen aanvankelijk uit van een reductie van het aantal veeplaatsen ten opzichte van het referentiejaar 2021. In dat geval zouden we 192 plaatsen verloren hebben ten opzichte van onze vergunning.” Patrick Herijgers van DLV, beaamt dat de regels recent zijn veranderd en dat er nu op basis van de bestaande vergunning vijf procent gekort moeten worden. “Bij lopende omgevingsvergunningsaanvragen bestaat er nog een mogelijkheid om een projectwijziging in te dienen.”

Vlaamse regering veroordeeld omdat ze wilde hamster onvoldoende beschermt

2025-05-04T11:09:12+02:00

Strengste bescherming sinds 1994De wilde hamster is een beschermde diersoort. Onder de Europese habitatrichtlijn geniet het diertje sinds 1994 van de strengste bescherming, maar toch leven er momenteel enkel nog in de Limburgse deelgemeente Widooie enkele tientallen exemplaren. Voor het in stand houden van de soort zijn er 10.000 à 20.000 exemplaren nodig en minimaal 600 hectare aan hamstervriendelijk leefgebied, zo stellen de milieuorganisaties.De milieuverenigingen stapten al in augustus 2023 naar de rechter. Vogelbescherming Vlaanderen spreekt van "een historische overwinning voor de natuur". "We hopen dat deze uitspraak een kantelpunt is voor de wilde hamster", stelt Free Van Rompaey van Vogelbescherming Vlaanderen. "Dit vonnis dwingt de overheid om eindelijk haar verantwoordelijkheid te nemen", vult Elias Van Marcke van Dryade aan.De natuurorganisaties wijzen er ook op dat de opgelegde maatregelen niet enkel de hamster, maar ook de biodiversiteit in het algemeen, ten goede zullen komen. "De hamster wint vandaag niet alleen in de rechtbank, maar hopelijk ook in de natuur", aldus Van Marcke. "Dit vonnis bevestigt dat de overheid niet straffeloos een beschermde soort kan laten verdwijnen. Nu is het tijd voor actie. We kijken ernaar uit om te zien hoe de Vlaamse regering met dit vonnis aan de slag gaat."Verdere aanpak wordt onderzochtIn een reactie stelt Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns dat hij de administraties zal laten onderzoeken "welke verdere aanpak in samenwerking tussen verschillende actoren en de buurlanden nodig is om het voortbestaan van de hamster in Vlaanderen te waarborgen". De minister zegt het vonnis verder te zullen bestuderen en te zullen bekijken welke stappen de Vlaamse regering zal nemen.Hoewel de rechter de Vlaamse regering nu veroordeelt omdat ze de wilde hamster onvoldoende heeft beschermd, zijn er nochtans al veel inspanningen geleverd om de hamster te laten overleven in Limburg. Dat is nodig omdat de hamster, ook wel korenwolf genoemd, een Europees beschermde soort is. Als Vlaanderen onvoldoende inspanningen levert, riskeert het ook een Europese veroordeling. Subsidies voor hamsters onder vuurTussen 2018 en 2022 spendeerde Vlaanderen maar liefst 600.000 euro aan een project om het aantal wilde hamsters te doen stijgen. Zo werden er onder meer 150 gekweekte Europese hamsters uitgezet, werden akkers aangeplant met hamstervriendelijke gewassen en werden stroken niet gemaaid zodat de diertjes er zich konden verschuilen voor roofdieren. Toch daalde het aantal hamsterburchten tussen 2020 en 2022 van 18 naar vijf. Een gezonde populatie telt een honderdtal burchten.Op die subsidies voor het hamsterproject kwam al heel wat kritiek. Sommigen zagen het als een symbool van de doorgeschoten subsidiepolitiek van de Vlaamse regering. Natuurorganisaties vonden dan weer dat het project niet ver genoeg gaat. Volgens Natuurpunt werkte het project te veel op basis van vrijwilligheid. “Waar nu nog steeds wordt verwacht dat de hamster zich moet aanpassen aan de agrarische bedrijfsvoering, zal de omgekeerde beweging noodzakelijk zijn: een bedrijfsvoering aangepast aan de hamster”, stelde de natuurorganisatie. Zij schuift verplichte beheerovereenkomsten en het opkopen van landbouwgronden in het kader van het hamsterbeleid naar voor.

Oer-Belgische merken Côte d'Or en Lotus slaan handen in elkaar

2025-05-05T14:37:12+02:00

Lotus en Mondelez kondigden acht maanden geleden een samenwerking aan. De Amerikaanse snackreus - geleid door de Belg Dirk Van de Put - gaat voor Lotus Bakeries in India Biscoff-koekjes maken en verdelen. Maar beide bedrijven gaan ook samen producten op de markt brengen. In het Verenigd Koninkrijk bijvoorbeeld kun je al een chocoladereep kopen van het Mondelez-merk Cadbury met Biscoff-kruimels. En ook een gelijkaardige Milka-tablet is op de markt."Twee Belgische iconen"Nieuw en specifiek op de Belgische markt gericht wordt een tablet chocolade van Côte d'Or met Biscoff-kruimels van Lotus Bakeries. De melkchocoladetabletten - er is ook een versie met witte chocolade - verschijnen de komende weken in de winkelrekken, eerst bij Delhaize, later ook bij andere supermarkten.Beide bedrijven zetten in op het oer-Belgische karakter van beide merken. "Twee Belgische iconen komen samen", zegt Marcin Dobrock, directeur van Mondelez in de Benelux.De productie van de tabletten gebeurt echter in Duitsland, klinkt het bij Mondelez. Enkel de vloeistof waar de chocolade van wordt gemaakt, komt nog uit ons land.De nieuwe chocoladetablet moet helpen om de omzet van Mondelez in de Benelux naar een miljard euro te tillen in 2030, aldus Dobrock. Vandaag zit de Amerikaanse multinational aan twee derde van dat cijfer.Voor Lotus Bakeries opent de samenwerking met een groep als Mondelez veel mogelijkheden, vertelt CEO Jan Boone. Dat moet helpen om de uiteindelijke doelstelling van de Oost-Vlamingen waar te maken: met Biscoff de nummer drie op de wereldwijde koekjesmarkt te worden.

Parlement buigt zich over misbruik beroepsprocedures en vergunningswet

2025-05-05T13:34:35+02:00

De trage rechtsgang inzake vergunningsprocedures treft meer dan één sector. Midden april illustreerde een Pano-reportage hoe de woonsector getroffen wordt door de excessieve beroepsprocedures. Hoewel het systeem vooral bedoeld is om oprechte bezorgdheden aan te kaarten, is de motivering niet bij iedereen even zuiver. Trage procedures en een troebele regelgeving maken het heel makkelijk om vergunningsaanvragen te laten stranden in een juridisch moeras. En dat is ook binnen de landbouwsector een probleem.Waar het debat binnen de commissie Leefmilieu van het Vlaams parlement zich vooral beperkte tot de woonsector, trok parlementslid Bart Dochy (cd&v) de discussie in de commissie Landbouw open naar de agrarische sector. De Vlaamse regering wil de procedures versnellen met maatregelen zoals het Modulair Omgevingsvergunningsdecreet, maar Dochy wees erop dat dit niet voldoende is. “Een fundamenteel helder juridisch kader met duidelijk afgelijnde procedures en criteria die in het kader van een ontvankelijkheid van een beroep worden opgesteld, is essentieel”, stelt Dochy. “Dit is belangrijk om een einde te kunnen maken aan dat strategische procederen.”Wettekst uitgebreid van 14 naar 1.200 pagina'sVolgens Vlaams minister van Landbouw en Omgeving Jo Brouns valt er op vlak van vereenvoudiging nog veel terrein te winnen. In de commissie Leefmilieu verwees de minister naar de Stedenbouwwet. Die telde in 1962 slechts veertien pagina’s, Frans en Nederlands samen. Vandaag telt het ‘Zakboekje ruimtelijke ordening 1.200 pagina’s. “Maar in die ‘kloefer’ zijn maar weinig pagina’s die over die procedure gaan”, sprak Brouns. “Dat is de clou. Er is heel veel sectorale regelgeving. Vijf jaar geleden zou een architect niet hebben hoeven te berekenen wat de stikstofimpact van vrachtwagens van en naar de werf is. Vandaag moet dat wel. Er zijn veel goedbedoelde regels ter bescherming van mens, milieu en omgeving, maar die maken projecten soms vatbaarder voor beroep en procedure dan vroeger.” Er zijn veel goedbedoelde regels ter bescherming van mens, milieu en omgeving, maar die maken projecten soms vatbaarder voor beroep en procedure dan vroeger Brouns wees erop dat heel wat van die 1.200 pagina’s het gevolg zijn van Europese milieuwetgeving. Als we vandaag alle milieuwetgeving, die vanuit Europa komt, weghalen, zullen heel wat van die 1.200 bladzijden wegvallen”, zegt Brouns. “Het is goedbedoeld: de bescherming van ons als mens, van onze omgeving, onze milieukwaliteit. Maar dat maakt het voor diegenen met slechte bedoelingen gemakkelijker om te procederen. We moeten maximaal inzetten op de vereenvoudigde proceduremogelijkheden en kritisch blijven ten aanzien van elke sectorale regelgeving.”Recht op procederenLangs de andere kant van de medaille bestaan beroepsprocedures natuurlijk met een reden: parlementslid Mieke Schauvliege (Groen) erkent de excessen binnen het systeem, maar vraagt de minister om bepaalde rechten niet te ondergraven. Ze verwijst hierbij naar het verdrag van Aarhus, dat de principes van toegang tot informatie, inspraak bij besluitvorming en toegang tot de rechter moet garanderen voor iedereen. Het is een pijnlijke vaststelling dat er vandaag businessmodellen worden gemaakt op basis van beroepsprocedures Brouns zegt dat als een evidentie te zien. “We raken niet aan de principes uit het verdrag van Aarhus. Inspraak en beroepsmogelijkheden blijven essentieel. Mensen moeten gehoord kunnen worden wanneer ze disproportionele nadelen ondervinden van een project dat in hun leefomgeving zou verrijzen. Daar mag geen twijfel over bestaan. Inspraak, toegang tot informatie en het recht op beroep zijn fundamentele hoekstenen van een rechtsstaat." “Maar het systeem van rechtsbescherming is niet bedoeld om te misbruiken”, zegt de minister nog. “Het is een pijnlijke vaststelling dat er vandaag businessmodellen worden gemaakt op basis van beroepsprocedures. Dat kan natuurlijk niet de bedoeling zijn.”Onrechtmatige beroepenIn de commissie Landbouw ging men nog wat dieper in op de excessen binnen de landbouwsector. Dochy sluit zich aan bij het VILT-interview met Carl De Braeckeleer van adviesbureau DLV, die onder meer het systematisch in twijfel trekken van adviezen van erkende deskundigen aan de kaak stelt. Als er een onrechtmatig beroep is, zou daartegen moeten kunnen worden gereageerd. Meer dan vandaag het geval is Volgens de minister kan men er ook niet van uit gaan dat deskundigen onfeilbaar zijn en dat hun rapporten nooit een fout of een leemte bevatten, maar moet er wel harder worden opgetreden tegen misbruik van rechtsbescherming. “Als er een onrechtmatig beroep is, zou daartegen moeten kunnen worden gereageerd, en wat mij betreft, meer dan vandaag het geval is”, stelt Brouns.Trage procedures maken landbouwers 'te oud' voor VLIF-steunZoals eerder aangekaart in VILT, zorgen de langdurige beroepsprocedures er ook voor dat vele landbouwbedrijven de steunmaatregelen voor jonge landbouwers mislopen. Dit omdat er vaak vele jaren liggen tussen aanvraag en verwezenlijking van een project. Een aandachtspunt voor het beleid, vindt Dochy, “We rekenen bijvoorbeeld bij de aanvang van de vergunning twee jaar alvorens men de realisatie zou starten, maar door zo’n roekeloos tergend beroep kan dat misschien drie, vier jaar duren, waardoor de aanvrager in die periode de leeftijdsgrens overschrijdt”, zegt Dochy. “Je kunt je aanvraag maar formeel indienen op het moment dat je over een geldige milieuvergunning beschikt. Boven de 40 jaar krijg je een pak minder subsidies, ook al is de aanvraag voor de 40 ingediend.”Volgens Brouns kan men er echter moeilijk omheen dat het moment waarop een vergunning wordt verleend, crucialer is dan de datum van aanvraag. “Het college, de provincie stempelt af op het moment van de vergunning. Op dat moment wordt gekeken naar de andere voorwaarden voor de toekenning van VLIF-steun (Vlaams Landbouwinvesteringsfonds). Dan komt de gevoeligheid: de uitvoeringstermijn. Het kan zijn dat het door het huidige pingpongspel met de Raad voor Vergunningsbetwistingen vaak over en weer kan gaan. De termijn die door het VLIF is ingesteld waarbinnen je het moet opnemen, kan een grote uitdaging zijn. Ook al beantwoord je initieel aan de voorwaarden, het kan zijn dat de termijn waarbinnen het moet worden opgenomen, ondertussen verstreken is. Dat moeten we nu bekijken in functie van de door u geschetste problematiek." Boerderij wordt woning, procedures volgenIn de marge van de discussie bracht Jurgen Callaerts (N-VA) nog de zonevreemde functiewijzigingen ter sprake. Wanneer stoppende landbouwbedrijven hun gebouwen vermarkten, zijn deze mits een functiewijziging zeer gegeerd op de woonmarkt. Maar zo krijgen de omliggende landbouwers natuurlijk wel te maken met een residentiele bewoner in hun midden, wat bepaalde landbouwactiviteiten bemoeilijkt. “Dat zijn moeilijke discussies, want de huidige landbouwers zien dat als hun spreekwoordelijke appeltje voor de dorst, maar dat staat op gespannen voet met het feit dat je op die manier landbouwgebied zonevreemd maakt en dus mee de krimp zet in dat areaal, dat al onder druk staat”, zegt Callaerts.Brouns beaamt dat het hier belangrijk is om een balans te vinden. “De woning moet meer rechten worden gegeven dan vandaag”, stelt hij. “Stallen die geen landbouwfunctie meer hebben, moet je durven af te breken. Je moet ruimte geven aan de landbouwactiviteit in de omgeving. En tegelijkertijd moet je de rechten van de buurman-landbouwer in de omgeving ook niet hypothekeren. Als hij volkomen conforme zone-eigen activiteiten exploiteert, dan kan het niet zijn dat hij bij een vergunningsaanvraag hinder ondervindt door die plattelandswoning.”Brouns herinnert eraan dat sinds het begin van de legislatuur een expertencommissie samenzit om het vergunningenbeleid in Vlaanderen te hertekenen. “Tegen het najaar verwachten we concrete voorstellen om te komen tot een eenvoudigere, transparantere en robuustere aanpak”, aldus de minister.

“Lokaal, duurzaam, goedkoop én topkwaliteit”, maar Vlamingen durven kraanwater niet te serveren aan gasten

2025-05-05T14:26:21+02:00

Kraanwater is volgens AquaFlanders milieuvriendelijk, lokaal, altijd beschikbaar en "een financiële no-brainer". Kraanwater kost gemiddeld 0,7 eurocent per liter - dat is 300 keer minder dan flessenwater. Wie overschakelt, bespaart jaarlijks makkelijk honderden euro's.AquaFlanders verzekert dat kraanwater één van de best gecontroleerde voedingsmiddelen van het land is. "Het wordt voortdurend gemonitord door onafhankelijke laboratoria en voldoet aan Europese en Vlaamse normen", klinkt het in een persbericht."Kraanwater is lokaal, duurzaam, goedkoop én van topkwaliteit", zegt Carl Heyrman, algemeen directeur van AquaFlanders. "Dat bijna de helft het niet durft te serveren aan gasten, toont dat perceptie soms sterker is dan feiten. Het is tijd om daar verandering in te brengen - met trots, en een beetje lef."In de provincie Limburg drinkt 89 procent van de mensen thuis kraanwater, het hoogste aantal in Vlaanderen. In West-Vlaanderen zakt dat naar 75 procent. Vier op de tien West-Vlamingen serveren kraanwater aan gasten. Jongeren tussen 18 en 24 jaar zijn kraanwaterkampioenen: 64 procent van hen drinkt dagelijks kraanwater.

Royal A-ware ziet omzet met 16,4 procent stijgen en trekt meer Vlaamse melkveehouders aan

2025-05-05T16:18:06+02:00

Hoewel de omzet toenam van 3,3 miljard euro in 2023 naar 3,8 miljard euro in 2024, daalde het nettoresultaat. Waar Royal A-ware twee jaar geleden nog een nettowinst van 82 miljoen euro boekte, kwam die in 2024 uit op bijna 65 miljoen euro. Dit blijkt uit het jaarrapport, dat beschikbaar is in het Nederlands, Frans, Engels, Duits en Spaans.De meertalige publicatie onderstreept de internationale positie van het familiebedrijf, dat geldt als één van de belangrijkste melk- en kaasleveranciers van supermarktketen Albert Heijn. Royal A-ware telt 51 verkoopkantoren en productielocaties verspreid over Europa, al ligt de nadruk van de activiteiten nog steeds in Nederland en België.Het bedrijf, dat jaarlijks 2,8 miljard liter melk verwerkt en geleverd krijgt van ruim 1.500 Vlaamse en Nederlandse melkveehouders, benadrukt in het jaarrapport dat het aantal Belgische leveranciers ook in 2024 verder is toegenomen. De Vlaamse melkplas groeide mee, zo valt verderop te lezen. Overname The Dairy Food Group op komstNaast een groeiend aantal leveranciers zet Royal A-ware ook in op uitbreiding via overnames. In de zomer van 2024 kondigde het plannen aan om het Limburgse zuivelbedrijf The Dairy Food Group over te nemen. De overname, die oorspronkelijk eind vorig jaar afgerond zou worden, wordt nu in de eerste helft van 2025 verwacht. Een onderzoek van de Europese Commissie zorgde voor vertraging. Eerder nam Royal A-ware in Vlaanderen al de melkpoederfabriek van FrieslandCampina in Aalter over, evenals Olympia in Herne en de Hollebeekhoeve in Kruibeke.Volgens A-ware verklaren de recente overnames en de bijbehorende opstartkosten de lagere winstmarge. De belangrijkste investeringen in 2024 betroffen de uitbreiding van productie- en verpakkingscapaciteit in Nederland, de bouw van een nieuwe mozzarellafabriek in Spanje, en investeringen in productielocaties voor verse zuivel in zowel België als Nederland. De netto-investeringen bedroegen 108 miljoen euro, tegenover 85 miljoen euro in 2023.Druk op marges door marktomstandighedenDe zuivelverwerker wijst ook op ongunstige marktomstandigheden als verklaring voor de lagere marges. “De aanhoudende volatiliteit van melk- en zuivelprijzen heeft ook in 2024 een impact gehad op het resultaat. Terwijl de melkprijs gestaag steeg, vertoonden de zuivelproductprijzen een grilliger verloop. Dat maakt het moeilijk om stabiele verkoopmarges te behouden. Bovendien zijn de kosten in 2024 opnieuw fors toegenomen. Niet alle kostenstijgingen konden worden doorgerekend aan klanten, wat leidde tot een daling van het nettoresultaat ten opzichte van 2023”, klinkt het in het verslag.Europese duurzaamheidsrapportageNaast financiële resultaten gaat Royal A-ware in het jaarrapport ook in op de vooruitgang op het gebied van duurzaamheid. Het bedrijf stelt de eerste Nederlandse zuivelproducent te zijn met een accountantsverklaring op de duurzaamheidsrapportage, in overeenstemming met de nieuwe Europese richtlijn voor duurzaamheidsverslaggeving (Corporate Sustainability Reporting Directive – CSRD). “We zijn trots dat we als eerste Nederlandse zuivelproducent zo’n verklaring hebben ontvangen”, aldus CEO Jan Anker.Royal A-ware streeft naar een klimaatneutrale zuivelketen tegen 2050. Dat vereist CO₂-reducties in de eigen operaties, maar ook bij transporteurs, consumenten en melkveehouders. Om de klimaatimpact in Vlaanderen te verkleinen, nam het bedrijf in 2024 een belang van 50 procent in Farmdesk, een Vlaamse onderneming die een tool aanbiedt om broeikasgasemissies op melkveebedrijven in kaart te brengen en te verminderen. Melkprijs opnieuw in de liftVoor mei 2025 heeft de directie van Royal A-ware de standaardmelkprijs vastgesteld op € 53,00 per 100 liter melk. Inclusief premies en toeslagen komt dat neer op een reëel uitbetaalde melkprijs van € 56,58 per 100 liter. Voor weidemelk wordt zelfs € 57,58 per 100 liter betaald. Het is de tweede maand op rij dat de melkprijs stijgt; in april bedroeg de stijging nog € 2,25 per 100 liter.

EU en VK starten onderhandelingen om voedselcontroles af te schaffen

2025-05-05T21:01:07+02:00

Na de brexit werden controles op landbouwproducten zoals vlees en zuivel opnieuw ingevoerd. Zo eist de EU een heel reeks formulieren en fysieke inspecties bij de import van bepaalde producten omdat de Britse normen sinds de brexit niet meer gelijk zijn aan die van de EU. Dat is vooral een stoorzender in de handel met Noord-Ierland. Om ervoor te zorgen dat er geen harde grens op het eiland komt – Ierland is immers nog een onderdeel van de EU – zijn er controles ingesteld op de handel tussen het eiland en het Britse vasteland. Die controles zorgen voor heel wat bureaucratie en bijkomende kosten en dat is niet naar de zin van de bedrijven. Zeker in het Verenigd Koninkrijk ervaart de regering druk van het bedrijfsleven. Onder meer grote supermarktketens zijn vragende partij om tot een nieuw akkoord te komen. Zij willen ook een permanent akkoord, terwijl de Europese Unie eerder geneigd is om een overeenkomst van beperktere duur af te sluiten.Een eventuele deal zou waarschijnlijk betekenen dat het Verenigd Koninkrijk zich aan de EU-normen houdt en accepteert dat het Europese Hof van Justitie deze handhaaft. De Europese Unie lijkt evenwel niet meteen van plan om snel overstag te gaan. De Unie heeft de toegang tot de Britse visgronden als pasmunt naar voor geschoven. De brexit-deal bepaalt dat de Europese vissers vanaf 2026 geen toegang meer hebben tot de Britse visgronden.De kwestie rond de veterinaire controles is één van de laatste obstakels voor een akkoord dat de relatie tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk vijf jaar na de brexit moet ‘resetten’.

Waarom je niet overal koeien in de wei ziet

2025-05-07T09:37:10+02:00

Wie door het platteland wandelt, merkt het al eens op: niet elke weide telt koeien. Maar een lege wei betekent niet dat ze nooit buitenkomen. Omdat melkkoeien meerdere keren per dag gemolken worden, vraagt beweiding de nodige organisatie. “Hoe een veehouder dat aanpakt, kiest hij zelf”, duidt ILVO-onderzoeker Leen Vandaele. “Sommigen laten hun dieren bijvoorbeeld alleen ’s ochtends buiten en halen ze na de middag weer binnen. Dat is niet alleen handig voor het melken, maar ook een bewuste keuze op warme dagen om hittestress te vermijden. De ideale temperatuur voor een koe ligt rond de 15 graden. Koeien voelen zich dan vaak beter in de stal, waar ventilatoren voor extra verkoeling kunnen zorgen. Soms gaan ze daarom zelfs alleen ’s nachts de wei op.”Rotatie van perceelEr zijn ook verschillende manieren waarop aan beweiding gedaan kan worden, waardoor er niet altijd een koe in de weide gezien wordt. Zo kan de veehouder ervoor opteren om de koeien dagelijks of om de paar dagen een nieuw stuk perceel aan te bieden. Daarbij wordt het perceel opgedeeld in kleinere delen, die volgens een vast ritme worden afgewisseld, afhankelijk van de grasgroei. Een andere methode is stripbegrazing: binnen één perceel wordt dan met een verplaatsbare afrastering telkens een nieuwe strook gras vrijgegeven.Heeft een landbouwer een ruim perceel en een beperkte kudde, dan kunnen de dieren grazen op de volledige weide. Deze beweidingsvorm komt vooral voor bij jongvee of vleesvee, dat niet dagelijks naar de stal moet. Anders dan melkvee kunnen deze koeien wel vaak doorlopend gezien worden op de weides. Zij kunnen weken of zelfs maanden buiten doorbrengen.Doordachte planning en knowhow vereistOok al oogt beweiden als een zorgeloos tafereel, in de praktijk komt er wel wat bij kijken. “Beweiding bij melkvee is geen beslissing die men zomaar neemt. Naast een doordachte planning, vraagt het ook heel wat knowhow rond grasland- en rantsoenbeheer en moet het aansluiten bij de algemene werking van het bedrijf”, aldus Vandaele. Schommelingen in het rantsoen is een belangrijke reden waarom veehouders niet beweiden. “De kwaliteit van gras hangt sterk af van het weer, waardoor het rantsoen en de melkgift moeilijk constant te houden is. Door het grasland goed te beheren, kan je dat deels bijsturen, maar schommelingen zijn onvermijdbaar”, vertelt Vandaele. Omdat koeien meerdere keren per dag naar de stal geleid moeten worden, nemen afstanden en de benodigde tijd al snel toe Beperkte ruimte, grote impactBehalve de schommelende melkgift is het gebrek aan weides in de buurt een hoofdreden waarom veehouders hun koeien op stal houden. “Vlaamse melkveehouders hebben vaak een te kleine huiskavel in verhouding met het aantal koeien. Beschikbare weides voor de koeien liggen dan meestal iets verderop. Omdat koeien meerdere keren per dag heen en weer naar de stal geleid moeten worden, nemen zowel de afstanden als de benodigde tijd al snel toe”, legt Vandaele uit.“Sommige melkrobots kunnen werken met een automatische weidepoort die koeien na hun passage door de robot richting de weide stuurt”, geeft Vandaele nog mee. “Een tijdswinst voor de boeren als de weide vlak bij de stal ligt, maar minder praktisch als ze verderaf ligt. Ook al kunnen koeien de afstand zelfstandig afleggen via een afgebakende loopgang, een lange afstand tussen melkrobot en weide ontmoedigt hen om terug te keren voor een volgende melkbeurt.” Dure percelenMelkveehouders die hun koeien laten weiden, krijgen hiervoor een extra premie per liter melk. De hoogte van deze premie varieert per zuivelverwerker. Bij Milcobel ontvangt een melkveehouder 0,25 euro per 100 liter extra, bij Royal A-Aware is dit 1 euro en bij Friesland-Campina loopt dit zelfs op tot 1,34 euro. De Nederlandse ‘Stichting Weidegang’ bepaalt aan welke voorwaarden melkveehouders moeten voldoen om officieel te kunnen spreken over weidemelk. Zo moeten de koeien minstens 120 dagen per jaar, minimaal 6 uur per dag in de weide lopen van het voorjaar tot in het najaar. Om het grasaanbod te garanderen mogen er niet meer dan tien koeien per hectare staan.Uit een enquête van 2022 bij 127 melkveehouders blijkt dat de beweiders ongeveer acht melkkoeien per hectare huiskavel hebben, terwijl dit aantal voor de niet-beweiders 15 bedraagt. Die grote kloof illustreert waarom beweiding niet voor elk bedrijf haalbaar is. “Aan een gemiddelde grondprijs van 68.934 euro per hectare betekent extra kavels een serieuze investering.” Dit is de gemiddelde prijs van landbouwgrond, waar zowel grasland als akkerland in opgenomen is. Vertraging weidegang door vaccinatieDe weidegang van jongvee en vleesvee loopt dit jaar uitzonderlijk vertraging op, door de verplichte vaccinaties tegen onder meer blauwtong en EHDV. “Sommige vaccins laten lang op zich wachten. Dierenartsen doen hun uiterste best om eerst de veehouders te helpen die hun dieren willen buitenzetten, maar de leveringen blijven uit”, zegt Jan Halewyck, landbouwconsulent bij Boerenbond. “Boeren wachten met het uitsturen van dieren naar afgelegen percelen, omdat ze die anders weer moeten ophalen om in de stal te vaccineren. Daarnaast zijn niet-gevaccineerde dieren vatbaarder voor infecties, zeker op de weide. Vorig jaar kregen de weidedieren het zwaarst te lijden onder blauwtong. Veel veehouders wachten daarom bewust nog drie weken na de laatste prik, zodat de bescherming zeker optimaal is.” Tevredenheidsenquêtes bij koeienOf het geluk van een koe samenhangt met grazen in de buitenlucht is lastig wetenschappelijk vast te stellen, tevredenheidsenquêtes invullen kunnen ze helaas niet. “Je kan wel enkele parameters opvolgen, maar die vertellen niet het volledige verhaal. Elke koe, kudde en bedrijf is anders”, geeft Vandaele mee.“Op een weide kan de koe alvast wel meer natuurlijk gedrag vertonen”, duidt ze. “Sommige studies tonen ook een betere klauwgezondheid bij beweiding. Al moet je bij zulke onderzoeken altijd rekening houden met de kwaliteit van de stal waarin de koeien verblijven. Vlaanderen heeft op dat vlak al stappen gezet, in de huidige stallen is er veel comfort." Vlaanderen houdt geen cijfers bijOfficiële recente cijfers over het aantal Vlaamse veehouders die hun koeien op de weide zetten, zijn er niet. De eerder vermelde enquête biedt interessante inzichten, maar geeft geen volledig beeld van de situatie in Vlaanderen. Het gaat om een vrijwillige online bevraging, ingevuld door 127 melkveebedrijven in 2022. Volgens die enquête laat 75 procent van de bedrijven zijn melkgevende koeien buiten lopen. Uit eerder uitgevoerde enquêtes betekent dit een stijging van 15 procent ten opzichte van 2016, maar een daling van negen procent ten opzichte van 2014.De enquêtes wijzen in de richting van een afname in beweiding de voorbije decennia. Toch bieden ze geen objectief totaalbeeld van de beweiding in Vlaanderen. Eerst en vooral is het aantal respondenten beperkt, worden vleesveehouders niet bevraagd en worden dergelijke enquêtes doorgaans minder ingevuld door boeren die hun melkvee permanent op stal houden.Evolutie in de toekomstBeweiding geldt als PAS-techniek om ammoniakemissies te verlagen. Omdat ook melkveehouders hun uitstoot moeten verminderen, zou dit een extra stimulans kunnen zijn om meer te beweiden. Toch verwacht Vandaele, gezien de eerder genoemde uitdagingen rond kavels en graslandbeheer, niet dat beweiding hierdoor massaal aan populariteit zal winnen.“Wel heb ik de indruk dat er vandaag opnieuw iets meer interesse in beweiding is dan tien jaar geleden”, merkt Vandaele op. “Dat sluit aan bij de bredere trend richting agro-ecologisch denken, waarin beweiding goed past. Recent onderzoek toonde bovendien aan dat zes uur grazen per dag de methaanuitstoot verlaagt. Als veehouders dat in de toekomst zouden kunnen valoriseren, zou beweiding een boost kunnen krijgen.”

Toekomst van de Vlaamse landbouw in handen van professor Van Huylenbroeck

2025-05-05T21:33:43+02:00

Vlaanderen werkt aan een landbouwvisie 2030-2050 om de uitdagingen voor de voedselvoorziening op lange termijn aan te kunnen pakken. Daarbij gaat het onder meer om voedselzekerheid, prijsdruk, generatiewissel, ecologische grenzen en klimaatverandering. Tegelijk moet de visie de fundamenten leggen voor een toekomstbestendig landbouwmodel: duurzaam, innovatief en veerkrachtig.Minister Brouns koos voor Van Huylenbroeck vanwege diens brede expertise en verbindende profiel. “Hij is een autoriteit op vlak van landbouwbeleid en duurzaamheid”, licht Brouns toe. “Als voormalig decaan van de faculteit bio-ingenieurswetenschappen aan UGent en gerespecteerd landbouweconoom heeft hij zowel binnen als buiten de sector veel aanzien. Hij is bovendien een consensusfiguur, die met kennis van zaken een toekomstvisie kan uittekenen.” De visie zal niet pretenderen om een exacte voorspelling te zijn van de toekomst Valkuilen bij de opmaak van een langetermijnvisie De emeritus professor zal in dialoog treden met actoren uit de volledige voedselketen: van landbouworganisaties en het middenveld tot verwerkers en distributeurs. “Het wordt een uitdaging om al die verschillende belangen op één lijn te krijgen,” erkent Van Huylenbroeck. “Maar dat is ook noodzakelijk voor een gedragen en werkbare visie.”Een bijkomende moeilijkheid is de veranderlijke context. “De visie zal niet pretenderen om een exacte voorspelling te zijn van de toekomst. Niemand heeft een glazen bol”, aldus Van Huylenbroeck. Toch is het volgens hem een goede oefening om dergelijke visie op te maken. “Als we onze landbouw hier een toekomst willen geven, hebben we een duidelijk perspectief nodig. We zullen de visie opmaken op basis van inzichten uit het recente verleden en met de kennis van mensen die dicht bij de sector staan. Daarnaast kunnen we ook leren uit statistieken en trends die veel prijsgeven over wat er op langere termijn mogelijk op ons afkomt.” Van Huylenbroeck geeft onder meer de impact van klimaatverandering aan op productie, verschuivingen in consumptie maar ook het vermogen van de landbouwers die zich altijd al weten aan te passen hebben aan wijzigende omstandigheden. Concreet maken waar de EU vaag blijft In februari stelde de Europese Unie haar toekomstvisie op de landbouwsector voor, al bleef die op veel vlakken vaag. Volgens Van Huylenbroeck zal het EU-document dienen als leidraad, maar is het de bedoeling om op Vlaams niveau veel concreter te werk te gaan. “De Europese visie gaat niet dieper in op deelsectoren of lokale contexten. Wij zullen onze visie per sector uitwerken zodat we de uitdagingen specifieker kunnen benoemen.” Aan de basis van de visie zal een SWOT-analyse liggen om de sterktes, zwaktes, opportuniteiten en bedreigingen van de sector in kaart te brengen. De bevindingen zullen worden gebundeld in het eindrapport ‘Landbouwvisie 2030–2050’. Van Huylenbroeck zal dit onafhankelijk opmaken, met ondersteuning van het secretariaat van de SALV, de Strategische Adviesraad voor Landbouw en Visserij. “De opdracht komt van het kabinet-Brouns, maar mij is verzekerd dat het opstellen zonder politieke inmenging zal verlopen”, aldus Van Huylenbroeck. “Het beleid zal daarna de vertaalslag maken naar concrete strategieën.”Strakke timing, duidelijke ambities De opdracht loopt officieel tot 30 april 2026. Daarna heeft het SALV-secretariaat tot februari 2027 om verdere beleidsaanbevelingen en toelichting uit te werken. Van Huylenbroeck besluit: “Het is cruciaal dat de visie gedragen wordt door de sector zelf. Maar we moeten ook tempo maken. Onze landbouwers verdienen snel een perspectief op de lange termijn.”

Rekenhof fileert Waals pesticidebeleid: ambitieus op papier, maar gebrekkig in uitvoering

2025-05-06T10:28:10+02:00

Het Europese pesticidebeleid legt de lidstaten al sinds 2009 verplichtingen op rond duurzaam gebruik. Het Rekenhof onderzocht in hoeverre Wallonië die doelstellingen effectief omzet. De bevindingen zijn weinig geruststellend: het beleid is onsamenhangend, onvoldoende onderbouwd met data en niet doelgericht.Gebrekkige gegevens, onduidelijk risicoEén van de grootste pijnpunten is het gebrek aan betrouwbare gegevens over het daadwerkelijke gebruik van bestrijdingsmiddelen. Nationale cijfers over verkoop zijn beschikbaar, maar niet opgesplitst naar gewest, waardoor het onmogelijk is om gericht beleid te voeren in Wallonië. Ook de verplichte gebruiksregisters van landbouwers zijn ontoereikend: ze zijn onvolledig, niet gestandaardiseerd en daardoor onbruikbaar voor statistieken.Het Waals Gewest test momenteel een elektronisch gebruiksregister, maar dat is nog niet gekoppeld aan een centrale databank voor beleidsmonitoring. Nochtans verplicht Europa vanaf 2026 een elektronische registratie, met als doel om eindelijk jaarlijks kwaliteitsvolle statistieken te kunnen leveren.Hoewel de geraamde pesticidehoeveelheden in Wallonië sinds 2004 stabiel zijn, zegt dat weinig over het werkelijke risico voor mens en milieu. De mate van schadelijkheid van gebruikte stoffen wordt nauwelijks opgevolgd. Indicatoren die risicovolle stoffen, zoals PFAS of producten schadelijk voor bestuivers, moeten monitoren zijn amper of niet geïmplementeerd.Tandeloze doelstellingenHet huidige Waalse reductieprogramma (PWRP3) mikt op een halvering van de pesticidevoetafdruk, maar slaagt er niet in om dat cijfer concreet te maken of te onderbouwen. Er ontbreken meetindicatoren, prioriteiten en tussentijdse doelstellingen. De strategie is niet “SMART” (specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdsgebonden, red.) gedefinieerd en mist dus focus én opvolging.Ook de coördinatie tussen beleidsdomeinen schiet tekort. Landbouw-, milieubeleid en waterbeheer werken met verschillende plannen die onvoldoende op elkaar zijn afgestemd. De bijdrage van de biologische landbouw aan de reductie van gewasbeschermingsmiddelen blijft bijvoorbeeld onduidelijk. Bovendien is niet helder wat er met de resultaten van wetenschappelijk onderzoek wordt gedaan.Boeren volgen regels, maar beleid laat steken vallenHet Rekenhof wijst erop dat Waalse landbouwers over het algemeen goed scoren op conformiteit: controles tonen hoge nalevingspercentages aan voor onder meer bufferzones, dosissen en registratieverplichtingen. De milieuproblemen die blijven bestaan, lijken dan ook niet zozeer het gevolg van overtredingen, maar van gebrekkige beleidsaansturing op basis van risicobeoordeling.De conclusie van het Rekenhof is scherp: zonder betrouwbare data, duidelijke doelstellingen en beter geïntegreerd beleid is het pesticidebeleid in Wallonië momenteel niet in staat om de biodiversiteit doeltreffend te beschermen. “De biodiversiteitscrisis houdt aan, terwijl de beleidsinspanningen onvoldoende zijn om een trendbreuk te realiseren”, luidt het.Lees het volledige rapport op de website van het Rekenhof.

PTS Mechelen vangt hemelwater op in ondergrondse tanks van 600.000 liter

2025-05-06T15:40:22+02:00

Het project past binnen de bredere ambitie van de provincie Antwerpen om haar scholen klimaatrobuust te maken. De volledige investering van 500.000 euro werd gedragen door de provincie. Gedeputeerde Luk Lemmens noemt het project “een toonvoorbeeld van hoe we jongeren voorbereiden op de uitdagingen van morgen”.Twee maanden droogte overbruggenDe tanks, elk 15 meter lang en 3 meter breed, zijn aangesloten op de daken van serres en schoolgebouwen. Het opgevangen hemelwater wordt voortaan ingezet voor irrigatie in de serres, voor buitengebruik en voor het doorspoelen van toiletten. Zo kan de school tot twee maanden droogte overbruggen zonder een beroep te doen op grond- of leidingwater. De bestaande grondwaterwinning op de site wordt volledig stopgezet.Voor de technische onderbouwing van het systeem deed PTS Mechelen een beroep op het Proefstation voor de Groenteteelt (PSKW) in Sint-Katelijne-Waver. In het kader van het Europese project Life ACLIMA voerde het proefstation een klimaataudit uit, die resulteerde in een ‘Waterpaspoort’ met adviezen op maat. “Het Waterpaspoort biedt inzicht in efficiënte maatregelen, van eenvoudige ingrepen tot grote investeringen”, zegt projectcoördinator Joris De Nies van Life ACLIMA. "PTS Mechelen was één van de eerste scholen die van dit instrument gebruikmaakte en zette dit advies meteen om in de praktijk. Zo ontstaat een mooi voorbeeld van hoe kennis en beleid elkaar versterken."Ook voor land- en tuinbouwbedrijven biedt het Waterpaspoort perspectieven. In de komende maanden ontvangen 52 bedrijven zo’n gepersonaliseerd dossier. Gedeputeerde Landbouw Jinnih Beels (Vooruit): “We bouwen stap voor stap aan een veerkrachtige landbouwsector, samen met scholen én bedrijven”.

Gentechnologie met een extra laagje AI: Rainbow Crops smeedt de landbouw van de toekomst

2025-05-06T16:27:00+02:00

Gentechnologie is een geavanceerde vorm van plantenveredeling. “Eigenlijk gaat het om principes die al miljoenen jaren spontaan gebeuren in de natuur”, zegt Bastianelli. “Organismen hebben diverse mutaties, planten met elkaar voort, en uiteindelijk ontstaan er nieuwe soorten.” Al sinds het begin van de mensheid doet de boer daar zijn voordeel mee. Landbouwers vermeerderen de planten die bijvoorbeeld mooie vruchten opleveren, om zo de ultieme gewassen te bekomen. Bij gentechnologie gaat het nog een stapje verder. Waar het bij natuurlijke voortplanting willekeurig is welke eigenschappen worden doorgegeven en welke niet, kan men via genetische manipulatie planten zodanig aanpassen dat de wenselijke kwaliteiten worden versterkt. Hiervoor werkt Rainbow Crops met de gentechnologie CRISPR. Dit staat de wetenschappers toe om niet-wenselijke genen van een plant te verwijderen en te vervangen. Het stukje DNA dat bepaalt dat een plant bijvoorbeeld slecht tegen hitte kan, wordt zo verwijderd. Alleen is het in de praktijk niet altijd zo eenvoudig. “Soms kan het aanpassen van een gen onbedoelde gevolgen hebben”, zegt Bastianelli. “Eén stukje DNA kan meerdere processen sturen. Als je bijvoorbeeld een gen hebt dat de groei van je plant afremt, kan je kiezen om dat te verwijderen. Maar als later blijkt dat datzelfde gen ook instond voor de droogtetolerantie van deze plant, zit je met een probleem.” Eigenlijk gaat het om principes die al miljoenen jaren spontaan gebeuren in de natuur AI als motor voor genbewerkingDoor gentechnologie te koppelen aan AI, wil Rainbow Crops de doeltreffendheid en snelheid van genoombewerking aanzienlijk verbeteren. De spin-off ontwikkelt nieuwe gewasvariëteiten aan de hand van multiplex genoombewerking en AI, en analyseert de resultaten via ‘geautomatiseerde fenotypering’. Het bedrijf gebruikt AI dus niet alleen om beloftevolle genetische codes te voorspellen, maar ook om de resultaten te analyseren. En dat doet het veel beter dan de mens. In plaats van de eigenschappen van elk gen afzonderlijk te moeten bestuderen, staat de AI-technologie toe om te voorspellen welke genetische samenstellingen zullen leiden tot welke eigenschappen. Er is dus sprake van tijdswinst, want de onderzoekers moeten niet wachten tot het genetisch gemanipuleerde plantje volgroeid is om een beeld te krijgen van de eigenschappen. Maar dat is slechts bijzaak tegenover het grootste voordeel, namelijk dat AI veel beter is in patroonherkenning dan de mens. AI staat toe om razendsnel te identificeren welke genetische code tot welke eigenschappen zal leiden. AI voorspelt dus niet alleen welke genen de meest interessante targets zijn voor manipulatie, ze analyseert ook de resultaten. “AI kan planteneigenschappen detecteren die we zelf niet zien”, zegt Bastianelli. “Vergelijk het met hoe ons menselijke oog alles kan zien binnen het visuele spectrum, maar hoe je bepaalde zaken enkel kan zien met een infraroodcamera.”Smederij voor planteigenschappenRainbow Crops heeft het platform dat al deze getrainde AI-modellen huisvest gedoopt tot de ‘Trait Foundry’. Vrij vertaald: een smederij voor planteigenschappen. Hier zijn de getrainde AI-modellen continu nieuwe genetische modellen aan het samenstellen en analyseren over een breed scala aan gewassoorten. De schaalbaarheid en toepasbaarheid van het platform zijn al aangetoond in eerste proof-of-concept onderzoeken. Het bedrijf richt zich op belangrijke agronomische eigenschappen zoals droogtetolerantie, hittebestendigheid en inputefficiëntie - cruciale eigenschappen in tijden van klimaatverandering die lange tijd moeilijk te verbeteren waren via traditionele plantenveredeling. Er is een reden waarom onderzoekers en ondernemers uit heel de wereld zich richten tot de VIB, zeker ook wat mijn sector betreft De verwachtingen zijn dus hoog voor Rainbow Crops, opgericht in 2025 als spin-off van het VIB-UGent Center for Plant Systems Biology. Het bedrijf bouwt verder op onderzoek ondersteund door een beurs van de European Research Council (ERC) en geniet van de uitgebreide infrastructuur van VIB, waaronder de moderne serres in de VIB Agro-Incubator. De Gentse onderzoeksinstelling is dan ook een onmisbare partner voor Bastianelli. “Ik heb al met diverse onderzoeksinstellingen samengewerkt, maar op Europees niveau is VIB onklopbaar in het omzetten van theoretisch onderzoek naar toepassingen die een werkelijke impact hebben. Ze hebben ook de middelen en kennis om succesvolle spin-offs te lanceren. Er is een reden waarom onderzoekers en ondernemers uit heel de wereld zich richten tot de VIB, zeker ook wat mijn sector betreft.” Belgische partnersAls belangrijke backing kan Rainbow Crops rekenen op het Belgische Agri Investment Fund AIF. “We zijn verheugd om samen met een sterke groep gelijkgestemde investeerders het nieuwe VIB-initiatief Rainbow Crops te ondersteunen”, zegt Barbara Berckmans, Investment Manager van AIF. “Vermits de land- en tuinbouw innovaties als deze broodnodig heeft, twijfelden we niet toen we gevraagd werden om deze start-up met zulke wetenschappelijke uitmuntendheid te helpen versnellen.” Naast AIF en VIB, maken ook PINC en Qbic deel uit van het syndicaat van investeerders met diepgaande expertise op het gebied van landbouw, voedingstechnologie en commercialisering van vroege innovaties.Taboe rond genbewerkingHoe snel de eerste ‘Rainbow Crops’ in de velden zullen staan is geweten, maar voorlopig nog bedrijfsgeheim. Bastianelli hoopt wel dat het taboe rond genetisch gemanipuleerde gewassen zal afnemen. “Voor sommige mensen klinkt het eng om aan genetische manipulatie te doen, terwijl het in feite gaat om processen die ook in de natuur gebeuren, alleen maar sneller en meer gericht.” “Het is normaal dat mensen argwanend zijn tegenover technologie die men niet goed kent, maar wetenschappelijk gezien draagt genbewerking geen significante gezondheidsrisico’s met zich mee. Het is niet zo dat we bijvoorbeeld vreemde bacteriële genen of toxines introduceren binnen het genoom. Alles wat we doen, gebeurt met genen die van nature inherent zijn aan de plant.” Het is normaal dat mensen argwanend zijn tegenover technologie die men niet goed kent, maar wetenschappelijk gezien draagt genbewerking geen significante gezondheidsrisico’s met zich mee Genbewerking kan bovendien een oplossing bieden voor vele andere maatschappelijke problemen. Niet alleen het klimaat, maar ook bijvoorbeeld ziekteresistentie, wat betekent dat we minder pesticiden zullen nodig hebben voor onze oogsten. Daarnaar verwijst Rainbow Crops met zijn naam. “We hebben ons bedrijf vernoemd naar de ‘rainbow papaja’, het eerste genetisch gemanipuleerde gewas ooit. Deze papaja was ontwikkeld om een moeilijke plantenziekte te bestrijden. Tegelijk is de regenboog symbool voor het brede spectrum aan modificaties die we kunnen aanbrengen bij het gewas.” Toch is Bastianelli zich ervan bewust dat niet iedereen zit te wachten op de opkomst van genbewerking. “Alle stigma en oppositie tegen genbewerking, hebben de ontwikkeling van deze technologie met twintig jaar vertraagd”, zegt Bastianelli. “Genbewerking kan de mogelijkheid bieden om op veel meer locaties ter wereld gewassen te telen, van betere kwaliteit, met een lagere behoefte aan pesticiden en watergebruik. De technologie kan dus erg veel goeds doen voor de planeet. Zoals bij zoveel wetenschappelijke ontwikkelingen liggen de bezwaren dus niet bij de technologie op zich, wel bij hoe ze wordt gebruikt.”

Zuivelproducent Olympia wil fabriek in Pajottegem sluiten: 168 jobs bedreigd, melkveehouders behouden afzet

2025-05-06T15:32:36+02:00

De Belgische zuivelproducent maakt sinds 2022 deel uit van de Nederlandse Royal A-ware Food Group, die destijds een eerdere sluitingsdreiging wist af te wenden. Sindsdien werd nog fors geïnvesteerd in onderhoud en werd de interne werking efficiënter georganiseerd. Toch bleek de infrastructuur te verouderd om op lange termijn aan de kwaliteits- en rendabiliteitseisen te voldoen.“De afgelopen periode zijn verschillende scenario’s onderzocht om Olympia weer rendabel te maken”, zegt Anselma van den Berg, hoofd communicatie van Royal A-ware. “De conclusies van dit onderzoek waren negatief. Een te groot deel van de installaties is versleten, waardoor volledige nieuwbouw nodig is. De investering die dat vraagt, is economisch niet te verantwoorden.”Olympia heeft enkel een vestiging in Pajottegem. Bij sluiting verliezen 168 medewerkers hun baan. Voor hen start nu een informatie- en overlegtraject met de vakbonden en de ondernemingsraad. Het bedrijf benadrukt dat zorgvuldigheid daarin voorop staat en geeft geen details vrij over het verdere verloop van de procedure.Melkveehouders blijven onder de vlag van A-wareDe melkveehouders die leveren aan Olympia hoeven volgens het bedrijf niet te vrezen voor het wegvallen van hun afzet. Zij werken onder contract met Royal A-ware en blijven deel uitmaken van de keten. De verwerking van hun melk zou na de sluiting verhuizen naar andere vestigingen van de groep.De Nederlandse zuivelaar heeft zijn positie op de Belgische markt de laatste jaren via verschillende overnames verstevigd. Het begon in 2015 met de aankoop van roomproducent La Concorde bij Brussel. In 2021 werd de overname beklonken van de melkpoederfabriek van FrieslandCampina in Aalter, waarna de onderneming voor het eerst ook Belgische melkveehouders aan zich bond. In 2022 volgden de overnames van Olympia en de voormalige Hollebeekhoeve, nu A-ware Kruibeke. In de zomer van 2024 werden de plannen aangekondigd om het Limburgse zuivelbedrijf The Dairy Food Group over te nemen. Die overname, die oorspronkelijk eind vorig jaar zou worden afgerond, wordt binnenkort verwacht. Een onderzoek van de Europese Commissie zorgde voor vertraging.De voorgenomen sluiting van Olympia verandert volgens Royal A-ware niets aan zijn strategische plannen in België. “Verdere herstructureringen zijn op dit moment niet aan de orde”, bevestigt van den Berg.Rijke geschiedenis in de zuivelwereldOlympia werd opgericht in 1946 als “Zuivelfabriek van Herfelingen” en groeide onder leiding van de familie Van Impe uit tot een toonaangevend zuivelbedrijf. Met een nieuwe fabriek in 1991, gericht op eigen flessenproductie voor UHT-melk, wist het internationale klanten als Lactalis en Danone aan te trekken. In 2003 kwam daar een moderne dessertafdeling bij, gevolgd door een indamptoren in 2008.Na een grote brand in 2012 investeerde Olympia fors in een versafdeling en innovatieve verpakkingslijnen. Sinds 2015 specialiseert het bedrijf zich in vloeibare ijsmixen en milkshakes. In 2022 werd Olympia onderdeel van Royal A-ware, en profileerde het zich steeds meer als duurzame speler in de sector, onder meer met recycleerbare verpakkingen en productielijnen zonder aluminiumlaag.

VS verwelkomt nieuw type genetisch gemanipuleerde varkens

2025-05-08T16:04:24+02:00

De CEO van Genus Jorgen Kokke zegt in Farmer’s Weekly zeer tevreden te zijn met de FDA-goedkeuring. Kokke noemt het een mijlpaal richting de commercialisering van genetisch gemodificeerde biggen in de VS, en andere internationale markten. Eerder hebben Brazilië, Colombia en de Dominicaanse Republiek al groen licht gegeven aan deze genetisch gemodificeerde varkens. Kokke richt nu zijn pijlen op andere belangrijke exportmarkten, zoals Mexico, Canada en Japan en China.Knock-outOm de PRRS-resistente biggen te bekomen, hebben de Schotse onderzoekers zich toegespitst op een varkensgen genaamd CD163. De onderzoekers hebben het stukje van dit gen verwijderd waarlangs PRRS het lichaam betrad, maar voor de rest is de genetica van deze dieren onveranderd gebleven.PRRS is een ziekte die aanzienlijk lijden en sterfte veroorzaakt bij varkens. Binnen de EU brengt de ziekte jaarlijks zo’n 1,5 miljard euro aan schade toe. Binnen de VS zou het gaan om 560 miljoen dollar.De VS is overigens niet het eerste land dat genetisch gemanipuleerde dieren goedkeurt voor consumptie. Sommige landen, zoals Argentinië, Australië, Brazilië, Colombia en Japan, hanteren een voedselbeleid waar een bepaald type genbewerking standaard worden toegelaten, zolang het gaat om ‘knock-outs’ (KO). Een KO of gendeletie, is een genetische techniek waarbij een stukje gen wordt verwijderd of volledig gedeactiveerd. De landen die dit type genbewerking toelaten, vinden het principe voldoende vergelijkbaar met genetische afwijkingen die ook in de natuur voorkomen.VS verwelkomt, EU verbiedtDe PRRS-resistente varkens of PRP-biggen zijn dus ook niet de eerste genetisch gemanipuleerde dieren die door het Amerikaanse voedselagentschap FDA worden goedgekeurd voor consumptie. Die eer gaat naar de varkenslijn GalSafe en de AquAdvantage kweekzalm. Beide dieren werden voor het eerst toegelaten in 2020. De GalSafe varkens kennen een aanpassing in het genetisch materiaal, wat ervoor zorgt dat ook mensen met een vleesallergie hun vlees kunnen eten én dat hun weefsels en organen, bij een transplantatie naar een mens, minder worden afgestoten. De AquAdvantage-zalm heeft dan weer een ander voordeel: deze vis groeit twee keer zo snel als zijn ‘normale’ tegenhanger.In de Europese Unie kijkt men met meer argwaan naar genmodificatie. Momenteel zijn in de Europese Unie genetische gemodificeerde variëteiten toegelaten voor maïs, soja, koolzaad, katoen en suikerbiet. Tot op heden zijn er geen genetisch gemodificeerde dieren toegelaten in de EU.

Natuurpunt kocht vorig jaar net geen 800 hectare voor 32,6 miljoen euro

2025-05-06T18:06:18+02:00

Subsidies goed voor 70% van het budgetVan het budget van 91,97 miljoen euro in 2024 was 70 procent afkomstig van subsidies: 26,3 miljoen euro aan aankoopsubsidies en 37,5 miljoen euro aan werkingssubsidies. De overige middelen kwamen uit lidgelden, schenkingen, sponsoring, studieopdrachten, cursussen en natuurbeheer. Zo ontving Natuurpunt 13,8 miljoen euro via ledenbijdragen en sponsoring (15%) en 14,3 miljoen euro via opdrachten en beheerwerken (ook 15%). Van alle inkomsten ging 36 procent naar de aankoop van natuur. Hiervoor rekende Natuurpunt op steun van Vlaanderen, provincies, gemeenten, bedrijven en burgers. De meeste grondaankopen vonden plaats in Vlaams-Brabant (232 ha), gevolgd door Antwerpen (224 ha), Oost-Vlaanderen (151 ha), Limburg (128 ha) en West-Vlaanderen (64 ha). Gemiddelde aankoopprijs: 40.951 euro per hectareIn totaal werd in 2024 bijna 32,7 miljoen euro uitgegeven aan de aankoop van natuurgebieden. Dat komt neer op gemiddeld 40.951 euro per hectare. Na aftrek van de 26,3 miljoen euro aan subsidies, moest Natuurpunt zelf nog 6,4 miljoen euro – net geen 20 procent – bijpassen, vooral met middelen uit schenkingen.De overige middelen van Natuurpunt gingen naar het beheer van natuurgebieden, goed voor 44,2 miljoen euro of net geen 50 procent van de totale middelen. Daarnaast wordt er nog 5,9 miljoen euro besteed aan beleid, studie, vorming en vereniging (6%). Voor marketing en communicatie is er een budget van 4,2 miljoen euro (5%) en tot slot zijn er nog overheadkosten van ongeveer 4,1 miljoen euro (4%).Natuurpunt heeft 2024 afgesloten met een positief resultaat van 796.426 euro. Daarvan gaat 59 procent of 468.721 euro rechtstreeks naar de restfinanciering van aankopen. Het overige deel heeft de organisatie aangewend om haar balans te versterken. Tendensen 2019–2024: fors meer budget en natuur in beheerHet jaarverslag 2024 levert zeker een aantal interessante inzichten op, maar uiteraard gaat het om een momentopname. Om die reden legde VILT de jaarverslagen van de afgelopen legislatuur (2019-2024) naast elkaar. De laatste jaren was er immers heel wat beroering, zeker in landbouwmiddens, over het aankoopbeleid van onder meer Natuurpunt. Waar mogelijk, hebben we die cijfers ook vergeleken met die van tien jaar geleden (2014) om zo trends op de iets langere termijn te kunnen vaststellen. 54% meer subsidiesAls we kijken naar de inkomsten van de organisatie, dan stellen we vast dat het budget op tien jaar tijd maal 2,5 ging. In 2014 had Natuurpunt een budget van 36,22 miljoen euro en in 2024 ging het, zoals al gezegd, om 91,97 miljoen euro. Als we enkel de afgelopen legislatuur in overweging nemen, dan zien we een stijging van 52 procent van het budget, want in 2019 had Natuurpunt een budget van 60,4 miljoen euro. Het gaat evenwel niet om een lineaire stijging doorheen de jaren. Zo ontving de organisatie in 2022 84,62 miljoen euro, waarna het budget in 2023 terugliep naar 74,78 miljoen euro om een jaar later opnieuw te stijgen naar 91,97 miljoen euro.Omdat de aankoop- en werkingssubsidies ongeveer 70 procent uitmaken van de middelen van Natuurpunt, bepalen zij in grote mate de inkomsten van de organisatie en duiken dezelfde tendensen dus op als hierboven geschetst. De subsidies zijn over de periode 2019-2024 gestegen met 54 procent. De werkingssubsidies bedroegen in 2019 23,69 miljoen euro en in 2024 37,51 miljoen euro (+58%). Zij stegen iets forser dan de aankoopsubsidies: van 17,68 miljoen euro in 2019 tot 26,34 miljoen euro vijf jaar later (+49%).Een vergelijking met tien jaar eerder is niet echt te maken omdat er toen een andere classificatie van de inkomsten werd gehanteerd. In het jaarverslag 2014 is er sprake van kapitaalsubsidies (7,16 miljoen euro) en van subsidies (17,61 miljoen euro). 19% meer hectare in beheerDat de werkingssubsidies lineair stijgen, is evident. Voor elk extra stuk erkend natuurgebied dat Natuurpunt beheert, engageert de overheid zich om een bijdrage te leveren aan het beheer ervan. De afgelopen legislatuur steeg het aantal hectare in beheer door de vereniging met 19 procent. In 2019 ging het om 25.048 hectare en in 2024 om 29.909 hectare. Ter vergelijking: in 2014 had Natuurpunt 21.958 hectare in beheer. Op tien jaar tijd nam de oppervlakte in beheer dus toe met ongeveer 8.000 hectare.In de aankoopsubsidies zijn meer fluctuaties te vinden. Zij hangen immers direct samen met het aantal aangekochte hectare. Zo bedroegen ze in 2022, toen een record van 1.005 hectare werd aangekocht, maar liefst 31,08 miljoen euro. Een jaar later vielen ze terug tot 19,62 miljoen euro, maar in 2022 werd ook maar de helft van de oppervlakte aangekocht (507 ha).De budgetten die Natuurpunt spendeert aan grondaankopen liggen hoger dan de aankoopsubsidies. De organisatie moet altijd zelf een deel van de kosten dragen. De afwijkingen tussen de aankoopsubsidies en het gespendeerde budget aan aankoop van gronden kunnen soms groot zijn: de ene keer gaat het verschil om twee tot drie miljoen euro, maar dat kan ook oplopen tot bijna acht miljoen euro. Gemiddelde aankoopprijs per hectare steeg met meer dan 60%Als we het aantal aangekochte hectares op jaarbasis weten en we weten het gespendeerde bedrag voor de aankoop van natuurgebieden, dan kunnen we ook de gemiddelde aankoopprijs per hectare berekenen. In 2019 ging het om 25.218 euro per hectare, vijf jaar later was die gemiddelde prijs al gestegen met 62 procent tot 40.928 euro per hectare. In 2023 werd een nog hogere gemiddelde prijs betaald: 43.683 euro per hectare. Toch betaalde Natuurpunt beduidend minder per hectare dan er in 2024 werd betaald aan landbouwgrond: de gemiddelde prijs daarvan bedroeg net geen 69.000 euro.Toch lijkt het aannemelijk dat de prijsstijging van de gronden die door Natuurpunt zijn aangekocht, forser is dan de prijsstijging van landbouwgrond in dezelfde periode. Omdat de federatie van Belgische notarissen Fednot de cijfers van 2019 nog niet bijhield, is het niet helemaal mogelijk om een vergelijking te maken. Voor de periode 2020-2024 stelt de Landbouwbarometer van Fednot een gemiddelde stijging van 20,9 procent. Bovendien zijn er ook sterke regionale verschillen: in Limburg zijn de gronden veruit het goedkoopst, maar ging de prijsstijging de afgelopen jaren een stuk sneller dan bijvoorbeeld in West- of Oost-Vlaanderen. Eigen vermogen nam toe met 52%Uit de balansen van de organisatie is ook een duidelijke groei op te maken van het eigen vermogen. Dat ging van 203,9 miljoen euro in 2014, naar 280,3 miljoen euro in 2019 en sinds vorig jaar staat de teller op 427,3 miljoen euro. Op één legislatuur steeg het eigen vermogen daarmee met 52 procent, op tien jaar tijd gaat het om een stijging met 110 procent. Bij de aankoop van de natuurgebieden hoort de garantie dat ze voor eeuwig natuur zullen blijven. Om die reden wordt het balanstotaal jaar na jaar groter Al plaatst Natuurpunt daar meteen zelf de nodige kanttekeningen bij in het jaarverslag: “Dit eigen vermogen is voornamelijk de waarde van onze natuurgebieden zelf. Bij de aankoop van de natuurgebieden hoort de garantie dat ze voor eeuwig natuur zullen blijven. (…) De natuurgebieden kunnen boekhoudkundig niet worden afgeschreven. Alle kapitaalsubsidies en eigen financiering die er tegenover staan, worden bijgevolg ook niet afgeschreven. Om die reden wordt het balanstotaal jaar na jaar groter.” Meer medewerkers, minder ledenHet aantal medewerkers steeg de afgelopen vijf jaar van 489 in 2019 naar 628 in 2024 (+28%). In 2014 werkten er nog 444 mensen bij Natuurpunt.Het ledenaantal kende een wisselend verloop. In 2014 waren er 95.000 leden. Tijdens de coronapandemie, toen iedereen de natuur kort bij huis herontdekte, steeg dat aantal fors: 123.333 leden in 2020 en 133.093 in 2021. Daarna daalde het opnieuw tot 125.640 in 2024.Sterke daling in landbouwovereenkomstenNatuurpunt beheert zijn natuurgebieden ook met behulp van grazers: koeien, paarden, ezels en schapen. Het aantal grazers kent ook fluctuaties. In 2024 telde de organisatie 1.606 grazers. In 2020 was dit aantal op zijn hoogst (2.007) en in 2021 op zijn laagst (1.556).Daarnaast sluit Natuurpunt beheerovereenkomsten af met landbouwers voor het maaien en begrazen in natuurgebieden. Ook hier is er sprake van grote schommelingen. In 2020 werd er met 1.063 landbouwers een overeenkomst afgesproken, terwijl dat aantal tegen 2022 ongeveer gehalveerd was (545). Ook in 2024 lag het aantal overeenkomsten op een relatief laag peil: in totaal werd met 617 landbouwers een akkoord afgesloten om de natuurgebieden te maaien of te begrazen.

ILVO en INBO verstevigen wetenschappelijke samenwerking tussen landbouw en natuur

2025-05-06T18:45:00+02:00

De twee grootste Vlaamse wetenschappelijke instellingen zullen voortaan nauwer samenwerken. “We willen onze medewerkers aanmoedigen om meer met elkaar in gesprek te gaan en spontaner de samenwerking op te zoeken. Het zou een vanzelfsprekendheid moeten worden dat ze elkaar vinden in hun onderzoek”, aldus Eggermont.Het gezamenlijke initiatief werd bezegeld door een ondertekening van een ‘Memorandum of Understanding’ op een natuurinclusieve boerderij in Bierbeek. Ook Vlaams minister van Landbouw, Omgeving en Natuur Jo Brouns (cd&v) zette zijn handtekening onder het akkoord. Eerder doopte hij het al om tot ‘het Verdrag van de Herpendalvallei’, om het belang en de symboliek van deze samenwerking te benadrukken.“Ik ben bijzonder blij dat net deze twee toonaangevende instellingen zich engageren om de polarisatie van voorbije jaren te overstijgen”, aldus Brouns. “Hun samenwerking komt er op een moment waarop samenwerking tussen landbouw en natuur onder druk staat. Terwijl net nu wederzijds vertrouwen nodig is om samen de grote natuur- en landbouwuitdagingen aan te pakken.”Eensgezindheid over wetenschappelijke feitenMet gebundelde kennis en wetenschappelijke expertise willen de instellingen richting geven aan een duurzaam en goed onderbouwd beleid in Vlaanderen. Die ambitie stelt minister Brouns op prijs: “We hebben wetenschappelijk onderbouwde kennis met een breed draagvlak nodig. Dit vormt een krachtige leidraad voor beleidskeuzes.”ILVO en INBO werken vandaag al samen, onder meer aan twee grootschalige projecten. In het ‘Meetnet Biodiversiteit Agrarisch Gebied’ wordt biodiversiteit in landbouwgebieden in kaart gebracht waarbij INBO focust op landbouwvogels en bestuivers, en ILVO de bodembiodiversiteit onderzoekt. Het andere project ‘Cmon’ richt zich op de monitoring van koolstofopslag in bodems, zowel in landbouw- als natuurgebieden.“Door samen te werken met ILVO leren we veel bij over landbouw in zijn bredere context”, aldus Eggermont. “ILVO is heel pragmatisch: de onderzoekers kijken steeds ook naar de impact op het terrein en plaatsen landbouw binnen het grotere geheel van kringlopen en productieketens.”Polarisatie binnen de instellingenNaast het delen van kennis en praktijkervaring heeft het ‘Memorandum of Understanding’ ook een vlottere communicatie tussen beide instellingen tot doel. Dat moet helpen om externe misverstanden, maar ook interne polarisatie in de instellingen te vermijden. “Dat is geen vanzelfsprekendheid”, erkent Hilde Eggermont. “Met dit memorandum willen we ook het goede voorbeeld geven: we moeten meer met elkaar in gesprek gaan. We moeten streven naar een gedeeld verhaal en een breed draagvlak, en vermijden dat we elkaar onbedoeld tegenwerken of tegenstrijdige boodschappen uitsturen. Soms sluipt er polarisatie in omdat nuance in communicatie verloren gaat. Daarom moeten we onze wetenschappelijke inzichten actief delen, maar tegelijk oog blijven houden voor elkaars perspectief.” Wat is INBO en ILVO?INBO is het onafhankelijk onderzoeksinstituut van de Vlaamse overheid dat het biodiversiteitsbeleid en -beheer onderbouwt en evalueert. “Naast de ondersteuning van het beleid via onze kennis, reiken we ook oplossingen aan”, aldus Eggermont, die 270 medewerkers aanstuurt. INBO ondersteunt ook organisaties voor onder meer natuurbeheer, landbouw en jacht. Dit jaar investeert de Vlaamse overheid precies 40 jaar in een eigen wetenschappelijke instelling voor natuuronderzoek.ILVO werkt aan de verduurzaming van de landbouw, visserij en agrovoedingssector in eerste instantie in Vlaanderen, maar bij uitbreiding ook in België, Europa en in de rest van de wereld. “Wij bouwen kennis op om op een maatschappelijk verantwoorde manier, binnen de grenzen van onze planeet, voldoende, gezond en gevarieerd voedsel te kunnen produceren voor tien miljard mensen tegen 2050”, aldus Joris Relaes, administrateur-generaal. In ILVO’s strategie staan onder meer systeemdenken en integratie van stielkennis met nieuwe technologie centraal. “Waarden als circulariteit en efficiënt gebruik van water en nutriënten zijn we gaandeweg uit het oog verloren. Die basisinzichten moeten we heropnemen, niet op een ‘Bokrijk-manier’, maar met de moderne tools van vandaag." Ruim 750 medewerkers realiseren dagelijks onafhankelijk onderzoek bij ILVO.

Vooruit wil uitleg in parlement over verband tussen stikstof en hooikoorts

2025-05-06T20:47:07+02:00

Graslanden die bemest zijn met stikstof, produceren tot zes keer meer stuifmeel dan graslanden die niet bemest zijn met stikstof. Daardoor ondervinden hooikoortspatiënten meer impact, blijkt uit een onderzoek van KU Leuven, UAntwerpen en Sciensano. Het stuifmeel lokte ook sterkere immuunreacties uit bij hooikoortspatiënten. Het onderzoek riep minstens evenveel reacties op als het stuifmeel bij hooikoortspatiënten, in geen tijd ontstond een golf van kritiek en opgetrokken wenkbrauwen. De onderzoekers van het Instituut van Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO) en UGent-professor Geert Haesaert wezen erop dat het onderzoek voorbij ging aan de grasteeltpraktijk op meer dan 90 procent van het Vlaamse grasareaal. "Er is sprake van een multidisciplinair team dat het onderzoek heeft uitgevoerd, maar hadden in dat team ook landbouwkundigen gezeten, dan was men op de hoogte geweest dat graslanden die in bloei komen nagenoeg volledig verdwenen zijn uit het agrarisch landschap sinds de jaren ’70", klonk het. In de praktijk maaien landbouwers grassen reeds voor ze in bloei komen en pollen ontstaan.In een tegenreactie stelde onderzoeker Tobias Ceulemans (UAntwerpen) dat de studie inderdaad niet gaat over de raaigrasgraslanden die landbouwers maaien, maar de graslanden waar Grote Vossenstaart domineert. En die komen wel degelijk in bloei. Bemeste vossenstaartgraslanden zouden volgens Ceulemans ook deel uitmaken van het areaal aan landbouwgraslanden. Toch werd met het onderzoek voor het eerst een link gelegd tussen de impact van stikstof op de gezondheid. Vlaams parlementslid Bieke Verlinden van Vooruit wil nu een hoorzitting organiseren met de onderzoekers. "De gezondheidsschade is enorm, maar ook de maatschappelijke schade. Meer ziektedagen, meer druk op de gezondheidszorg, en meer kosten via terugbetaling van medicatie. Dat alles bovenop de schade aan onze natuur", klinkt het bij Verlinden.In een reactie liet minister Brouns zich uit over de kwestie: "Er is weinig verband met de Vlaamse praktijk, hier worden percelen net vroeg gemaaid. Een slimme boer laat zijn gras niet in bloei komen, iedereen die een beetje van landbouw kent, zal dat beamen." Eerder op de dag, bij de ondertekening van een samenwerkingsovereenkomst tussen ILVO en INBO, onderstreepte hij nogmaals de meerwaarde van een afstemming tussen wetenschap en praktijk: "Het is van groot belang dat kennis, maar ook praktijkervaring tussen onderzoekers gedeeld worden. Verkeerde beelden leiden tot polarisatie."De minister relativeerde ook de gezondheidsimpact. "Ik ben van mening dat we beter spaarzaam omgaan met termen als gezondheidsschade. Ik begrijp dat veel pollen in de lucht enorm lastig zijn voor mensen met hooikoorts. Maar stuifmeel is natuurlijk niet vergelijkbaar met één of andere chemische stof die door een fabriek wordt uitgestoten."

Kippenboeren, die aan Colruyt leveren, verankeren beter dierenwelzijn in nieuwe coöperatie

2025-05-06T22:19:34+02:00

Beter kippenleven, betere samenwerkingOp een zonovergoten dag staat pluimveehouder Olivier Lardinois een delegatie van Colruyt Group en enkele journalisten te woord aan zijn etagestal, een moderne kippenstal met twee verdiepingen. De stal is gebouwd op een helling, waardoor ook de bovenverdieping vlot toegankelijk is. “De warmte stijgt, waardoor we boven nauwelijks moeten bijverwarmen”, legt Lardinois uit. Zijn stal is er één van een nieuwe generatie: energie-efficiënt, doordacht ingericht en gebouwd met het welzijn van de dieren én de boer in het achterhoofd.Lardinois is één van de vijftien Belgische pluimveehouders die exclusief levert aan Colruyt Group. Het gaat om hoofdzakelijk Waalse bedrijven; enkel één onderneemster uit Vlaanderen doet mee, al is haar bedrijf gevestigd in Wallonië.Een directe keten met meer verantwoordelijkheidDe samenwerking tussen Colruyt en deze groep pluimveehouders begon in 2022. De boeren produceren volgens de principes van de Better Chicken Commitment (BCC), een reeks criteria die hogere dierenwelzijnsnormen garanderen. Zo worden trager groeiende kippenrassen gehouden in stallen met meer ruimte en daglicht. De dieren worden bovendien geboren volgens het Nestborn-principe: de eieren komen rechtstreeks uit op het bedrijf zelf, zonder dat de kuikens eerst vervoerd worden. Dat heeft voordelen, merkt Lardinois: “Er is minder stress, minder gepiep, en de kuikens kunnen meteen drinken en eten. Dat bevordert de darmgezondheid.” De temperatuur in de stal wordt tot zo’n 35 graden gebracht om de kuikens in optimale omstandigheden te laten uitkomen. “De uitval is gedaald van 2,5 naar 1 procent”, zegt hij.Het is een andere manier van werken die ook effect heeft op de rol van de boer. “Het Nestborn-principe vraagt wat extra werk – bijvoorbeeld het opruimen van eierschalen – maar het brengt veel meer rust met zich mee. Voor de dieren én voor mij.”Coöperatie Be-AvicopOm de samenwerking met Colruyt duurzaam te verankeren en als groep sterker te staan, richtten de pluimveehouders onlangs de coöperatie Be-Avicop op. “Als coöperatie kunnen we niet alleen sneller schakelen, maar ook beter kennis delen, en samen werken aan één gemeenschappelijk verhaal”, zegt Delphine Tasiaux, voorzitster van de coöperatie en zelf kippenhoudster van het eerste uur.De coöperatie staat niet alleen in contact met Colruyt Group, maar ook met andere schakels in de keten: veevoerleveranciers, de broeierij en de slachterij. Dat zorgt voor meer onderlinge afstemming en controle. “Via de coöperatie kunnen we als producenten ook onze positie op de markt versterken”, aldus Tasiaux. “Het laat toe om gezamenlijk afspraken te maken en mogelijk ook nieuwe afzetkanalen aan te boren.”Momenteel gaat de volledige productie van de coöperanten naar Colruyt, maar dat is geen exclusiviteit. “We hebben duidelijke engagementen met Colruyt, onder andere over volumes, maar de coöperatie staat open voor andere afnemers. Vlaamse kwekers zijn trouwens ook welkom”, benadrukt Tasiaux. Ze hoopt de coöperatie de komende jaren uit te breiden tot zo’n twintig leden, wat ook zou leiden tot een officiële erkenning. “Kip van Eigen Bodem” als lokaal uithangbordOm de lokale herkomst van het kippenvlees te benadrukken en het project herkenbaarder te maken voor de consument, brengt Colruyt het vlees voortaan onder de naam "Kip van Eigen Bodem" op de markt. “We zijn pioniers op vlak van kip met verhoogd dierenwelzijn”, zegt Jessica Amendolara, hoofd Farming bij Colruyt Group. “Met deze lokale insteek geven we daar verder vorm aan.”Vandaag komt al 30 procent van het standaard kippenassortiment bij Colruyt, Okay en Spar Colruyt Group van deze Belgische pluimveehouders. De retailer wil dit aandeel verder verhogen. Op termijn moeten alle standaardkippen in de beenhouwerijen van Colruyt, én alle diepvrieskippen van het huismerk Boni, voldoen aan de BCC-criteria.Colruyt investeert ook in de transitie van de boeren. Die omschakeling betekent voor velen een daling van het aantal kippen per stal, en dus ook een hoger kostenniveau. “We geven een toeslag voor investeringen, want de markt voor dit soort kip is nog relatief klein. Het blijft een uitdaging om deze kip optimaal te vermarkten”, erkent Amendolara. Een verhaal van zorg en vertrouwenOlivier Lardinois, die door de transitie naar welzijnskippen 25.000 kippenplaatsen inleverde (van 103.000 naar 78.000), kijkt met voldoening terug op zijn overstap. “We worden als pluimveehouders vaak bekritiseerd. Ik voelde me daar slecht bij. Door te kiezen voor dierenwelzijn kunnen we daar iets tegenover stellen”, zegt hij. Voor hem is de rust in de stal — en de rust in het hoofd — de belangrijkste winst.Ook Colruyt is tevreden met de ingeslagen weg, al beseft het bedrijf dat de evolutie naar een diervriendelijker kippenproductie tijd vraagt. “We merken dat de omschakeling trager verloopt dan gehoopt, maar het is een hoopgevend signaal voor de sector. Deze coöperatie bevestigt dat er toekomst zit in deze aanpak”, besluit Amendolara.

Besmette ijsjes, frisdrank en vlees, maar na kwarteeuw nog geen uitklaring van MPA-schandaal

2025-05-07T14:21:17+02:00

“Ik ben inmiddels 68 jaar. Ik ben bang dat ik de afsluiting van deze zaak niet meer zal meemaken.” Nederlander Peter Claessen was lange tijd hoofd van Rined, vandaag Looop, een veevoederbedrijf uit Venlo. Aan het begin van de eeuwwisseling raakte zijn veevoeder gecontamineerd met medroxyprogesteronacetaat of MPA, een synthetisch hormoon gelijkend op progesteron. De onverklaarbare toename aan doodgeboren en misvormde biggen en zieke zeugen, was het eerste teken aan de wand van een systematische afvalfraude.Zwartepiet toegeschovenVeevoederbedrijven zoals Rined stonden in het oog van de storm. Dat het veevoederbedrijf in deze slachtoffer was en geen dader, werd later duidelijk. Rined kocht middelen bij het veevoederbedrijf Zeeland Voeders, dat op zijn beurt grondstoffen aankocht bij Bioland, een klein bedrijfje gespecialiseerd in de opwaardering van restromen. Op deze manier kwamen zowel MPA als het kankerverwekkende 17-beta-oestradiol in de dierlijke keten terecht.Bioland leverde in eerste instantie aan limonadeproducenten Puck Limonade en Pura Bronnen, en aan Jacques IJs. Dat gebeurde sinds het jaar 2000. In 2002 is Bioland failliet gegaan en zat er nog glucose in de tanks. De curator heeft toen gevraagd aan Bioland of men nog iets kon doen met de inhoud, en toen is het bedrijf richting veevoeders beginnen kijken. Alle contaminatie met veevoeder dateert dus van na dat faillissement.”“Diverse boeren signaleerden gezondheidsproblemen met hun biggen, en zo ging de zaak bij ons als eerste aan het rollen”, zegt Claessen. “Wij waren de eersten waar het hormoon werd vastgesteld, en dus kregen wij de zwartepiet toegeschoven.” Enorme reputatieschadeClaessen houdt zich de hand op het hart dat Rined in eer en geweten heeft gehandeld. “Rined hoefde geen onderzoek te doen naar de herkomst van de glucose, want Zeelandvoeders was GMP-gecertificeerd”, zegt hij. “Bovendien was glucose geclassificeerd als een product zonder risico.”De reputatieschade en diverse schadeclaims kwamen toch in eerste instantie bij Rined terecht. Dat de malafide praktijken zich hogerop aan de keten bevonden – dus niet bij de veevoederbedrijven en niet bij de frisdranken- en ijsjesproducenten, maar wel bij een afvalverwerker die werkte met reststromen van een Iers farmabedrijf – maakte dat de aandacht op termijn verschoof. Maar intussen had Rined geleden onder het schandaal. Tot op vandaag heeft Claessen een schadeclaim liggen tegenover de schuldige bedrijven, maar de juridische procedures blijven decennialang aanslepen. Schade volksgezondheid tot vandaag onbekendMaar laat ons even de financiële schade achterwege laten en focussen op de volksgezondheid. Dat het hormoongehalte in het veevoeder zo ernstig was dat 50.000 varkens werden geruimd wegens onveilig voor humane consumptie, voorspelde niet veel goeds voor de vele producten, waaronder limonade, die rechtstreeks door mensen werden geconsumeerd. De dosissen MPA en Oestradiol aangetroffen in deze producten, waren immers een veelvoud van de veiligheidsmarge.Hoeveel schade er precies is aangericht, is tot op vandaag onduidelijk. In 2005 heeft de Nederlandse organisatie Wakker Dier een rapport van de Nederlandse politiedienst KLPD gelekt, waaruit bleek dat het gevaar ten tijde van de crisis alleszins veel groter was dan aanvankelijk werd meegedeeld. Daarin staat het volgende te lezen: “De symptomen als gevolg van directe blootstelling aan MPA doen zich voor op het gebied van de voortplanting, menstruele cyclus, geslachtsorganen, urinewegen, hart en bloedvaten, maagdarmkanaal, huid, slijmvliezen en geestelijk welzijn. De stof is mogelijk carcinogeen. (...) De risico’s bestaan zelfs bij geringe doses en voor geen enkele stof kan een kritische drempel worden vastgesteld." Veevoedersector initieel met de vinger gewezen"Uit het informatieonderzoek komt het beeld naar voren dat de MPA-affaire slechts één van de vele voorbeelden is van de malversaties in de productie van en handel in veevoeder", klinkt het nog. "Er zijn aanwijzingen dat ernstige overtredingen van de diervoederwetgeving nog steeds plaatsvinden en een structureel karakter lijken te hebben. Medewerkers van de AID duiden de varkenssector aan als één van de grootste afvalverwerkers van Nederland."Het rapport toont aan dat Bioland niet het enige bedrijf was dat rond de eeuwwisseling afvalstromen versluisde via landbouwproducten. Zo zouden onder meer zuiveringsslib, compost en afvalslib in de productie van onder andere bodemverbeteraar voor landbouwgrond zijn terechtgekomen.Maar ook deze onthullingen kwamen slechts jaren na de feiten, wat een deel van de verklaring is waarom dit schandaal ondanks zijn omvang slechts beperkt is blijven nazinderen in het collectieve geheugen. Journalisten werden aanvankelijk onjuist of onvolledig geïnformeerd over de zaak. Wanneer de contaminatie in 2002 voor het eerst aan het licht kwam, reageerde toenmalig Nederlands landbouwminister Cees Veerman dat er geen gevaar was voor de volksgezondheid. Dat bleek dus niet te kloppen. Ik begrijp niet waarom België de gevolgen voor de volksgezondheid – met name bij zwangere vrouwen - nooit grondig heeft onderzocht. De Nederlandse politicus en advocaat Toine Manders (CDA) adviseert Claessen in deze zaak en blijft verbolgen over de Nederlandse en Belgische aanpak van het schandaal. “Ik begrijp tot op vandaag niet waarom Veerman zich niet burgerlijke partij heeft gesteld tegen de vervuiler”, zegt Manders. “Bovendien begrijp ik niet waarom België de gevolgen voor de volksgezondheid – met name bij zwangere vrouwen - nooit grondig heeft onderzocht. Intussen buit de vervuiler alle mogelijke juridische procedures uit om decennialang de verantwoordelijkheid te ontlopen." "Erger dan de dioxinecrisis"De ware ernst van de crisis werd pas meer dan een decennium later duidelijk, in 2017, wanneer een bron een rapport van de Belgische gerechtelijke politie heeft doorgespeeld aan de Nederlandse onderzoeksjournalisten van De Correspondent. Ook VILT heeft dit rapport kunnen inkijken. De Correspondent beschuldigt de Nederlandse regering dan ook van een doofpotoperatie. De nieuwssite gespecialiseerd in onderzoeksjournalistiek beschrijft de zaak uitgebreid in een driedelige reeks.De vaststellingen laten weinig aan de verbeelding over. "Insiders bij het federale agentschap voor de veiligheid van de voedselketen omschreven de door Bioland veroorzaakte contaminatie zo omvangrijk dat in vergelijking de dioxinecrisis van 1999 een peulschil was", staat in het rapport. Bioland had geen vergunning om middelen te leveren voor de productie van levensmiddelen of mengvoeders, maar deed het toch. Wanneer inspecteurs op 4 juli 2002 arriveerden voor een bedrijfscontrole, was het hele bedrijf ontruimd. Zowel het personeel als de boekhouding waren verdwenen. De inspecteurs achterhaalden wel dat onder meer het Ierse bedrijf Wyeth leverde aan Bioland, en dus werden de lokale diensten geïnformeerd. De Ierse controlediensten bevestigden later dat Wyeth wel degelijk de leverancier was van de schadelijke producten die later bij Bioland zijn verzeild. Farmabedrijf Wyeth verhandelde de afvalstoffen onder het mom van suikerwater aan Bioland. Ierse farmareus op de hoogteVolgens Claessen toont het auditverslag van Wyeth bij Bioland, dat de Ierse farmareus wel degelijk op de hoogte was dat hun reststromen terechtkwamen in dierlijke en humane voeding. Claessen vindt dan ook dat het bedrijf al decennialang zijn juridische verantwoordelijkheid ontloopt. “Al die boeren met dode of misvormde biggen, zeugen die niet konden bevallen met hun droog geboortekanaal… dan wil ik niet denken aan hoe ernstig de gevolgen zijn wanneer een mens het drinkt. Wat daadwerkelijk ook gebeurd is. En de farmareus komt er zomaar mee weg”, zegt Claessen.Eerder in VILT haalde FAVV-CEO Herman Diricks het MPA-schandaal aan als één van de meest memorabele momenten uit zijn carrière. “De gevolgen bleven niet binnen de landsgrenzen van Nederland, internationaal moesten veel producten teruggeroepen worden”, zegt Diricks. “Het MPA-incident onderstreepte de noodzaak van traceerbaarheid en de complexiteit ervan. Toen werd zeer duidelijk dat tracering geen rechtlijnig proces is, maar een vertakt netwerk waarin één leverancier tien afnemers heeft, die op hun beurt weer 100 andere bedrijven bevoorraden.”Blijven wachten“Het hof heeft in hoger beroep het farmabedrijf veroordeeld om 50 procent van onze schade te vergoeden. Maar nu is er discussie over de hoogte van de schade. En in die schadestaatprocedure zitten we nu. We zijn al 23 jaar verder. We zouden 20 mei een volgende zitting hebben in Amsterdam, maar ik vernam net dat de zaak is opgeschoven naar 29 september. Dus ze krijgen er weer een half jaar bij.”Wyeth Pharmaceuticals werd in 2009 opgekocht door farmareus Pfizer. Het bedrijf heeft dus ook de rechtszaken van Wyeth ‘geërfd’. Pfizer zelf wenst echter niet te reageren op de lopende procedures. “Helaas zijn wij op dit moment niet in de positie om commentaar te geven op deze kwestie”, aldus het bedrijf.

EU krijgt gedeeltelijk gelijk in eerste dispuut met Verenigd Koninkrijk sinds brexit

2025-05-07T10:41:29+02:00

Zandspieringen zijn dunne, zilverkleurige visjes die een belangrijke rol in het ecosysteem spelen omdat ze een geliefkoosde prooi voor zeevogels en andere vissen zijn. Ze vormen het voorwerp van een geschil sinds de Britse regering in maart 2024 een visverbod invoerde om de neergang van de soort tegen te gaan, alsook van de dieren die ervan afhangen om zich te voeden. Schending vrijhandelsakkoord?De EU argumenteerde dat het verbod disproportioneel is en een schending vormt van het vrijhandelsakkoord dat sinds de brexit de toegang van Europese vissers tot Britse wateren regelt. Ze lanceerde de procedure voor geschillenbeslechting die het verdrag voorziet, maar een vergelijk bleef uit, waardoor het geschil uiteindelijk in oktober in Den Haag belandde. Het hof bevestigt nu dat het Verenigd Koninkrijk het verdrag heeft geschonden doordat het heeft nagelaten om het proportionaliteitsbeginsel toe te passen. "Het Verenigd Koninkrijk schendt de verplichting om volledige toegang tot zijn wateren te verlenen voor de visserij op zandspiering", zo luidt het in een mededeling. Londen moet "de nodige maatregelen nemen" om zich te schikken naar het verdict. Verbod op vissen van zandspiering gehandhaafd?De Britse regering liet echter verstaan dat het verdict haar niet verplicht om de Europese vissers opnieuw toegang te bieden tot de Engelse wateren. Zo bevestigde het hof dat het verbod was ingevoerd op basis van de beste wetenschappelijke adviezen. Een woordvoerder sprak van "een procedurefout" die Londen zou moeten herstellen. De Europese Commissie is de beslissing nog "aan het analyseren", reageerde een woordvoeder in Brussel. De Commissie trad in dit geschil voornamelijk op voor de Deense vissers, die zo'n 96 procent van de Europese vangstquota voor deze soort opsouperen. De vangst is goed voor bijna 50 miljoen euro per jaar. Nieuwe onderhandelingenHoewel de EU en het Verenigd Koninkrijk sinds de oorlog in Oekraïne steeds meer toenadering tot elkaar zoeken, blijft de visserij een gevoelig thema. De toegang van Europese vissersboten tot Britse wateren is gegarandeerd tot juni 2026. Er lopen gesprekken over een verlenging, die gekoppeld zouden zijn aan de onderhandelingen over een defensie-akkoord. Op 19 mei vindt een Europees-Britse top plaats in Londen.

? #Veldvloggers: Van stal tot bos: de vrije-uitloopkippen van Mitch

2025-05-07T14:00:31+02:00

In deze video neemt pluimveehouder Mitch je mee achter de schermen van zijn leghennenbedrijf, waar zijn kippen genieten van ruimte, frisse lucht en... een eigen bos! Want ja, de kip is van nature een bosdier. Dierenwelzijn staat hier voorop: van vrije uitloop tot pikstenen en slimme manieren om stress te verminderen. Loop mee doorheen het landbouwbedrijf en ontdek hoe Mitch zich dagelijks inzet voor het welzijn van zijn hennen. Een eerlijke blik in het leven van de boer én zijn kippen!

PC Fruit onderzoekt inzet van elektrische tractoren in de Vlaamse fruitsector

2025-05-09T10:34:21+02:00

De fruitteelt staat onder toenemende druk om duurzamer te produceren, onder andere door eisen van supermarkten en fruitveilingen. "Supermarkten hechten steeds meer belang aan hoe duurzaam de producten die ze aanbieden geproduceerd worden. Om duurzaam fruit te kunnen verkopen aan de supermarkten, verwachten fruitveilingen van telers dat ze zo duurzaam mogelijk te werk gaan", vertelt directeur Dany Bylemans van Pcfruit aan VRT. Om de sector verder te verduurzamen, is het volgens Bylemans nodig om nieuwe technieken uit te testen.Elektrisch versus traditioneelDe komende weken test het proefcentrum de elektrische tractor uit in de praktijk. Het motorvermogen van 70 pk ligt een pak lager dan traditionele modellen met een verbrandingsmotor. Toch ziet Bylemans daar geen struikelblok. "Elektrische voertuigen zetten energie veel efficiënter om in kracht. Net zoals bij een elektrische auto heb je bij het optrekken een onmiddellijke respons”, aldus Bylemans.Met een volle batterij kan de tractor zeven uur lang werkzaamheden uitvoeren. Door de batterij is het voertuig wel zwaarder, wat vooral bij nat weer een nadeel kan zijn voor de bodem. Ook ligt de prijs voorlopig hoger dan die van de klassieke tractoren. Een exacte prijs is nog niet bekend, gezien het om een prototype gaat. Hiertegenover staat dan weer dat de elektrische tractor goedkoper moet zijn in onderhoud en verbruik. Rijdende batterijVolgens Beylemans is een elektrische tractor vooral interessant voor telers die zelf zonne-energie opwekken door bijvoorbeeld zonnepanelen op een loods of boven fruitbomen (agrivoltaics). De landbouwer kan hiermee zijn tractor opladen en het gebruik van fossiele brandstoffen vermijden. Daarnaast functioneert de tractor ook als mobiele stroombron in het veld. Dat kan voor de teler handig zijn om snoeischaren op te laden, die worden steeds vaker elektrisch. Het elektrisch aangedreven landbouwvoertuig beschikt naast een krachtige batterij, ook over camera’s die de gewassen kunnen monitoren. Dit is kostenbesparend en biedt de mogelijkheid om in de toekomst volledig zelfstandig rond te rijden. Pcfruit is ervan overtuigd dat elektrische en autonome tractoren geleidelijk aan een vaste plaats zullen krijgen in de sector. Eerdere test met autonome elektrische tractorenRuim één jaar geleden testte fruitteler Wolfcarius en Colruyt Group een zelfrijdende, elektrische tractor uit Gottem, bij Deinze. De Monarch MK-V van Amerikaanse makelij werd enkele weken ingezet voor standaard boomgaardwerkzaamheden zoals maaien, spuiten, sproeien en het transporteren van goederen. Initiatiefnemer Colruyt Group is positief over de eerste resultaten. “Elektrische tractor heeft geen ‘directe emissies’ tijdens het rijden. Hiermee kunnen boeren hun CO2-uitstoot verlagen. Gemiddeld ongeveer 12 ton CO2 eq/jaar voor een smalspoortrekker”, aldus het bedrijf. “De batterijduur is in het gamma van de elektrische smalspoortrekkers de top. Afhankelijk van de activiteit en de omstandigheden varieert de autonomie tussen acht tot tien uur. De batterij is inwisselbaar waardoor het kansen biedt om na omschakeling verder te rijden.” Om duurzaam fruit te kunnen verkopen aan de supermarkten, verwachten fruitveilingen van telers dat ze zo duurzaam mogelijk te werk gaan Nog niet 100% op punt “Met een chauffeur rijdt de tractor op een manier die heel erg lijkt op een diesel tractor. Ook de afmetingen van het voertuig zijn vergelijkbaar. Door de elektrische kracht bij acceleratie heeft hij geen moeite op moeilijke terreinen, ook door de goede gewichtsverdeling. Ook de halfautomatische modus is handig om de aandacht van de chauffeur te verdelen over verschillende aandachtspunten bij het uitvoeren van een taak”, aldus Colruyt. Volgens de retailgroep blijkt uit de test evenwel dat het model in volledig autonome modus soms nog wat training nodig heeft om nieuwe situaties in te schatten, of om virtuele blockages te kunnen overrulen. Ook de grotere draairichting en het feit dat het model nog niet 100 procent aangepast is aan de Europese markt (bv open cabine) zijn volgens Colruyt nog werkpunten.Toekomst van autonome elektrische tractoren in de fruitteeltHoewel elektrificatie en zelfrijdende tractoren een nieuwe manier van mens-machine-interactie in de landbouw vragen, biedt deze trend volgens Colruyt een groot potentieel. “Eens het bedrijf getransformeerd is in opbouw van taken en processen, biedt het een grote stabiliteit en verhoogde efficiëntie. En dat resulteert in een kostenreductie. Hiernaast biedt ook de vergaarde data een opportuniteit om de taken en processen continu te blijven optimaliseren”, besluit het bedrijf.

Italië ontdekt opnieuw miljoenenfraude met Europese landbouwsubsidies

2025-05-07T14:05:47+02:00

Volgens het onderzoek heeft een criminele organisatie tussen 2018 en 2022 onrechtmatig meer dan 12,5 miljoen euro verkregen door één van haar bedrijven, gevestigd in Salerno, valselijk voor te stellen als een producentenorganisatie (PO). Een PO is een erkende groep boeren met recht op EU-financiering.Uit onderzoek blijkt dat de verdachten verschillende documenten vervalsten zodat het bedrijf schijnbaar voldeed aan de essentiële vereisten van de status van PO volgens de EU-wetgeving. Dit bedrijf zou onder meer de regio Campanië en het Italiaanse agentschap voor landbouwsubsidies (AGEA) hebben misleid, maar ook de EU, door ten onrechte GLB-subsidies te claimen.De Italiaanse financiële politie heeft 12 personen onder huisarrest geplaatst en beslag gelegd op de financiële activa van hen en de betrokken bedrijven voor een totaalbedrag van 9.660.813,89 euro.Niet de eerste keerHet voorval doet denken aan een gelijkaardige fraudezaak in Abruzzo. Lina Calandra, docent natuurwetenschappen aan de Universiteit van L’Aquila, ontdekte in haar onderzoek dat een aanzienlijk deel van de 35 miljard euro aan Italiaanse GLB-fondsen ten onrechte geclaimd werden. In Abruzzo reeg de maffia miljoenen aan subsidies binnen met fictieve veebedrijven. De boerderijen bestonden op papier, maar een plaatsbezoek toonde aan dat het om lege heuvels ging.Bij deze zaak werd er indertijd vijf miljoen euro in beslag genomen, maar volgens de Italiaanse media zou dat slechts een fractie zijn van de werkelijk gefraudeerde bedragen.

Pluimveeverwerkend bedrijf opnieuw voor rechter wegens geurhinder: openbaar ministerie vraagt sluiting

2025-05-07T13:59:01+02:00

Empro Europe is een bedrijf dat sinds 2015 eiwitten recupereert uit slachtafval van kippen, zoals kippenpluimen, -ruggen, en -nekken, en het transformeert in een poeder dat gebruikt wordt voor visvoeder, veevoeder en ook voor voer voor huisdieren. Sinds 2023 wordt het poeder ook omgezet naar vloeibare vorm zodat het kan gebruikt worden als biostimulant in de landbouw. Het bedrijf, dat onderdeel is van voedingsgroep Damaco, maakt daarbij gebruik van een gepatenteerde techniek. Nood aan nieuw concept qua bedrijfsvoering?Sinds Empro Europe zijn activiteiten op het industrieterrein Hoogveld in Dendermonde startte, werd er al verschillende keren geprotesteerd aan het bedrijf. Volgens omwonenden is de geurhinder ondraaglijk. Er volgden al verschillende procedures rond de vergunningen en in 2020 oordeelde de deputatie dat mogelijk geopteerd moet worden voor een compleet nieuw concept qua bedrijfsvoering en zuiveringstechnieken, eventueel op een andere locatie die minder geurgevoelig is.Het bedrijf tekende beroep aan tegen die beslissing en toenmalig Vlaams minister voor Omgeving Zuhal Demir boog de beslissing van de deputatie om in een schorsing voor een periode van minstens drie maanden.In 2021 werd het bedrijf door de correctionele rechtbank in Dendermonde veroordeeld tot een boete van 56.000 euro voor verschillende inbreuken op de milieuwetgeving in 2018 en 2019. Het exploitatieverbod waar het parket om gevraagd had, werd toen echter niet opgelegd. De firma tekende geen beroep aan, maar de klachten hielden aan. Faillissement dreigt bij sluitingEmpro moest zich deze week voor de Gentse correctionele rechtbank verantwoorden voor inbreuken die dateren van 2023 en 2024. Ook de zaakvoerder werd gedagvaard. Het openbaar ministerie vroeg 8.000 euro boete voor de man en 40.000 euro boete voor het bedrijf. "De hinder blijft maar duren en we hebben de laatste strohalm bereikt", stelde de aanklager, die een exploitatieverbod vorderde.Het bedrijf vroeg de vrijspraak en gaf de rechtbank mee dat het voor 100 mensen direct en indirect voor tewerkstelling zorgt. "We zijn een milieu-innovatief bedrijf in de groene sector", stelde de advocaat van de vennootschap. "Als deze vordering toegekend wordt, gaan we failliet. We zijn een hinderlijk bedrijf, maar geen abnormaal hinderlijk bedrijf. We zitten in een industriegebied met de nodige afstand en we zijn 100 procent vergund op dit moment."“Empro doet er alles aan om abnormale geurimpact te vermijden", pleitte de verdediging. "Het probleem voor de buren is de dagdagelijkse productie, maar er is geen abnormale hinder. Er mogen dan wel klachten zijn rond geurhinder, uit de objectieve metingen die wij hebben blijkt dat er geen recurrente, structurele geurhinder is."De uitspraak valt op 3 juni.

Droogtecommissie roept landbouwers op om water zoveel mogelijk vast te houden

2025-05-07T15:43:25+02:00

Laagste neerslagpeil in 132 jaarDe afgelopen twee maanden is er uitzonderlijk weinig regen gevallen in Vlaanderen. Volgens het KMI viel er in maart en april amper 27,8 millimeter neerslag in Ukkel, de laagste waarde in 132 jaar. Het langjarig gemiddelde bedraagt 106 millimeter. In het westen van het land viel er bovendien nog minder regen. In de regio Gent bijvoorbeeld viel er amper 12 à 13 millimeter regen op twee maanden tijd, net zoals in delen van West-Vlaanderen.Dat er enorme verschillen zijn tussen regio’s blijkt uit cijfers die de Vlaamse Milieumaatschappij bekendmaakte. In Liedekerke bijvoorbeeld regende het in april het minst: amper 4,7 millimeter. Het Limburgse Neeroeteren kreeg dan weer de meeste regen. Daar viel 46,6 millimeter, al is dat nog steeds niet meer neerslag dan normaal in april. Met hier en daar wat regenval tijdens de eerste meidagen, kondigt deze maand zich opnieuw aan als zeer droog. Het KMI voorspelt de komende 14 dagen geen regen. Uiteenlopende grondwaterstandenDat heeft op verschillende plekken geleid tot een snelle daling van de waterpeilen en afvoeren. Op de meeste plekken is het waterpeil al laag, maar nog binnen de normale waarden voor deze tijd van het jaar. In een beperkt aantal waterlopen staat het water te laag. De grondwaterstanden in Vlaanderen lopen uiteen. In het westen en noorden staat het peil laag tot zeer laag voor de tijd van het jaar. Volgens VMM is dit het geval in 51 procent van de meetplaatsen. In het oosten varieert de waterstand dan weer van laag tot hoog.Dat de situatie op veel plaatsen nog niet alarmerend is, is vooral te danken aan de overvloedige regen van vorig jaar waarbij de waarden maand na maand boven het gemiddelde lagen. Dat is ook het grote verschil met de voorjaarsdroogte die we in 2020 en 2022 hebben gekend. Zeker in 2022 was het toen opmerkelijk droger in de aanloop van het voorjaar. Code geel en tips voor landbouwersBegin deze week hebben de Vlaamse droogtecommissie en de adviesgroep droogte overlegd om de actuele situatie van het waterpeil in Vlaanderen te bekijken. Ze hebben besloten om het beheersniveau voor het waterbeleid te behouden op code geel. Dat wil zeggen dat de waterbeheerders waakzaam zijn en preventieve maatregelen nemen om water te besparen.De commissie en adviesgroep geven ook twee tips aan landbouwers om dat zo goed mogelijk te doen. Zo kunnen ze bijvoorbeeld kleine stuwen optrekken om het waterpeil op niveau te houden. Daarnaast kunnen boeren ook de drainage stoppen of beperken zodat het beschikbare water niet verloren gaat. Momenteel is er nog geen sprake van een tijdelijk verbod om water te onttrekken uit onbevaarbare waterlopen. Droogte in groot deel van EuropaNiet alleen in Vlaanderen is het dit voorjaar heel droog. Volgens het Joint Research Centre van de Europese Commissie worden grote delen van Centraal- en Oost-Europa getroffen door de droogte. Ongeveer een derde van de oppervlakte in Europa zou momenteel te kampen hebben met te weinig neerslag, stelt het European Drought Observatory. Vooral in het Middellands Zeegebied rond Cyprus, Griekenland en Turkije, en in de Baltische Staten is het heel droog. Dat betekent dat ook de grote graanproducerende landen zoals Polen en Oekraïne getroffen worden. In andere gebieden is er dan weer uitzonderlijk veel neerslag gevallen. Zo kregen Portugal, Spanje, Zuid-Frankrijk en delen van Italië veel meer regen dan de rest van Europa.Niet alleen viel er minder regen, ook de temperaturen waren gemiddeld hoger dan gemiddeld in grote delen van Europa. Dit verergert dan ook het effect van het langdurig gebrek aan neerslag. Wetenschappers voorspellen bovendien dat de temperaturen de komende maanden tot en met juli hoger zullen zijn dan normaal. De voorspellingen voor de neerslag, zijn minder duidelijk. Sommige voorspellingen wijzen volgens het JRC-rapport op drogere omstandigheden in grote delen van Noord-Europa, waaronder het Verenigd Koninkrijk, delen van Duitsland en de Benelux-landen.Ook in Noord-Afrika en het Midden-Oosten is het momenteel heel droog.

Voorjaarswerk verloopt pak vlotter dan vorig jaar, maar droogte baart boeren zorgen

2025-05-07T18:24:19+02:00

Aardappelen geplant, wachten op regenPieter Van Oost, adviseur plantaardige productie van Boerenbond, kreeg dit jaar diverse meldingen van aardappeltelers die op hun pootgoed moesten wachten. “Door het goede weer en de ideale veldomstandigheden wilden veel boeren op hetzelfde moment hun aardappelen planten. Dit leverde de nodige logistieke uitdagingen op bij de leveranciers van pootgoed”, klinkt het. “Dat er veel te laat duidelijkheid was over de aardappelcontracten voor 2025 heeft die problemen in de hand gewerkt.”Belgapom bevestigt dat de voorjaarscampagne bij de boeren naar behoren verloopt en alles op tijd in de grond zit. “Dat is een enorm contrast met vorig jaar toen het acht weken regende en sommige landbouwers pas in juni konden uitplanten.” In sommige gevallen waren boeren vorig jaar nog later. Zo had Guido Willemse uit Weelde bijvoorbeeld zijn laatste aardappelen pas in juli gepoot. Vandaag staat de Kempenaar, die onder meer ruim 200 hectare aardappelen teelt, een stuk verder in zijn voorjaarswerk. “We hebben nog maar een paar dagen te gaan”, laat hij weten. Wel wordt de boer geplaagd door de droogte. “Om aardappelen te kunnen planten, moet je ruggen maken en de grond is nu zo droog dat de ruggen uit elkaar vallen. We moeten daarom beregenen om te kunnen planten." Extra groeidagen voor bietenOok de bieten gingen vorig jaar extreem laat de grond in. Dat zorgde voor groeiachterstand en een matige opbrengst. “Nu zit het bietenzaad al enkele weken in de grond”, vertelt Van Oost. "En dat is maar goed ook. Bieten hebben hun groeidagen nodig om vervolgens richting het einde van de teelt suiker te kunnen aanmaken. Vorig jaar was het aantal groeidagen te beperkt”, vervolgt hij. Door de droogte worden er wel her en der problemen met de opkomst gemeld, weet de Boerenbondadviseur. Volgens hem wordt er al volop beregend in Vlaanderen in diverse teelten. “Zeker in de startfase, als de zaadjes ontkiemen, is dat belangrijk. Vooral op zwaardere grond zorgt de droogte voor een korst waar de wortels van het ontkiemde zaadje moeilijk door geraken. Door te beregenen wordt de korst zachter en vergemakkelijkt de beworteling. Vele planten met fijn zaad zijn zeer broos in het begin van hun groei.” Uien ondergewerkt door slechte opkomstDat geldt bijvoorbeeld voor uien. Bij Ingro, de coöperatie van industriële groentetelers, horen we dat de opkomst van uien onregelmatig en in sommige gevallen erbarmelijk is. “In een aantal gevallen is het zaad daarom al weer ondergewerkt”, vertelt Hilde Dhuyvetter. Zij geeft aan dat de industriële groenten die gezaaid moeten worden (wortel, ui en spinazie) over het algemeen meer hinder ondervinden van de droogte dan de industriële groenten die geplant moeten worden, zoals bloemkool en spruitkool.Alhoewel het zwaartepunt van de industriële groenteteelt later in het jaar valt, werden al veel groenten volgens planning gezaaid of geplant. Dhuyvetter: “De eerste vrucht bloemkool is allemaal geplant en momenteel worden de spruitkolen al in de grond gestoken. Daarbij zien we ook dat er in sommige gevallen al beregening wordt toegepast.”De grondvochtigheid varieert sterk van regio per regio en dat vertaalt zich in de opkomst van gewassen. In bijvoorbeeld de bietenteelt is het in het zuiden en oosten van België behoorlijk gesteld met de opkomst, maar zijn er wel problemen in het westen van het land. “In Henegouwen en het westen van Vlaams-Brabant heeft het na de inzaai niet geregend en is er op heel wat percelen nauwelijks sprake van een voldoende opkomst”, vertelt Erwin Boonen, directeur grondstoffen bij Tiense Suiker. De droogte is voor de bietentelers nog geen reden tot paniek. “Maar een paar goede regenbuien zou zeer welkom zijn”, zeggen Boonen en Van Oost onafhankelijk van elkaar. Zorgwekkende ziektes in bietenteeltBehalve de droogte heeft de bietensector ook zorgen over twee nieuwe ziektes die vooral in Duitsland het voorbije jaar schade hebben aangericht. Het gaat om het 'syndroom van basses richesses' (SBR) en de Rubbery Taproot Disease (RTD), oftewel rubberen wortelziekte. Beide ziektes zijn bacteriële ziektes en worden overgedragen door de cicade. Cicaden zijn verwant aan de plantenluizen en zijn in staat enkele honderden meters per dag af te leggen, van veld naar veld. Waar de bietensector al wat meer ervaring heeft met SBR en er ook tolerante bietenvariëteiten bestaan, staan de telers momenteel machteloos tegenover RTD. Beide ziektes hebben een verminderde opbrengst en suikergehalte van de bieten tot gevolg. “Als een bietenteler hierdoor getroffen wordt, heeft hij tot 25 procent minder opbrengst”, vertelt Boonen. Volgens hem is er geen duidelijke verklaring waarom de ziekte de voorbije twee jaar geëxplodeerd is in Duitsland. “Is de cicadepopulatie explosief toegenomen door het verdwijnen van een aantal bestrijdingsmiddelen of heeft het te maken met warmere nachten en winters de voorbije jaren?”, geeft hij enkele mogelijke verklaringen. “Tot op heden is de ziekte nog niet in Vlaanderen aangetroffen, maar wij houden de situatie goed in het oog.”Ook Boerenbond houdt de situatie over deze ziektes nauwlettend in de gaten. Want RTD kan bijvoorbeeld ook de aardappelen aantasten. “Wij gingen daarom de voorbije maanden bij beleidsmakers langs met een actieplan voor gewasbeschermingsmiddelen omdat we in de problemen komen met verschillend teelten", aldus de landbouworganisatie.Laatste mais na eerste snede grasIn de veevoederteelten loopt het seizoen vooralsnog op rolletjes. De eerste boeren zijn medio april begonnen met de inzaai van mas en Gert Van de Ven, verbonden aan de Hooibeekhoeve en het Landbouwcentrum voor Voedergewassen, schat dat momenteel zo’n 70 procent van de percelen ingezaaid zijn. "Voor mais is de droogte vooralsnog geen probleem. De vochtige gronden volstonden om de mais te doen ontkiemen en de groei verloopt goed", stelt hij. De percelen die nog ingezaaid moeten worden, zijn veelal de percelen waar rundveehouders een eerste snede gras maaien. “Vorige week is er al veel gemaaid”, aldus Van de Ven. Volgens hem wisselt de kwaliteit van het gras van perceel tot perceel, maar over het algemeen ziet hij "geen reden tot klagen”.Het verhaal van Van de Ven wordt bevestigd door Thomas Truyen, agronoom en marketingverantwoordelijke bij Limagrain. “Als eerste vrucht is maïs volledig ingezaaid in Vlaanderen. Momenteel worden de percelen ingezaaid waar de voorbije dagen gras gemaaid is.” Het is op deze percelen dat Truyen wel wat moeilijkheden voorspelt in sommige regio’s. “Vooral in Oost- en West-Vlaanderen is het erg droog en zou de opkomst wel eens moeilijk kunnen verlopen als regen nog veel langer uitblijft.”

Kennisportefeuille uit startblokken: betalen voor advies blijkt struikelblok voor boeren

2025-05-07T19:05:09+02:00

De kennisportefeuille is een subsidiemaatregel die landbouwers moet stimuleren om bedrijfsspecifieke adviezen aan te vragen of een opleiding te volgen, te vergelijken met de kmo-portefeuille. Voor de periode 2024-2025 krijgt elke actieve landbouwer een budget van 2.000 euro waarmee hij tot 70 procent van de kosten van een relevante opleiding of advies terugbetaald krijgen. Dertig procent legt hij zelf bij.De meeste erkende vormingen en adviesdiensten hebben een ecologische inslag zoals bodemkwaliteit, bemesting, gewasbescherming, emissies en agro-ecologische praktijken. Maar de kennisportefeuille heeft ook enkele trajecten met een economische insteek, zoals advies over bedrijfstoekomstmogelijkheden of opleidingen in bedrijfsbeheer. Klimaatscans populairstSinds de lancering in december vorig jaar werden 398 steunaanvragen ingediend, waarvan 364 aanvragen om een advies te krijgen en 34 steunaanvragen om een vorming te volgen. Een opvallende trend is de interesse naar klimaatscans: maar liefst 65 procent van alle aanvragen valt onder dit type. Met een klimaatscan krijgt een melkveehouder een grondige inkijk in de klimaatimpact van zijn bedrijf en welke maatregelen het meest geschikt zijn om deze impact te verlagen.Daarin is het Melkcontrolecentrum (MCC-Vlaanderen) veruit de populairste aanbieder. “De kennisportefeuille heeft de interesse in de klimaatscans doen toenemen”, duidt Mich Gillis van het MCC-Vlaanderen. “Daarnaast speelt ook de timing van belang, binnen de zuivelsector ligt de focus momenteel sterk op het verkleinen van de ecologische voetafdruk. Maar voor sommigen is de kennisportefeuille zeker het duwtje in de rug om een klimaatscan uit te voeren.” PAS-adviezenOok agrarisch adviesbureau DLV (United Experts) is een populaire verlener van advies via de kennisportefeuille. “Doordat veel veehouders door de stikstofwetgeving hun bedrijfsvoering ingrijpend moeten aanpassen, krijgen we momenteel veel adviesaanvragen over heroriëntering. Landbouwers krijgen in deze adviezen duidelijkheid over hun PAS-referentie en wat ze ermee kunnen doen in de toekomst,” vertelt Delphine Druant van DLV (United Experts).Naast de PAS-adviezen wordt bij DLV momenteel ook veel begeleiding bij bedrijfsovernames aangevraagd via de kennisportefeuille. “Dit zijn adviezen met zowel een economische als sociale insteek”, duidt Druant. “Door de onzekerheden van de afgelopen jaren lagen deze adviezen een tijd stil, maar nu beginnen zowel oudere als jonge landbouwers opnieuw na te denken over de toekomst van hun bedrijf.”Het West-Vlaams onderzoeks- en adviesinstituut Inagro is de derde populairste adviesverlener via de kennisportefeuille. Al kan er van een boost niet onmiddellijk gesproken worden: de meeste aanvragen waren een verderzetting van begeleidingstrajecten bij reeds bestaande klanten. “Maar we zijn alvast tevreden met het algemene kader dat de kennisportefeuille biedt voor adviesverlening. Het laat ons enerzijds toe om op een betaalbare manier individueel advies aan te bieden en het geeft anderzijds de landbouwer de kans om hiervan gebruik te maken”, klinkt het. Het inloggen op het e-loket vormt een drempel, jammer genoeg werkt de kennisportefeuille niet met volmachten om dit te verhelpen Onbekend bij landbouwersToch hebben de meeste landbouwers de kennisportefeuille nog niet ontdekt volgens DLV en Inagro. Omdat de introductie pas vorig jaar in december gebeurde, is het logisch dat de kennisportefeuille nog moet groeien. De groeimarge is in elk geval nog vrij groot want Vlaanderen telt momenteel 14.830 actieve landbouwers die er gebruik van kunnen maken. “De kennisportefeuille zou nog veel meer onder de aandacht gebracht mogen worden”, klinkt het bij zowel Inagro als DLV.Het Agentschap Landbouw en Zeevisserij laat daarbij weten dat er momenteel ingezet wordt op een gerichte communicatie: “Op Agriflanders was de kennisportefeuille één van de thema’s op onze beursstand. Ondertussen blijven we landbouwers aanmoedigen om de kennisportefeuille aan te wenden door onder meer een socialemediacampagne en een reportage op PlattelandsTV.”Inloggen is een drempelBeide adviesinstanties zien alvast nog enkele verbeterpunten om de groei te stimuleren. “De aanvraag ervan via het e-loket is vrij complex, landbouwers hebben er een handleiding voor nodig. In vergelijking met KRATOS, het vorige adviessysteem, is ook de administratieve verantwoordelijkheid verschoven: waar die vroeger grotendeels bij de dienstverlener lag, ligt ze nu bij de landbouwer zelf”, duidt Bart Verhaeghen, woordvoerder van Inagro.Dit beaamt ook Druant. “Het inloggen via het paspoort of Itsme loopt bovendien ook niet bij iedereen even vlot. Veel aanvragen binnen het e-loket kunnen daarom via een volmacht door een adviesbureau gebeuren, maar voor de kennisportefeuille is dat jammer genoeg niet mogelijk.” Bij sensibiliserende adviezen wringt het dat boeren zelf moeten vragen naar kennis, in plaats van die aangeboden te krijgen Betalen voor sensibiliserend adviesVerhaeghen wijst op nog een andere moeilijkheid: voor sommige landbouwers blijft het lastig om te betalen voor advies dat vooral gericht is op sensibilisering en kennisopbouw. “Het merendeel van onze adviezen zijn daarop gericht en vroeger waren deze bijna altijd gratis. Ook de leveranciers geven heel veel gratis advies. Dus ook al moeten ze slechts 30 procent zelf betalen, blijft het in Vlaanderen onwennig om kennis in te kopen. In Nederland zou men wellicht staan springen voor een systeem met subsidiebedragen van 70 procent”, aldus Verhaeghen.Volgens hem speelt die gevoeligheid vooral bij de thema’s van het advies. Veel van de adviezen gaan over duurzame wensen van de maatschappij, waar landbouwers dan voor moeten betalen om dit op het bedrijf te kunnen toepassen. “Bij deze soort adviezen wringt het systeem dat de kennisportefeuille vraaggestuurd is. Boeren moeten dus zelf vragen naar kennis, in plaats van die aangeboden te krijgen. Dat ligt anders bij adviezen waar een duidelijke economische return tegenover staat, zoals energie-advies of hulp bij concrete problemen op het bedrijf”, aldus Verhaeghen. “Dit zien we sterk in onze adviezen rond bemestingsstrategie. De economische winst is hier niet onmiddellijk meetbaar, de winst voor bodem- en waterkwaliteit wel. Toen we vroeger nog gratis bemestingsadvies gaven, was het reeds een uitdaging om uitgenodigd te worden aan de keukentafel om hierover te sensibiliseren en te informeren. Nu het betalend is, blijven enkel de meest gemotiveerde landbouwers over.”Uitbreiding van aanbodEen ruimer aanbod van adviezen en opleidingen zou ook de interesse mee kunnen aanwakkeren. Inagro kreeg onlangs een nieuw advies erkend bij het Agentschap: de routeplanner melkvee, die samen met de landbouwer mogelijke toekomstkeuzes voor het bedrijf in kaart brengt. Op korte termijn zal Inagro geen extra adviezen aanbieden binnen de kennisportefeuille. “We kijken eerst hoe de communicatie errond en de vraag zich ontwikkelen,” klinkt het. Bij DLV (United Experts) staat alvast wel een uitbreiding van het adviesaanbod gepland en ook MCC-Vlaanderen heeft ambitie om nog meer diensten aan te bieden. “Eentje zit zelfs al in de pijplijn”, aldus MCC.

“Beter dan de klassieke Cava”: Innovatieproject levert mousserende wijn op van Limburgse dakwijngaard

2025-05-08T11:11:12+02:00

Na het succes van de witte wijn 'Ch@teaux Corda' vorig jaar, werd dit jaar gekozen voor een brut mousserende variant. De koelere zomer van 2024 zorgde ervoor dat het suikergehalte in de druiven niet hoog genoeg lag voor een stille wijn van hetzelfde kaliber. Toch bleek dat geen nadeel, vertelt professor Ghislain Houben, oprichter van wijndomein Hoenshof en mede-bezieler van dit project: “We zijn uitgekomen bij een sprankelende wijn die zelfs beter is dan de doorsnee Cava of Prosecco. De kwaliteit van de druiven en de zorgvuldige, natuurlijke teelt in potten hebben een bijzonder resultaat opgeleverd.” Mobiele wijnranken overwinteren binnenDe 340 wijnranken worden elk voorjaar uit hun winteropslag gehaald en opnieuw op het dak geplaatst. Dankzij deze mobiele aanpak zijn de planten beschermd tegen late nachtvorst. “Het blijft ons toch aangenaam verrassen om te zien dat dit project met druiventeelt in ‘potten’ een mooie toekomst kan hebben”, aldus Houben. “Zeker als je weet dat hier enkel op 100 procent natuurlijke manier te werk is gegaan met voedingsstoffen en watertoevoer en dat je dus ook in stads -of bedrijfsomgevingen deze vorm van druiventeelt kan organiseren. Hier staan de gelukkigste druiven van West-Europa.” Opvallend: 250 wijnstokken zijn gekoppeld aan evenveel bedrijven op de campus, wat het project extra betekenis geeft voor de Corda-community.Volgens Raf Degens, directeur van de campus, is het project meer dan alleen een originele wijngaard: “Deze wijn en het verhaal errond zorgen voor bewondering bij internationale delegaties die Corda bezoeken. Het verbindt technologie, ecologie en beleving. Innovatie hoeft niet alleen digitaal te zijn, ook in de landbouw kan het vernieuwend en verrassend zijn.”Proefweek op de campusVoor wie de unieke smaak zelf wil ontdekken, organiseert de campus in mei een proefweek in het Cordaat-restaurant. Daar kan zowel de nieuwe limited sparkling edition als de witte wijn van vorig jaar geproefd worden.

Rundvlees bijna een vijfde duurder door impact blauwtongvirus

2025-05-08T11:09:55+02:00

Het virus leidde tot een hogere sterfte onder runderen en een lagere geboortecijfers, wat resulteerde in een daling van het aantal beschikbare dieren. Daarnaast zijn er structureel minder veehouders actief, waardoor de rundveestapel verder krimpt. Dat zorgt ervoor dat het aanbod de vraag niet kan volgen en de prijzen stijgen.Stijgende voedingsinflatieDe prijsstijgingen passen in een bredere trend van oplopende voedselinflatie. Al meer dan drie jaar volgt Testaankoop de prijzen in zeven supermarktketens (Albert Heijn, Carrefour, Colruyt, Cora, Delhaize, Aldi en Lidl) en berekent het op die manier de inflatie in de winkel. Sinds dit jaar ligt die inflatie boven de 3 procent, en vorige maand steeg ze zelfs door naar 4,35 procent. In maart 2025 was de inflatie 3,97 procent, in februari 3,39 procent en in januari 3,29 procent.Producten met chocolade blijven erg duur, zelfs na Pasen: pure chocolade kost nu 47 procent meer dan vorig jaar, melkchocolade 38 procent meer en chocoladekoekjes 22 procent meer. Sinaasappelsap (+19%) en allesreiniger (+14%) staan ook nog altijd hoog op de lijst.Toch zijn er ook lichtpuntjes: brood (-3%), mango's (-5%), fish sticks (-4%), frituurolie (-4%) en champignons (-4%) zijn goedkoper dan een jaar geleden.

Dierlijke mest biedt beste bescherming tegen metaalvervuiling

2025-05-09T09:12:26+02:00

Jia voerde een bijzonder grondig onderzoek uit. Enerzijds richtte ze zich op metalen in bemeste landbouwgronden, anderzijds op oestrogenen in aquatische systemen zoals het Schelde-estuarium. In plaats van enkel te kijken naar de aanwezige hoeveelheden in bodem en water, onderzocht Jia vooral het gedrag van deze stoffen en hun interactie met omgevingsfactoren zoals zuurtegraad (pH), redoxpotentieel en opgeloste organische koolstof. Zo kon ze bepalen hoe vatbaar deze polluenten zijn om opgenomen te worden door planten of andere organismen – ook wel de ‘biologische beschikbaarheid’ genoemd. Metalen zijn immers het gevaarlijkst wanneer ze in gewassen terechtkomen die uiteindelijk op ons bord belanden.Een kanttekening: de hoeveelheid biobeschikbare metalen die effectief worden opgenomen, verschilt van plant tot plant. Niet alle gewassen nemen dus evenveel zware metalen op.Wetgeving kijkt naar de verkeerde parametersHet onderzoek heeft enkele belangrijke implicaties. Zo blijkt dat de huidige milieuwetgeving niet de juiste parameters gebruikt om bodemverontreiniging te beoordelen. Vandaag geldt er bijvoorbeeld een maximale hoeveelheid microgram cadmium, lood of andere metalen per kilogram droge bodem. Die norm lijkt logisch, maar volgens professor Yue Gao, promotor van het onderzoek en lid van de VUB-onderzoeksgroep Analytical, Environmental and Geo-Chemistry (AMGC), zou men beter naar de biologische beschikbaarheid kijken. “Maar die wordt momenteel niet opgevolgd”, zegt Gao. “Lange tijd konden we die simpelweg niet meten.”In België geldt bijvoorbeeld een kritische grenswaarde van 1,2 microgram cadmium per kilogram droge stof. “Maar betekent dat dat een bodem met 2 microgram cadmium automatisch onveilig is? Zonder kennis van de biobeschikbaarheid kunnen we dat niet met zekerheid zeggen”, aldus Gao. Op een meetpunt in Kinrooi werd biologisch beschikbaar cadmium in elk geval in hoge mate aangetroffen. Net als lood is het een uiterst toxisch element. Dierlijke mest bevat het minst biobeschikbare metaalOm de invloed van verschillende meststoffen op zware metalen te bepalen, vergeleken de onderzoekers fosfaatmeststof, waterzuiveringsslib en dierlijke mest. Daarvoor gebruikten ze een nieuwe analysemethode waarmee de hoeveelheid biobeschikbare metalen accuraat kon worden gemeten.“We voerden metingen uit op de zuivere meststoffen, op zuivere bodems en op mengsels van meststof en bodem”, legt Gao uit. “Daaruit bleek dat de hoeveelheid biobeschikbare metalen aanzienlijk toenam zodra meststof met bodem werd vermengd. Dat komt doordat de zuurtegraad en het redoxpotentieel van de bodem daarbij veranderen. Hoe lager de pH-waarde, hoe meer metalen beschikbaar worden voor opname.”Dit proces stopt niet in de bodem. “Sommige elementen kunnen doorheen de voedselketen een nog grotere rol spelen”, zegt Gao. “Je kan dus een gewas eten met een relatief lage concentratie metaal, maar zodra het in je lichaam terechtkomt, kunnen de percentages van deze metalen verder toenemen. Daarin schuilt een groot gevaar.” Dierlijke mest, minder metalenHet verschil tussen de meststoffen was opvallend: “Grond gemengd met dierlijke mest bevatte tien keer minder biobeschikbare metalen dan grond gemengd met fosfaatmeststof”, zegt Gao. Fosfaatmeststof scoorde het slechtst, gevolgd door waterzuiveringsslib.“Hoe de metalen in deze meststoffen terechtkomen? Dat varieert”, zegt Gao. “Bij fosfaatmeststof zijn de zware metalen een gevolg van de industriële processen, bijvoorbeeld bij het extraheren van fosfaat. Nochtans moeten fabrikanten niet vermelden welke zware metalen hun meststof bevat?” Grond gemengd met dierlijke mest bevatte tien keer minder biobeschikbare metalen dan grond gemengd met fosfaatmeststof Waterzuiveringsslib is gedroogd slib dat afkomstig is van een waterzuiveringsinstallatie, merkt Gao op. “Waterzuiveringsslib kan hoge hoeveelheden stikstof bevatten, maar het gebruik ervan wordt in veel Europese landen beperkt of verboden omdat het hoge dosissen bacteriën, schimmels en andere pathogenen kan bevatten. Het is dus niet iets wat zomaar rechtstreeks op de velden wordt gebruikt.”Bij grond gemixt met dierlijke mest is de aanwezigheid van zware metalen relatief laag, althans vergeleken met fosfaatmeststof en waterzuiveringsslib. Anderzijds is de aanwezigheid van biobeschikbare fosfor – cruciaal voor de groei van elke plant – het hoogst bij dierlijke mest. Hoger dus dan bij waterzuiveringsslib, en hoger dan bij fosfaatmeststof.Dierlijk mest is dus de winnaar in deze vergelijking. Maar toch rest de vraag waarom ook hier zware metalen worden aangetroffen, hetzij in een lagere dosis. “Volgens onze literatuurstudie zit cadmium in bepaalde medicatie die aan runderen worden toegediend”, zegt Gao. “Op die manier komt het in hun uitwerpselen en bijgevolg in de bodem terecht.” Huishoudens bron van hormoonvervuilingOver naar de waterkwaliteit, een ander belangrijke component van het onderzoek. “Het hele onderzoek is ook begonnen met een universiteitsproject waarbij we wilden onderzoeken of afvalwater te hergebruiken is voor landbouwirrigatie”, zegt Gao. “België, en zeker Vlaanderen, kent een droogteproblematiek en dus dreigt er te weinig water te zijn voor de boeren.”Hier kwam een ander probleem naar boven: de hormoonverstorende stoffen. Jia ondezocht de aanwezigheid van oestrogenen in het Schelde-estuarium. Deze stoffen, dikwijls afkomstig uit huishoudelijk afvalwater, kunnen het hormonale systeem van aquatische organismen en uiteindelijk ook de mens beïnvloeden. Op basis van de analyse kan Jia aantonen dat de oestrogene activiteit in de waterkolom afneemt in stroomafwaartse richting en dat de concentraties in sedimentmonsters een algemene daling vertonen over een periode van vier decennia.“De resultaten illustreren het effect van investeringen in afvalwaterzuivering en de impact van Europese regelgeving zoals de Kaderrichtlijn Water”, zegt promotor Willy Baeyens, die Jia bij dit aspect van haar onderzoek heeft bijgestaan. Toch blijft waakzaamheid geboden: nieuwe chemische stoffen en veranderend lozingsgedrag maken blijvende monitoring noodzakelijk.

Geen vergunningsplicht voor kleine batterijen op landbouwbedrijven

2025-05-08T15:34:40+02:00

Brouns stelt dat boerderijbatterijen, zolang ze worden gebruikt voor de eigen landbouwactiviteit, niet vergunningsplichtig zijn. Volgens Dochy laat de wet – en in het bijzonder het zogeheten Vrijstellingenbesluit – ruimte voor interpretatie. “De plaatsing van thuisbatterijen wordt niet expliciet vermeld in het Vrijstellingenbesluit”, aldus de West-Vlaming. Hij wijst erop dat gemeenten steeds vaker geconfronteerd worden met aanvragen voor thuisbatterijen op landbouwbedrijven, maar niet goed weten hoe ze hiermee moeten omgaan.Toch biedt het Vrijstellingenbesluit volgens Brouns verschillende mogelijke vrijstellingen waarop landbouwers zich kunnen beroepen. “Wanneer een thuisbatterij uitsluitend wordt ingezet voor de eigen landbouwactiviteit, valt ze onder de vrijstelling voor constructies die in functie staan van de professionele teelt van landbouwgewassen of de professionele veeteelt”, verduidelijkt de minister. Het is zeker niet de bedoeling om batterijparken in agrarisch gebied mogelijk te maken zonder vergunning Wel benadrukt Brouns dat de batterij daadwerkelijk ten dienste van het landbouwbedrijf moet staan. “Worden batterijen geplaatst die niet voor de landbouwactiviteit worden gebruikt, dan is er wel degelijk een vergunning nodig. Het is niet de bedoeling om grootschalige batterijparken in agrarisch gebied mogelijk te maken zonder vergunning”, aldus Brouns.De minister beloofde in zijn antwoord ook dat Vlaamse gemeenten geïnformeerd zullen worden over de bestaande vergunningsvrijstellingen voor thuisbatterijen op landbouwbedrijven. De opmars van batterijenDe interesse in batterijen zit de laatste jaren duidelijk in de lift, ook onder landbouwers. Volgens Laurens Vandelannoote, energieconsulent bij Boerenbond, heeft die opmars onder meer geleid tot een afname van nieuwe windmolens, omdat batterijen een efficiënter gebruik van zelf opgewekte zonne-energie mogelijk maken.“Op termijn zullen alle boeren investeren in een groene stroomopwekker in combinatie met een batterij”, zei Vandelannoote eind vorig jaar tijdens een demodag over boerderijbatterijen. “Het helpt niet alleen om de energiekosten onder controle te houden, maar verhoogt ook de duurzaamheid van het landbouwbedrijf – iets wat steeds belangrijker wordt voor afnemers en verwerkers.”

Kogel is door de kerk: Europees Parlement verlaagt beschermingsstatus wolf

2025-05-08T15:20:30+02:00

De beschermingsstatus van de wolf is vastgelegd in het Internationaal Verdrag van Bern. Eind vorig jaar besloot het comité van Bern al om die status te verlagen. Voor een aanpassing in de Europese wetgeving is echter een wijziging van de Habitatrichtlijn nodig, waarin de bescherming van de wolf is opgenomen. Het Europese halfrond gaf donderdag zijn zegen om de wetswijziging door te voeren (371 stemmen voor, 162 tegen, 37 onthoudingen). Eerder gaf ook de Raad van de EU groen licht. Na een formele bekrachtiging wordt de verlaging van de beschermingsstatus binnenkort officieel.“Een goede zaak”, vindt Europees parlementslid Hilde Vautmans (Open Vld, Renew Europe). “Het debat loopt al erg lang en het werd tijd dat we de knoop doorhakten.”Volgens de Europese Commissie leven er meer dan 20.000 wolven in Europa, en zowel hun aantal als verspreidingsgebied blijven groeien. “Dit succesverhaal op het vlak van natuurbescherming leidt in sommige regio’s echter tot toenemende conflicten met menselijke activiteiten, vooral in de veehouderij”, klinkt het.“Geen vrijbrief om te schieten”Europees parlementslid Wouter Beke (cd&v, EVP) verwijst naar de situatie in Limburg. “Deze aanpassing is geen vrijbrief om alle wolven neer te schieten. Lokale overheden krijgen nu wel de flexibiliteit en tools om de wolvenpopulatie verantwoord te beheren.”De wolf behoudt nog steeds zijn beschermde status, waardoor lidstaten verplicht blijven om een gunstige staat van instandhouding te garanderen. Binnen dit kader zal het in bepaalde gebieden gemakkelijker worden om de dieren te verjagen of te doden als ze een bedreiging vormen.“Met de aanpassing geven we gehoor aan sommige lidstaten die ernstig in de knel zitten met wolvenroedels, en aan onze landbouwers”, aldus Vautmans. “Zij kunnen nu vaak pas actie ondernemen wanneer hun vee gedood wordt. Vorig jaar ging het om 56.000 stuks vee in Europa. Daarvoor kunnen ze een compensatie aanvragen, maar die procedure is administratief zwaar en kost de Europese lidstaten jaarlijks 17 miljoen euro.” Impact in VlaanderenEerder deze week benadrukte het INBO aan VRT NWS dat de wolf nog steeds in goede staat van instandhouding moet blijven. “Als er in Vlaanderen maar één roedel is, kan je moeilijk ingrijpen zonder zijn toestand te verslechteren”, aldus het instituut. “De aanpassing kan minister Brouns wel iets meer ruimte geven om in uitzonderlijke gevallen op te treden.”Vlaams minister van Landbouw en Omgeving Jo Brouns (cd&v) liet alvast weten dat de statuswijziging voorlopig weinig verandert in Vlaanderen. “Ons beleid is in het verleden aangevuld met een protocol ‘probleemwolf’. Dat zorgt ervoor dat we vandaag al voldoende tools in handen hebben om het evenwicht te bewaken. We volgen de situatie op de voet, maar vooralsnog blijft ons beleid tegenover de wolf ongewijzigd: inzetten op preventie en bescherming”, aldus de minister. Welkom Wolf: “Vlaamse overheid faalt al zeven jaar”Ook natuurvereniging Welkom Wolf verwacht weinig impact van de gewijzigde Europese status. “De Vlaamse overheid slaagt er nu al niet in om onze wolven te beschermen, dus eigenlijk verandert er niets”, zegt Jan Loos van Welkom Wolf. Volgens hem is de bescherming van de wolf in Vlaanderen voorlopig wettelijk niet in gevaar, omdat het Vlaams Soortenbesluit pas kan worden aangepast als er sprake is van een duurzame staat van instandhouding – “en daar zijn we nog lang niet”, stelt Loos.Hij waarschuwt dat door de statusverlaging in buurlanden zoals Frankrijk mogelijk nog vaker op wolven geschoten zal worden, wat de instroom van zwervende wolven naar Vlaanderen zou kunnen beperken. Wel noemt hij bestaande maatregelen zoals subsidies voor schrikdraad positief: “Die dragen bij aan het draagvlak voor de wolf. Maar maatregelen die de wolf écht beschermen, ontbreken nog altijd. De Vlaamse overheid moet zich schamen dat ze er na zeven jaar nog niet in slaagt om de wolf goed te beschermen.”Welkom Wolf pleit al langer voor extra maatregelen, zoals een jachtverbod op prooidieren in rustgebieden, betere verkeersveiligheid op bekende wolvenroutes en het verbinden van leefgebieden.België telt momenteel vier wolvenroedels, waarvan één in Vlaanderen. Het gaat om de roedel van wolvin Noëlla, die momenteel drachtig is. Moratorium op jacht prooidieren wolfGroen-fractieleider Mieke Schauvliege pleitte eerder deze week eveneens voor een tijdelijk verbod op de jacht op prooidieren van de wolf in gevoelige zones, naar het voorbeeld van Nederland. Volgens haar is dat cruciaal voor een duurzaam samenleven met het dier.“Omdat er gejaagd wordt op reeën en everzwijnen, wordt de wolf gedwongen om vee aan te vallen”, zegt Schauvliege. “Dit veroorzaakt conflicten met landbouwers. Als we Noëlla's welpen echt een toekomst willen geven, dan moeten we nu investeren in een beleid dat hun overleving mogelijk maakt. Dat betekent: verkeersveiligheidsmaatregelen op bekende wolvenroutes, verbonden leefgebieden en rust in kernzones. Anders zijn deze welpjes vogel voor de kat," besluit ze.

Infrabel test vloeibare stikstof en elektriciteit tegen onkruid langs de sporen

2025-05-09T09:28:26+02:00

Drie alternatieven voor glyfosaat worden onderzochtDe tests kaderen in het project 'Life-Nature-Rail'. Dat onderzoekt alternatieven voor onkruidbestrijding met chemische producten. Ook de mogelijkheden van traaggroeiend gras in combinatie met een maairobot worden onderzocht. "De Nederlandse spoornetbeheerder ProRail heeft de leiding over het project", zegt Infrabel-woordvoerder Frédéric Petit. Maar ook Infrabel zal technieken testen, te beginnen met de elektrische behandeling van onkruid. Daarbij worden planten als het ware geëlektrocuteerd, waardoor de cellen onherstelbare schade oplopen en de plant afsterft.Bij vloeibare stikstof gaat het in feite om stikstofgas, dat bijvoorbeeld ook gebruikt wordt om wratten te verwijderen. Het onkruid ondergaat bij behandeling een soort verbrandingsproces, maar dan door extreem te koelen. Het woord stikstof doet bij veel landbouwers meteen een alarmbel rinkelen, maar volgens Boerenbond gaat het om niet-reactief stikstofgas dat heel hard gekoeld is en waarbij er niet meteen een effect is als het de lucht ingaat. Het vormt dus geen gevaar voor het milieu, al is het niet duidelijk of het ook effectief is tegen onkruid. Dat zal de toekomst moeten uitwijzen. Twee keer per jaar sproeitrein met glyfosaatMomenteel gebruikt Infrabel nog chemische producten - glyfosaat - om de 6.500 kilometer hoofdsporen onkruidvrij te houden. Dat gebeurt met een sproeitrein, die twee keer per jaar uitrijdt. Infrabel krijgt daarvoor van de regionale overheden afwijkingen op het pesticideverbod. Die afwijkingen "blijven noodzakelijk om het aantal interventies in de sporen te beperken en zo ook de impact op de regelmaat van de treinen te beperken", aldus de woordvoerder van Infrabel. "De alternatieve technieken kunnen immers nog niet structureel op grote schaal worden toegepast."Op de bijsporen (goed voor zowat 2.500 kilometer) en een deel van de dienstpaden in de hoofdsporen werkt de spoornetbeheerder wel zoveel mogelijk met alternatieven, zoals maaien, wieden en rooien. Onkruid in de sporen moet bestreden worden, omdat het een probleem kan vormen voor de veiligheid van het treinverkeer. Zo kan het de stabiliteit van de ballast - de stenen onder en tussen de sporen - aantasten, of het zicht op de seinen verminderen.

Fedagrim wil met infobeurs sneller informeren over PAS-technieken

2025-05-09T10:34:15+02:00

De federatie voor stallenbouw en landbouwmechanisatie organiseert op 24 juni in Oosterzele (GC De Kluiz) en op 25 juni in Geel (campus Thomas More) een lezing en techniekenbeurs rond stikstofreductie. Daar krijgen landbouwers concrete informatie over mogelijke reductiemaatregelen en steunmechanismen.Tegen eind 2025 moeten alle rundveehouders hun stikstofuitstoot met 5 procent verminderen. Voor melkveehouders loopt dat zelfs op tot 25 procent tegen 2030. “Om die doelstellingen te halen, moeten landbouwers vandaag al beslissingen nemen”, zegt Hans Verstreken van Fedagrim. “We willen hen daarom nu al de nodige kennis en handvaten aanreiken.”Tijdens de sessies geeft Carl De Braeckeleer (DLV) toelichting bij de PAS-referentie en technische mogelijkheden. Ook een expert van VLIF licht toe welke financiële steun beschikbaar is. De infobeurs toont bovendien technieken die inzetbaar zijn om aan de reductieverplichting te voldoen.Agribex richt zich op 2030Hoewel stikstofreductie ook op de agenda staat van Agribex – de grote landbouwbeurs die Fedagrim elke twee jaar in december organiseert – vindt de federatie dat dit te laat is voor rundveehouders die eind 2025 al resultaten moeten boeken. “Daarom organiseren we deze infobeurs voortijdig”, aldus Verstreken. Agribex mikt ook met een thema-eiland stikstof dat landbouwers helpt zich voor te bereiden op 2030.Volgens een recente ledenenquête van Boerenbond verwacht 80 procent van de rundveehouders moeilijkheden om de vijfprocentnorm te halen. Fedagrim hoopt met de infobeurzen ook beleidsmakers aan te trekken. “Ook bij hen leven nog veel misverstanden over de stikstofaanpak”, zegt Verstreken. “We hopen dat dit evenement ook voor hen een moment van duiding en dialoog wordt. Tegelijk pleiten we voor snellere goedkeuring van nieuwe technieken.”

Kaas- en vleesvervangers bevatten vaker schadelijke stoffen dan dierlijke producten

2025-05-08T20:02:37+02:00

Mensen halen tal van redenen aan om over te schakelen naar vegetarische of veganistische voeding: dierenleed, milieu, klimaat, gezondheid, enz. Supermarkten spelen in op dit veranderend voedingspatroon en voor de consument is het steeds gemakkelijker om hun gading te vinden in het aanbod.Om de drempel naar een vegetarisch of veganistisch dieet gemakkelijker te maken, liggen er steeds vaker 'ultraprocessed novel plant-based foods' of nieuwe ultrabewerkte plantaardige voedingsmiddelen in de winkelrekken. “Deze plantaardige producten ondergaan complexe industriële bewerkingsprocessen en bevatten vaak een lange lijst van ingrediënten en voedingsadditieven”, zegt doctoraatsonderzoeker Alicia Macan Schönleben.Zij stelt vast dat er in wetenschappelijk onderzoek vooral wordt gekeken naar de impact van deze ultrabewerkte plantaardige alternatieven op het milieu of op de perceptie van de consument. “Over mogelijke chemische contaminatie of de veiligheid van deze producten is veel minder geweten”, aldus Macan Schönleben. 52 stalen geanalyseerd in drie landenOm daar verandering in te brengen, analyseerde het Toxicologisch Centrum van de UAntwerpen 52 (ultra)bewerkte plantaardige voedingsmiddelen gekocht in drie landen: België, Duitsland en Verenigd Koninkrijk. De wetenschappers onderzochten de producten op twee klassen van chemische stoffen: organofosfaatvlamvertragers en weekmakers. “De eerste groep wordt gebruikt als vlamvertrager, bijvoorbeeld in productieapparatuur”, legt Macan Schönleben uit. “De weekmakers dienen dan weer om de textuur van verpakkingen flexibeler te maken.”Onderzoekers zijn er vandaag nog niet uit hoe giftig deze beide producten zijn. “Maar uit onderzoek is al wel gebleken dat bepaalde weekmakers en organofosfaatvlamvertragers een schadelijk effect kunnen hebben op bijvoorbeeld het brein en de schildklier. Ook zouden ze kankerverwekkend kunnen zijn en een negatieve invloed kunnen hebben op de vruchtbaarheid”, aldus de doctoraatonderzoeker. Meer in kaasvervangers dan in vleesvervangersUit de analyse van de 53 stalen blijkt dat de onderzochte ultrabewerkte plantaardige voedingsmiddelen hoge concentraties en weekmakers bevatten dan hun dierlijke tegenhangers. In kaasvervangers bleken de hoeveelheden bovendien aanzienlijk hoger te liggen dan in de vleesvervangers. De onderzoekers gaan ervan uit dat de ‘besmetting’ met deze twee stoffen gebeurt tijdens het verwerkingsproces. Ook de plastic verpakkingen waarin de voeding wordt bewaard, kan volgens hen een oorzaak zijn. We raden af om alle dierlijke producten in je dieet volledig te vervangen door ultrabewerkte plantaardige producten De vraag die rijst, is of een veganistisch dieet dan nog wel veilig is, want de studie toont aan dat de blootstelling aan deze twee klassen van schadelijke chemische stoffen groter is bij een strikt veganistisch dieet dan bij een dieet met dierlijke voedingsmiddelen. “Een direct risico voor je gezondheid loop je niet door het eten van deze plantaardige producten”, stelt Macan Schönleben, “al raden we af om alle dierlijke producten in je dieet volledig te vervangen door ultrabewerkte plantaardige producten.” Een uitgebalanceerd plantaardig dieet met volwaardige voeding is volgens de onderzoekers beter dan grotendeels te vertrouwen op deze ultrabewerkte vervangers.

Kippenfamilie Vandekerckhove verovert Deinze met korte keten

2025-07-08T15:37:05+02:00

Deinze is op meer dan één manier de pluimveehoofdstad van België. Sinds 1961 huisvest deze stad de nationale prijzencommissie van het levend pluimvee en de nationale prijzencommissie voor het Belgisch levend konijn, dat tot op vandaag wekelijks de kip- en konijnprijzen bepaalt. Tussen het gemeentehuis, Leietheater en stadsmuseum mudel scharrelen de hanen vrij rond nabij een kunstig kippenhok, en om de zoveel jaar dingen jonge Deinzenaren naar de eretitel Prins of Prinses Canteclaer – vernoemd naar de haan in het Reinaartverhaal. Deze worden dan eregast op de vijfjaarlijkse Canteclaerstoet, waar reuzegevogelte en praalwagens in kipthema door de straten rollen.Bart Vandekerckhove is telg uit de Chicken Masters-familie, een bedrijf gericht op de verwerking van pluimvee. Zeven jaar geleden besloot hij zijn job bij het familiebedrijf te ruilen voor zijn eigen eetzaak Foodbart. “Aangestuurd door wat we doen bij Chicken Masters, wilde ik altijd al een eerlijk verhaal vertellen”, vertelt Vandekerckhove.Oost-Vlaams versus Oostblok“Ik herinner me nog een discussie met Lunch Garden, wanneer ik nog Sales Manager was voor Chicken Masters”, zegt Vandekerckhove. “Ik zei hen dat we met Belgische grondstoffen niet konden zakken onder een bepaalde prijs. Zegt de aankoopster: ‘Ik heb nooit gevraagd dat die kippen Nederlands spreken. Van de ene dag op de andere zijn we vervangen door een Poolse leverancier. Wij hadden zo lang voor hen een mooi product gemaakt, dat door de consument werd gesmaakt. Om dan vervangen te worden door een land waar de loonkosten veel lager liggen, en de kwaliteitsregels zo anders zijn… dat is eigenlijk geen correct en eerlijk verhaal. Sindsdien dacht ik: als ik ooit zelf iets doe, wil ik transparant zijn over de kwaliteit en de keten.” Ik zei dat we met Belgische grondstoffen niet konden zakken onder een bepaalde prijs. Zegt de aankoopster: ‘Ik heb nooit gevraagd dat die kippen Nederlands spreken' Wie is de boer en waar wordt het verwerkt: twee vragen die Vandekerckhove voor al zijn vlees wil kunnen beantwoorden. “Dat is ons onderscheidend vermogen”, zegt Vandekerckhove. “Zo kunnen we onze klanten een geïnformeerde keuze bieden. Daaraan gelinkt, lijsten we bij al onze gerechten de hoeveelheid calorieën. Dat is in België niet verplicht, maar in sommige landen wel. Zo kunnen klanten bewust kiezen of ze een 'innocent' slaatje of een 'guilty burger' willen.”“We leveren onze maaltijden ook aan bedrijven zoals Durabrik, die het duurzaamheidsverhaal ook in hun bedrijfsvoering doortrekken”, zegt Foodbart. “Dat maakt dat we voor hen een ideale partner zijn, en zij voor ons een ideale klant.” De prijs van korte ketenWeten wat je eet, staat voor Vandekerckhove centraal. “Als iemand voor tien euro vol-au-vent wil verkopen gemaakt met kip uit Oost-Europa, Brazilië of Thailand, dan doen ze maar. Maar ik heb het er lastig mee dat de klant het niet weet. De ene keer krijgen ze kip uit België, morgen uit Oost-Europa en de dag erna komt het van veel verder, met als enige verschil dat het bedrijf meer marge neemt. Maar het omgekeerde is ook waar: het feit dat wij zo transparant willen zijn en inzetten op lokaal, is niet goedkoop.” Als iemand voor tien euro vol-au-vent wil verkopen gemaakt met kip uit Oost-Europa, Brazilië of Thailand, dan doen ze maar. Maar ik heb het er lastig mee dat de klant het niet weet De kipburgers van Foodbart worden gemaakt van lokaal gekweekte galluxkip van kippenboer Lisabeth in Deinze, en verwerkt door Barts familie bij Chicken Masters. De kippen krijgen er natuurlijk daglicht, extra scharrelruimte, 100 procent plantaardige voeding en afleidingsmateriaal. Voor het rundvlees kiest Vandekerckhove voor Belgisch Witblauw, verwerkt bij de lokale beenhouwerij van AD Delhaize Deinze. Ook zijn er Dierendonckburgers verwerkt door de gelijknamige slagerij, gemaakt van West-Vlaams Rood gekweekt in de West-Vlaamse polders. De bio geitenkaas wordt dan weer geproduceerd bij de lokale geitenboerderij De Volle Maan. De champignonsaus wordt gemaakt met hoeveboter, de mayonaise met lokale eitjes en de mosterd is van de Gentse klassieker Ferdinand Tierenteyn. Verder zijn er de groentjes en de veggie-opties, waar om praktische redenen de doelstelling van 100 procent Belgisch niet wordt gehaald. Suggesties worden zoveel mogelijk afgestemd op het seizoen, met groenten en fruit aangekocht op veilingen of lokale markten. “En hoewel avocado’s helaas nog niet in België kunnen groeien, zouden we de eerste zijn om over te stappen naar 100 procent Belgisch geteelde groenten en fruit als de mogelijkheid er zou zijn”, luidt de Foodbart-website met een kwinkslag. Als je ernaar op zoek gaat, krijg je lokaal vlees makkelijk georganiseerd. Met groentjes ligt het moeilijker “Als je ernaar op zoek gaat, krijg je lokaal vlees makkelijk georganiseerd”, zegt Vandekerckhove. “Met groentjes ligt het moeilijker. Of we zouden onze menu elke twee maand moeten aanpassen aan het seizoen. We zijn zo lokaal en duurzaam mogelijk, maar het is natuurlijk ook niet mogelijk om dat voor alle producten te doen. We zijn daar ook eerlijk in.”Elk gerecht in Foodbart kent ook een veggie-variant. Zo zijn er de vegetarische burgers in samenwerking met La Vie Est Belle uit Oostkamp, zoals de soja-, noten- en quinoaburger. “In het begin hadden we maar twee vegetarische producten, maar we zien het stijgen. Veggie en vegan is een klein aandeel, maar wel een heel trouw cliënteel.”Feest in DeinzeDe toekomst ziet er dan ook goed uit voor Foodbart. Vanaf dit jaar zet Bart Vandekerckhove zijn collega Ewoud Vanlangenhove op de voorgrond met de operationele leiding van de eetzaak, terwijl Bart zich blijft richten op het werk achter de schermen: leverancierscontracten, de creatie van nieuwe gerechten, marketing, enzovoort. Simultaan blijft Bart zijn broer Tim bijstaan in het kippenkraam Spitbroers, waar Deinzenaren aan de voet van Chicken Masters verse kip aan’t spit komen halen. Maar interessantst van al voor de Deinzenaren, zijn de feestelijkheden horende bij het zevenjarig bestaan. Bij elke aankoop vanaf 15 mei 2025, zowel bij AD Delhaize Deinze als Foodbart, krijgen alle klanten een kraslotje. De hoofdprijs is een gratis burger per week, drie maanden lang. Er zijn 10.000 lotjes en 500 prijzen in totaal.

VS en VK bereiken handelsakkoord te midden tarievenoorlog

2025-05-08T19:58:48+02:00

Het gaat om het eerste grote handelsakkoord sinds Trump begin april massaal importtarieven aankondigde, die een schokgolf door de financiële markten jaagden. Die "wederkerige" tarieven werden later voor negentig dagen opgeschort, om landen de mogelijkheid te bieden onderhandelingen op te starten. Trump verwacht dat "er nog vele handelsakkoorden zullen volgen", ze i hij donderdag.Het VK keek aan tegen importtarieven van 10 procent op al zijn producten die het uitvoerde naar de VS. Voor staal, aluminium en auto's gelden zelfs tarieven van 25 procent.Trump en Starmer lichtten het handelsakkoord donderdagnamiddag toe. Volgens de Amerikaanse president worden handelsbelemmeringen weggewerkt en krijgen de Amerikanen meer toegang tot de Britse markt, bijvoorbeeld voor hun landbouwproducten zoals rundsvlees. Ook voor chemische producten en energie zou de markttoegang vergemakkelijken, klonk het. De precieze details moeten de volgende weken worden vastgelegd.Volgens de Britse premier, die de persconferentie telefonisch bijwoonde, gaat het om een historische dag, omdat het akkoord de handel tussen beide landen zal stimuleren en jobs zal opleveren. Voor de Britse staalsector wordt het importtarief verlaagd naar nul, aldus Starmer. De Amerikaanse minister van Handel Howard Lutnick verduidelijkte op zijn beurt dat de Britten jaarlijks tot 100.000 auto's mogen uitvoeren naar de VS aan een tarief van 10 procent. Motoren en vliegtuigonderdelen van Rolls-Royce Holdings mogen de VS binnen vrij van invoerheffingen, en een Britse luchtvaartmaatschappij zal voor 10 miljard dollar aan Boeings bestellen, aldus Lutnick. Voor Chinese producten geldt in de VS een importtarief van 145 procent. Trump bevestigde donderdag dat er deze week formele onderhandelingen met Peking worden gevoerd. Als die goed lopen, kunnen de tarieven naar beneden, maar niet op voorhand, zei de Amerikaanse president.

Bessenteelt staat onder druk in Vlaanderen

2025-05-12T12:40:34+02:00

Deze week begon Rombouts met de oogst van zijn rode bessen. Sinds 2010 huurt hij een serre in Hoogstraten, waar hij op 8.000 vierkante meter 18.000 planten in emmers teelt. Een vijftiental seizoensarbeiders vullen bakjes van het Nederlandse Fruitmasters met de zure, felrode vruchten – een arbeidsintensieve klus. “Gemiddeld plukken we zo’n twee kilo per uur per persoon”, aldus Rombouts. Ter vergelijking: bij aardbeien loopt dat op tot 25 kilo per uur.Dit jaar verwacht hij een lagere opbrengst. “De bessen zijn kleiner dan normaal”, aldus Rombouts, al heeft hij daar geen duidelijke verklaring voor. “Het weer was tot nu toe nochtans ideaal. Mogelijk ligt het aan het hout. Een collega die zelf zijn plantgoed heeft opgekweekt, ondervindt minder problemen.”Productieverlies door technische storingHet is niet de eerste tegenslag voor de Kempische teler. Vorig jaar verloor hij de helft van zijn oogst door een storing in de klimaatcomputer. “Het systeem faalde en liet het raam gesloten bij hoge temperaturen, waardoor een groot deel van de bessen verbrandde”, vertelt hij. Sindsdien checkt hij bij aankomst in de serre als eerste de computerruimte.Dankzij de teelt onder glas kan Rombouts de oogst vervroegen: van eind juni naar begin mei. Zijn productie gaat naar de coöperatieve veiling Fruitmasters in het Nederlandse Geldermalsen, waarmee Coöperatie Hoogstraten eerder al samenwerkingsmogelijkheden onderzocht. De rode bessen belanden via de veiling voornamelijk in de horeca, bij bakkers, en in mindere mate in de retail.De pluk duurt naar verwachting zes weken. Daarna ligt de serre opnieuw bijna een jaar stil. Die korte en eenmalige teeltcyclus maakt rode bessen financieel weinig aantrekkelijk voor investeringen in nieuwe kassen. “Het is enkel rendabel omdat deze serre al is afgeschreven”, legt Rombouts uit. Bewaring zoals appels en perenRode bessen zijn een nicheproduct in Vlaanderen. Het areaal blijft jaar na jaar dalen. “Wij hebben dit jaar geen rode bessen meer beschikbaar”, klinkt het bij Coöperatie Hoogstraten. De organisatie ontvangt momenteel bramen (2 ha), frambozen (3 ha) en blauwe bessen (12 ha), en ziet ook bij die teelten een terugval.BelOrta beschikt over een areaal van zo’n 45 hectare rode bessen, waarvan 1 hectare onder glas. De rest staat onder beschutting zoals plastic tunnels of regenkappen. “Bij ons is het areaal de afgelopen jaren relatief stabiel gebleven”, zegt Miguel Demaeght, salesmanager fruit bij BelOrta. Deze week werd daar het eerste bakje rode bessen geveild. “De oogst uit de serre komt als eerste, gevolgd door een piek vanaf de tweede week van juni.”Rode bessen zijn beschikbaar van mei tot december, mede dankzij ULO-bewaring (Ultra Low Oxygen), die – net als bij appels en peren – de rijping vertraagt. Volgens Demaeght loopt de teelt van rode bessen, net als die van bramen (20 ha) en stekelbessen (10 ha), de afgelopen jaren behoorlijk goed. Extra druk op blauwe bessen en frambozen Dat geldt niet voor blauwe bessen en frambozen, waar het areaal fors afneemt. BelOrta heeft momenteel nog 37 hectare frambozen – de helft van tien jaar geleden – en 42 hectare blauwe bessen, ook dalend. Vooral concurrentie uit lagelonenlanden in Oost-Europa speelt Vlaamse telers parten.Om sterker te staan, bundelen telers van BelOrta en Hoogstraten hun krachten. Dit jaar worden hun gezamenlijke volumes via BelOrta vermarkt. Zo willen beide coöperaties de Belgische blauwe bes beter positioneren in retail, groothandel en speciaalzaken.“De Vlaamse teelt van blauwe bessen en frambozen staat op een kruispunt”, stelt Demaeght. “De retail moet lokale productie actiever ondersteunen. Doen ze dat niet, dan verdwijnt deze teelt op termijn. Door onze hoge loonkosten kunnen we niet concurreren met het buitenland.” Diversificatie en toekomstplannenHoewel rode bessentelers in iets gunstiger positie verkeren, blijft Rombouts voorzichtig. Na de tegenslag van vorig jaar en de kleinere vruchten dit jaar hoopt hij op een goede prijs. “Als het opnieuw een slecht jaar wordt, moet ik heroverwegen of ik ermee doorga. Het kan niet de bedoeling zijn dat je er geld moet bij leggen”, zegt hij. In de winter teelt hij amaryllisbloemen, in het najaar druiven – zo kan hij zijn arbeidskrachten beter spreiden. Uitbouw theeplantage voor eigen productieDaarnaast experimenteert hij met de teelt van theeplanten. Enkele jaren geleden haalde hij als eerste Vlaamse theeplanter het nationale nieuws. Waar hij aanvankelijk teelde in opdracht van een Nederlands theehuis, produceert hij nu voor eigen rekening. Vorig jaar lanceerde hij zijn eigen theelijn Be-Tea, met smaken als kamille en duindoornbes. De thee is te koop via bestelling of in de hoevewinkel van zijn bedrijf in Loenhout.Voor zijn plantmateriaal reisde hij vorig jaar naar Japan. Intussen breidt hij het areaal uit tot 8.000 vierkante meter, waarvan 1.000 onder glas. “We hebben theemachines besteld in Japan die dit jaar geleverd worden. Dan kunnen we de verwerking ook machinaal doen”, besluit de ondernemer, die zich nu eerst toelegt op de bessenpluk.

Tijdelijk onttrekkingsverbod op kleine waterlopen in Oost-Vlaanderen van kracht vanaf 9 mei

2025-05-08T20:38:38+02:00

De maatregel komt er nadat tijdens het Provinciaal Droogteoverleg werd vastgesteld dat in meerdere zones de kritische drempelwaarden reeds overschreden zijn of op het punt staan overschreden te worden. Omdat er ook de komende weken geen significante regenval voorspeld wordt, grijpt de provincie nu in om verdere schade aan de waterlopen en het ecosysteem te voorkomen.Het tijdelijke verbod komt bovenop het bestaande semi-permanent onttrekkingsverbod dat reeds van kracht is in ecologisch kwetsbare gebieden en dat sowieso blijft gelden tot en met 31 oktober 2025. Wat mag nog wel?Uitzonderingen op het verbod zijn:Onttrekkingen met weidepompen voor het drenken van vee in weides.Onttrekkingen voor het vullen van spuittoestellen voor gewasbescherming, mits correcte toepassing om puntverontreiniging te vermijden.Onttrekkingen door hulpdiensten in noodsituaties wanneer geen alternatief beschikbaar is. "Waterstart broodnodig"In een reactie zegt Boerenbond de volledige impact van de onttrekkingsverboden nog niet te kunnen inschatten. De landbouworganisatie benadrukt wel het belang van irrigatie op dit moment. "Zeker nu, aan de start van het seizoen, hebben de fijne zaadjes en kleine plantjes water broodnodig om te kunnen starten met groeien", aldus woordvoerder Tessa De Prins. "Het is nu dat gewassen een ‘waterstart’ nodig hebben om verder te kunnen groeien. Als er dan geen water ter beschikking is, zijn de gevolgen ontzettend groot en onomkeerbaar. Onze boeren hebben dan ook prioritair water nodig om ons voedsel te kunnen produceren."Het verbod geldt niet voor bevaarbare waterlopen. Voor wie daar water wil onttrekken, blijven de richtlijnen van De Vlaamse Waterweg van toepassing.Landbouwers en andere watergebruikers kunnen de betrokken zones raadplegen via een interactieve kaart op de website van de gouverneur van Oost-Vlaanderen.

Geen pasmunt voor besparingen: Landbouw moet centraal blijven in nieuwe EU-begroting

2025-05-09T11:08:50+02:00

Parlement eist ruimer EU-budgetIn de aanloop naar het officiële voorstel van de Europese Commissie deze zomer, presenteerde het Europees Parlement zijn visie op het nieuwe Meerjarig Financieel Kader (MFK). De kernboodschap is helder: het huidige budget is onvoldoende om de grote Europese uitdagingen aan te pakken én tegelijk de coronaschulden af te lossen. Het Parlement schaart zich daarmee achter Begrotingscommissaris Piotr Serafin, die pleit voor extra middelen.Een verhoging van het EU-budget zou kunnen via twee sporen: hogere eigen inkomsten – bijvoorbeeld via een belasting op multinationals of een grensheffing op CO₂ – en verhoogde bijdragen van de lidstaten. Die bijdragen zijn momenteel begrensd op één procent van het bruto nationaal inkomen (bni), maar het Parlement wil van dat historische plafond af. Landbouw moet prioriteit blijvenHoewel het Parlement extra investeringen in defensie, veiligheid en concurrentiekracht ondersteunt, stelt het expliciet dat dit niet ten koste mag gaan van traditionele kernuitgaven zoals landbouw. Europese landbouworganisaties uitten daarover eerder al hun bezorgdheid. Boerenbond stelt dat het landbouwbudget zelfs versterkt moet worden en mee moet stijgen met de inflatie.In tegenstelling tot de Europese begrotingscommissie, die eerder een algemeen pleidooi hield voor een “adequaat” landbouwbudget, gaat het Parlement een stap verder. Het vraagt expliciet om een verhoogd, beschermd en inflatiebestendig GLB-budget. Ook wil het een hervorming van het landbouwreservefonds om beter te kunnen inspelen op natuurrampen en crisissen.Verder vraagt het Parlement om een versterkt promotiebeleid voor landbouwproducten en middelen voor agri-toerisme, vrouwelijk ondernemerschap, opleidingen en technologische innovatie in de sector. Geen nationale enveloppenEen centraal twistpunt is het voorstel om het GLB om te vormen tot een systeem van nationale enveloppen. Lidstaten zouden dan één budget krijgen waarin verschillende steunprogramma’s worden samengebracht, en zelf bepalen hoe dit wordt ingezet. Volgens het Parlement zou dit het gemeenschappelijk karakter van het landbouwbeleid ondermijnen en leiden tot grote ongelijkheden tussen lidstaten. Bovendien zou de parlementaire controle op de besteding van fondsen verminderen.Zelfs het alternatieve idee om alleen de tweede pijler van het GLB – steun voor plattelandsontwikkeling – in nationale enveloppen onder te brengen, stuit op weerstand. Veel inkomenssteun zit immers ook in die pijler. Een splitsing zou alsnog de inkomenszekerheid van landbouwers ondermijnen. GLB is meer dan inkomenssteunHet Europees Parlement benadrukt dat het GLB verder reikt dan alleen productiviteit en inkomenssteun. Het garandeert voedselzekerheid, zorgt voor leefbare plattelandsgebieden en helpt jonge boeren op weg. “We verzetten ons tegen elke vorm van renationalisering”, klinkt het in duidelijke taal. De onderlinge verbondenheid van de eerste en tweede pijler moet behouden blijven.Olifant in de kamerEen dag na het parlementsbesluit vond in Brussel een EU-conferentie plaats over de toekomst van landbouw en voeding. De nieuwe begroting, en de onzekerheid daarover, hing als een donderwolk boven de discussies.Eurocommissaris voor Landbouw Christophe Hansen (EVP) onderstreepte tijdens het congres het belang van een stevig landbouwbudget. Hij verzekerde dat de directe inkomenssteun behouden blijft zolang de inkomens in de landbouw achterblijven. “Maar de steun moet beter gericht worden op wie effectief actief is in de sector”, aldus Hansen.Volgens de Eurocommissaris moet het nieuwe GLB doelgerichter worden, met meer stimulansen en minder voorwaarden. Lidstaten zullen daarbij een grotere verantwoordelijkheid krijgen voor het behalen van EU-doelen. Tegelijk kondigde hij aan dat samen met het MFK-voorstel ook een nieuw GLB-voorstel op tafel zal komen.

Afvalwater van tienduizenden Vlaamse woningen stroomt ongezuiverd in de natuur: “Versnelling van IBA-uitrol noodzakelijk”

2025-05-09T15:58:39+02:00

Vooral afgelegen woningen zijn vandaag nog niet aangesloten op het rioleringsnetwerk. Om de lozing van ongezuiverd afvalwater in de natuur tegen te gaan, moeten deze huishoudens uitgerust worden met een Individuele Behandeling van Afvalwater (IBA). In totaal zijn er in Vlaanderen meer dan 53.200 woningen die over zo’n eigen zuiveringsinstallatie zouden moeten beschikken, maar voor meer dan de helft van die woningen is dat vandaag nog niet het geval. Daardoor komt het afvalwater van ongeveer 36.500 woningen nog steeds rechtstreeks in waterlopen of op de bodem terecht.Volgens Groen-fractieleidster Mieke Schauvliege heeft dit grote gevolgen voor het milieu. “Menselijke uitwerpselen en toiletpapier, maar ook shampoo, afwasmiddel, scrubs en crèmes belanden via douche-, afwas- en toiletwater rechtstreeks in onze natuur. Dat vervuilt onze waterlopen en bedreigt kwetsbare ecosystemen”, zegt ze.De politica roept minister Jo Brouns op om de uitrol van IBA’s te versnellen. “In een tiental gemeenten is nog geen enkele IBA geplaatst en in zo’n 120 andere is amper 20 procent van de doelstelling gerealiseerd. Dat is veel te weinig.” Ook voor IBA’s die prioritair zijn – bijvoorbeeld in de buurt van drinkwaterwinningen of beschermde natuurgebieden – schiet de uitrol te kort. “Slechts in één op de drie gevallen is daar effectief een zuivering voorzien. Zelfs op plekken waar waterkwaliteit topprioriteit zou moeten zijn, ontbreekt de nodige actie.”"We erkennen de inspanningen van mensen die vandaag al een IBA hebben geplaatst, en van de gemeenten die daarin een voortrekkersrol opnemen", zegt Brouns in een reactie. "Vandaag is 67 procent van de prioritaire IBA's al gerealiseerd. Gemeenten die achterblijven, hebben we aangesproken. En sinds 18 april zijn rioolbeheerders verplicht om een aanbod te doen aan bewoners in een individueel te zuiveren zone. De burger hoeft dit niet meer alleen te dragen. We verwachten dat dit de uitrol versnelt, daarvoor werden gemeenten ook aangeschreven."Brouns wijst erop dat IBA's slechts een effect kunnen hebben op twee procent van al het afvalwater. "Een massale uitrol zal weinig bijdragen aan onze algemene waterkwaliteit. Daarom focussen we op de aangeduide prioritaire IBA's. Die kunnen lokaal wel het verschil maken." Bij evaluaties zoals het MAP-meetnet wordt te vaak enkel naar landbouw gekeken. Ook de impact van andere bronnen moet mee in rekening worden gebracht Gedeelde verantwoordelijkheidOok Boerenbond reageert op de cijfers en wijst op het belang van gedeelde verantwoordelijkheid. “De landbouw doet grote inspanningen om de waterkwaliteit te verbeteren. We verwachten dat ook andere actoren en sectoren hun rol opnemen”, stelt voorzitter Lode Ceyssens.Volgens Boerenbond heeft ook het lozen van huishoudelijk afvalwater een aanzienlijke impact op de waterkwaliteit en het behalen van natuurdoelstellingen. “Bij evaluaties, zoals die van het MAP-meetnet, wordt te vaak alleen naar de landbouw gekeken. Het is hoog tijd voor een grondige evaluatie waarbij ook de impact van andere bronnen correct wordt meegenomen”, besluit Ceyssens.

Ook West-Vlaanderen neemt droogtemaatregelen

2025-05-12T08:33:16+02:00

Sinds maart is het uitzonderlijk droog en zonnig geweest. Daardoor zijn de waterpeilen in een aantal ecologisch kwetsbare stroomgebieden inmiddels onder de kritieke drempels gezakt. Waterbeheerders proberen de waterlopen maximaal op peil te houden, maar in sommige gebieden zijn bijkomende ingrepen onvermijdelijk. In het stroomgebied van de Bornebeek en de bovenloop van de Hertsbergebeek gold al sinds april 2022 een permanent onttrekkingsverbod. Daar komen nu dus extra beperkingen bij. Volgens de provincie zijn de Rivierbeek en Heulebeek bijzonder gevoelig voor droogte, omdat ze sterk afhankelijk zijn van neerslag. Zonder regenval vallen deze beken snel droog, met risico op ecologische schade. Het tijdelijk verbod moet dat voorkomen.De maatregel geldt zolang de droogte aanhoudt. De grondwaterstanden in West-Vlaanderen blijven intussen dalen. Uit metingen blijkt dat 91 procent van de meetpunten een lage tot uiterst lage grondwaterstand aangeeft. De drinkwatervoorziening komt voorlopig niet in gevaar, mede dankzij de aanvoer van water via Gent door de Leie en de Schelde.De provincie roept op tot spaarzaam watergebruik en vraagt gebruikers om het watersysteem niet te verstoren door zelf stuwen aan te passen of dammen te bouwen. Er is weinig kans op regen in de komende dagen, wat het risico op verdere beperkingen vergroot.Ook Oost-Vlaanderen nam gisteren een gelijkaardige beslissing. De provinciegouverneur vaardigde daar eveneens tijdelijke onttrekkingsverboden uit op enkele kwetsbare waterlopen om de watervoorraden te beschermen.

Veehouders krijgen tot 1 september tijd om te vaccineren tegen blauwtongvirus

2025-05-09T13:04:22+02:00

"Er werden al grote hoeveelheden vaccins geleverd en toegediend, en er zijn belangrijke leveringen aangekondigd voor de komende weken. De verlenging van de vaccinatiecampagne komt tegemoet aan een vraag van het terrein en past in een gemeenschappelijke strategie om onze veestapel duurzaam te beschermen", zegt Clarinval zelf in het persbericht.Serotype 3 van blauwtong, een virale ziekte die overgedragen wordt door knutten en vooral runderen en schapen treft, veroorzaakte veel schade in 2024. Sinds het najaar is daarom vaccinatie verplicht voor verschillende subtypes van het virus bij runderen en schapen, en van het EHD-virus bij runderen. De federale regering maakte een uitzonderlijk budget van 40 miljoen euro vrij om de inspanningen te ondersteunen. "Vaccinatie is het enige efficiënte middel om onze beslagen te beschermen tegen blauwtong en EHD", zegt Clarinval. "Deze campagne is dus van groot belang. Wij zijn op de goede weg om een bevredigende vaccinale dekking te garanderen. De feedback maakt gewag van een efficiënte dynamiek, met bemoedigende resultaten dankzij de collectieve mobilisatie van de sector, zowel wat de veehouders als de dierenartsen betreft."

Meer tijd voor IBR-aanpak: vrij statuut pas in 2030 aangevraagd

2025-05-09T14:59:36+02:00

IBR staat voluit voor Infectieuze Boviene Rhinotracheïtis en wordt ook wel een koeiengriep of Canadese griep genoemd. Het is een virale ziekte van de bovenste luchtwegen bij runderen. Ze leidt tot economische schade voor de landbouwers.België voert al sinds 2007 een actief bestrijdingsprogramma tegen IBR, dat in 2012 verplicht werd voor alle rundveehouders. In 2014 kreeg het programma een officiële erkenning van de Europese Commissie, waardoor ons land aanvullende garanties mag vragen bij de import van runderen uit regio’s met een lagere IBR-status.De vaccinatieperiode wordt nu met twee jaar verlengd tot november 2027. Dat moet veehouders extra ruimte geven om resterende besmettingen op te sporen en aan te pakken. Tegen november 2029 moeten alle bedrijven IBR-vrij zijn, zodat België in april 2030 het officiële vrij statuut kan aanvragen bij Europa. Uitstel betekent geen afstelMinister Clarinval benadrukt dat het uitstel niet betekent dat de ambitie vermindert: “De extra tijd geeft wat ademruimte, maar het doel blijft hetzelfde: een rundveestapel vrij van IBR.”Naast het aangepaste tijdspad wil de minister ook de traceerbaarheid van runderen verbeteren. Onvoldoende opvolging bij de verplaatsing van dieren blijkt immers een zwakke schakel in de bestrijding. Een eerste maatregel is al ingevoerd: runderen afkomstig van een besmet beslag mogen alleen nog, onder verzegeld transport, naar een door het FAVV aangeduid slachthuis worden gebracht.Clarinval besluit: “Dankzij de inzet van de sector zijn we al ver gevorderd. Als we blijven samenwerken en de regels volgen, ben ik ervan overtuigd dat we ons doel bereiken.”DGZ: “Striktere aanpak is noodzakelijk”Bij Dierengezondheid Vlaanderen (DGZ) is men tevreden dat er eindelijk wordt ingegrepen op zwakke punten in de aanpak van IBR, met name richting handelaars en transport. DGZ benadrukt dat het dweilen met de kraan open blijft zolang besmette dieren zich ongehinderd tussen bedrijven kunnen verplaatsen. “De nieuwe uitbraken begin dit jaar tonen aan dat er dringend nood is aan striktere regels en betere opvolging”, klinkt het.Hoewel 99,6 procent van de conventionele bedrijven eind 2024 IBR-negatief was, blijven risico’s bestaan door een beperkte groep bedrijven die zich niet aan de regels houdt. DGZ pleit er ook voor dat eventuele bijkomende kosten niet op de schouders van de correcte veehouders terechtkomen, maar bij actoren die structureel besmettingen in stand houden.Volgens DGZ kan de nieuwe deadline van 2030 realistisch zijn, mits doorgedreven controle en een breed gedragen langetermijnvisie op dierengezondheid.

Chiara Guidi wint Gentrepreneur met plantenvaccin dat pesticidegebruik vermindert

2025-05-09T13:16:23+02:00

"Toen ik aan mijn doctoraat begon, had ik nooit gedacht dat ik zou ondernemen", zegt Guidi. "Maar mijn onderzoek kan écht impact maken, dus ik kon het niet zomaar laten liggen." Vlaams minister-president Matthias Diependaele (N-VA) woonde de uitreiking in het Wintercircus Gent bij en benadrukte het belang van jong ondernemerschap voor Vlaanderen."Onze studenten en onderzoekers barsten van ideeën die vaak onder de radar blijven", klinkt het. "Vlaanderen moet die innovatiekracht niet alleen tonen, maar ook vermarkten. Initiatieven zoals Gentrepreneur maken dat mogelijk door jongeren met ideeën de weg van het ondernemerschap te tonen."De uitreiking in het Wintercircus Gent vormde het sluitstuk van een intensief traject waarin elf geselecteerde studenten en onderzoekers hun ondernemersprojecten verder uitwerkten. Uiteindelijk betraden zes finalisten het podium om hun verhaal voor een livepubliek en een professionele jury te brengen. Naast Guidi, maakten ook Valentin Van Daele (Caramelle), Cédric Galle en Milan Meert (IKnowRight), Louise Bilquin en Stef Callaerts (Studio Woof), Ewout Picavet (FFLOWS) en Louis Daniels (Spectron) indruk met hun innovatieve projecten.

Moederdag schot in de roos voor vier gerberatelende broers

2025-05-11T21:19:37+02:00

Het blad van het gerberablad ziet zwart van de Delphastus kever. “Zo willen we het hebben. We hebben lang gewerkt om het kevertje in deze grote hoeveelheden in onze serre te hebben”, vertelt Ben Albrecht van gerberateler Floralo Albrecht uit Wommelgem. Het kevertje wordt gebruikt voor de bestrijding van de witte vlieg, een hardnekkige plaag in de teelt van de langstelige snijbloemen.In de serres van Floralo Albrecht is het opvallend rustig vlak voor het Moederdagweekend. De administratie wordt bijgewerkt, maar de grote drukte voor Moederdag is al grotendeels achter de rug. “We bereiden ons voor op volgende week”, aldus de teler die spreekt van een geslaagde feestdag. “Moederdag is traditioneel de belangrijkste feestdag van het jaar, dan ligt de vraag naar onze snijbloem het hoogst.”Vier broers, twee serresFloralo Albrecht, dat gerund wordt door vier broers (Bart, Ben, Björn en Lars Albrecht) en bestaat uit twee vestigingen van in totaal 1,6 hectare, probeert in de productie altijd te pieken rond de periode van Moederdag. Deze keer is dat extra gelukt, vertelt Ben. “Door het mooie weer van de voorbije weken, ging de productie heel snel.” De familie Albrecht produceert sinds vijftien jaar gerbera’s en legt zicht samen met Bloemen Dens, uit Lier, als enige in Vlaanderen toe op de teelt van de bloem die verre familie is van het madeliefje. De terugloop van het aantal gerberatelers in Vlaanderen was voor de broers destijds aanleiding om te starten met de verwarmde teelt het jaar rond. “Wij teelden aanvankelijk Aster 'monte cassino' en lisianthus, maar door de lage rentabiliteit waren we op zoek naar alternatieven”, vertelt Ben. Investering in LED-lampen geplandMede door het lage aanbod van de snijbloem die in veel boeketten terugkomt, ziet de 53-jarige teler de toekomst roostkleurig in. Symbolisch voor dit vertrouwen in de toekomst is ook de investeringen die de vier broers plannen in de vervanging van SON-T lampen. Momenteel hebben ze diverse prijsaanvragen uitgezet bij leveranciers van LED-lampen. Dat betekent een flinke bezuiniging op de energierekening, maar aanschaf van de LED-lampen komt met fameus prijskaartje.Vrees dat de sector hinder ondervindt van het imago dat er veel chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt worden, heeft Ben niet. Vooral in Nederland ligt de sierteelt onder een vergrootglas en kwam Pesticide Action Network (PAN) met de claim dat boeketten en bosjes bloemen een veelheid aan gifstoffen bevatten. Ben Albrecht vindt de kritiek onterecht. “Als wij chemische bestrijdingsmiddelen zouden inzetten, zou deze Delphastus kever ook niet kunnen floreren in onze serre. De voorbije jaren zijn er steeds meer bestrijdingsmiddelen uit de handel genomen en doen telers steeds meer beroep op biologische bestrijders. We hebben enorme stappen gezet met de Vlaamse sierteelt op het gebied van duurzaamheid.”Dezelfde argumenten voerde de Nederlandse veiling Royal FloraHolland vorige week aan. Volgens het veilinghuis daalde het gebruik van de meest milieubelastende van deze middelen met 78 procent in de afgelopen tien jaar. “Nederlandse kwekers van potplanten hebben het gebruik van de meest milieubelastende middelen sinds 2015 zelfs met 96 procent teruggebracht en van snijbloemen met 88 procent”, klinkt het. Moederdag: steunpilaar van het sierteeltjaarOndanks de campagne van PAN in Nederland heeft Royal FloraHolland een uitstekende verkoop gedraaid. Dat geldt ook voor bloemen- en plantenveiling Euroveiling in Brussel, waar Belgische bloemenzaken, tuincentra en regionale supermarkten hun inkopen doen. “Je ziet op Moederdag klanten die anders niet vaak komen en bestaande klanten komen twee tot drie keer zoveel als normaal”, vertelt Raf Moeyersoons, operationeel verantwoordelijke van Euroveiling. Hij schat de verkoop tijdens Moederdag op het dubbele van de verkoop op gewone dagen. Op de drukste veilingdag op donderdag zaten er 250 kopers in de zaal om het aanbod verse tulpen, rozen en gerbera’s met eigen ogen te aanschouwen. Tel hierbij op de kopers op afstand en de verkoop via de webshop dan bedroeg het aantal kopers zo’n 500. Dit betekent ook voor Euroveiling een piek in het werk. “Aangevoerde bloemen moeten gekeurd worden, voor de klok gereden worden en daarna uitgeleverd aan de diverse klanten”, aldus Moeyersoons. De top-5 populairste bloemen waren: Roos, Chrysant (tros), Gerbera,Tulp, Pioen. Moederdag maakt onderdeel uit van de voorjaarsperiode, die start rond Pasen en loopt tot de Franse Moederdag eind mei, en voor de sierteelt erg belangrijk is. “Deze periode is de steunpilaar voor het hele jaar”, vertelt Moeyersoons. “De prijsvorming was goed en door het mooie weer van de voorbije weken zagen we ook een piek in de aanvoer van bloemen.”

Groen vraagt hoorzittingen over droogte

2025-05-12T21:32:54+02:00

Ons land kreunt onder een lange droogte. Volgens het KMI waren de afgelopen twee maanden de droogste sinds het begin van de metingen 132 jaar geleden. De droogte laat zich ook voelen: regenwaterputten staan leeg, hier en daar geldt al een captatieverbod en er wordt gewaarschuwd voor brandgevaar in bossen en op heides. Volgens oppositiepartij Groen talmt de Vlaamse regering met extra maatregelen. "De droogte en de dalende waterstanden zijn een structureel probleem, maar N-VA en Vooruit blijven liever headlines halen dan beleid voeren. Eerst pompen ze de Blue Deal op voor de camera, en daarna draaien ze de geldkraan dicht. Vlaanderen heeft geen nood aan stoere persberichten, maar aan doortastend en consequent beleid", aldus Schauvliege.Groen pleit daarom voor nieuwe hoorzittingen in het Vlaams Parlement om het droogtebeleid te evalueren en bij te sturen. "De landbouw, de natuur, de scheepvaart: het totale non-beleid van minister Brouns heeft dramatische gevolgen voor die sectoren. Zonder extra investering in droogtemaatregelen gaan we naar mislukte oogsten, ontoegankelijke waterwegen, verlies van biodiversiteit en zelfs rantsoenering van water", besluit Schauvliege. Vlaanderen heeft geen nood aan stoere persberichten, maar aan doortastend en consequent beleid Oppositiepartij Open Vld sluit zich aan bij de vraag naar hoorzittingen. "Het is echt vijf na twaalf voor de droogte in Vlaanderen. De vorige regering heeft belangrijke stappen gezet met de Blue Deal en de nodige middelen daarvoor voorzien. Deze regering heeft de klok gewoon teruggedraaid. Het is dringend tijd voor actie en duidelijkheid. Anders staat de hele Blue Deal op los zand. De uitdaging is zo groot dat we hier snel de juiste antwoorden op moeten bieden. Ook de coalitiepartners trekken aan de alarmbel. Als ze het menen, laat ons dan nu samen in het parlement met experten erbij zoeken naar oplossingen", zegt parlementslid Lydia Peeters (Open Vld). Brouns weerlegtDe cd&v-minister doet de kritiek af als "onzin". Zo wijst hij erop dat de opvolger van de Blue Deal nog voor de zomer rond zal zijn, terwijl de evaluatie aanvankelijk pas na een jaar voorzien was. De minister wijst er ook op dat er afgelopen vrijdag nog beslist werd om een half miljard extra te investeren om lokale besturen te ondersteunen bij het (her)aanleggen van rioleringen. Volgens de minister wordt de situatie ook op de voet gevolgd, al wil hij nog niet het woord dramatisch in de mond nemen. Hij spreekt momenteel ook nog niet over maatregelen zoals een sproeiverbod. "Dat wordt beslist op provinciaal niveau met de gouverneur. We volgen alles op met onze klimaatexperts en wetenschappers. Er is een draaiboek voor", zo zei Brouns maandag in De Ochtend. Volgens Brouns neemt de overheid wel degelijk structurele maatregelen, maar is de omgang met water ook een "collectieve verantwoordelijkheid". "We kunnen als burger ons steentje bijdragen: door zeer zuinig om te gaan met kraantjes- en regenwater."

Gezocht: nuance in de berichtgeving over vleesvervangers

2025-05-13T09:35:47+02:00

"Kaas- en vleesvervangers bevatten vaker schadelijke stoffen dan dierlijke producten”, kopte VILT afgelopen week. Ook De Standaard, HLN en VTMNieuws kwamen met vergelijkbare berichtgeving. Wie zulke alarmerende titels leest, zou haast denken dat een vegetarische burger het ongezondste voedingsmiddel op aarde is.Nochtans wijst het grootste deel van het wetenschappelijke onderzoek precies in de andere richting. Een recente uitgebreide metastudie toonde bijvoorbeeld aan dat plantaardige vleesvervangers gemiddeld leiden tot een verlaging van LDL-cholesterol, totale cholesterol en lichaamsgewicht bij consumenten. Al deze factoren zijn sterk verbonden met een verminderd risico op hart- en vaatziekten. Plantaardige alternatieven blijken daarmee doorgaans gezonder dan hun dierlijke tegenhangers.Maar eigenlijk hoeven we zelfs geen extra studies te raadplegen om de nuance te vinden. Het originele artikel zelf vermeldt, zij het pas in de laatste alinea: “Een direct risico voor je gezondheid loop je niet door het eten van deze plantaardige producten". Het geciteerde onderzoek van de UAntwerpen ging namelijk slechts over de aanwezigheid van twee specifieke stoffen waarvan de schadelijkheid niet werd aangetoond. Ook waren de concentraties van deze stoffen in geen van de producten zo hoog dat een impact te vrezen viel. Zelfs niet in de kaasvervangers, die de hoogste concentraties bevatten. Berichtgeving over vlees, zuivel en vervangers wordt structureel gepresenteerd als een gepolariseerd spektakelstuk, waarbij nuance ondergeschikt raakt aan sensatie De kloof tussen de werkelijke inhoud en de clickbait-titels is alarmerend. Nog problematischer wordt het wanneer die inhoud zich bij sommige nieuwspagina’s achter een betaalmuur bevindt, waardoor velen enkel de misleidende kop te zien krijgen.Hier schuilt het echte probleem. Berichtgeving over vlees, zuivel en vervangers wordt structureel gepresenteerd als een gepolariseerd spektakelstuk, waarbij nuance ondergeschikt raakt aan sensatie. De ene dag worden vleesvervangers afgeschilderd als vergif en juichen vleesliefhebbers triomfantelijk. De andere dag blijkt elk stukje vlees zowat garant te staan voor hartfalen, tot vreugde van veganisten.De doorsnee consument, die oprecht wil begrijpen hoe het nu écht zit, voelt zich onder druk gezet om kant te kiezen maar raakt hierdoor volledig het spoor bijster. Zwart-wit denken is misschien net waartoe we onszelf en anderen níet moeten aanzetten. Het is juist een gebalanceerd en divers voedselpatroon - waarin ieder bewust en binnen eigen mogelijkheden vlees, zuivel, peulvruchten, granen, zaden én vervangers combineert - dat keer op keer het meest haalbaar, gezond en duurzaam blijkt te zijn.Toch verdient de toekomst van ons voedselsysteem aandacht in het politieke én publieke debat. Ons voedsel raakt immers aan bijna alle grote maatschappelijke thema's: landbouw, klimaat, dierenwelzijn, biodiversiteit, volksgezondheid en economie. Tegelijkertijd is het een belangrijk en complex thema, dat vraagt om samenwerking en constructieve dialoog, niet om polarisatie en sensatiezucht.Daarom hierbij een warme oproep aan media en lezers: Laat ons focussen op een positieve dialoog in plaats van polariserende titels. Laat ons gaan voor professionele inhoud boven sensatie. En laat ons inclusief en nieuwsgierig blijven via genuanceerde berichtgeving, die recht doet aan de complexiteit van dit belangrijke onderwerp. Met dit opiniestuk willen de auteurs een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat. De auteurs schrijven in eigen naam en zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.De auteursMarin Vandamme en Katrien Martens zijn oprichters en directeurs van The Protein Project. Dat project werkt aan een duurzamer Europees voedselsysteem door eiwitdiversificatie te versnellen. Als bruggenbouwer tussen stakeholders en beleid depolariseert het project het eiwitdebat met een verenigend verhaal ten voordele van mens, dier, landbouw en planeet.

PFAS in Verdronken Land van Saeftinghe: Hoe een vervuild natuurgebied tot een nieuw verdienmodel leidt

2025-05-13T10:25:31+02:00

Koeien van de abdij van AverbodeEerder dit jaar werd een kudde van 60 dubbeldoelkoeien afgeleverd op het vleesveebedrijf van Geert Meersschaert en Kris Van Royen in Kieldrecht, nabij Antwerpen. De koeien waren afkomstig van de Abdij van Averbode die haar melkveeactiviteiten afstootte wegens het stikstofdecreet. De abdij stond op de lijst van rode bedrijven met een te hoge impact op de nabije natuur.In Kieldrecht verliezen de koeien, van het Zwitserse Fleckviehras, hun melkfunctie die ze op de abdij wel nog hadden. Zij zullen ingezet worden voor natuurbegrazing op het Verdronken Land Van Saeftinghe. Het is onderdeel van een bedrijfstransitie van het van origine vleesveebedrijf. Deze transitie was nodig nadat vorig jaar bij een controle per toeval PFAS werd aangetroffen in het vlees van de koeien die graasden in het Verdronken Land Van Saeftinghe, een natuurgebied dat overstroomd wordt door zeewater en water van de Schelde. Bedrijf geblokkeerd door FAVVHet nieuws sloeg in als een bom bij de landbouwers die hun verdienmodel in de korte keten hadden gebaseerd op vlees van de Belgisch witblauwkoeien die in het brakwatergebied grazen en daardoor een pré-salé smaak zouden hebben. Na de vondst van PFAS blokkeerde het Voedselagentschap het bedrijf en verbood de verkoop van vlees van dieren die in het Verdronken Land Van Saeftinghe hebben gegraasd. In totaal werden vijf bedrijven rondom het Verdronken Land geblokkeerd.De familie Meersschaert- Van Royen bleef niet bij de pakken zitten en werkte een aangepast verdienmodel uit. Voortaan komt het vlees, dat via pakketverkoop in de korte keten zijn weg vindt naar de consument, van Belgisch witblauwrunderen die binnendijks grazen, op de weilanden aanpalend aan het bedrijf. Daar is geen PFAS-verontreiniging en de veiligheid van het vlees wordt door controles bevestigd. “Elk dier dat de afgelopen maanden werd verdeeld, moest eerst worden gecontroleerd voordat het vlees verkocht mocht worden. Bij elke controle die we uitvoeren blijkt dat het vlees 100 procent veilig en conform is. We zitten dus momenteel op hetzelfde niveau als elke andere veehouder die runderen buiten laat grazen, en dat is fantastisch nieuws”, klinkt het. Natuurbegrazing als verdienmodelEen tweede en nieuw verdienmodel mikt op het ecologisch graasbeheer in het Verdronken Land van Saeftinghe. “Door de PFAS-vervuiling in het Verdronken Land kunnen we uiteindelijk geen vlees meer verkopen van runderen die daar gegraasd hebben. Daarom delen wij onze boerderij opnieuw in en gaan we volop inzetten op ecologisch graasbeheer als tweede pijler binnen ons bedrijf. Zo kiezen we nog sterker voor natuurinclusieve veehouderij”, klinkt het.Begrazing van het schorrengebied is belangrijk voor het behoud van het unieke natuurgebied. Zo bieden de koeien bescherming tegen de verruiging door riet. “Kort gehouden begroeiing is heel belangrijk voor broedvogels”, klinkt het. Geert Meersschaert geeft aan dat het Grenspark Groot Saeftinghe en stichting Het Zeeuwse Landschap om deze reden de boeren een vergoeding zullen betalen voor de begrazing van het natuurgebied. De ondernemers schakelen voor deze taak over op Fleckvieh-runderen, een robuust en rustig ras dat volgens hen perfect aansluit bij ecologisch beheer. “Deze dieren hebben weinig krachtvoer nodig en leven grotendeels van gras. Bovendien kalven ze natuurlijk af, waardoor er binnenkort weer koeien met kalfjes te bewonderen zijn in de streek. Dit jaar zetten we alvast de eerste zes ossen uit”, klinkt het.Zware tijden achter de rugMet de nieuwe bedrijfsstrategie schijnt er weer licht aan het einde van de tunnel voor de landbouwers. “We wachten nu alleen nog op toestemming van het FAVV om de verplichte tests te stoppen, gezien alle resultaten al positief waren”, besluiten de ondernemers de mailing waarmee zij periodiek hun klanten op de hoogte brengen. Wij zijn slachtoffer, maar door de beperkingen die ons bedrijf opgelegd krijgt en de kosten die hieruit voortvloeien, lijken we eerder daders Meersschaert geeft aan dat de ondernemers zware tijden hebben beleefd voor iets, PFAS-vervuiling, waar zij in principe niets aan kunnen doen. “Wij zijn slachtoffer, maar door de beperkingen die ons bedrijf opgelegd krijgt en de kosten die hieruit voortvloeien, lijken we eerder daders.”Problemen met PFAS-vervuiling en onzekerheden die dit meebrengt voor landbouwers, was voor Boerenbond vorig jaar al aanleiding om te pleiten voor een PFAS-schadefonds. “Dit schadefonds moet de onkosten voor staalnames, bodemsaneringen, aansprakelijkheidsclaims en (imago)verliezen vergoeden.”

ILVO bouwt nieuw huis voor de kip van de toekomst

2025-05-12T21:49:50+02:00

Vliegen zal ze niet kunnen, maar verder zijn de mogelijkheden eindeloos voor de kip van de toekomst. “Het nieuwe centrum zal meer toegepast onderzoek toelaten dan vandaag mogelijk is”, zegt pluimvee-onderzoekscoördinator Evelyne Delezie van ILVO. “We hebben vier compartimenten die voorzien zijn van natuurlijk daglicht, met een wintertuin en vrije uitloop. Een ideale situatie om alternatieve huisvestingssystemen uit te testen.”Kippen zijn notoir gevoelig aan hitte- en koudestress. Dat dit een uitdaging biedt, werd zeker duidelijk op de warme, stoffige vrijdagnamiddag wanneer de eerste steen werd gelegd. Dankzij de goede isolatie van de stalsystemen, kunnen de onderzoekers het stalklimaat minutieus wijzigen om te onderzoeken hoe men de kippen beter bestendig kan maken tegen warmte en koude. “Het is zeer belangrijk onderzoek, zeker met de klimaatverandering”, zegt Delezie. Duurzaamheid en emissiesHet duurzaamheidsvraagstuk staat bij vele innovaties centraal. Binnen het centrum zullen diverse voeder-, water- en managementstrategieën worden uitgetest, met een meting van hun impact op diergedrag, gezondheid, emissies, excreties en de vleeskwaliteit. Onder andere voeding speelt hier een cruciale rol. “Zo hebben we onderzoek naar duurzame voedingsstrategieën en alternatieve eiwitbronnen”, zegt ILVO-afdelingshoofd van Dier Bart Sonck. “Er wordt gekeken naar alternatieve voederbronnen zoals algen of kringloopvoer, een nevenstroom uit de voedingsindustrie. Ook de voederconversie wordt geoptimaliseerd, met als doel lagere kosten en minder uitstoot. Zo daalt de totale milieu-impact, van ammoniak en mest tot geurhinder en broeikasgassen."“In elk compartiment zal bepaald kunnen worden wat de emissies zijn. Er zal dus een mooie lijn kunnen getrokken worden tussen emissies enerzijds en dierenwelzijn en vleeskwaliteit anderzijds”, vult Delezie nog aan. In elk compartiment kan bepaald worden wat de emissies zijn. Er zal dus een mooie lijn kunnen getrokken worden tussen emissies enerzijds en dierenwelzijn en vleeskwaliteit anderzijds Goed voor het dier, goed voor het milieu?Met dat laatste verwijst Delezie meteen ook naar een pijnlijke realiteit binnen de pluimveehouderij, namelijk dat dierenwelzijn en klimaat niet altijd te verzoenen zijn. Het grote publiek verlangt naar het idyllische beeld van de hennen die dartel scharrelen in een open weide, maar deze manier van huisvesting kent doorgaans een grotere milieu- en klimaatimpact dan een gesloten scharrelstal.Vlaams landbouwminister Jo Brouns (cd&v) vindt het dan ook cruciaal om te investeren in innovatie. “We zien vaak dat wat goed is voor dieren, niet altijd goed is voor het milieu”, zegt de minister. “Mensen willen traaggroeiende kippen met meer ruimte, uit bekommernis voor dierenwelzijn. Maar dat leidt vaak tot meer uitstoot. Die paradox moeten we met innovatie kunnen opvangen." Mensen willen traaggroeiende kippen met meer ruimte, uit bekommernis voor dierenwelzijn. Maar dat leidt vaak tot meer uitstoot. Die paradox moeten we met innovatie kunnen opvangen “Ik denk dat we elkaar niet meer hoeven te overtuigen: in de steeds schaarser wordende open ruimte moeten we durven de kaart van technologie en innovatie trekken”, zegt Brouns nog.Het onderzoek binnen het nieuwe pluimveecentrum zal zich voornamelijk toespitsen op vleeskippen. “Al kunnen er ook kalkoenen gehuisvest worden”, zegt Delezie. “Welke rassen hier precies zullen gehuisvest worden, zal afhankelijk zijn van het onderzoek. De meeste onderwerpen zullen gebonden zijn aan Ross 308. Dat is het traditionele, snel groeiende vleeskuiken.” Niet enkel kippen, maar ook bedrijfsonderzoekVolgens Sonck is het nieuwe complex broodnodig om tegemoet te komen aan de lopende uitdagingen. “We zien een duidelijke toename in complexiteit, maatschappelijke druk en een nood aan evidence-based antwoorden en adviezen”, zegt hij.ILVO wil naast de kippen zelf, ook aandacht hebben voor de bedrijfsvoeding op pluimveebedrijven. “Denk aan digitalisering en automatisatie door toepassing van precisieveehouderijtechnologieën, en AI-gedreven data-analyse”, zegt Sonck.Ook robotica en diepgravend onderzoek naar de rentabiliteit en schaalbaarheid van deze technologieën zullen een centrale rol spelen. “Tot slot zoeken we naar houderijsystemen waarin het aangenaam vertoeven is voor zowel de dieren als de pluimveehouder. We willen zeer sterk inzetten op systeemdenken. Kijken naar totale, innovatieve bedrijfsconcepten waarin alle duurzaamheidspijlers op een evenwichtige basis aan bod komen. Een zoektocht waarin alle stakeholders betrokken worden.” We zien een duidelijke toename in complexiteit, maatschappelijke druk en een nood aan evidence-based antwoorden en adviezen Klimaatneutrale energieEnergie is een ander groot vraagstuk dat de onderzoekers willen tackelen. De temperatuur- en ventilatievraag binnen een pluimveestal is allesbehalve constant. Eéndagskuikens hebben nood aan een warme leegomgeving van rond de dertig graden Celsius, met een relatieve luchtvochtigheid tussen 40 en 65 procent. Maar dat verandert drastisch wanneer de kippen (bijna) geslachtsrijp zijn. Deze dieren geven veel warmte af en vragen juist koeling naar idealiter 18 graden, en dus is er ook een krachtige ventilatie nodig. De nood om voortdurend te schakelen tussen verwarming en koeling maakt een pluimveestal zeer behoeftig naar energie. Het is dus geen evidentie om deze systemen klimaatneutraal te houden. Om de stallen te verwarmen, berust het complex op drie warmtebronnen. Enerzijds is er geothermie, waar men warmte haalt uit de ondergrond. Verder gebeurt er recuperatie van ventilatielucht vanuit de luchtwasser. Op het dak zijn er fotovoltaïsche-thermische panelen aangebracht, ook wel PVT’s of hybride zonnepanelen genoemd.Verder wordt overtollige thermische energie opgeslagen in een watertank van 50 kubieke meter om de energieproductie af te vlakken of uit te stellen. Indien nodig koopt men groene stroom aan via het Vlaams Energiebedrijf VEB. Een AI-systeem kan met behulp van weers- en gebouwmodelvoorspellingen, de netprijzen en de zelf opgewerkte energie flexibel schakelen tussen diverse bronnen. “ILVO draagt met deze flexibele sturing flink bij aan de energietransitie in Vlaanderen”, zegt Gerlinde De Vogeleer, energiecoördinator bij ILVO. Steun voor een sector in volle vluchtAdministrateuur-generaal van ILVO, Joris Relaes kijkt ernaar uit om het centrum in werking te zien treden. “Het gaat goed met de pluimveesector. De vraag naar pluimveevlees stijgt wereldwijd”, zegt hij. “We zien een duidelijke shift van andere vleessoorten naar pluimvee. Hoe dat komt? Pluimvee heeft een duidelijk lagere economische en klimaatvoetafdruk.”“Maar één van de knelpunten, is dat we nog niet strategisch autonoom werken met deze stal”, zegt Relaes. “Ondanks het feit dat we heel wat reststromen verwerken, moeten we ook veel eiwitten invoeren, zoals soja uit Noord- en Zuid-Amerika. En dat komt onder druk te staan door de handelsoorlogen waarmee we op dit moment op het wereldtoneel geconfronteerd worden. Maar daar werken we aan. Zo hebben we een aantal sojarassen ontwikkeld, die onze spin-off Protealis nu probeert uit te rollen.” Ondanks het feit dat we heel wat reststromen verwerken, moeten we ook veel eiwitten invoeren, zoals soja uit Noord- en Zuid-Amerika “Er wordt gewerkt aan nieuwe landbouwvisies, en die willen we helpen realiseren”, zegt Relaes tot slot. “Als ik mijn ogen sluit, dan zie ik prachtige klimaat-, energievriendelijke en energieneutrale pluimveestallen, mooi ingeplant in het landschap, met daarrond bloemen en in de wind wuivende sojavelden.”Met dit hoogtechnologische centrum is ILVO overigens niet aan zijn proefstuk toe. In totaal beschikt dit onderzoekscentrum over ongeveer 20.000 vierkante meter aan proefstallen voor onderzoek bij rundvee, varkens en pluimvee. Na de oprichting van de Varkenscampus in 2014 en de nieuwe proefstal voor Melkveeonderzoek in 2015, krijgt de pluimveesite nu zijn welverdiende opwaardering.

🎥 Goed Gerief: De precisiebemester

2025-05-15T08:48:28+02:00

In 'Goed Gerief' staan landbouwwerktuigen centraal die door de jaren heen gebruikt werden om mest op het land te brengen. Hoe deed men het vroeger? Hoe doet men het nu? Ontdek het in de video.

Nieuwe sectorbarometers houden vinger aan pols bij melkvee en varkens

2025-05-14T08:32:52+02:00

Het Agentschap Landbouw en Zeevisserij publiceert vier nieuwe sectorbarometers voor melkvee, fokvarkens, vleesvarkens en gesloten varkenshouderijen. De barometer vertrekt telkens vanuit een gemiddeld gespecialiseerd veebedrijf, waarop de actuele marktprijzen worden toegepast. Er wordt gekeken naar de opbrengsten, maar ook naar de kosten voor voeder, energie en meststoffen. De resultaten worden uitgedrukt als een index ten opzichte van de vijf meest recente LMN-boekjaren. De opbrengsten uit subsidies worden niet meegerekend.Familiaal arbeidsinkomen en bruto saldo in kaartHet bruto saldo is de belangrijkste indicator voor de actuele economische situatie en wordt berekend als het verschil tussen de opbrengsten en de variabele kosten. Het zijn deze opbrengsten en kosten die maandelijks kunnen fluctueren en dus een onmiddellijke impact hebben op de rendabiliteit van de sector.Ook het familiaal arbeidsinkomen is een belangrijke indicator, deze gaat nog een stap verder dan het bruto saldo door al de vaste lasten af te trekken. Wat zo overblijft, dient als vergoeding voor de eigen arbeid van de landbouwer en eventuele meewerkende familieleden.Inzichten vier sectorenUit de barometer van de melkveesector komt duidelijk het hoogtepunt van eind 2024 naar voren. “Dalende krachtvoederprijzen en afgenomen kosten voor energie en meststoffen betekenen minder variabele kosten, waardoor het bruto saldo in december 2024 zo’n 36,5 euro per 100 liter bedroeg”, aldus het agentschap. Het arbeidsinkomen bedraagt 23,3 euro per 100 liter. Dat is opvallend hoger dan het vijfjarige gemiddeld. De dalende melkprijs in de eerste maanden van 2025 is nog niet opgenomen in de barometer.Voor de varkenssector zijn er gemengde signalen. Twee maanden geleden zat de vleesvarkenssector in een dip, terwijl de fokvarkens een gunstiger en stijgend arbeidsinkomen vertonen. “De mengvoederprijs blijft relatief stabiel, terwijl de biggenprijs weer aanslaat na een daling in 2024”, klinkt het. Voor vleesvarkensbedrijven, die biggen aankopen en opkweken tot vleesvarkens, is de teneur eerder dalend. Na een serieuze dip eind 2023 nam het bruto saldo toe tot september 2024 om daarna opnieuw zeer stevig te dalen. Na de zomer doet zich vaak aan dalende trend voor, maar het is ondertussen al geleden van 2021 dat het zo laag stond. Twee maanden geleden was het bruto saldo zelfs negatief met zo’n -3,7 euro per afgeleverd vleesvarken. De sterke toename van de vleesvarkensprijs de laatste weken zit echter nog niet in de barometer verwerkt.Gesloten vleesvarkensbedrijven kweken biggen die ze ook zelf afmesten tot vleesvarkens. De resultaten voor gesloten varkenshouderijen liggen tussen de vleesveevarkens en de fokvarkens. De dalende vleesvarkensprijs in de tweede helft van 2024 zorgde voor dalende opbrengsten en een dalend bruto saldo. Het arbeidsinkomen blijft wel positief

Op de Internationale Dag van de Plantengezondheid roept het veld om regen

2025-05-13T08:22:47+02:00

Na het natste jaar ooit zijn we opnieuw op weg naar het droogste jaar ooit, of in ieder geval het droogste voorjaar. Landbouwers houden met een bang hart de weersvoorspellingen in het oog, maar de komende 14 dagen lijkt er alvast geen kentering te komen. Met enkel hier en daar een kortstondige regen- en/of hagelbui afkomstig van een uitgeweken onweer vanuit Frankrijk op maandagavond, is er op de weerkaarten geen druppel regen te bekennen. Droogtecommissie evalueert droogte tweewekelijksAl is enige nuance op zijn plaats. Er is een duidelijk onderscheid tussen het westen en oosten van ons land, waarbij de as tussen Antwerpen en Brussel als scheidingslijn geldt. Het oosten heeft opvallend meer regen gekregen dit voorjaar, dan het westen. Zo viel er in de regio Gent de afgelopen twee maanden amper 12 à 13 millimeter water, terwijl er op bepaalde plekken in Limburg 46,6 millimeter is gevallen.Het hoeft dan ook niet te verwonderen dat de eerste captatieverboden een feit zijn. Zowel in Oost-Vlaanderen, West-Vlaanderen als in Antwerpen is het intussen lokaal en tijdelijk verboden om water op te pompen uit een aantal rivieren. De stand van zaken is te volgen op een interactieve kaart van de Droogtecommissie. Die commissie zal vanaf nu ook tweewekelijks de droogtetoestand evalueren en waar nodig evalueren. Alternatieve waterbronnen en wateropvangNadat het veldwerk dit voorjaar uitzonderlijk vlot is verlopen, beginnen de verschillende gewassen volop te kiemen en te groeien. Juist in dat prille stadium is voldoende water nodig. Nu irrigatie geen optie meer is in sommige gebieden, wijst Boerenbond op mogelijke alternatieven. “Landbouwers die nood hebben aan alternatieve waterbronnen, kunnen uitwijken naar mobiele captatiemogelijkheden langs de kanalen of naar provinciale bufferbekkens. Voor het hergebruik van (gezuiverd) afvalwater van bedrijven als irrigatie, is een watertoelating vereist”, klinkt het.Volgens de landbouworganisatie zetten landbouwers zelf ook steeds meer in op buffering en wateropvang. In Vlaanderen vangt 62 procent van de land- en tuinbouwers hemelwater op, goed voor een capaciteit van 717.000 kubieke meter. Water bovengronds kan in bijvoorbeeld waterbassins worden opgeslagen, maar ook op percelen zelf kan water worden gebufferd door bijvoorbeeld stuwtjes te plaatsen, drainage om te vormen naar peilgestuurde drainage of door het koolstofgehalte in de bodem op te krikken waardoor de bodem beter vocht vasthoudt in droge periodes en meer water kan opnemen in natte periodes. Toestand op het veldMaïsBij maïs, één van de later ingezaaide gewassen, kan droogtestress optreden, waarschuwt Limagrain. Wanneer jonge planten onvoldoende water opnemen, betekent dit ook dat zij vaak onvoldoende nutriënten opnemen, zelfs al zijn die in de bodem aanwezig. Het feit dat de nachten nog relatief koud zijn, kan voor extra stress zorgen. Want koude nachten remmen de wortelactiviteit waardoor de opname van fosfor en magnesium nog trager verloopt.Kunstmest strooien om de jonge maïsplanten extra nutriënten toe te dienen, is geen oplossing. Want als er geen water is, worden de voedingsstoffen in de kunstmest niet opgenomen. Een tijdelijke oplossing kan komen van het toedienen van bladmeststoffen. “Maar het is vooral wachten op regen”, zegt Thomas Truyen, marketing en communication manager van Limagrain. “Neerslag is onmisbaar. Komt die er niet in juni, dan ontstaat er stress en zal de kolfontwikkeling haperen. Dat kan in juli leiden tot planten zonder kolf of met slecht gevulde kolven.” Al kan warmte om korte termijn ook al wat soelaas brengen. “Als de wortels dieper gaan zodat ze in vochtige bodemlagen terechtkomen en als de temperaturen stijgen, dan herstart de wortelactiviteit en kan de maïs snel veranderen.” AardappelenIn tegenstelling tot vorig jaar zijn alle aardappelen tijdig en in goede omstandigheden de grond in gegaan. Dat is niet alleen in België het geval, maar ook in de andere belangrijke aardappellanden in de Europese Unie, zoals Nederland, Duitsland en Frankrijk. De aardappelen lijken goed op te komen en in de fase waarin de aardappelen zich nu bevinden, kunnen ze verder met relatief weinig vocht. Maar de komende weken zal wel regen nodig zijn om tot een redelijke opbrengst te zorgen. Al wijst de Nederlandse website Boerenbusiness erop dat het verleden heeft uitgewezen dat aardappelen zich fors kunnen herstellen wanneer op het juiste moment neerslag van betekenis valt.Het is in elk geval zo dat aardappeltelers met een gemengd gevoel kijken naar de weersontwikkelingen, zo duidt Boerenbusiness nog. Enerzijds vrezen ze voor de opbrengst van hun gewassen, anderzijds hopen ze erop dat de droogte voor een omslag in de stemming op de aardappelmarkt kan zorgen, want de prijzen op de vrije markt zijn de afgelopen maanden nog maar een derde van begin dit jaar. Bovendien zijn er ook bijzonder veel aardappelen uitgeplant dit voorjaar, wat bij een goede opbrengst kan leiden tot een overaanbod en dus lage prijzen. GranenDe granen die voor de winter werden gezaaid, hadden geen problemen om te ontkiemen. Volgens Thomas Truyen mogen we in bepaalde regio’s zelfs topopbrengsten verwachten, bijvoorbeeld in Limburg waar opvallend meer regen is gevallen. “Maar in grote delen van Vlaanderen heeft het graan het wel moeilijk. Je ziet op veel plaatsen de korrelmeststoffen nog tussen de gewassen liggen.”Hij wijst erop dat bij granen gemiddeld drie keer een fractie kunstmest wordt toegediend. “Op veel plaatsen ligt de tweede of de derde fractie nog tussen het graan. We zeggen altijd dat je ongeveer 14 tot 15 liter regen nodig hebt om een fractie te laten oplossen, maar in een aantal regio’s is er de afgelopen twee maanden minder regen gevallen.” Om die reden schakelen sommige landbouwers over naar bladmeststoffen, maar die zijn een stuk duurder dan korrelmeststoffen.In tegenstelling tot maïs, waar het kiemen nog maar net gestart is, begint de tarwe stilaan in de aar te komen en te bloeien. “Dat is echt het moment waarop tarwe het meest vocht en het meest nutriënten nodig heeft”, aldus Truyen. Droogte heeft ook invloed op gewasbeschermingVoldoende water is niet alleen nodig opdat de gewassen voldoende nutriënten kunnen opnemen, het speelt ook een rol bij de gewasbescherming. Het goede nieuws is dat het droge weer zorgt voor weinig ziekte- of plaagdruk want die hebben vochtigheid nodig om zich te verspreiden. Al is het voor veel gewassen nog te vroeg om ziekten of plagen te ontwikkelen. Enkel voor tarwe is dat vandaag al aan de orde. “Wie voor een gezond ras heeft gekozen, kan wellicht een ziektebehandeling uitsparen”, vertelt Truyen.Maar wat daar kan worden uitgespaard aan geld en gewasbeschermingsmiddelen, wordt extra geïnvesteerd in de onkruidbestrijding in maïs, bieten en aardappelen. “Enerzijds is het onkruid zeer moeilijk te bestrijden omdat veel herbiciden een bodemwerking hebben. Dat betekent dat ze bodemvocht nodig hebben om zich te verspreiden”, vertelt de marketing manager van Limagrain. Ook het verschil in opkomst van de gewassen op eenzelfde perceel maakt de onkruidbestrijding een pak lastiger. “Bij bieten zien we dat. Je mag je voor je dosis dan niet richten op de grootste biet, maar op de kleinste en zwakste. Dan is het soms moeilijk om die onkruiden kapot te krijgen.”Een bijkomende moeilijkheid is de waslaag die veel onkruiden ontwikkelen in tijden van droogte. Zo beschermen ze zichzelf tegen het uitdrogen overdag. “’s Nachts, wanneer er een hogere luchtvochtigheid is, gaat die waslaag verdunnen en zetten de huidmondjes zich open. Het ideale moment voor landbouwers om hun gewassen te behandelen, is dus vijf of zes uur ’s ochtends. Wacht je tot na tien uur, dan sluiten de huidmondjes zich weer af en is de efficiëntie van het herbicide een stuk lager”, duidt Truyen. Ook bodem cruciaal voor gezonde gewassenTot slot vormt ook de bodem een cruciaal element in de plantengezondheid. Zoals Boerenbond al aangaf, zorgt een hoger koolstofgehalte in de bodem ook voor meer veerkracht van die bodem. Zo kan die bijvoorbeeld het vocht langer vasthouden in tijden van droogte. Het humusgehalte speelt dus een rol, maar ook het al dan niet ploegen en andere bodembewerkingen.Truyen wijst erop dat de rol van de bodem de komende weken zal duidelijk worden. “De voorbije twee jaar is er in natte omstandigheden op het veld gewerkt. Dat is niet altijd positief voor de bodemstructuur. Als de droogte de komende weken aanhoudt, dan denk ik dat je duidelijke verschillen zal gaan zien tussen percelen en op hetzelfde perceel afhankelijk van waar de structuur van de bodem goed is en waar niet.” Wat is de Internationale Dag van de Plantengezondheid?Het is een jaarlijkse internationale viering die op 12 mei plaatsvindt. Deze dag werd ingesteld door de Verenigde Naties om bewustzijn te creëren over het belang van plantgezondheid voor duurzame landbouw, milieubescherming en voedselzekerheid. De dag werd voor het eerst gevierd in 2022, als voortzetting van het Internationale Jaar van de Plantengezondheid (2020), uitgeroepen door de VN.Na het succes van deze campagne stelde de FAO, de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties, voor om de dag jaarlijks te vieren om de focus op plantenbescherming te behouden. Want jaarlijks gaat tot 40 procent van de voedselgewassen verloren door plagen en ziekten. Ook de klimaatverandering en de impact ervan heeft invloed op plantgezondheid.

Gemengde reacties op uitstel vaccinatieplicht blauwtong: "Minder efficiënt in vectorperiode"

2025-05-12T21:53:23+02:00

Federaal minister van Landbouw David Clarinval (MR) heeft eind vorige week de deadline voor de verplichte vaccinatie tegen blauwtong en het EHD-virus met drie maanden verlengd, van 1 juni tot 1 september. De aanleiding is een tekort aan vaccins. Vooral tegen blauwtong type 8 (BTV8) zijn er op dit moment te weinig vaccins. Dierenartsenvereniging VeDa reageert gelaten op het nieuws. “Er zat niet anders op, want er zijn onvoldoende vaccins. De vraag was niet óf de deadline uitgesteld zou worden, maar voor hoe lang. Wij gingen uit van één maand, maar het zijn er drie geworden”, zegt ondervoorzitter Danny Coomans, die medio maart het vaccinatieschema al “uitdagend” noemde. Boerenbond: “Snelle vaccinatie blijft belangrijk”Bij Boerenbond klinkt er opluchting over het uitstel van de vaccinatieplicht. “Aangezien er achterstand is met de vaccinatie tegen blauwtong type 8 is het aangewezen dat de deadline verschuift. Zo kunnen rundvee- en schapenhouders voor wie de deadline nipt werd, blijven rekenen op de tegemoetkoming en kunnen ze voldoen aan de vaccinatieplicht. Het is echter wel belangrijk dat de vaccinaties zo snel mogelijk gezet worden, zodat de runderen en schapen beschermd zijn tegen blauwtong type 3, blauwtong type 8 en EHD. Wij blijven dan ook oproepen om niet te wachten met vaccineren.”De landbouworganisatie gaat ervan uit dat de tweede vaccinatie bij runderen tegen BT8 ten laatste in juli zal kunnen gebeuren. “Dat is inderdaad tijdens het weideseizoen, maar dat is vermoedelijk nog op tijd vooraleer de besmette muggen echt pieken”, klinkt het. Maar tien procent gevaccineerd tegen BTV8Volgens de vaccinatiebarometer van de federale overheid is momenteel nog maar tien procent van de koeien en vijftien procent van de schapen gevaccineerd tegen BTV8. Op dit moment is nog maar 37 procent van de benodigde vaccins voor BTV8 geleverd. Nog voor eind mei verwacht men een nieuwe levering, die goed moet zijn voor ruim 13 procent van de benodigde vaccins. Tegen eind juni komt er naar verwachting nog een lading bij. Dan moet men eindigen op 91 procent van het aantal benodigde vaccins.Wat betreft BTV3 ziet de situatie er rooskleuriger uit. Zo’n 60 procent van de koeien en 60 procent van de schapen is al gevaccineerd. Tegen eind mei zou bijna 100 procent van de benodigde vaccins geleverd moeten zijn. “Daarmee is de veestapel beschermd tegen het grootste risico”, vertelt Coomans. Vlaanderen kreeg vorig jaar enkel te maken met BTV3, niet met BTV8 en EHD. De sector hoopt dat deze types nog even uit Vlaanderen weg blijven.“Minder effectief in vectorperiode”Laattijdig vaccineren zal hoe dan ook gevolgen hebben voor de doeltreffendheid. “Vorig jaar heeft aangetoond dat vaccineren in vectorperiode minder efficiënt is”, zegt Coomans. Bovendien zijn er volgens hem risico’s aan verbonden. “Vaak wordt voor de inenting één en dezelfde naald gebruikt. Als de kudde dan geïnfecteerd is met het virus, kan je dat via de naald verspreiden.”De ondervoorzitter van VeDa voegt eraan toe dat dierenartsen op voorhand een PCR-test uitvoeren om te achterhalen of het virus rondwaart. “Dat is vooral relevant in de prepatente periode. Dat is de periode tussen het intreden van het virus en het optreden van de symptomen. Meestal duurt dat zo’n zeven dagen, afhankelijk van het type virus.” Als uit een test blijkt dat een veestapel al besmet is met het blauwtongvirus, geldt hier een uitzondering van de vaccinatieplicht.Ook wat betreft EHD ziet de situatie er positiever uit. Volgens de vaccinatiebarometer is 36 procent van het rundvee gevaccineerd, maar zou er nu al voldoende vaccin beschikbaar zijn voor de hele rundveestapel (1,9 miljoen volgens gegevens van Sanitel, red.). Schapen hebben van dit virus niets te vrezen en hoeven niet gevaccineerd te worden. Sanitel schat dat er 225.000 schapen gevaccineerd moeten worden in België.De vaccinatiecampagne wordt vergoed door de Belgische overheid. Hiervoor is 40 miljoen euro vrijgemaakt. Veehouders ontvangen 23,50 euro voor de vaccinatie van een rund en 7 euro per schaap.

Ooit verdwenen platte oester duikt voorzichtig op in onze zee

2025-05-13T12:11:50+02:00

De platte oester is onder meer aangetroffen in havens en offshore windparken. Na decennia van afwezigheid vonden mariene biologen de voorbije jaren levende exemplaren en lege schelpen van platte oesters op allerhande menselijke infrastructuur, zelfs op wetenschappelijke instrumenten. Ook in havengebieden zoals Zeebrugge en Oostende worden nu platte oesters aangetroffen. Offshore structuren, zoals de stalen funderingen van windturbines op zee, bieden nieuwe leefgebieden waar oesterlarven zich kunnen hechten. Strandjutters vonden aangespoelde levende exemplaren en verse schelpen van platte oesters op de stranden van de westkust.Zeeuwse oesters uit JapanDe platte oester die vandaag sporadisch opduikt, was ooit alomtegenwoordig in de zuidelijke Noordzee. Tot het begin van de 20ste eeuw werden oesters volop geoogst uit natuurlijke banken in de Noordzee en verwaterd in zogenaamde oesterputten aan de kust, onder meer in Oostende (de Ostendaise). De platte oester was een geliefde delicatesse, maar door overexploitatie, habitatverlies, vervuiling en het insluipen van ziekten verdween de soort uit onze wateren.Daarom schakelde de commerciële oesterkweek in de tweede helft van de 20ste eeuw over op de Japanse oester, die makkelijker te kweken is en minder gevoelig is voor de oesterparasiet. Daardoor verzeilde de platte oester ook in België nog verder op de achtergrond. Menselijke herintroductie nodigIn recentere jaren werd er actief aan gewerkt om de platte oester terug naar onze zee te halen. Zo is er het project Belreefs van de FOD Leefmilieu, waarmee men een grootschalige reïntroductie wil realiseren. Volgens oesterexpert Nancy Nevejan van Shells & Valves, partner in dit project, zal menselijke interventie hoe dan ook nodig zijn. “Het is goed dat we individuele platte oesters terugvinden, maar daarmee hebben we onze riffen nog niet terug”, zegt ze. “Zelfs met menselijke interventie zal het nog 10 tot 20 jaar duren alvorens we riffen hebben die zichzelf kunnen onderhouden. In juni wordt het Belreefsproject in de zee geïnstalleerd, maar het is afwachten wat de omstandigheden met predatie en dus overleving zullen zijn. Ik denk dat we verschillende introducties zullen moeten doen om aan een minimumhoeveelheid oesters te komen.” Het is goed dat we individuele platte oesters terugvinden, maar daarmee hebben we onze riffen nog niet terug De origine van de platte oesters die we sporadisch in onze zeeën vinden, is niet duidelijk. Er zijn al een aantal herintroductieprojecten gebeurd in het verleden, zoals de projecten United en Value@Sea. “Er is een mogelijkheid dat deze projecten verband hebben met de oesters die we nu terugvinden, maar dat is moeilijk te bewijzen zonder DNA-analyse”, zegt Nevejan. “Het ging toen om eerder kleinschalige introducties. Het is ook mogelijk dat de platte oesters die we nu zien, afkomstig zijn van larven afkomstig uit Frankrijk of het Engelse kanaal.” Eén sleepnet en alle werk is voor nietsIn heel Europa is er grote interesse om de populaties platte oester te herstellen, gezien deze dieren riffen vormen die een aparte habitat zijn voor soorten die hard substraat nodig hebben om zich te vestigen. Daarnaast bieden zulke riffen voedsel, schuil- en paaiplaatsen voor vissen en andere dieren en ondersteunen ze hierdoor de biodiversiteit in onze zeeën. Belreefs is het eerste grootschalige project in België, maar je hebt gelijkaardige initiatieven in onder andere Duitsland, Engeland, Ierland, en Frankrijk.De riffen worden gevormd op de banken ten zuidwesten van de Prinses Elisabeth concessiezone, waar de nieuwe windmolens komen, zo’n 45 kilometer verwijderd van de kust. De grindbodem is er ideaal voor oesters, in tegenstelling tot de zandbodem die men op de meeste plekken in de Belgische Noordzee vindt. De banken zijn echter erg gevoelig: één passage met een sleepnet van een binnen- of buitenlands visserschip kan de bank vernietigen. Daarom hebben de onderzoekers in eerste fase gekozen voor locaties die een natuurlijke bescherming bieden, bijvoorbeeld geulen of bodems die beschermd zijn door een voorliggende duin. Ook de locaties rond scheepswrakken zijn interessant, want daar wordt niet met sleepnetten gewerkt. Er lopen ook procedures om de bodemroerende visserij in bepaalde zones te verbieden. “Maar het wordt even wachten op zulk verbod, want dat moet op Europees niveau beslist worden”, zegt Nevejan.Hoopvol signaalHet Instituut voor Natuurwetenschappen vindt het een hoopvol teken dat de platte oester zich hier en daar laat zien. "De platte oester is immers een essentieel onderdeel van het mariene ecosysteem. Als filtervoeder helpt ze het water helder te houden, en haar riffen creëren een leefomgeving voor talloze andere soorten. Waar oesters zijn, floreert het onderwaterleven. Bovendien is de platte oester een inheemse soort, ze hoort hier van nature thuis en haar herstel kan bijdragen aan het mariene herstel van de Noordzee", zegt marien bioloog Francis Kerckhof.

Zeg voortaan niet meer Belgische cava, maar BelBul

2025-05-13T13:00:43+02:00

Belgische wijnbouwers vonden het tijd voor een universele, herkenbare naam voor mousserende wijn van eigen bodem, zodat die niet langer als ‘Belgische cava’ uitgeschonken werd. De keuze viel uiteindelijk op BelBul, geen knipoog naar de energiedrank Redbull, maar wel een speelse verwijzing naar ‘belles bulles’, wat mooie bubbels betekent.BelBul is het allereerste kwaliteitslabel voor Belgische mousserende wijnen en is een initiatief van de vzw Belgische Wijnbouwers Vlaanderen en de Association des Vignerons Belges Wallonie. Samen vertegenwoordigen zij een ruime meerderheid van de Belgische wijnbouwers. Met het label willen ze de sector verder professionaliseren, want België is een opkomende producent.“In ons jong maar sterk groeiend wijnland staat innovatie centraal. Mede daardoor zijn wij er op korte termijn in geslaagd topwijnen te creëren. Met het BelBul-label geven we aan onze Belgische mousserende wijnen een identiteit en willen we ons op de kaart zetten als producent van uitzonderlijke mousserende wijnen”, vertelt Lodewijk Waes, voorzitter van de Belgische Wijnbouwers Vlaanderen. Een eigen identiteit is cruciaal om concurrentie aan te gaan met gevestigde bubbellanden zoals Frankrijk, Italië en Spanje. Lokale pareltjes met internationaal succesProducenten die voldoen aan de hoge standaarden van BelBul kunnen rekenen op extra zichtbaarheid en erkenning. “Er is een groeiende binnenlandse interesse in Belgische bubbels van consumenten die op zoek zijn naar authenticiteit en vakmanschap uit eigen land”, klinkt het. Ook buiten ons land gooien de Belgische mousserende wijnen ondertussen hoge ogen en slepen ze internationale prijzen en onderscheidingen in de wacht. Maar de concurrentie is groot met gevestigde bubbellanden zoals Frankrijk, Italië en Spanje. “Het is daarom cruciaal dat Belgische mousserende wijnen een duidelijke identiteit en herkenbaar profiel”, luidt het. Steeds meer ranken in Belgische grondDe Belgische wijnbouwsector kende de afgelopen jaren een mooie groei. In 2021 werd er ruim 2,1 miljoen liter wijn geproduceerd. In 2022 steeg dat volume tot meer dan 3 miljoen liter, waarvan bijna de helft bestond uit mousserende wijn. In 2023 volgde een nieuw record met 3,4 miljoen liter. Het zwakke oogstjaar 2024 liet de productie opnieuw terugvallen tot 1,2 miljoen liter. “Dit is een relatieve daling, de opbrengsten in 2023 en 2022 waren uitzonderlijk”, aldus de Belgische wijnbouwers.Ondertussen groeit ook het aantal Belgische wijnbouwers mee. In 2024 stonden 321 wijnbouwers geregistreerd, twee jaren eerder waren dit er maar 259. Het gaat zowel om professionele wijnboeren als om hobbyisten. Ook het wijngaardareaal breidt uit en bereikt momenteel 958 hectare, met een duidelijke focus op druivenrassen geschikt voor bubbels. Intussen produceren meer dan 100 Belgische wijndomeinen mousserende wijn. Opkomst van resistente druivenrassenChardonnay blijft het meest aangeplante druivenras, gevolgd door Pinot Noir en Johanniter. Resistente druivenrassen zoals Johanniter, Souvignier Gris winnen terrein, dankzij hun klimaatbestendigheid en lagere nood aan gewasbescherming. “We zijn voortdurend op zoek naar innovatie en duurzame technieken om de kwaliteit van onze wijnen te verbeteren”, aldus de Belgische wijnbouwers. "Door te werken met hybride druivenrassen die minder vatbaar zijn voor ziekten, wordt het gebruik van gewasbescherming gereduceerd en kunnen wijnbouwers inspelen op de veranderende klimatologische omstandigheden.” Niet elke bubbel krijgt het labelWijnbouwers die het BelBul-label op hun fles willen, moeten voldoen aan enkele kwaliteits- en herkomstcriteria. Zo moet de productie op Belgisch grondgebied gebeuren, met druiven geteeld in België. De schuimwijn moet ook geproduceerd worden volgens de méthode traditionnelle, dezelfde methode die wordt gebruikt voor de productie van Champagne. Dit houdt in dat de tweede gisting op fles plaatsvindt, wat resulteert in een complexere smaak en fijne, aanhoudende bubbels. Verder moet het wijndomein een familiebedrijf zijn en moet de schuimwijn erkend zijn als BOB of AOP (beschermde oorsprongsbenaming).“Het label helpt de Belgische wijnsector ook verder structureren en professionaliseren. Door uniforme kwaliteitsnormen op te stellen, worden zowel gevestigde als opkomende wijnbouwers gestimuleerd om in te zetten op duurzame en ambachtelijke productiemethoden”, klinkt het tot slot.

Ontsnappen aan de eenzaamheid: Boeren op een Kruispunt zet opnieuw in op Boerenwandelbabbels

2025-05-13T16:20:15+02:00

In juni organiseert Boeren op een Kruispunt opnieuw vier Boerenwandelbabbels, een project voor de Warmste Week in de gezamenlijke strijd tegen eenzaamheid. Vlaamse land- en tuinbouwers kunnen bij de hulporganisatie terecht voor gratis begeleiding bij financiële, economische, psychologische, technische of sociale problemen. Het aantal hulpvragen ligt al vier jaar op een hoog niveau. Zo is ook eenzaamheid een groeiende bezorgdheid. “Eenzaamheid is een stille crisis die velen raakt, ongeacht leeftijd of achtergrond. Dit geldt ook voor landbouwers. In onze dagelijkse werking van Boeren op een Kruispunt zien we veel eenzaamheid, vaak door de aard van hun werk en de vele uitdagingen”, klinkt het bij Boeren op een Kruispunt. Het gevoel van isolatie kent verschillende oorzaken zoals de hoge werkdruk, het gebrek aan sociale netwerken, economische onzekerheden en strengere regelgeving. Boeren hebben vaak het idee er alleen voor te staan, zowel in het dagelijkse werk op de boerderij, als de stijgende bezorgdheid over opvolging van het bedrijf.“Natuur-ontmoetingswandelingen zijn een eenvoudig, laagdrempelig maar krachtig initiatief om de isolatie te doorbreken. Landbouwers krijgen hierdoor de kans om informeel nieuwe contacten te leggen, gesprekken te voeren en een gevoel van gemeenschap te ervaren”, vervolgt de organisatie. “Dit werkt tevens preventief in het kader van het mentale welbevinden. Het is een bijdrage aan een meer veerkracht en onderling ondersteunende landbouwgemeenschap, waar eenieder zich gehoord, gesteund en verbonden voelt.” Data en locaties:• Vrijdag 6 juni: Poeke (Startplaats Lodorp 103, 9880 Aalter)• Vrijdag 13 juni: Westende (Startplaats Herfstlaan 18, 8434 Westende)• Vrijdag 20 juni: Balen (Startplaats Markt 34, 2490 Balen)• Vrijdag 27 juni: Boom (Startplaats Hoek 76, 2850 Boom)Praktisch:• Start om 14u, wandelingen van 5 à 5,5 km.• Waterdichte stapschoenen aanbevolen.• Afsluiten met pannenkoek en warme drank.Deelnemen is gratis, maar vooraf inschrijven is nodig.Meld je aan via de site www.boerenopeenkruispunt.be of bel naar 0800 99 138.

Slim boeren met lokale weerdata in Nationaal Park Brabantse Wouden

2025-05-13T16:25:12+02:00

Dat er tussen landbouw en natuur spanningen zijn in de buurt van de Branbantse Wouden, is geen geheim. Maar soms slaan de twee sectoren ook de handen in elkaar voor een gemeenschappelijk doel. Sinds de erkenning van de Brabantse Wouden als nationaal park werkt de vzw Boeren met Ambitie samen met het Agentschap Natuur en Bos (ANB). Eén van de gezamenlijke projecten is het plaatsen van tien lokale weerstations voor landbouwers uit de buurt tussen Bierbeek en Halle. Een landbouwidee met natuurwinstHet weerstation registreert de temperatuur, neerslag, luchtvochtigheid, luchtdruk, windsnelheid en -richting. In combinatie met andere databronnen en modellen levert dat een nauwkeurige weersvoorspelling op. Aan een sterk verlaagd tarief krijgen landbouwers vervolgens via een app drie jaar lang toegang tot die informatie. Met deze informatie kunnen landbouwers beter inschatten wanneer ze gewasbeschermingsmiddelen kunnen sproeien of andere veldwerkzaamheden moeten uitvoeren. “Zo worden gewasbeschermingsmiddelen bijvoorbeeld gerichter en spaarzamer ingezet, wat niet alleen goed is voor de opbrengst maar ook voor onze bodem en natuur", reageert Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns (cd&v) die aanwezig was bij de ingebruikname van het eerste weerstation in Bierbeek."Als landbouwer heb je elke dag te maken met onzekerheden: het weer, administratieve verplichtingen, schommelende prijzen... Initiatieven zoals deze maken een verschil", legt landbouwer en initiatiefnemer Geert Robijns uit. "Het idee voor de weerstations is ontstaan bij ons, de landbouwers. In samenwerking met het nationaal park is het project dan mogelijk gemaakt. Het is een voorbeeld van hoe natuur en landbouw kunnen samenwerken.”

Laiterie des Ardennes bouwt nieuwe Henegouwse kaasfabriek waardoor capaciteit verdrievoudigt

2025-05-14T08:38:19+02:00

Als de overname van Milcobel door FrieslandCampina wordt goedgekeurd door de mededingingsautoriteiten, zal de coöperatieve groep Laiterie des Ardennes de laatste grote, 100 procent Belgische zuivelspeler zijn. In 2021 heeft het bedrijf volop ingezet op de productie van mozzarella. Aan het begin van dit decennium voorspelde LDA-directeur Louis Ska dat “de komende jaren de markt voor mozzarella nog jaarlijks zal groeien met 4 tot 5 procent. Dat is ongeveer 150.000 ton per jaar”, liet de man eerder optekenen in VILT.De geschiedenis heeft Ska gelijk gegeven, want in 2024 was mozzarella goed voor twee derde van alle kaasproductie in België. Tussen 2018 en 2023 is de mozzarellaproductie in ons land met 27,9 procent toegenomen, cijfers die dateren van voor de uitbreiding van de LDA-fabriek. De totale mozzarellaproductie in België – dus niet enkel van LDA - lag in 2023 op 80.870 ton. Zodra de nieuwe kaasmakerij van LDA op volle toeren draait, zal het Belgisch cijfer aanzienlijk toenemen. Naar een omzet van ruim 900 miljoen euroBinnen tweeënhalf jaar zal LDA’s dochteronderneming Solarec beschikken over een nieuwe ultramoderne eenheid met een capaciteit van 50.000 tot 60.000 ton. Ze kan meer aan dan mozzarella alleen. De nieuwe productielijn is flexibel genoeg om de zuivelproducten te produceren waar op dat moment de meeste vraag naar is en die het best gewaardeerd worden. Voorlopig is dat dus wel geraspte mozzarella voor culinaire bereidingen, evenals halfharde kazen zoals Maasdam en Edam. Solarec, dat al 60 jaar bestaat en voor 90 procent eigendom is van Laiterie des Ardennes, verwerkt volgens L’Echo 1,6 miljard liter melk per jaar en produceert 100.000 ton melkpoeder, 50.000 ton boter, 180 miljoen liter UHT-melk en 30.000 ton mozzarella. Dit zal een omzet genereren van iets meer dan 900 miljoen euro.De uitbreiding van de fabriek in Henegouwen vergt een investering van “minstens 100 miljoen euro” en zou moeten leiden tot de creatie van een vijftigtal banen, zegt Louis Ska, CEO van Laiterie des Ardennes aan L’Echo. De bouw van de nieuwe productie-eenheid zal volgend jaar beginnen, met het oog op de start van de activiteiten eind 2027 of uiterlijk begin 2028. Het project wordt gefinancierd met eigen vermogen en leningen. Inspelen op groeiende B2B-markt"We willen nieuwe medewerkers aantrekken, maar een succesvolle zoektocht naar partners is geen conditio sine qua non voor de uitbreiding van de kaasmakerij van Baudour. Als de zoektocht niet succesvol is, kunnen we gedwongen worden om de productiecapaciteit te verminderen”, zegt Louis Ska aan L’Echo. “Het project komt in ieder geval niet op losse schroeven te staan."De nieuwe ultramoderne fabriek van Solarec “vertegenwoordigt een strategische opportuniteit voor de Belgische melkveehouders en hun collega's in de buurlanden”, zegt de zuivelgroep in een persbericht. Solarec wil zijn slag slaan nu het ijzer heet is. Terwijl de zuivelmarkt over het algemeen stabiel is, groeit de B2B-markt. Dat komt goed uit voor Solarec, dat zich vooral richt op de industrie en horeca. “Dit stelt ons in staat om onze positie te versterken in een marktcontext waarin we steeds meer te maken krijgen met grote melkpoederexporteurs zoals Rusland, Wit-Rusland en China”, aldus Ska in L’Echo.

Vlaanderen eist transparantie van VK na uitzonderlijk harde controle op vissersboten

2025-05-15T13:38:19+02:00

Inbeslagname en economische schadeHalf april kregen vijf Belgische vissersboten een opvallend rigoureuze controle te verduren op zee. De vangst werd verzegeld en de schippers werden gedwongen om naar een Britse haven te varen. Daar namen de autoriteiten de boordcomputers in beslag. Kapitein Clancy Snauwaert getuigt: “In vijftien jaar tijd heb ik zoiets nog nooit meegemaakt.” Door het ontbreken van een reserveboordcomputer moest hij terugkeren naar Zeebrugge, wat resulteerde in een economische schade van 40.000 euro. Een verklaring voor deze buitengewone controle bleef uit.Duidelijkheid en samenwerking gevraagdMinister Crevits dringt aan op snelle transparantie. Tijdens een overleg met de Britse ambassadeur in België, Anne Sherriff, vroeg ze expliciet om de inspectierapporten te delen. “Voor de vissers is het essentieel om snel duidelijkheid te krijgen over de aantijgingen én om hun boordcomputers terug te krijgen, wat tot op heden nog niet is gebeurd”, aldus Crevits.Ze pleit voor een efficiënte gegevensuitwisseling ten behoeve van duurzaam visbeheer, en stelt voor om zoals vroeger opnieuw gezamenlijke controles op zee te organiseren. “Het probleem zit niet in de controles zelf, maar in de bijzonder harde aanpak”, benadrukt ze.Ambassadeur Sherriff liet in een reactie weten dat dergelijke aanhoudingen gebaseerd zijn op inlichtingen over mogelijke overtredingen van de Britse visserijvoorschriften. “Dezelfde regels gelden voor Britse én andere EU-vaartuigen. Het VK en België blijven zich samen inzetten voor duurzame visserij en zullen hierover in gesprek blijven.”Relatie onder drukMeer dan de helft van de Vlaamse visserijactiviteit vindt plaats in Britse wateren. Toegang tot deze wateren en het behoud van de huidige quota zijn van cruciaal belang voor de sector. De visserijrelaties tussen Vlaanderen en het VK staan echter onder druk.Het handels- en samenwerkingsakkoord dat na de Brexit werd gesloten, loopt medio 2026 af. Vanaf dan moeten er jaarlijks onderhandelingen plaatsvinden over toegang tot de Britse visgronden. “Dat is economisch onhoudbaar. Zonder langetermijnperspectief kunnen onze ondernemers niet plannen”, waarschuwt Crevits.Binnenkort vindt een topontmoeting plaats tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk over versterkte veiligheidssamenwerking. België hoopt dat daarbij ook de visserijrelaties op een positieve manier worden hervat.“We pleiten samen met enkele andere Europese collega’s bij de Europese Commissie voor een akkoord dat de bestaande toegang en voorwaarden bevestigt. Alleen met een stabiel, meerjarig kader kunnen we de visbestanden verantwoord beheren. Ik kijk uit naar een constructieve samenwerking”, besluit Crevits.

Fruit- en groentecijfers 2024: Fruitverkoop gedaald, een derde eet geen dagelijkse portie groenten

2025-05-14T13:51:43+02:00

Geen betere graadmeter voor de economie dan een winkelkar. De ooit hoge voedselinflatie zette zijn dalend traject verder en kwam vorig jaar uit op 1,8 procent. Binnen de groentetopties, aangevoerd door de tomaat, konden alle groentesoorten groeien behalve sla en witloof. De aankopen van vers fruit kende in 2024 een lichte daling. De banaan blijft in de fruitkorf op nummer één, gevolgd door de appel op nummer twee.Belg koopt meer groenten, minder fruitDe gemiddelde groenteprijs steeg vorig jaar van 3,36 naar 3,48 euro per kilo (+3%) en het gekochte volume aan verse groenten groeide niettemin met 1,6 procent waardoor de groentebestedingen stegen met vijf procent. Vers fruit was vorig jaar 4,5 procent duurder (van 3,31 naar 3,46 euro per kg) en het volume daalde met 1,7 procent waardoor de fruitomzet vorig jaar steeg met zo’n 3 procent. Op lange termijn dalen de aankopen van vers fruit terwijl de aankopen van verse groenten stabiel blijven. Geen dagelijkse portie groentenIn 2024 kocht de Belg gemiddeld 36,5 kilo verse groenten, net geen 40 kilo vers fruit en hij besteedde er respectievelijk 127 en 138 euro aan. Samen goed voor 76,4 kilo en 265 euro. Volgens de VLAM-cijfers eet slechts 67 procent van de Belgen op een gemiddelde dag een portie groenten. Op een gemiddelde dag in 2024 at slechts 60 procent een stuk fruit. De meeste fruitetende Belgen zijn Vlamingen of Brusselaars, ouder en hoogopgeleid Opmerkelijk is dat in negen procent van de fruitmomenten het fruit niet gekocht werd, maar werd verkregen op het werk, van familie en vrienden of uit eigen kweek afkomstig was.Groei discount neemt af, meer A-merken, e-commerce en korte ketenDe totale voedings- en huishoudbestedingen stegen in 2024 met 3,5 procent dankzij het frequenter winkelen (+1,3%), een hogere besteding per winkelbezoek (+0,9%) en een groei van het aantal huishoudens (+1,3%). Het aantal winkelbezoeken kende een dieptepunt in 2020 maar steeg daarna terug naar het niveau van voor corona, namelijk 195 keer per jaar. Hiervan waren er 61 met verse groenten.De versmarkt bleef in 2024 quasi stabiel in volume. In 2024 kochten de Belgen samen voor 9,8 miljard euro aan verse voeding, wat vier procent hoger is dan het jaar voordien. In volume per capita noteerden we vorig jaar een status quo ten opzichte van 2023. De opmerkelijkste dalers in 2024 waren: de natuurlijke fruitsappen, de verse week- en schaaldieren, verse witte plattekaas, verse kruiden en aardappelen. De sterkste groeiers waren: eieren, room, boter, verse zuiveldesserts en yoghurt, maar ook plantaardige vlees- en zuivelalternatieven. Versmarkt populairder dan diepvries en conservenIn 2023 verzachtten de Belgische huishoudens de hoge voedselinflatie nog door het verkleinen van de mandgrootte (volume per trip) en het kiezen voor budgetvriendelijkere alternatieven (downtrading). Dit was in 2024 niet meer het geval. De groei van private labels en hard discount (Aldi en Lidl) is gestagneerd en de A-merken winnen terug wat terrein. De korte keten weet zich te herstellen en heeft een marktaandeel van 1,5 procent De klassieke supermarkt (DIS 1) is met 53 procent marktaandeel een stevige marktleider gevolgd door hard discount die zijn aandeel kon verhogen van 24 naar 25 procent. De buurtsupermarkt staat op de derde plaats met 9 procent marktaandeel, de openbare markt stabiliseert op 4 procent marktaandeel. Ook de korte keten weet zich te herstellen na een dip in 2023 en heeft nu een marktaandeel van 1,5 procent. De e-commerce blijft beperkt voor verse groenten en fruit, maar verdubbelde haar aandeel van 1 procent in 2016 naar nu 2 procent. Tachtig procent van de groenten wordt in verse vorm gekocht. Diepvriesgroenten en groenten in conserven of bokalen vormen dus slechts achttien procent van het groenteverbruik van de Belg. De overige twee procent zijn kant-en-klare maaltijdsalades. Binnen het segment van verse groenten hebben de voorverpakte verwerkte groenten een aandeel van 11 procent in volume en 17 procent in bestedingen.Kleine tomaatjes, grote omzetDe tomaat blijft de koploper binnen het verse groenteassortiment met 5,14 kilo per capita, op de voet gevolgd door wortelen met 5,02 kilo per capita en op de derde plaats ajuin met 3,87 kilo per capita. Zeker kerstomaten doen het goed. Deze blijven verder groeien en zijn goed voor 37 procent van het verkochte volume aan tomaten en 56 procent van de tomatenomzet.Binnen de top tien van groenten, aangevoerd dus door de tomaat, konden alle groentesoorten groeien, behalve sla en witloof. Deze groente was vorig jaar fors duurder (+26%) en viel sterk terug in volume (-11%) maar steeg in omzet (+12%). De grootste groeiers binnen de groenten waren in 2024 de groene asperges (+32%), de Chinese kool (+21%), de Romeinse sla (+11%) en de raapjes (+10%). Op lange termijn, periode 2016 tot 2024, zijn de zoete aardappel (+1355%), het grondwitloof (+378%), de losse kerstomaten (+92%), de Chinese kool (+76%) en de Romeinse sla (+48%) de opmerkelijkste stijgers. Ook de groentepakketten die door verschillende supermarktketen aangeboden worden, boomden in de voorbije negen jaar (+399%).Banaan populairste stuk fruitHet populairste stuk fruit, is echter niet iets wat in onze contreien voorkomt. De banaan (8,09 kg per capita) blijft ook in 2024 de meest gekochte fruitsoort in België en is een stabiele nummer één. De appel is nummer twee, maar met 6,67 kg per capita is er wel een forse achterstand op de banaan. De verkoop van de appel daalde ook met één procent. Jonagold blijft wel een stevige marktleider met 40 procent van de appelmarkt. Stijgers in de top tien van fruit waren: druiven (+9%), nectarines (+5%), kiwi’s (+3%) en aardbeien (+1%). De perenverkoop zet zijn dalende trend verder (-11% in 2024). Conference wordt in deze krimpende markt steeds dominanter en maakt nu 80 procent uit van de perenverkoop (in 2016 was dit aandeel nog 69%). Ook buiten de top tien vallen er opvallende trends waar te nemen. Zo zien we dat de avocadohype nog niet is gaan liggen. Dit groen stuk fruit, populair in Mexicaanse gerechten, slaatjes en hipsterbars, zag het aandeel toenemen met zeven procent. Ook de blauwe bosbessen (+3%) deden het vorig jaar goed. Op lange termijn (2016-2024) groeit vooral de thuisconsumptie van blauwe bosbessen (+154%), avocado (+85%), watermeloen (+53%), braambessen (+48%), frambozen (+42%) en mango (+36) het sterkst. Horeca versus thuismaaltijdVolgens Foodservice Alliance steeg het aantal bezoeken in de Foodservice markt in 2024 met twee procent maar daalde de omzet met één procent naar 24,4 miljard euro. De bedrijfs-, zorg- en onderwijscatering, bars en ‘on the go’ (zoals benzinestations) deden het goed vorig jaar. In tegenstelling tot het toerisme, quick service en de restaurants en bistro’s die omzet verloren.Thuis blijft veruit de belangrijkste consumptieplaats, maar we merken op langere termijn wel een dalend belang ten voordele van buitenhuisverbruik en verbruik van afgehaalde en thuisgeleverde maaltijden. Steeds meer consumenten lijken geen tijd of zin te hebben om zelf te koken. De VLAM-cijfers leren ons dat in 2024 72 procent van de warme maaltijden van 18- tot 75-jarigen zelfbereid waren. In 2014 was dit nog 74 procent. acht procent van de warme maaltijden werd afgehaald of thuisgeleverd, en nog eens acht procent waren kant-en-klaar maaltijden. Twaalf procent van de warme maaltijden werden buitenshuis gegeten, zoals op restaurant of op het werk.

Boerenbond vraagt prioritair watergebruik voor landbouw en dringt aan op meer overleg

2025-05-14T15:24:27+02:00

Sinds vorige week de eerste captatieverboden zijn opgelegd in delen van Oost- en West-Vlaanderen en Antwerpen, staan de kranten en nieuwswebsites vol met nieuws over de droogte. Bij boeren leefde het thema al langer, want sinds maart 2025 heeft het amper geregend. En hoewel de voorjaarswerkzaamheden daardoor bijzonder vlot zijn verlopen, snakken de gewassen intussen echt wel naar water. Bovendien zien ze dat de eigen regenwaterputten en opvangbassins stilaan leeg komen te staan. Drie vierde van landbouwers vangt regenwater opNochtans gaan boeren zorgzaam om met water, benadrukt Boerenbond. Het somt daarbij een aantal cijfers op. Zo vangt meer dan drie vierde van de landbouwers regenwater op en op 20 procent van de landbouwgronden worden er bijkomende maatregelen genomen om de sponscapaciteit van de bodem te verbeteren, zoals niet-kerende bodembewerkingen en een verhoging van het koolstofgehalte in de bodem. De voorbije jaren werd er ook fors geïnvesteerd in water door landbouwers: op drie jaar tijd waren er aanvragen voor steun van bijna 100 miljoen euro voor initiatieven rond bodem- en waterkwaliteit en waterkwantiteit. Schade is onomkeerbaar“Water is een essentiële grondstof voor planten en dieren. Op dit moment hebben zaadjes en jonge plantjes, zoals spinazie, wortelen en bieten, water nodig om te kunnen ontkiemen. Ook later in het groeiproces is water nodig”, zegt Lode Ceyssens, voorzitter van Boerenbond. Volgens hem hebben landbouwers prioritair toegang tot water nodig om voedsel te kunnen produceren. “De landbouwsector kan zijn productieproces nu eenmaal niet stilleggen. Als planten een week geen water krijgen, is de schade onomkeerbaar”, klinkt het.Nood aan meer overlegBoerenbond vraagt daarom dat Vlaams minister van Landbouw Jo Brouns (cd&v) een stakeholderoverleg droogte organiseert, waar land- en tuinbouw als een strategische sector bij betrokken wordt. “Land- en tuinbouw moet prioriteit krijgen als er beleidskeuzes moeten worden gemaakt over de toegang tot water. Bovendien vragen we dat er een duidelijk kader komt dat hergebruik van water beter faciliteert en daarom sectoroverschrijdend overleg voorziet”, stelt Ceyssens.Het stakeholdersoverleg heeft volgens hem tot doel om de nood van water in de sector aan tafel te bespreken en te bekijken hoe actoren elkaar hierin kunnen ondersteunen. “Verder is er ook nood aan structurele maatregelen zoals investeringen in de realisatie van bufferbekkens en dient het hergebruik van bedrijfsafvalwater, gezuiverd water van rioolwaterzuiveringsinstallaties en permanente bemalingsinstallaties beter gefaciliteerd te worden”, besluit de voorzitter.

Probleem van verzilting neemt toe in West-Vlaamse polders

2025-05-13T21:54:05+02:00

Als gevolg van de droogte en een dalend waterpeil heeft gouverneur Carl Decaluwé van West-Vlaanderen vorige week een oppompverbod uitgevaardigd voor enkele onbevaarbare waterlopen in West-Vlaanderen. Het verbod is onmiddellijk van kracht en geldt voor de Rivierbeek, de Heulebeek, de (bovenloop van de) Handzamevaart en de Poekebeek.Tegelijkertijd pompt de overheid zelf massaal water uit de Leie via de Ringvaart van Gent, het kanaal Brugge-Oostende en het kanaal Plassendale-Nieuwpoort in de IJzer. Deze rivier die in Frankrijk ontspringt en door de Westhoek loopt om vervolgens in de Noordzee uit te monden bij Nieuwpoort, wordt al weken geteisterd door een hoog zoutgehalte.“Het zoete water van de Leie moet voorkomen dat de IJzer en haar zijrivieren verzilten”, vertelt Wim Van Isacker van de Vlaamse Landmaatschappij (VLM). Verzilting is de naam voor het geleidelijk toenemen van het zoutgehalte van bodem of water. “In de polder is verzilting een bijkomend probleem naast droogte”, vervolgt hij. Zoetwaterlens in de polderDit alles heeft volgens hem te maken met het feit dat polders gewonnen zijn op zee. Overstromingen vanuit de zee zijn er dan wel niet meer, maar het grondwater blijft er wel zout. “Gebruik van grondwater is dan ook niet mogelijk in de polders”, aldus Van Isacker. Met de aanvoer van zoet water uit rivieren, grachten en regen is het oppervlaktewater wel bruikbaar. “Zoet water is lichter dan zout water en drijft dus boven. Dit is de zogenaamde zoetwaterlens in de polder”, legt hij uit.In geval van droogte en gebrekkige aanvoer van oppervlaktewater wordt deze bovenste laag zoet water dunner en treed het risico van vermenging op. Van Isacker stelt dat het zoutgehalte in sommige poldergrachten hierdoor de voorbije weken sterk gestegen is. Het zoutgehalte in water wordt uitgedrukt in microSiemens per cm. “In zoet water bedraagt dit maximaal 500 à 1.000 microSiemens per centimeter, in de Noordzee gaat het over gehaltes van 50.000 microSiemens per cm.In sommige grachten worden inmiddels waarden gemeten van 6.000 microSiemens per centimeter waarbij het gebruik van het water voor landbouwdoeleinden in gevaar komt. “Vanaf 3.000 microSiemens per cm is het water niet meer geschikt als drinkwater voor de dieren”, aldus Van Isacker. Nog geen directe bedreiging voor landbouwerHij geeft aan dat de situatie nog niet bedreigend is voor de landbouw. De verzilting treedt momenteel vooral op in lagergelegen percelen, wat grotendeels natuurgebieden zijn. Daar is verzilting opgenomen in de doelstellingen van de natuurplannen. De runderen die hier eventueel grazen, zijn min of meer aangepast aan deze situatie. Zij gaan met hun tong minder diep in het water waardoor ze minder zout water meenemen”, vervolgt Van Isacker. Of er wordt drinkwater aangevoerd. Voor de landbouw, die vooral bedreven wordt op de hogergelegen polderpercelen voorziet hij niet meteen een gevaar voor verzilting. “Maar de droogte moet ook niet te lang aanhouden.”Hij benadrukt dat het probleem van verzilting een jaarlijks terugkomend fenomeen is. “Maar normaal zien we verzilting in juli of augustus optreden en nu doet het zich al in mei voor. De voorbije jaren zagen we steeds grotere periodes van droogte, wat het risico op verzilting vergroot.” Door zoet water uit de Leie naar de IJzer op te pompen, wordt de verzilting in het IJzerbekken dus tegengegaan. Maar het is afwachten hoe lang de voorraad in de Leie nog strekt. Volgens gouverneur Carl Decaluwé zou er nog tot eind deze week voldoende water in de Leie zitten om het IJzerbekken mee te vullen.Alhoewel het probleem van verzilting lijkt toe te nemen, maakt Van Isacker zich nog geen grote zorgen. Volgens hem kan er op termijn ook nog ingegrepen worden in het waterbeheer in de West-Vlaamse polders. “We kunnen meer water opslaan in de waterlopen, we kunnen bufferbekkens aanleggen.” In de Nederlandse polders wordt gewerkt met een pompsysteem, terwijl wij met gravitaire lozing werken waarbij water afvloeit onder invloed van de zwaartekracht.” Buffers aanleggen en droogtegevoelige gewassenHij noemt het voorbeeld van de Blankenbergse Vaart, één van de uitwateringskanalen van de Nieuwe Polder van Blankenberge. “Het water uit de polder wordt bij de sluis in Blankenberge opgehouden totdat de het zeespiegelniveau lager ligt, waarna het polderwater uitvloeit in zee. “Op sommige momenten blijft de sluis enkele dagen gesloten. Dat betekent dat men, bijvoorbeeld rekening houdend met regenval, het waterniveau in de grachten laag houdt. Op het moment dat je met pompen werkt, kun je het waterniveau in de grachten hoger houden en heb je een grotere buffer zoet water.”Op termijn zou er ook overgeschakeld kunnen worden naar minder droogtegevoelige gewassen of teelten met een grotere zouttolerantie. “Aardappelen en bieten kunnen bijvoorbeeld al een behoorlijk zoutgehalte verdragen”, aldus Van Isacker. Hij waarschuwt wel voor beregening met te zout water. “Dat kan de structuur van de bodemkristallen wijzingen waardoor de kleibodem dichtslibt. Het duurt daarna jaren om dit te herstellen.”

Grootste bodemkoolstofkredietproject ter wereld verkeert in zwaar weer

2025-05-14T14:05:33+02:00

Het project, het Northern Kenya Rangelands Carbon Project, omvat ongeveer 1,9 miljoen hectare aan grasland dat eigendom is van de Masaai, Borana en andere inheemse herdergroepen. Daarnaast leven in het gebied ook verschillende bedreigde diersoorten, zoals jachtluipaarden, zwarte neushoorns en Rothschildgiraffen.Inbreuk op eeuwenoude rechten?Als onderdeel van het project moesten herders het grazen van hun vee roteren om zo de grassen de nodige tijd te geven om te herstellen en zo de koolstopslag te optimaliseren. Lokale herders stellen echter dat het project een inbreuk is op hun eeuwenoude rechten om het gebied te begrazen zoals ze willen. Een rechter gaf de herders in januari gelijk, waardoor het onduidelijk is hoe het nu verder moet. De beheerders van het Northern Kenya Rangelands Carbon Project tekenden wel beroep aan tegen de uitspraak van de rechter.Onder meer de Amerikaanse techgiganten Meta en Netflix hadden bij het project al koolstofkredieten opgekocht in hun streven om koolstofneutraliteit - niet meer koolstof uitstoten dan dat er wordt opgeslagen - te bereiken. Volgens de WSJ heeft het project al meer dan zes miljoen koolstofkredieten verkocht. Dat komt overeen met een waarde van 37 tot 80 miljoen euro. Volgens de ontwikkelaars zou het volledige project 50 miljoen ton koolstof kunnen capteren, wat overeenkomt met de uitstoot van miljoenen trans-Atlantische vluchten. Wat is koolstoflandbouw? Koolstoflandbouw, of carbon farming, is een landbouwpraktijk gericht op het verhogen van de opname en opslag van koolstof (C) in de bodem en houtige biomassa. Door CO2 uit de lucht te halen en langdurig op te slaan in bodems, kan carbon farming niet alleen bijdragen aan de vermindering van broeikasgassen, maar verhoogt het in tussentijd ook de bodemvruchtbaarheid en -gezondheid met als bijgevolg een hoger waterbergend vermogen, grotere weerbaarheid tegen erosie en een positieve impact op de biodiversiteit. Hoe claims hard maken?Koolstofkredietprojecten zijn al langer controversieel, omdat vaak niet duidelijk is of de projecten daadwerkelijk de geclaimde reductie van de uitstoot aan broeikasgassen kunnen bewerkstelligen. Om die claims hard te kunnen maken, werkt ILVO bij ons aan een koolstofmonitoringtool in het kader van een Europees project. Het is de bedoeling om de verandering in de koolstofvoorraden in de bodem en de uitstoot van broeikasgassen uit de bodem efficiënt op te volgen. Op die manier zou dan een Europees label kunnen uitgereikt worden. Ecoregelingen voor koolstoflandbouwSinds het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) dat twee jaar geleden van start is gegaan, kunnen Vlaamse landbouwers ook de ecoregeling ‘verhogen van het koolstofgehalte door het aanbrengen van producten met een hoog koolstofgehalte’ aanvragen. Daarbij krijgen landbouwers een tegemoetkoming wanneer ze stalmest, compost of houtsnippers op hun bodem aanbrengen.Sinds de introductie van de regeling in 2023 is de populariteit ervan sterk gestegen. Zo liep het aantal aangevraagde subsidies voor het toedienen van compost op van 292 boeren en 3.725,5 hectare in 2023 naar 367 boeren en 5.412 hectare vorig jaar. Ook het toedienen van houtsnippers won sterk in populariteit en steeg van 18 boeren en 87,5 hectare in 2023 tot 57 boeren en 198,5 hectare vorig jaar. Bij de toediening van stalmest steeg het aantal aanvragers van 5.809 in 2023 naar 6.317 in 2024. Het areaal steeg in dezelfde periode van 76.475,8 hectare naar 89.929,1 hectare.

ILVO mag landbouwdrones testen in nieuwe "sandbox"

2025-05-15T13:47:05+02:00

Het agrarisch onderzoekscentrum ILVO zal de nieuwe technieken testen in een ‘sandbox’. Dat is een testzone waar bepaalde wettelijke beperkingen tijdelijk versoepeld worden binnen een strikt gecontroleerde omgeving. Het is immers nog niet toegelaten om spuit- en zaaidrones te gebruiken in België. In de meeste EU-landen worden drones geclassificeerd als vliegtuigen, waarvoor dus strenge regels en beperkingen gelden.Omdat drones in realiteit verschillen van de klassieke crop dusters, waarbij gewasbescherming per vliegtuig wordt aangebracht, herbekijken vele landen hun sproeiwetten. Zo gaf Frankrijk in april toestemming voor het professioneel gebruik van sproeidrones bij 'laagrisico' gewasbescherming, vooral in gebieden waar de traditionele methoden onpraktisch of gevaarlijk zijn zoals steile wijngaarden. Efficiëntieboost en antwoord op arbeidskrapteMaar ook in België kan de technologie haar nut bewijzen. ILVO kaart aan hoe nieuwe technologieën zoals spuitdrones en zaaidrones een antwoord kunnen bieden op uitdagingen zoals arbeidskrapte, verhogen de efficiëntie en verlagen het gebruik van grondstoffen. Maar zonder testmogelijkheden in realistische omstandigheden, blijft de stap naar de markt vaak uit. Met deze sandbox wil ILVO bedrijven dus de unieke kans geven om hun innovaties snel en onder professionele begeleiding te testen, valideren en klaar te stomen voor commerciële lancering. “We werken elke dag aan het verbinden van de meest innovatieve  technologische innovaties zoals precisielandbouw, AI en slimme machines met de realiteit op het veld. Want digitale landbouw werkt pas echt als ze werkt voor de boer, voor het bedrijf én voor de maatschappij”, zegt directeur Jurgen Vangeyte van de afdeling Agrifood Technology van ILVO.In de sandbox kunnen spuitdrones en zaaidrones ingezet worden voor respectievelijk behandelingen met gewasbeschermingsmiddelen en het strooien van zaad of korrels, binnen het wettelijk kader van zowel luchtvaart als landbouw. Ook autonome veldrobots die volledig zelfstandig zaaien, kunnen hier getest worden. De testen vinden plaats onder toezicht van ILVO, in samenwerking met het Departement Landbouw en Visserij en het Directoraat-Generaal Luchtvaart. Veiligheid, milieueffecten en maatschappelijke impact worden nauwgezet opgevolgd. Bedrijven die willen deelnemen aan deze sandbox kunnen zich aanmelden via AgrifoodTEF Vlaanderen.“Met deze beslissing bevestigt Vlaanderen zijn voortrekkersrol in digitale en duurzame landbouw en creëert het een kader waarin baanbrekende innovaties zich kunnen bewijzen in de praktijk”, aldus ILVO.

Verkoop bestrijdingsmiddelen in EU op laagste peil sinds metingen

2025-05-14T19:57:54+02:00

In 2023 werd in de Europese Unie ongeveer 292.000 ton aan pesticiden verkocht. Dit betekent een daling van 9 procent ten opzichte van 2022 en een daling van 18 procent ten opzichte van 2021. Volgens Eurostat kan deze neergang gedeeltelijk verklaard worden door de toenemende kosten van de producten, die grotendeels worden veroorzaakt door de oorlog in Oekraïne en de daaruit voortvloeiende instabiliteit op de markten. “Een vertraging van de economie in 2023 werd ook waargenomen en zou ook een factor kunnen zijn die deze neergang verklaart. Niettemin worden schommelingen in de verkoop van pesticiden ook beïnvloed door de heersende agrometeorologische en economische omstandigheden”, klinkt het. Fungiciden en bactericiden (39% van het verkoopvolume), herbiciden, loofvernietigers en mosbestrijders (36%) en insecticiden en acariciden' (17%) zijn de belangrijkste categorieën bestrijdingsmiddelen die in 2023 werden verkocht. België volgt de Europese trend. In 2023 daalt de verkoop van bestrijdingsmiddelen in ons land tot het laagste punt sinds 2011. Na een hoogtepunt in 2014 nam de verkoop met een derde af tot 4.800 ton actieve stof in 2023. Frankrijk, Spanje, Duitsland en Italië registreerden de hoogste verkoopvolumes in de meeste grote groepen. Deze landen zijn tevens de belangrijkste landbouwproducenten in de EU, met gezamenlijk 52 procent van het totale landbouwareaal in de EU. Belangrijk om te benadrukken is dat de verkoopcijfers niet noodzakelijk overeenkomen met daadwerkelijk gebruik. Voorraadopbouw, export en weersomstandigheden kunnen het beeld vertekenen.

Ongeveer helft van bruine ratten is resistent tegen gangbaar rattenvergif

2025-05-14T17:31:22+02:00

In een uitvoerig rapport brengt INBO de stand van zaken rond de bestrijding van de bruine rat in Vlaanderen en Brussel. De bruine rat is afkomstig van de Aziatische steppes, maar heeft zich in de late middeleeuwen wereldwijd verspreid via handelsroutes en scheepvaart. De soort gedijt goed in de nabijheid van mensen, waar voedsel in overvloed te vinden is. Ook landbouwbedrijven zijn om die reden een uitverkoren terrein, want vaak zijn daar granen en voederresten voldoende aanwezig.Hun hoge voortplantingssnelheid kan al snel leiden tot een explosieve groei op voedselrijke locaties. Ze leven vaak in familiegroepen, maar ook in kleine groepen kunnen bruine ratten overlast veroorzaken. Zo richten ze soms vraatschade aan door voedsel voor mensen of dieren te eten of te bevuilen met haren, uitwerpselen en urine waardoor het niet meer geschikt is voor consumptie.Daarnaast kunnen ze ook met knaagschade en graafschade voor aanzienlijke schade zorgen. Bovendien zorgen ze een gezondheidsrisico omdat ze direct en indirect ziektes overdragen en kunnen ze ook een negatief effect hebben op de biodiversiteit omdat ze eieren en jongen van grondbroedende vogels, kleine zoogdieren, reptielen of amfibieën opeten. Geïntegreerde plaagbestrijding, ook voor rattenIn Vlaanderen geldt een geïntegreerde plaagbestrijdingsmethode, beter bekend als Integrated Pest Management (IPM). Dit houdt in dat het probleem eerst bestudeerd wordt en dat er vervolgens gekozen wordt voor de meest geschikte methode om rattenplagen te bestrijden. Diervriendelijke en niet-chemische methoden krijgen daarbij de voorkeur. Ook preventieve maatregelen, zoals het weghouden van dieren bij voedsel of nestplaatsen, moeten primair ingezet worden. Als deze maatregelen niet voldoende zijn, kan er mechanische bestrijding, zoals klemmen en vallen, worden toegepast. Rodenticiden of rattenvergif kan pas als laatste optie toegepast worden.Het meest gebruikte gif werkt op basis van anticoagulantia of bloedstolling. Dit middel staat ter discussie, niet alleen door de resistentie die ratten kunnen ontwikkelen, ook zijn er bezorgdheden rond de impact op dierenwelzijn en rond de impact op het milieu en de omgeving. Het Europees Agentschap voor Chemische Stoffen (ECHA) ziet anticoagulantia persistent, bioaccumulerend en toxisch. Van zodra er volwaardige alternatieven zijn, zullen ze dus niet meer toegelaten zijn.Dat dit rattenvergif op basis van bloedstolling tot resistentie leidt, blijkt uit een genetische screening van de Vlaamse rattenpopulatie door INBO. Die screening heeft aan het licht gebract dat vandaag 51 procent van de ratten resistentie tegen middelen op basis van bloedstolling heeft ontwikkeld. In 2013 ging het om ongeveer 20 procent. De resistentie is vooral zichtbaar in het oosten en het westen van Vlaanderen, maar breidt zich langzaamaan ook uit naar het centrum. Alternatief gif op basis van vitamine D3Gezien de resistentie en de schadelijkheid van dit soort gif heeft INBO ook een alternatief rodenticide onderzocht, namelijk cholecalciferol of vitamine D3. Dit middel verstoort de fosfor- en calciumbalans bij ratten wat na vier tot zeven dagen kan leiden tot de dood. Op een proef bij een rundveebedrijf constateerden de onderzoekers dat de eerste dode dieren al na drie dagen werden waargenomen. Zij zien als grote voordeel van dit gif dat het ook werkt voor ratten die resistent zijn tegen het gif op basis van bloedstolling. Maar er zijn ook nadelen. Zo stellen de onderzoekers vast dat er al snel een ‘stop-feeding’-effect optreedt wanneer het middel wordt getest in een praktijksituatie. De toegankelijkheid van het gif en de aanwezigheid van andere voedselbronnen kunnen daarbij een rol spelen. Ook vragen ze zich af of het middel ook diervriendelijker is dan het gif op basis van bloedstolling.Op basis van die bevindingen gaat INBO ervan uit dat dit gif op basis van vitamine D3 een effectief alternatief kan bieden bij de bestrijding van ratten op landbouwbedrijven. Het raadt een zorgvuldige toepassing aan voor een optimaal resultaat. Monitortool voor lokale besturenTot slot gingen de onderzoekers van INBO ook na op welke manier lokale besturen problemen met ratten in hun gemeente aanpakken. Op basis van een vragenlijst concluderen ze dat lokale overheden een sterk engagement tonen om problemen met ratten aan te pakken, maar dat er grote verschillen zijn in de aanpak en registratie. Om die reden werd een monitortool ontwikkeld waar lokale besturen meldingen van overlast van bruine ratten kunnen samenbrengen.“Als zo’n tool structureel en goed gebruikt wordt, kan dit ons ook helpen om de effectiviteit van de bestrijdingsaanpak, beter te evalueren”, klinkt het. Bijkomend voordeel is volgens INBO dat openbare besturen bij veel waarnemingen kunnen nagaan of er ook structurele problemen aan de oorzaak liggen, zoals een gebrekkig rioleringsstelsel of een groot aanbod aan afval. “Een gecoördineerde en preventieve aanpak is cruciaal voor een duurzame oplossing”, aldus nog het INBO-rapport.

Openbaar onderzoek MAP7: Laatste boeren dienen bezwaar in

2025-05-14T18:42:01+02:00

Op woensdag 18 december werd het voorstel van decreet voor het nieuw mestactieplan (MAP7) goedgekeurd in het parlement. Nog tot en met 16 mei loopt het openbaar onderzoek waarbij boeren en tuinders de mogelijkheid hebben om bezwaar in te dienen. Melkveehoudster Sabine Vandeweyer uit Wuustwezel is één van de boeren die deze week nog een bezwaarschrift heeft ingediend.Dure grond wordt waardeloosZij heeft onder meer kritiek op de beschermingsstroken die worden verbreed om zo uitspoeling van nitraat naar de waterlopen te voorkomen. “Dat er op vijf meter geen mest op de beschermingsstrook mag en drie meter geen fytoproducten, daar hebben we niet direct een probleem mee. Maar dat vanaf 2026 de mesthoeveelheid van het betreffende perceel in mindering moet worden gebracht, is een groot probleem. Mestafzet is een dure kost.”Ook het feit dat er op de beschermingsstroken teeltbeperkingen gelden en geen gewasbeschermingsmiddelen mogen worden gebruikt, is voor haar een brug te ver. “Wij moeten immers wel ook al die meters betalen aan de bank, zonder inkomen, enkel kosten”, aldus de boerin die ook de verminderde ruwvoeropbrengst noemt. Haar melkveebedrijf heeft in totaal vijf kilometer landbouwgrond dat langs grachten loopt. “Voor ons betekent deze maatregel dat we in totaal 2,5 hectare verliezen, want die grond wordt onbruikbaar.” Meer administratieve lastenBovendien betreurt de boerin de bijkomende administratieve lasten die MAP7 met zich meebrengt, bijvoorbeeld bij de uitbreiding van het verplicht mesttransport met een GPS-systeem, het zogenaamde AGR-GPS. Voor alle vloeibare dierlijke mest die wordt uitgereden, is het gebruik van de AGR-GPS voortaan verplicht. De enige uitzondering is eigen mest op eigen grond. Daar geldt de verplichting vanaf 1 juli. “De meeste landbouwers hebben bijna personeel nodig om het hele AGR-GPS-systeem mee op te volgen en te begeleiden. Op de dagen dat er mest op die manier wordt uitgereden, blijf ik alvast in de buurt van de gsm of tablet om alle administratieve verplichtingen klaar te spelen. De systemen haperen regelmatig en een foutje is zo snel gebeurd. Echt een grote frustratie op ons bedrijf”, stelt ze.De landbouwster heeft haar bezwaarschrift opgesteld aan de hand van een sjabloon van Boerenbond. De landbouworganisatie vertelt aan VILT dat het geen zicht heeft op het aantal bezwaarschriften die zullen worden ingediend. Alhoewel Boerenbond tot de partijen behoort die samen met de natuurorganisaties vorig jaar de krijtlijnen van MAP7 hebben uitgezet, wil het tijdens het openbaar onderzoek wel een aantal ‘aandachtspunten’ kenbaar maken. Aandachtspunten van BoerenbondHet milieueffectenrapport bevestigt bijvoorbeeld dat met de maatregelen zoals voorzien in MAP7 de milieukwaliteit in heel Vlaanderen erop vooruitgaat, zo klinkt het bij Boerenbond. De landbouworganisatie vindt dat een logisch resultaat aangezien er maatregelen worden genomen die inspanningen vragen van de landbouwers. “Maar er worden ook kwantitatieve berekeningen gedaan met een model. Modellen kunnen helpen, maar alleen als begin van een gesprek en niet als eindpunt. Beleid voeren op basis van modellen is dan ook een slecht idee”, klinkt het. De landbouw-, milieu- en natuurorganisaties erkenden deze discussie over de modellen en daarom spraken ze af dat enkel de concrete resultaten op het terrein een antwoord kunnen bieden.Net zoals Vandeweyer is Boerenbond kritisch over het MAP-meetnet. “Wij vragen al geruime tijd dat het MAP-meetnet terug geëvalueerd wordt zodat het voldoet aan de criteria om enkel de invloed van landbouw te beoordelen zonder andere sectoren en zonder de negatieve impact van nitraatrijke bronnen, zoals afgesproken in het akkoord”, klinkt het.De landbouworganisatie beaamt dat MAP7 voornamelijk is gebaseerd op de afspraken uit het akkoord tussen landbouw-, milieu- en natuurorganisaties. “Maar er zijn enkele aanpassingen doorgevoerd die negatief uitpakken.” Als voorbeeld noemt het de beschermingsstroken waarover is opgenomen dat de eerste meter niet bewerkt of betreden mag worden en de hele strook niet mag gemaaid worden tussen 15 maart en 15 juli. “Dit maakt dat de strook niet goed meer kan onderhouden worden, wat de waterkwaliteit niet ten goede komt. Wij vragen dan ook om deze voorwaarden te schrappen.” Goede teelt- en bemestingspraktijken cruciaal voor acceptatiegraadVerder benadrukt de belangenorganisatie het belang van “goede teelt- en bemestingspraktijken” waarmee gereduceerde bemestingsnormen terugverdiend kunnen worden. Het MER benadrukt nog te weinig de positieve aspecten van dit instrument, want volgens Boerenbond is wetenschappelijk aangetoond dat de maatregelen geen negatieve milieu-impact hebben. “Deze moeten absoluut behouden blijven, want ze zorgen juist voor draagvlak bij de sector.”In het plan-MER worden ook alternatieven bestudeerd die bestaan uit nog veel strengere maatregelen zoals nog verdere kortingen op bemestingsnormen, grotere bufferstroken, maar die zijn volgens Boerenbond nooit besproken. “De voorgestelde alternatieven, die nog veel verder gaan dan de al strenge maatregelen uit het akkoord tussen landbouw-, milieu- en natuurorganisaties, zijn dan ook helemaal onaanvaardbaar voor de landbouwsector. Er moet bij het akkoord gebleven worden en de evaluatie van het plan moet gebeuren op basis van een correcte monitoring op het terrein gedurende twee winterjaren waarbij alle maatregelen in rekening worden gebracht, zoals afgesproken”, klinkt het.Steunmaatregelen om verlies te compenserenDe landbouworganisatie pleit verder nog voor voldoende flankerend beleid via ecoregelingen of andere steunmaatregelen om het verlies aan vruchtbare productiegrond en mestafzetruimte door de beschermingsstroken te compenseren. Ook voor het verkorten van de uitrijregel, voor onder andere effluent, eist Boerenbond compensatie. Zo zou de vergunningverlening voor extra opslagcapaciteit vergemakkelijkt moeten worden.Tot slot komt de landbouworganisatie met een waarschuwing op het gebied van mestbeleid in de verdere toekomst. “Bemestingsnormen kunnen echter niet oneindig dalen. Planten hebben stikstof nodig om te groeien. Als er te weinig stikstof wordt gegeven, valt de groei stil en wordt de nog beschikbare stikstof ook niet meer opgenomen, waardoor de situatie slechter wordt dan wanneer er meer stikstof wordt gegeven. Het opbrengstverlies zou dan enorm zijn.”ABS hekelt praktische uitvoeringOok ABS was eerder al niet mals voor MAP7. Toenmalig voorzitter van de organisatie, Hendrik Vandamme, stelde vast dat de praktische uitvoering op het terrein knelt. Daarbij noemt hij onder meer "het aanhoudende gebrek aan flexibiliteit en de administratieve last van MAP7". Hij nam ook de beschermingszones en de lage bemestingsnormen op de korrel.

🎥 Trailer nieuwe aflevering VILT TeeVee: vanaf zondag 18 mei op PlattelandsTV

2025-05-14T18:43:07+02:00

In een nieuwe VILT TeeVee maak je kennis met Tine, een gepassioneerde melkveehoudster uit Brecht. De jonge boerin verwerkt de verse melk tot romig hoeve-ijs dat ze verkoopt in haar winkel. Je krijgt ook een unieke blik achter de schermen van een vleeskuikenbroeierij, waar broedmeester Bram het volledige proces toont van ei tot kuiken. En in Goed Gerief belichten we de geschiedenis en technologische evolutie van de cultivator. Tien jaar geleden bracht VILT TeeVee een bezoek aan Yoshi, een jong landbouwertje uit Essen. Nu keren we terug en ontdekken we hoe het hem vergaan is. Tot slot zijn ook de Veldloggers weer terug, met een nieuwe vlog vol échte verhalen vanop het Vlaamse platteland. Ontdek de boeiende wereld van de Vlaamse land- en tuinbouw in VILT TeeVee. Vanaf zondag 18 mei op Plattelandstv.

EU trapt hervorming landbouwbeleid af met versoepelingen voor boeren

2025-05-15T09:07:19+02:00

“Ons nieuw omnibuspakket zal zorgen voor een ware golf van vereenvoudiging”, kondigde commissievoorzitter Ursula Von der Leyen (EVP) in niet mis te verstane woorden vorige week aan. “We maken binnenkort administratie eenvoudiger, bouwen meer flexibiliteit in en creëren meer vrijstellingen voor kleine boeren. Zo kunnen de landbouwers zich meer richten op hun bedrijf en gezin.” De aankondiging oogstte niet alleen bijval, maar ook argwaan: gaat het om vereenvoudiging van regels, of om deregulering die ten koste zou gaan van de groene GLB-ambities?Woensdag legde de Commissie uiteindelijk haar langverwachte voorstel op tafel om het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) te vereenvoudigen. Met minder administratie en meer flexibiliteit wil ze boeren beter ondersteunen en hun concurrentiekracht versterken. De eerste brede agri-vereenvoudigingsinspanning kan worden opgedeeld in vier grote thema’s.Focus op kleinschalige boerenEen eerste reeks aan concrete wetswijzigingen moet kleinschalige boeren, met minder dan tien hectare grond, een extra duwtje in de rug geven. Zo wil de Commissie de concurrentiekracht van kleinschalige boeren opkrikken door hen tot 50.000 euro aan investeringssteun aan te bieden via een nieuwe, eenvoudige financieringsoptie.Daarnaast moedigt de Commissie lidstaten aan om meer gebruik te maken van de forfaitaire betalingssystemen die mogelijk zijn voor kleinere landbouwbedrijven. Zo is het in de huidige EU-wetgeving mogelijk dat kleinschalige boeren opteren om hun jaarlijkse directe inkomenssteun via een forfaitair systeem te ontvangen. De maximumuitkering ligt vandaag op 1.250 euro, maar zou worden opgetrokken tot 2.500 euro. “Met dit betalingssysteem worden administratieve lasten voor zowel boeren als overheden verminderd, maar wordt ook een evenwichtigere verdeling van de GLB-steun bevorderd en versterkt het de plattelandsgebieden waar kleinschalige boeren een grote rol spelen”, aldus de Commissie. In Vlaanderen is zo’n forfaitair betalingssysteem tot op heden echter geen optie. Eerder dit jaar pleitte BioForum bij de minister van Landbouw Jo Brouns (cd&v) al voor de invoering van zo’n systeem. De controle en het tijdstip van uitbetaling van de subsidies bleken toen knelpunten te vormen. In het huidig kader wordt de uitbetaling van deze steun gekoppeld aan het halen van bepaalde milieuvereisten (conditionaliteitsprincipe) en hierdoor moeten deze boeren ook alle conditionaliteitscontroles doorlopen. Maar sommige van deze milieuconditionaliteiten wil de Commissie voor deze boeren nu laten varen. Dit zet de deur voor een forfaitair systeem in Vlaanderen misschien terug op een kier? Vereenvoudigen van milieuvereistenHet tweede luik van het voorstel heeft een rist aan vereenvoudigingsvoorstellen van milieuvereisten. “De samenhang tussen nationale regels en de vereisten uit de GLMC-normen moet verduidelijkt worden. Op die manier krijgen lidstaten meer ruimte om verschillende verplichtingen beter op elkaar af te stemmen”, aldus de Commissie. De Goede Landbouw- en Milieucondities (GLMC) vormt een reeks basisregels die landbouwers moeten naleven om in aanmerking te komen voor inkomenssteun. Deze regels beschermen onder meer de bodem, waterkwaliteit, biodiversiteit en landschapselementen. Zo wil de Commissie onder meer GLMC 1, die het behoud van permanent grasland regelt, versoepelen. Veehouders zouden op deze manier meer ruimte krijgen om grasland te gebruiken in plaats van het braak te laten liggen voor biodiversiteit of koolstofopslag. In het voorstel wordt de toegelaten afname van permanent grasland verhoogd van vijf naar tien procent van het totale landbouwareaal ten opzichte van 2018. “Dit moet meer ruimte geven voor structurele veranderingen, vooral in de veehouderij”, klinkt het. Ook de definitie van blijvend grasland wil de Commissie aanpassen. Volgens de huidige regels wordt een perceel als permanent grasland beschouwd als het vijf jaar lang als grasland wordt gebruikt, waardoor het dus niet meer zomaar in gebruik mag worden genomen voor andere teelten. Hierdoor ploegen landbouwers soms hun land om. Maar zowel voor de bedrijfsvoering als voor de biodiversiteit pakt dit nadelig uit, onder meer doordat koolstof onvoldoende wordt vastgelegd. Volgens de Commissie is het bovendien moeilijk toepasbaar in landbouwsystemen met lange vruchtwisselingen, waar onkruid anders moeilijk onder controle te houden is. De aanpassing zou lidstaten de mogelijkheid geven om die termijn te verlengen van vijf naar zeven jaar. Wat is een waterloop?Daarnaast wil de Commissie ook de definitie wijzigen van wat wordt beschouwd als ‘een waterloop’, in de norm met betrekking tot de bescherming van water (GLMC 4). Lidstaten krijgen de mogelijkheid “om hun nationale definitie van waterlopen te gebruiken, zolang die overeenstemt met het doel van GLMC 4”. Dit opent mogelijk de weg naar iets minder bufferstroken in Vlaanderen.Wat betreft de Commissie worden gecertificeerde biologische boerderijen voortaan ook automatisch beschouwd als voldaan te hebben aan verschillende GLMC-normen. Zo worden administratieve procedures en controles vermeden en kunnen ze onmiddellijk in aanmerking komen voor bepaalde steunmaatregelen.De Commissie wil het tot slot eenvoudiger maken om ook voor bepaalde agromilieu- en klimaatverbintenissen steun toe te kennen. Het gaat onder meer om steun voor de omschakeling naar of het behoud van biologische veehouderij, voor verbintenissen rond de bijenteelt, maar ook rond steun voor verplichtingen bij de bescherming van veengebieden en wetlands. Vereenvoudiging van controles op de boerderijenEen ander luik wil tegemoetkomen aan de verzuchtingen over de vele controles op het erf. Zo worden veel bedrijven meermaals per jaar bezocht door inspecteurs van verscheidene instanties en zijn die bezoeken volgens EU-commisaris voor Landbouw Christophe Hansen (EVP) "een enorme stressfactor voor landbouwers". In overleg met nationale en regionale overheden wil de Commissie ernaar streven dat een landbouwer slechts één keer per jaar ter plaatse gecontroleerd zou worden op GLB-vereisten.Daarnaast wil de EU ook de gegevens stroomlijnen die controleurs nu ter plaatse nakijken, maar die ook via Copernicus-satellieten kunnen worden opgevolgd. Nationale overheden worden ook aangemoedigd om agri-administratie volgens het principe ‘één keer rapporteren, meerdere keren gebruiken’ te laten werken. Vlaanderen hoort hierbij reeds met DjustConnect tot de beste leerlingen van de klas. Andere crisisaanpakEen vierde wijziging moet het crisismanagement versterken. De ervaring met crisisbetalingen heeft de EU geleerd dat de landbouwreserve hoofdzakelijk wordt gebruikt voor natuurrampen en ongunstige klimaatomstandigheden, hoewel het hoofddoel ervan is landbouwers te helpen in geval van marktverstoring. Daarom wordt voorgesteld het gebruik ervan duidelijk te beperken tot dergelijke gebeurtenissen, en twee nieuwe crisisbetalingen op te richten waarop lidstaten een beroep kunnen doen bij natuurrampen, ongunstige klimaatgebeurtenissen of dierziekten. “Deze nieuwe betalingen zijn bedoeld als aanvulling op de landbouwreserve, niet als vervanging ervan”, klinkt het. Het geld voor deze nieuwe crisisbetalingen zullen EU-lidstaten moeten verschuiven en vrijmaken uit het budget van de directe steun en middelen voor plattelandsontwikkeling.Daarnaast dringt de Commissie er bij de nationale autoriteiten op aan om een hoger compensatieniveau vast te stellen voor landbouwers die gedekt zijn door een verzekering of andere instrumenten voor risicobeheer. Vereenvoudiging betekent niet het loslaten van milieunormen of beleidsdoelen, maar wel het efficiënter uitvoeren ervan Pragmatisme of groene ambities laten varen?Volgens initiatiefnemer van het vereenvoudigingsvoorstel, landbouwcommissaris Hansen, brengt het pakket opnieuw pragmatisme in het landbouwbeleid. “Ooit hoorde ik de uitspraak dat een boer een optimist moet zijn, anders zou hij geen boer meer zijn. Maar meer dan optimisme hebben we vandaag pragmatisme en realisme nodig in onze beleidsvorming,” zegt Hansen. “De zware administratieve verplichtingen in de sector sluiten niet aan bij de realiteit. Die regeldruk kost tijd en geld, zowel voor landbouwers als voor nationale overheden. Ze ondermijnt bovendien de bereidheid om verplichtingen na te leven en remt investeringen af.”Hansen maakt zich ook sterk dat de wijzigingen jaarlijks tot 1,58 miljard euro kunnen besparen voor boeren en 210 miljoen euro voor nationale overheden. Zijn plannen zullen later dit jaar worden beoordeeld door het Europees Parlement en de lidstaten. Het voorstel zal alvast op heel wat weerstand stuiten. Critici zien een te grote breuklijn tussen het vereenvoudigingsvoorstel en de zwaarbevochten maatregelen om het GLB groener te maken.“Vereenvoudiging betekent niet het loslaten van milieunormen of beleidsdoelen, maar wel het efficiënter uitvoeren ervan”, bijt de Commissie van zich af. “De voorgestelde maatregelen behouden de ambities van het huidige GLB en blijven inzetten op een duurzame transitie van de landbouw. Het voorstel verandert niets aan de groene architectuur, inclusief het conditionaliteitsysteem en aan het feit dat 32 procent van het totale GLB-budget toegewezen wordt aan vrijwillige acties ter bevordering van de milieu-, klimaat- en dierenwelzijnsdoelstellingen.”Maar zelfs bij geen of een beperkte inhoudelijke impact op de groene ambities, blijft de perceptie wel bestaan. Een interne dienst waarschuwde eind maart al voor deze beeldvorming. Impact Vlaamse boerenHet is voorlopig nog onduidelijk in hoeverre Vlaamse boeren de gevolgen van deze voorstellen zullen merken. De technische bepalingen en gedetailleerde voorstellen zullen nog een grondige analyse vereisen. Volgens landbouworganisatie Boerenbond is het vereenvoudigingsvoorstel alvast “een belangrijk stap in de goede richting die blijk geeft van erkenning van de disproportionele regeldruk op het terrein.”“Boerenbond gelooft sterk in vrijwillige maatregelen die uitgaan van bewuste positieve keuzes waaraan budgettaire stimulansen gekoppeld worden. We verwachten van Vlaanderen dat het deze voorstellen steunt en versterkt om zo een antwoord te bieden op disproportionele verplichtingen vandaag", klinkt het verder. De landbouworganisatie kijkt ook uit naar het tweede vereenvoudigingspakket dat later dit jaar wordt verwacht. We verwachten van Vlaanderen dat het deze voorstellen steunt en versterkt Eerste pakket van tweeTegen het einde van het jaar zal nog een tweede vereenvoudigingspakket volgen. Dit zal betrekking hebben op andere beleidsterreinen dan het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, om de brede agrovoedingsector concurrentiëler en veerkrachtiger te maken. Daarnaast liet de Commissie weten nog aanvullende wijzigingen voor te stellen om de rapportage, de nalevingskosten en de controlelast te verminderen. Volgens Hansen is bovendien niet alle overbodige bureaucratie te danken aan de Unie. “Om de boeren te ontlasten van regeldruk, kijk ik ook richting de ministers op nationaal en zelfs regionaal niveau”, aldus Hansen.

Wat volgt er na het vereenvoudigingspakket? Dit staat nog op de Europese landbouwagenda

2025-05-14T22:42:58+02:00

In februari presenteerde de Europese Commissie haar ‘Visie voor Landbouw en Voeding’ dat de toekomst van de agrovoedingssector vorm moet geven. Het moet een antwoord bieden op zowel nieuwe sectormoeilijkheden als bekende uitdagingen zoals extreme weersomstandigheden, landbouw duurzamer maken, lage rendabiliteit, concurrentiedruk, administratieve rompslomp en het verlies van een nieuwe generatie boeren.De visie werd voorgesteld als een routekaart die het beleid tot 2040 moet sturen. Een veelgehoorde kritiek is echter dat ze te vaag is. Eurocommissaris Hansen weerlegde de kritiek onlangs op een EU-landbouwcongres door te benadrukken dat de openheid bewust is gekozen, zodat er ruimte blijft voor dialoog en inbreng. “De visie is een eerste stap op weg naar gezamenlijke actie”, zei hij. "Dialoog is hierin cruciaal. Ik luister graag naar ieders suggesties hoe we deze toekomst samen vorm kunnen geven." De langetermijnvisie is met opzet vaag gehouden Gelijke normen voor importproductenHet vereenvoudigingspakket op het GLB vormt alvast een eerste concrete stap, maar wat mogen we op korte termijn nog verwachten? Hansen gaf te kennen dat de Commissie volgende maand een strategie op tafel zal leggen om het Europees waterbeheer robuuster te maken. Later dit jaar zou ook een plan moet volgen hoe de EU gelijke normen voor duurzaamheid en dierenwelzijn willen afdwingen op importproducten. Hiermee wil de EU vermijden dat haar hoge standaarden niet langer een concurrentienadeel vormen.Tegen het einde van het jaar staat ook de lancering van de bio-economiestrategie gepland. Volgens Eurocommissaris Hansen zou deze sector tegen 2035 tot 400.000 extra banen kunnen opleveren, vooral op het platteland en in kustgebieden. Dat zou deze regio’s nieuw leven inblazen en landbouwers extra alternatieve inkomsten bieden. Het kan niet zijn dat jonge boeren moeten kiezen tussen koeien of kinderen krijgen Het najaar brengt wijsheid voor generatievernieuwingNa de zomer wordt ook een strategie voor generatievernieuwing verwacht, bedoeld om de drempels weg te nemen die jonge landbouwers vandaag uit de sector houden. Toegang tot kapitaal is hierbij een grote drempel. “We zullen kleinere boeren en de volgende generatie beter ondersteunen,” zei Commissievoorzitter Von der Leyen. De EU rekent daarbij op de banksector en sloot eerder al een deal met de Europese Investeringsbank. De EIB geeft een pakket van drie miljard euro vrij om leningen te verstrekken voor landbouw, met bijzondere aandacht voor jonge landbouwers, gendergelijkheid en groene investeringen.Ook toegang tot grond om te kunnen boeren is cruciaal. In sommige Europese regio’s zoals Vlaanderen is landbouwgrond schaars en duur of blijft die jarenlang in handen van oudere boeren. Dit wil Hansen onder meer aanpakken door de grondenmarkt transparanter te maken met een EU-observatorium, dat nog deze zomer gelanceerd moet worden.Naast toegang tot krediet en land, heeft de nieuwe generatie ook nood aan kennis en diensten op het platteland. “Het kan niet zijn dat jonge boeren moeten kiezen tussen koeien of kinderen krijgen,” aldus EU-commissaris Hansen. “We zullen de aantrekkelijkheid van plattelandsgebieden verbeteren met goede leefomstandigheden, degelijke infrastructuur, sterke sociale diensten en culturele mogelijkheden.”Blik op de lange termijnOok op langere termijn belooft de visie nog een reeks maatregelen die het volgen waard zijn. Zo plant de Commissie een herziening van de wetgeving rond prijstransparantie en oneerlijke handelspraktijken. Daarnaast komt er een prijzenobservatorium voor de hele agrovoedingsketen, bedoeld om meer inzicht te geven in prijszetting langsheen de vaak complexe toeleveringsketens. Verder ligt er nog een vernieuwde eiwitstrategie in het verschiet, en werkt de Commissie aan een kader voor natuur- en koolstofcredits als alternatieve inkomstenbron voor landbouwers. Debatten geopendIntussen is men ook gestart om een langetermijnvisie voor de Europese veehouderij uit te tekenen. Het debat errond belooft fel te worden. “De sector heeft een toekomstvisie nodig die de diversiteit in de veehouderij respecteert,” stelde eurocommissaris Hansen. “We zullen de sector concurrentiëler, veerkrachtiger en duurzamer moeten maken, met oog voor de uiteenlopende omstandigheden in Europa. In heuvelachtige, grasrijke regio’s is veehouderij bijvoorbeeld de meest geschikte vorm van landbouw.”En last but not least: in 2028 komt er een nieuw Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, dat opnieuw de krijtlijnen zal uitzetten voor de toekomst van de Europese landbouw. Deze zomer zal alvast het eerste voorstel voor het volgende GLB op tafel komen, samen met meer duidelijkheid over de budgetten in het Europees meerjarig financieel kader. Ook dit belooft stevige politieke discussies. Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen (EVP) liet zich al uit dat het toekomstige GLB eenvoudiger en doelgerichter zal moeten zijn. "Laten we vooral niet repareren wat niet kapot is", voegde Hansen daar nog aan toe op het landbouwcongres. "Ik wil geen revolutie, maar een zinvolle evolutie van ons beleid."

Danone stelt opnieuw gezuiverd afvalwater ter beschikking aan landbouwers

2025-05-15T09:54:11+02:00

De actie wordt ondersteund door Fevia, de federatie van de Belgische voedingsindustrie. Dankzij administratieve vereenvoudigingen op Vlaams niveau kunnen voedingsbedrijven zoals Danone hun gezuiverd afvalwater eenvoudiger ter beschikking stellen van landbouwers.Het initiatief kadert in het bredere waterbeleid van Danone, dat inzet op circulair watergebruik. Sinds een investering van 2 miljoen euro in 2020 hergebruikt de site in Rotselaar ongeveer de helft van haar waterverbruik. Daarmee vermindert de nood aan grondwater aanzienlijk.Land- en tuinbouwers kunnen het gezuiverde afvalwater ophalen aan de productiesite van Danone, na telefonisch overleg. Ophalingen zijn mogelijk van maandag tot vrijdag tussen 8u en 15u. Geïnteresseerden kunnen een afspraak maken via het nummer 016 44 22 96.

Jonge vleesveehouders hoopvol over toekomst: “Hogere vleesprijzen blijven wellicht aanhouden”

2025-05-16T15:03:38+02:00

Lokale verkoop wint terreinOp het erf van de familie Paelinck zijn modernisering en diversificatie zichtbaar. Dries en zijn vader graven een sleuf van het woonhuis naar de straatkant. “Voor de stroomvoorziening van een hoeveautomaat”, legt hij uit. Deze automaat komt bovenop de bestaande hoevewinkel die elke zaterdagochtend geopend is en wordt uitgebaat door Emma.In de winkel verkopen ze rundvlees van eigen kweek, varkensvlees van een collega-boer, en andere streekproducten. De hoevewinkel, ‘t Smaakhof, werd opgericht tijdens de coronapandemie in 2021 – een periode waarin veel Vlaamse (rund)veehouders zich richtten op de korte keten om hun rendabiliteit op te krikken, nadat de sector jarenlang met stabiele, maar lage prijzen kampte. “Jarenlang werken zonder inkomen”Cijfers van de FOD Economie, geanalyseerd door de nieuwe Taskforce Agrovoeding, tonen aan dat vleesveehouders tussen 2012 en 2023 vrijwel gratis werkten. De opbrengsten dekken nauwelijks de kosten wanneer er geen loon voor de ondernemer wordt meegerekend. Al in 2020 kopte VILT: “Vleesveehouderij heeft veel weg van hobby die geld kost.” Toch lijkt corona het begin te zijn geweest van een structurele ommekeer. “Tijdens de pandemie groeide de waardering voor kwaliteitsvol rundvlees”, bevestigt Dries. De sector zag voor het eerst in jaren een prijsstijging. Die werd toen nog deels tenietgedaan door oplopende kosten, maar begin dit jaar volgde opnieuw een sterke prijsopstoot.“De prijs voor karkassen is in enkele maanden tijd gestegen van zes naar negen euro per kilo”, zegt Dries. Hij wijst op de blauwtonguitbraak als bijkomende oorzaak. Op zijn bedrijf stierven 30 kalveren – op een totaal van gemiddeld 130 kalvingen. Structurele uitdagingen blijvenEmma benadrukt dat de afname van de rundveestapel al jaren aan de gang is. “Sinds de afschaffing van het melkquotum in 2015 zijn veel rundveehouders overgestapt op melkvee, waardoor het aantal vleesveerunderen sterk gedaald is. Door slechte prijzen en toenemende regeldruk zijn veel bedrijven gestopt, vaak ook door gebrek aan opvolging.”Ook de arbeidsintensiviteit schrikt jongeren af. Belgische Witblauwe kalveren worden bijna altijd via een keizersnede geboren. Dat vergt permanente waakzaamheid. “Dankzij camera’s in de stal besparen we veel nachtelijke controles, maar soms moet je er toch uit voor een afkalving”, zegt Dries. Overname met volle overtuigingOndanks de onregelmatige uren en moeilijke financiële vooruitzichten heeft Dries nooit getwijfeld aan een toekomst als vleesveehouder. “Dit is mijn passie. Al van jongs af wist ik dat ik boer wilde worden.” Tot de overname werkte hij voltijds als kraanmachinist, terwijl hij het ouderlijk bedrijf in zijn vrije tijd ondersteunde.Dankzij die hulp konden zijn ouders altijd hun vergunning voor 350 dierplaatsen benutten. Dat bleek waardevol, aangezien de Vlaamse overheid in het kader van het PAS-decreet ‘slapende’ NER’s (Nutriëntenemissierechten) heeft geschrapt. Enkel bedrijven die hun referentiecapaciteit in de periode 2020-2022 benutten, behielden hun rechten. Volgens experts legt dit een bijkomend plafond op de vleesveestapel. “Veel collega’s gaan de komende jaren stoppen”, voorspelt Emma. “Daardoor zal het vleesaanbod verder krimpen en de prijs naar verwachting op peil blijven.”Bedrijfsopvolging gewaarborgd?Hoewel Dries zijn keuze voor het boerenleven nooit in vraag stelde, scheppen de betere marktomstandigheden mogelijkheden voor de nabije toekomst. “We willen graag de asbestdaken vervangen, en dromen van een nieuwe loods voor onze machines”, vertelt hij terwijl hij met zijn zoontje Gaston tussen de runderen poseert. Die worden nu nog gestald in een oude stal van zijn grootouders. Is de opvolging al verzekerd? “Daar is het nog te vroeg voor”, lacht Emma. “Maar als de achterdeur openstaat, loopt hij recht naar de koeien.” Als Gaston later het bedrijf zou overnemen, ziet zij een levensvatbare toekomst – mits het beleid geen onverwachte wending neemt. “Er zal altijd vlees gegeten worden. Wij Vlamingen blijven Bourgondiërs met een voorliefde voor een goed stuk vlees.” Het bedrijf in cijfersEmma en Dries Paelinck houden in Lokeren zo’n 320 Belgische Witblauwe runderen. De vrouwelijke dieren kalven drie tot vier keer alvorens ze naar het slachthuis gaan. Hun gemiddelde gewicht ligt tussen 900 en 1.000 kilo. De mannelijke kalveren blijven 20 à 22 maanden op het bedrijf en worden geslacht bij een gewicht van 780 tot 880 kilo.Het vee wordt gevoed met maïs, gras, gerst en voederbieten – allemaal van eigen teelt. De vrouwelijke runderen grazen grote delen van het jaar buiten. Daarmee hoopt het bedrijf te voldoen aan de tussentijdse doelstelling van een stikstofreductie van vijf procent tegen eind 2025. Een bijkomende generieke reductie tegen 2030 is voor de sector niet meer vereist, aangezien de veestapel sinds 2015 reeds fors is gekrompen.

Europese landbouworganisatie roept op tot symbolische actiedag tegen EU-landbouwbeleid

2025-05-15T13:51:31+02:00

De symbolische actiedag komt er ter gelegenheid van de besprekingen omtrent het meerjarig financieel kader van de Europese Unie. De landbouworganisaties willen erop wijzen dat naast de vele uitdagingen, onder meer inzake geopolitieke instabiliteit en economische onzekerheden, een eigen Europese voedselproductie en landbouw ook van essentieel belang zijn en daar dus ook de nodige fondsen moeten worden voor behouden en vrijgemaakt.Daarnaast richt de symbolische actie zich tegen de plannen om het Gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB of CAP - Common Agricultural Policy) naar het niveau van de lidstaten te overhevelen. Boerenbond vreest met name dat het onzekerheid voor de boeren creëert en dat het enkel tot meer ongelijkheid tussen lidstaten zal leiden.Kaartenhuisje als symboolVolgens de Europese landbouwerskoepel dreigt het GLB en de bijhorende Europese zekerheid daarmee "als een kaartenhuisje ineen te storten". Daarom komt er ook een symbolische actie met een kaartenhuisje in de buurt van de Europese Commissie.Boerenbond-woordvoerder Tessa De Prins verduidelijkt nog dat de acties volledig los staan van de grootschalige boerenprotesten van begin 2024 en ook van de actiedag van de openbare diensten, eveneens op 20 mei.

Sciensano pleit voor coherenter voedselbeleid: “Gezonde en duurzame voeding moet nationale prioriteit worden”

2025-05-15T14:24:48+02:00

Onze huidige eetpatronen dragen sterk bij aan chronische ziekten en zijn belastend voor milieu en klimaat, stelt Sciensano. Een transitie in voedselbeleid is daarom essentieel. Sciensano analyseerde en evalueerde in een nieuw rapport het bestaande beleid. Versnipperd beleidDe versnippering van het Belgische beleid blijft een uitdaging, concludeert het gezondheidsinstituut. Het gevoerde beleid richt zich bovendien vooral op informatieve maatregelen zoals sensibilisatie. Krachtigere instrumenten, zoals regelgeving en economische stimulansen, worden nog te veel achterwege gelaten. De onderzoekers stelden voorts belangrijke beperkingen vast in het beleid op vlak van ruimtelijke ordening, subsidiecriteria en in de wetgeving rond reclame voor ongezonde en niet-duurzame voedingsproducten, inclusief reclame gericht op kinderen. "Deze tekortkomingen ondermijnen de impact van het bestaande beleid aanzienlijk", benadrukt Sciensano. Omdat gezonde, duurzame voeding nauwelijks voorkomt in de nieuwe EU-visie, is het des te belangrijker om hier nationaal duidelijke doelen te stellen Tegelijk liet de analyse enkele gelijkenissen zien tussen de verschillende deelstaten. Zo is er eensgezindheid over de noodzaak om reclame te beperken, de publieke voedingsaanbestedingen te verduurzamen, en lokale besturen meer juridische slagkracht te geven. Het rapport formuleert in totaal 158 aanbevelingen voor de verschillende bestuursniveaus, om tot meer duurzame voedingsconsumptie te komen. "Gezien gezonde, duurzame voeding quasi geen deel meer uitmaakt van de nieuwe Europese visie op landbouw en voeding, is het des te belangrijker om hier op lidstaatniveau een stip aan de horizon te zetten", zegt onderzoeker Michiel De Bauw. "Dit rapport biedt hiervoor een aantal bouwstenen."Lees het volledige rapport op de website van Sciensano.

Agressie tegen Vlaamse milieuambtenaren sterk gestegen: piek bij boswachters

2025-05-15T15:52:53+02:00

Boswachters en natuurinspecteurs vaakst getroffenOpvallend is dat de boswachters en natuurinspecteurs van het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) goed zijn voor de helft van de meldingen (136). “Dat is geen toeval”, zegt Pieters, “want zij beschikken over politionele bevoegdheden.”Vorige zomer maakte ANB zelf nog cijfers bekend van een welzijnsbevraging onder zijn boswachters. Daaruit bleek dat driekwart het afgelopen jaar te maken had gekregen met agressie. “Het heeft zo goed als altijd te maken met het handhaven van de toegankelijkheidsregels in de bos- en natuurgebieden van de overheid. Boswachters moeten de meest kwetsbare natuur beschermen en zien er daarom op toe dat de afspraken correct worden nageleefd waar bezoekers mogen wandelen, spelen, fietsen, ruiteren”, luidt het. Eén van de meest voorkomende problemen is de handhaving met betrekking tot het verplicht aanlijnen van honden in bos en natuur.Ook bij het Departement Omgeving (55 meldingen) worden de medewerkers geconfronteerd met agressie. Daar valt op dat de incidenten vaker voorkomen binnen het thema dierenwelzijn. Andere entiteiten zoals de Vlaamse Landmaatschappij (49 meldingen), OVAM (20) en de Vlaamse Milieumaatschappij (6) bleven niet gespaard.Explosieve stijging sinds 2022Pieters spreekt van een “explosieve evolutie”: van 10 geregistreerde gevallen in 2020 naar 96 in 2024. “Vooral bij ANB zijn de cijfers opvallend: daar steeg het aantal meldingen van psychisch en fysiek geweld van 1 in 2020 naar 41 in 2024”, aldus het parlementslid. Hij benadrukt dat niet alle feiten geregistreerd worden bij de interne meldpunten, en dat ook niet elk incident wordt aangegeven bij politie of parket. Van de 272 gemelde incidenten, werd slechts in 40 gevallen effectief aangifte gedaan.Pieters pleit dan ook voor een nultolerantiebeleid: “Bij fysiek geweld moet altijd een aangifte volgen. Daarnaast moeten risicofuncties zoals inspecteurs, terreinwerkers en vergunningverleners voldoende preventieopleidingen krijgen. Maar laat één ding duidelijk zijn: wanneer een boswachter met een blauwe plek thuiskomt, is dat niet ‘part of the job’. We mogen dit nooit normaliseren.” Agressie heeft bijna altijd een negatieve impact op het mentaal welzijn van het slachtoffer Veilige werkomgevingOok de Vlaamse Landmaatschappij (VLM) merkt de toename. “We zien inderdaad een stijging in meldingen van agressie, vooral verbaal tijdens terreinbezoeken of aan de telefoon”, zegt woordvoerder Leen Van den Bergh. “Maar er waren ook enkele ernstige fysieke feiten.” VLM wijst op het belang van een veilige werkomgeving. “We tolereren geen enkele vorm van agressie. Ons beleid voorziet in preventieve maatregelen, opleidingen voor moeilijke gesprekken en psychologische ondersteuning na een incident. Agressie heeft bijna altijd een negatieve impact op het mentaal welzijn van het slachtoffer.”Het Agentschap Landbouw en Zeevisserij ziet dan weer geen stijging. “Het aantal meldingen schommelt van jaar tot jaar, maar er is geen significante toename”, aldus persverantwoordelijke Bart Merckaert. “We registreren alle meldingen in een klachtenregister en elke controleur krijgt opleiding rond omgaan met agressie. We moedigen hen aan om grensoverschrijdend gedrag te melden, zodat we gepast kunnen reageren — eventueel met een officiële klacht.”

Ontbossing in Brazilië op laagste peil in zes jaar

2025-05-15T15:51:51+02:00

In totaal verdween vorig jaar 1,4 miljoen hectare aan vegetatie – een daling van 32,4 procent ten opzichte van 2023. Ter vergelijking: in 2023 daalde de ontbossing met slechts 11 procent, en toen nog niet in alle biomen, zoals de verschillende ecosystemen in Brazilië worden genoemd. MapBiomas volgt de ontbossing sinds 2019.Nog steeds zeven bomen per secondeDe nieuwe cijfers zijn een opsteker voor president Luiz Inácio Lula da Silva, die het behoud van het Amazonewoud tot een speerpunt van zijn beleid heeft gemaakt. In november is Belém, een stad in het Amazonegebied, gastheer van de internationale klimaatconferentie COP30.Toch blijft het probleem aanzienlijk. Brazilië verliest nog steeds gemiddeld 3.403 hectare bos per dag, waarvan 1.035 hectare in het Amazonegebied. Dat komt neer op ongeveer zeven bomen per seconde, aldus MapBiomas.Tegelijk was 2024 een rampjaar op het vlak van bosbranden. Het Braziliaanse Amazonewoud kende het hoogste aantal branden in zeventien jaar.Brazilië telt een indrukwekkende diversiteit aan biomen: het Amazonewoud, het Atlantisch regenwoud (Mata Atlântica), de Cerrado (savanne), de Caatinga (droog steppelandschap), de Pantanal (’s werelds grootste moerasgebied) en de Pampa (grasvlakte in het zuiden).

Eiwit van eigen bodem: veel ambitie, weinig oogst

2025-05-19T10:34:59+02:00

Vier jaar geleden schaarden de Vlaamse overheid, kennisinstellingen en heel wat partners in de agrovoedingsketen zich achter de Vlaamse Eiwitstrategie. Tegen 2030 moet Vlaanderen een duurzamere, diversere en toekomstgerichtere eiwitvoorziening hebben uitgebouwd. Op vandaag hinkt de productie van eiwit- en oliehoudende gewassen achterop, ondanks de groeiende belangstelling voor eiwit van eigen bodem. De oorzaken zijn complex: onzekerheid over de afzetmarkt, beperkte teeltkennis, het pas recent ontwikkelen van geschikte sojarassen en een restrictiever beleid rond gewasbeschermingsmiddelen dan in andere landen. Ook de goedkope import van eiwitrijke gewassen uit het buitenland ondermijnt de lokale productie.Onderzoek en actie, maar afnemende dynamiekDe Vlaamse overheid blijft niet doof voor deze knelpunten. Sinds de start van de eiwitstrategie zijn bijna 100 acties en een vijftigtal onderzoeksprojecten opgestart. Opvallend: het aantal nieuwe acties daalt. Waar in 2021 nog 39 acties werden gelanceerd, waren dat er in 2023 slechts 13. Cijfers voor 2024 en 2025 zijn nog onvolledig.Niet alle acties richten zich op productie of consumptie van eiwitten. Zo valt 33 procent onder ‘duurzame dierlijke productie’ – een brede categorie met thema’s als renure en andere circulaire meststoffen, mobiele slachtunits, begrazing en emissiereductie.Andere projecten zijn wel gericht op nieuwe eiwitbronnen en meer plantaardige eiwitten, maar ook op productdiversiteit, meer consumptie en duurzamer diervoeder. Zo ging in 2023 een project van start rond het toasten van veldbonen op het erf, zodat melkveehouders ze rechtstreeks in hun rantsoen kunnen gebruiken. Ook initiatieven rond onder meer afzetgaranties en ondersteuning werden opgestart.Sinds 2021 werden ook vijftig onderzoeksprojecten rond eiwitten gelanceerd. De meesten focussen op nieuwe en plantaardige eiwitten. Zo lopen er studies naar eiwitten uit aquacultuur en insecten, en naar de verbetering van rassen en waardeketens. Daarnaast werden ook acht onderzoeken opgestart rond duurzamer diervoeder, met aandacht voor plantaardige eiwitten, nevenstromen en insecten. Boost via subsidiesToch blijft de rendabiliteitskloof een hardnekkig probleem. En ondanks alle inspanningen blijkt het voor veel boeren eenvoudig: rendeert het niet, dan wordt gekeken naar een ander gewas. Dat zei ook Vlaams parlementslid Bart Dochy (cd&v) afgelopen week tijdens een gedachtewisseling over Vlaamse soja en eiwitten in de parlementaire commissie Landbouw. Hij verwees ook naar de rol van subsidies. “Wil je dit effectief in de markt krijgen, dan zal een inspanning moeten gebeuren”, aldus Dochy.Worden landbouwers vandaag aangemoedigd om eiwitgewassen te telen? “Zeker en vast”, klinkt het Agentschap Landbouw en Zeevisserij. “Binnen het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) zijn er ecoregelingen die lokale eiwitteelten ondersteunen. Zo zijn er vergoedingen voor de inzaai van éénjarige gewassen en voor vruchtafwisseling met vlinderbloemigen. Voor meerjarige eiwitteelten bestaat er ook een aparte agromilieumaatregel.”Toch is er kritiek. Marc Ballekens, manager van de federatie van de zaaizaadbedrijven (Seed@Bel) wijst op het verschil in subsidiëring. “Voor faunabraak wordt tot 1.500 euro per hectare toegekend, terwijl eiwitgewassen zoals soja het met 600 euro moeten stellen.” Hij hoopt dat het volgende GLB hierin meer ruimte zal bieden. “Op dit ogenblik zijn de opbrengsten te laag om te kunnen concurreren met andere teelten en andere landen. Technologie en innovaties zullen daar op termijn verandering in brengen, maar intussen moeten de boeren financieel ondersteund worden. Anders zullen we afhankelijk blijven van eiwitten uit de rest van de wereld.”Vlaanderen vs. de EUEr leeft twijfel of Vlaanderen dit alles alleen moet trekken. “We werken al vijftien jaar aan een sojastrategie, maar de vooruitgang is minimaal”, aldus parlementslid Lydia Peeters (Open Vld). Zij pleit voor een bredere Europese aanpak. “Als we moeten evolueren naar negen procent van het areaal, terwijl we vandaag maar één procent halen, dan moeten we binnen de EU op tafel te kloppen voor een overkoepelende strategie.”Stefaan Sintobin (Vlaams Belang) deelt haar scepsis: “We zijn sterk in strategieën, maar de resultaten blijven uit.” Hij haalt ook een tekort aan areaal aan als knelpunt van een bloeiende Vlaamse sojateelt. Soja heeft als nieuwe teelt nog een hele weg te gaan, maar heeft heel wat in zijn mars Groeiende kennis en sectorAnderen blijven hoopvol. Stijn De Roo (cd&v): “Het is niet omdat het moeilijk is, dat we ermee moeten stoppen. We moeten de ambitie voor meer lokale eiwitten blijven ondersteunen. Het is een nieuwe teelt die nog een hele weg te gaan heeft, maar onderzoeksprojecten hebben al veel resultaten opgeleverd. Er wordt ook aangetoond dat er heel wat potentieel in de sojateelt zit voor Vlaanderen.”Arnout Coel (N-VA) deelt de ambitie deels, maar vraagt zich af of Vlaanderen wel voldoende schaalgrootte heeft. “Soja vergt volume om een waardig alternatief te zijn voor de import-soja. Kunnen we dit wel behappen?” Hij ziet liever de EU hierin voortouw nemen. “Ik weet niet of Vlaanderen hierop zo fel moet inzetten”, aldus Coel. Hij ziet voornamelijk toekomst in alternatieve eiwitbronnen. Landbouwminister Jo Brouns wijst tot slot op goed bemest gras als de belangrijkste eiwitbron voor de Vlaamse landbouw.

Week van Korte Keten neemt frisse start tussen het hoeveijs

2025-05-16T08:46:50+02:00

De korte keten zit sterk in de lift: voor het eerst zijn de omzetcijfers hoger dan tijdens de coronaperiode. Tegenover 2023 zijn de omzetcijfers in 2024 voor de gehele korte keten met 27 procent gestegen. De verkoop op de hoeve is toegenomen met 32 procent, de verkoop op boerenmarkten met 14 procent. Het ziet er dus naar uit dat de sector zijn post-coronadip nu goed en wel verwerkt heeft. Dit blijkt uit marktonderzoek van YouGov en iVox in opdracht van VLAM.Korte keten in cijfersVoor boeren gespecialiseerd in de korte keten roept coronajaar 2020 enigszins heimwee op. De horeca zat op slot, mensen zochten gezond en lokale voeding, en dus kenden de omzetcijfers toen een ongeziene piek. Die piek werd gevolgd door een forse terugval. Waar de omzet van de hoeveverkoop op één jaar tijd met een derde was gestegen, hernam de Vlaming in 2021 zijn oude gewoontes en viel de hoeveomzet terug. De voedselinflatie in 2022 en 2023 bracht de verkoop tot een aanzienlijk lager pitje: de Vlaming kocht meer bij de hard discount en koos vaker huismerken.Die trend lijkt nu gebroken te zijn. In 2024 steeg de rechtstreekse verkoop op de hoeve met 32 procent en komt hiermee boven het niveau van vóór corona. De omzet van de boerenmarkten evolueert positief sinds 2021 (in 2020 waren boerenmarkten gedurende bepaalde tijd verboden en zakte de omzet met 18%) en noteerde een stijging van 14 procent in 2024 tegenover 2023. Er werd gemiddeld vier euro meer besteed bij elk bezoek aan de hoevewinkel en de totale omzet van de hoeveverkoop nam toe met 32 procent. De boerenmarkten trokken meer kopers dan de voorgaande jaren en de omzet nam toe met 14 procent. Samen hadden de hoevewinkel en de boerenmarkt 1,3 procent van de distributie van verse voeding in Vlaanderen in handen in 2024.Aardappelen, groenten en fruit maken meer dan 40 procent van de omzet van de hoevewinkel uit, op de boerenmarkt is dit zelfs 45 procent. Naast aardappelen zijn appelen, peren, asperges, grondwitloof, oesterzwammen, aardbeien, kersen en eieren toppers in de hoeveverkoop. Maar er wordt ook vlees en zuivel verkocht. Op de boerenmarkt is het aanbod van overige producten zoals vis, brood en wijn ook aanzienlijk en zorgen zij voor 34 procent van de omzet. Het aantal kopers op de hoeve stabiliseerde zich in 2024, eveneens na een dalende trend, tot ongeveer één op de zeven Vlamingen. Nog weetjes: Bijna één product op drie is van biologische oorsprong. Het kerncliënteel van de hoeve bestaat uit gepensioneerden. Samen met de oudere koppels zonder kinderen en met één inkomen staan zij in voor 61 procent van de hoeveomzet.Er is dus wel nog werk aan de winkel om jongeren tot bij de boer te krijgen. En daar kan ook de boer zelf met slimme marketing een steentje aan bijdragen. Organisaties als Steunpunt Korte Keten delen tips en tricks voor een goede marketing met lokale landbouwers. En dat kan al beginnen met een simpele, goede basis. “Eén van de mogelijkheden om je activiteit zichtbaar te maken, kan al simpelweg een bord zijn langs de straatkant”, zegt Ann Detelder, manager bij Steunpunt Korte Keten “We zien vaak dat hier al tegen de basisprincipes wordt gezondigd. Hoewel er op zo’n bord niet té veel informatie moet staan, mogen je openingsuren op dit bord niet ontbreken. Kies ook voor consistente openingsuren die makkelijk te onthouden zijn voor de consument. En controleer of deze overeenkomen met de openingsuren die je deelt op sociale media of je website.”Volgens Detelder wordt de korte keten steeds minder als bijzaak gezien. “Natuurlijk zal dit variëren van bedrijf tot bedrijf, maar de afgelopen twintig jaar hebben we wel een verschuiving gezien”, zegt ze. “Sommigen houden het misschien bij een bordje en zien wel wat ervan komt, maar we zien steeds meer dat boeren de korte keten centraal zetten in hun bedrijfsvisie. Uit een enquête van het Agentschap voor Landbouw en Zeevisserij leren we dat 23 procent een korteketenactiviteit heeft. Dat zijn er dus ongeveer 5.000. Deze hebben niet allemaal een uitgebreide hoevewinkel, maar toch kunnen we stellen dat korte keten lang geen kleine sector meer is.” Groenten en fruit zijn in de korte keten niet altijd duurder dan in de supermarkt. Al is dat wel de perceptie. Daar is nog werk aan de winkel Toch zijn er bepaalde remmingen die sommige consumenten weghouden van bij de boer. Eén ervan is de prijsperceptie: voor velen wordt de korte keten als duurder ingeschat dan de supermarkt. “Voor verwerkte producten is dat zeker waar”, zegt Detelder. “Mensen zijn gewend geraakt aan goedkope voeding in de supermarkt. Je kan ook onmogelijk de kostenstructuur van een klein zuivelverwerkend hoevebedrijf vergelijken met de grote spelers. Maar het eindproduct van deze kleine verwerker, is ook van een heel andere aard dan het product dat je in de retail vindt. Groenten en fruit daarentegen zijn in de korte keten niet altijd duurder dan in de supermarkt. Al is dat wel de perceptie. Wat dat betreft is er dus werk aan de winkel.”“Maar er zal altijd een spanningsveld leven tussen de consument en de burger”, zegt Detelder tot slot. “De burger vraagt kwaliteitsvolle, gezonde voeding met een eerlijke prijs voor de boer. Maar de consument, die kijkt vooral naar de prijs.” De hoevewinkel is overigens niet de enige plek waar mensen aankopen doen in korte keten. Ook de boerenmarkten trekken aanzienlijk meer volk. Het aantal kopers steeg van 5,5 naar 6,7 procent van alle Vlaamse huishoudens. De frequentie van marktbezoeken is wel geminderd van acht naar zeven keer per jaar. Per trip geven gezinnen op de markt gemiddeld 18,60 euro uit.Samen hebben de boerenmarkt en de hoevewinkel 1,3 procent van de distributie van verse voeding in Vlaanderen in handen. Vooral aardappelen en bioproducten doen het goed in korte keten, maar de grootste omzetmaker op de hoeve was vlees (24% van de omzet), gevolgd door groenten (17%), fruit (16%), aardappelen (11%) en zuivel (11%). Op de hoeve maakt agf (aardappelen, groenten en fruit) meer dan 40 procent van de omzet uit.Op de boerenmarkt is het aanbod van ‘overige’ producten’ (34%) met onder andere vis, brood en wijn relatief belangrijker dan in de hoevewinkel (15%). Op bezoek bij de ijsboerenBij boeren Bavo en Isabelle De Cuyper-Vandenbroucke is hoevezuivel al wat de klok slaat. Hun hoevewinkel Mili, die dertig jaar geleden bescheiden begonnen is in een kleine ruimte middenin de boerderij, pronkt nu met een ruime etalage grenzend aan de N70 in Lokeren. In de hoevekeuken werkt het Mili-team van negen vaste mensen. Vier van hen zijn patissiers. Al wat koud en lekker is, gaande van imposante bruidstaarten en ijslammen tot fijne frisco’s en delicate lekkernijen, wordt hier gemaakt.Van werk ‘achter de schermen’ is op deze boerderij overigens weinig sprake: Bavo en Isabelle nemen geregeld mensen mee voor een rondleiding op de boerderij. “Wij proberen vaandeldragers te zijn van de korte keten”, zegt boer Bavo. “Dus wij vinden het belangrijk dat de mensen een inzicht krijgen in hoe wij tot een goed product komen. En wij vinden dat dat een zekere transparantie met zich meebrengt.” Al was het donderdag, met het bezoek van de diverse hoogwaardigheidsbekleders, geen rondleiding zoals anders. “Deze morgen hadden we wat zenuwen voor de minister die zou langskomen, maar die zijn nu al een beetje weg”, zegt Isabelle kort voor aankomst van Jo Brouns.De minister werd eerst ontvangen in de Mili-melkstal. Een spijtig toeval wil dat het bezoek doorging net vóór een grote verbouwing. “In de oude hoek van de stal willen we binnenkort nieuwe melkrobots zetten”, zegt Isabelle. “Twintig jaar geleden hadden we ook al melkrobots, maar we waren er niet zo tevreden van: de oude melkrobot zoog te hard, wat de spenen van onze koeien irriteerde. De melkkwaliteit ging daardoor ook achteruit. Daarom hebben we de melkrobot snel weer ingewisseld voor het klassieke systeem op de carrousel. Binnenkort willen we overschakelen naar een nieuwe melkrobot.”Wat niet veranderd is, is de focus op korte keten. “Mijn schoonmama is daar dertig jaar geleden mee begonnen”, zegt Isabelle. “Mili is dan ook naar hen vernoemd: Michel en Lieve. Zij wilde een toegevoegde waarde creëren aan de boerderij met eigen melk, toen nog vanachter op de boerderij. Nu hebben we een groot gebouw aan de straatkant waardoor we veel beter bereikbaar zijn.” “We hebben hier een baan met vrij veel woon-werkverkeer”, zegt Bavo. “Mijn ouders hebben dus gekozen om van dit nadeel een voordeel te maken met hun focus op zuivelverwerking.”In totaal houden zo’n 200 koeien de hoeve draaiende, waarvan 100 actieve melkkoeien. Gelukkig voor het BMI van de gemiddelde Lokeraar, wordt niet alle melk tot ijs verwerkt. “We verwerken ongeveer een zeven procent zelf”, zegt Isabelle.“Het gros van de melk gaat naar de melkerij”, zegt boer Bavo. “Dus het is niet zo dat de zuivelverwerking op zichzelf kan staan. Het is nog altijd de melkerij die in grote mate bepaalt of we economisch rendabel zijn, maar het is de verwerking die maakt dat we economisch robuuster staan. We wedden dus op twee paarden met de zuivelverwerking en de melkerij.”In de hoevewinkel zelf zijn vooral het ijs en de ijstaarten populair. “In de ijstaarten blinken we uit omdat we heel veel zaken op maat kunnen maken”, zegt Isabelle. “We hebben ook een zeer uitgebreide webshop. Naar particulieren toe zijn ook de melkdessertjes populair. Ook gewone melk verkopen we op de hoeve, maar dat is verwaarloosbaar."Daarnaast verkopen ze een groot deel van hun zuivelgamma aan de retail. "Onze producten gaan over een brede regio, van Ninove tot Deinze, tot winkels voorbij Antwerpen. Die focus op zowel groot- als kleinhandel geeft ons slagkracht in moeilijkere tijden, zoals de coronacrisis.” Landbouwminister Brouns was onder de indruk van de rondleiding. ”Op ontdekking gaan in je buurt en de verschillende vormen van korte keten van dichtbij ervaren, is dé manier om de troeven van de korte keten te leren kennen en helpt om misvattingen weg te werken”, zegt hij. “Uit onderzoek van uit 2024 blijkt immers dat de helft van de Vlamingen het gevoel heeft te weinig kennis te hebben om rechtstreeks aan te kopen bij de boer. Producenten zoals Bavo en Isabelle brengen hun passie voor hun dieren en hun producten over op hun klanten en geven hun kwaliteitsvolle verse zuivelproducten een gezicht. Dat is van onschatbare waarde.” Feest en activiteitenNiet alleen in Lokeren wordt de Week van de Korte Keten feestelijk ingezet. Ook in De Melkweg in Tielen (Kasterlee, provincie Antwerpen) – een familiebedrijf met 300 melkkoeien en een eigen productiekeuken – wordt vrijdag feestgevierd. Gedeputeerde Jinnih Beels, burgemeester Ward Kennes en Ann Cools, zaakvoerder van De Melkweg, zullen er toelichten waarom de korte keten – van boer tot consument – zo belangrijk is voor zowel producenten als consumenten.Tijdens de Week van de Korte Keten valt er heel wat te beleven. Landbouwers, coöperaties, verenigingen, steden, gemeenten en provincies organiseren tal van activiteiten om consumenten kennis te laten maken met heerlijke, lokale producten recht van bij de boer. Een overzicht van alle activiteiten is te vinden op www.weekvandekorteketen.be/agenda.Een greep uit het aanbod: hoevefeesten met live muziek, korteketenmarkten, ontbijten of picknicks met hoeveproducten, fiets- en wandeltochten, rondleidingen op boerderijen, kinderanimatie, lezingen, proeverijen en nog veel meer. Iedereen die tussen 17 mei en 30 juni iets aankoopt in de korte keten, maakt bovendien kans op mooie prijzen.De Week van de Korte Keten is een initiatief van de Vlaamse provincies, de Vlaamse overheid (Agentschap Landbouw en Zeevisserij), het Steunpunt Korte Keten en VLAM.

Akkervogels in vrije val: debat over rol van predatie laait op

2025-05-16T10:39:22+02:00

De cijfers over akker- en weidevogels blijven jaar na jaar zorgwekkend. Vaak wordt naar de landbouw gekeken als grote veroorzaker van de achteruitgang van de populatie. De jachtsector, en ook de landbouw, wijzen dan weer naar de impact van predatie op deze grondbroedende vogels in Vlaanderen. Om die reden drong Hubertus Vereniging Vlaanderen (HVV), de belangenorganisatie van de jagers, aan op een onderzoek naar de impact van onder meer vossen, steenmarters, everzwijnen, dassen, kraaien en roofvogels op akker- en weidevogels.Dat onderzoek is er nu. Het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) heeft een 291 pagina’s tellend rapport klaar waarin het de bestaande literatuur over de impact van predatie op grondbroedende akker- en weidevogels heeft samengebracht. Het gaat onder meer om akkervogels zoals patrijs, grauwe gors, veldleeuwerik, graspieper en kwartel en om weidevogels als kievit, grutto, wulp, scholekster en tureluur. De conclusie: predatie heeft “hoogstwaarschijnlijk een limiterend effect” op alle onderzochte soorten, al worden daar ook kanttekeningen bij geplaatst. Een Europees probleem met lokale gevolgenDe achteruitgang van deze vogels is geen exclusief Vlaams fenomeen, benadrukt INBO. “We zien dit in heel Europa als gevolg van biodiversiteitsverlies”, klinkt het. “De voornaamste reden hiervoor is de intensivering van de landbouw die leidt tot het verlies en achteruitgang van geschikt leefgebied voor deze akker- en weidevogels. Deze veranderingen in habitat verstoren de balans tussen de prooidieren en hun natuurlijke vijanden.”Verschillende predatoren hebben de voorbije decennia hun plaats in het ecosysteem herwonnen, zoals de vos, steenmarter en kraaiachtigen, terwijl andere – zoals de boommarter en havik – in opmars zijn. “De meeste van deze soorten waren de voorbije 200 jaar in Vlaanderen zeldzaam of zelfs uitgestorven door toedoen van de mens. Hun herstel is het resultaat van een gewijzigd natuurbeleid en actieve beschermingsmaatregelen”, zo benadrukken de onderzoekers. Combinatie van factoren heeft limiterend effectVolgens het rapport ligt het probleem in een combinatie van factoren: afname en versnippering van leefgebied én de toename van predatoren. Vooral soorten die lang leven, op de grond broeden, slechts één legsel hebben en kwetsbaar zijn in alle levensfasen, worden hard getroffen – precies de categorie waartoe akker- en weidevogels behoren.INBO stelt dat predatiebeheer voor deze soorten effectief kán zijn, mits het breder wordt opgevat dan het doden van roofdieren. Denk aan het verbeteren van leefgebied, gebruik van niet-dodelijke maatregelen zoals nestafrastering en het verminderen van predatordruk door landschapsaanpassingen. Geen pleidooi voor doden van roofdierenTegelijk wijzen ze erop dat de relatie tussen akker- en weidevogels en predatiebeheer een erg complex vraagstuk is, dat zeer situatieafhankelijk is. Het predatiebeheer is met andere woorden zowel soort- als gebiedsspecifiek. “Dit rapport doet geen uitspraak over de keuze om bepaalde soorten al dan niet letaal (dodelijk, red.) te beheren. Naast ecologische aspecten spelen ook maatschappelijke visies, economische aspecten en ethische bedenkingen een rol bij de keuze van de maatregelen en de inzetbaarheid ervan in het kader van de beheerstrategie”, klinkt het.Het rapport stelt dat de effectiviteit van predatiebeheer sterk verschilt per gebied. Dat hangt onder andere af van: de aanwezige predatoren en hun dichtheid, de beschikbaarheid van alternatieve prooien, habitatkenmerken zoals grootte en versnippering van het gebied en de mate waarin andere predatoren het effect van beheersmaatregelen compenseren. “Deze variatie maakt dat het moeilijk op voorhand in te schatten is wat het effect van predatiebeheer in een bepaald gebied zal zijn”, luidt het. In dat kader wordt gewezen op verschillende kennislacunes die deze onzekerheid versterken. "Herstel van leefgebieden als sleutel"Tot slot benadrukken de onderzoekers dat predatiebeheer wel een ondersteunende rol kan spelen, maar dat de sleutel tot duurzaam herstel van akker- en weidevogelpopulaties vooral ligt in het herstellen van hun leefgebieden. “De huidige inspanningen zijn ontoereikend om het tij te keren”, aldus het rapport. Al zijn de onderzoekers van mening dat predatiebeheer tijdelijk een hulpmiddel kan zijn in afwachting van voldoende habitatherstel. “De langetermijnoplossing blijft echter een fundamentele omslag in het landbouwsysteem, zodat leefgebieden duurzaam behouden en hersteld worden”, besluiten ze dan ook. HVV weinig verrast door resultatenHubertus Vereniging Vlaanderen, op wiens vraag de studie er kwam, reageert weinig verrast op het rapport. “Buitenlandse studies hebben al herhaaldelijk het nut van predatorcontrole voor kwetsbare akkerfauna aangetoond. Wij beschikken al langer over deze studies die in het rapport worden aangehaald en hebben ze al meermaals gebruikt om ons standpunt over de impact van predatie te onderbouwen”, klinkt het.Toch is er ook kritiek op de conclusies in het rapport. “Een volledige ommekeer van het landbouwsysteem en een terugkeer naar landbouwmethoden van vroeger, zoals voorgesteld in het rapport, beschouwen wij als een utopie. Ook de veronderstelling dat akker- en weidevogels zich zouden kunnen handhaven in een ‘voldoende hersteld’ landschap zonder dat predatie wordt aangepakt, wordt in het INBO-rapport nauwelijks wetenschappelijk onderbouwd”, zegt HVV. "Combinatie van drie factoren nodig in modern landbouwlandschap"De jagersvereniging is van mening dat effectief herstel van grondbroeders zoals de patrijs zich op drie belangrijke oorzaken van achteruitgang richt: het herstel van leefgebied, het voorzien van wintervoedsel en doorgedreven predatorcontrole. “Dat laatste is, in tegenstelling tot wat het INBO-rapport stelt, geen tijdelijke oplossing, maar een evenwaardige en complementaire maatregel”, luidt het. Praktijkvoorbeelden en Britse studies wijzen volgens HVV uit dat het combineren van deze drie factoren effectief blijkt voor het ondersteunen van akkerfauna in een modern landbouwlandschap.“Daarnaast kan het verbeteren van het leefgebied, samen met predatorcontrole, de benodigde oppervlakte voor leefgebiedmaatregelen verkleinen, wat ook wordt bevestigd door meerdere studies die in het INBO-rapport worden genoemd. Deze aanpak is vooral relevant voor dichtbevolkte en intensief gebruikte landschappen zoals Vlaanderen, waar ruimte voor het inrichten van geschikt leefgebied beperkt is”, stelt HVV.Het nieuwe INBO-rapport bevestigt volgens de organisatie dan ook dat predatie een grote bedreiging is voor grondbroedende akker- en weidevogels in Vlaanderen en dat gerichte maatregelen tegen predatoren kunnen helpen bij het herstel van deze kwetsbare vogelsoorten. “Wij pleiten dan ook voor ruimere bejagingsmogelijkheden om de gunstige impact van predatorcontrole op kwetsbare fauna te vergroten. Het rapport benadrukt dat een aanpak die meerdere predatorsoorten betreft, het meest effectief is, aangezien verschillende predatorsoorten verantwoordelijk zijn voor de predatie”, aldus nog HVV. “Predatiebeheer zonder structurele aanpak is zinloos”Ook Vogelbescherming Vlaanderen reageert op de INBO-studie. “We zijn blij met de aandacht voor deze kwetsbare soorten, maar willen toch benadrukken dat predatiebeheer slechts een klein stukje is van een veel groter verhaal. Volgens ons moet herstel van leefgebieden altijd de centrale doelstelling blijven”, luidt het. De organisatie meent dat het een én-én-én-verhaal is: “Predatiebeheer kan een ondersteunende rol spelen, maar zonder habitatherstel blijft elke ingreep dweilen met de kraan open”, aldus woordvoerder June Heene. “Een te generieke toepassing van predatiebeheer is niet alleen inefficiënt, maar kan ook nefaste gevolgen hebben voor het ecosysteem.”Ze pleit voor prioriteit voor niet-dodelijke en preventieve maatregelen en waarschuwt voor de risico’s van generiek predatiebeheer. “Niet-dodelijke, preventieve maatregelen, zoals werken aan habitatherstel en aanpassingen in het landschap om predatoren te weren, verdienen volgens het rapport de voorkeur en kunnen op lange termijn doeltreffender zijn”, meent Heene. Zij wijst er ook op dat een duurzaam herstel van de populaties akker- en weidevogels alleen mogelijk is via structureel habitatbeheer, zoals het rapport aangeeft. “Predatiebeheersing zonder deze structurele aanpak is dus zinloos.”Tot slot kant Vogelbescherming Vlaanderen zich tegen het verder verruimen van de bejagingsmogelijkheden, waar HVV net op aandringt. “Dat is een carte blanche voor symptoombestrijding en ondermijnt elke poging tot duurzaam beheer”, besluit Heene.

Meer jonge boeren aan het roer: aantal VLIF-aanvragen verdubbeld in 2024

2025-05-15T21:50:17+02:00

De anjerkwekerij van de familie De Nijs in Erpe-Mere had woensdag hoog bezoek. Vlaamse landbouwminister Jo Brouns, Vlaams parlementslid Robrecht Bothuyne (cd&v) en een delegatie van Boerenbond bezocht het sierteeltbedrijf. Zoon Louis (19) runt sinds ruim een jaar het familiebedrijf en is één van de 239 jonge landbouwers die in 2024 een aanvraag voor VLIF-overnamesteun indiende.Financiële steun voor startersSinds 2022 kunnen jonge landbouwers een forfaitaire start- of overnamesteun aanvragen via het VLIF. Afhankelijk van de bedrijfsgrootte en het aantal bedrijfsleiders bedraagt die steun 40.000, 70.000 of 100.000 euro. De cijfers wijzen op een opvallende stijging van het aantal goedgekeurde aanvragen: van 135 in 2022 naar 110 in 2023, en een sprong naar 239 in 2024.Generatiewissel noodzakelijkDe landbouwsector kampt al jaren met een dalend aantal actieve landbouwers. Zowel op Vlaams als Europees niveau staat de generatiewissel dan ook hoog op de agenda. "Land- en tuinbouw is een strategische sector. Als we die willen behouden, moet het aantal overnames omhoog", stelt minister Brouns.Volgens Boerenbondvoorzitter Lode Ceyssens zorgt onder meer de onzekerheid rond het stikstofbeleid en een toenemende regeldruk voor terughoudendheid bij jonge ondernemers. "Slechts 12 procent van de landbouwers ouder dan vijftig heeft een opvolger klaarstaan. De rechtsonzekerheid in de sector speelt hierbij een grote rol", aldus Ceyssens. Kentering in ondernemersvertrouwen Toch ziet Brouns in de VLIF-cijfers een kentering. "Het geeft me hoop dat steeds meer jongeren, zoals Louis, kiezen voor een toekomst in de landbouw. Het toont dat het vertrouwen terugkeert. De erkenning van landbouw als strategische sector betekent een breuk met het verleden. Mijn doel blijft om jonge landbouwers kansen te geven, onder meer door drempels weg te nemen en perspectief te bieden in het stikstofbeleid."Parlementslid Robrecht Bothuyne bevestigt het belang van de VLIF-steun. "Bijna 55 procent van de Belgische landbouwbedrijven wordt geleid door 55-plussers. Instroom van jonge ondernemers is cruciaal voor onze voedselzekerheid, zeker in tijden van geopolitieke spanningen. Het is positief dat steeds meer jongeren de stap durven zetten."Bothuyne, zelf boerenzoon, meent dat het beleid van zijn partijgenoot Brouns bijdraagt aan het hernieuwde vertrouwen. "Maar laten we eerlijk zijn, ook de gunstige marktomstandigheden spelen een rol in de gestegen interesse van jongeren om actief te worden in de landbouw." Vertraging in uitbetaling steunVoor Louis De Nijs was het altijd duidelijk dat hij in de sierteelt wilde stappen. "Van jongs af wist ik dat ik sierteler zou worden." Om zijn instap mogelijk te maken, investeerden zijn ouders in een uitbreiding van de serre. Op het moment van het ministerieel bezoek is de nieuwe serre van 1,1 hectare in aanbouw, goed voor een verdubbeling van het areaal. Louis kreeg een steunbelofte van 100.000 euro. Hoewel hij blij is met de subsidie, plaatst hij een kritische kanttekening. "Ik diende mijn dossier anderhalf jaar geleden in. Hoewel het goedgekeurd is, wacht ik nog steeds op de eerste uitbetaling."

Subsidie voor ‘Bio zoekt Keten’ moet groei Vlaamse biosector aanwakkeren

2025-05-16T10:37:11+02:00

“Bio zoekt Keten is een belangrijke schakel in onze ambitie om de biosector in Vlaanderen verder te laten groeien,” zegt minister Brouns. Met het Strategisch Plan Bio wil Vlaanderen tegen 2027 evolueren naar 5 procent biologisch landbouwareaal, 5 procent bio-omzet in de dierlijke productie en 5 procentr biologische landbouwbedrijven.Bioconsumptie maakt sprongDe consumptie van bioproducten zat in 2024 opnieuw in de lift, na een mindere periode. De stijging bedroeg 8,6 procent, met voornamelijk de segmenten zoals melk, varkens- en pluimveevlees en bepaalde groenten die aan populariteit wonnen.Om verdere groei mogelijk te maken, is marktinzicht cruciaal. Bio zoekt Keten onderzoekt of vraag en aanbod in balans zijn, waar er groeipotentieel zit en hoe de markt zich ontwikkelt voor landbouwers en bedrijven die willen omschakelen.Van boer tot winkel: keten krijgt vormHet project is een samenwerking tussen BioForum, ABS en Boerenbond, en wordt ondersteund door de Vlaamse overheid. BioForum coördineert het dagelijks werk. Het initiatief vormt een tweeluik met Bio zoekt Boer, dat landbouwers begeleidt bij de omschakeling naar bio.Naast het verbeteren van de samenwerking in de keten – van boer tot winkel – pakt Bio zoekt Keten ook knelpunten aan. Zo verstuurt het project maandelijks marktbulletins over biologische granen en eiwitgewassen en zoekt het oplossingen voor de slachtproblematiek in de biologische vleessector. Bio zoekt Keten is een hefboom voor de groei van bio in Vlaanderen In 2025 komt er extra aandacht voor de biologische groentesector. Samen met actoren uit de keten wil BioForum concrete engagementen afsluiten om de groei in deze sector te ondersteunen.“Vlaanderen is ambitieus op het vlak van biologische landbouw”, aldus minister Brouns. “Daarom blijven we investeren in projecten zoals Bio zoekt Keten. Ze zijn een belangrijke hefboom om boeren te ondersteunen en de consument bewuster voor bio te laten kiezen.”Paul Verbeke, ketenmanager bij BioForum, bevestigt het belang van de aanpak: “Bio is een blijver. In heel Europa zien we de vraag na een moeilijke periode opnieuw aantrekken.”Meer info: www.bioforum.be/bio-zoekt-keten of via info@biozoektketen.be.

Vlamingen gooien jaarlijks 46 miljoen broden in de vuilbak

2025-05-16T10:51:17+02:00

"Het gaat vooral over brood, maar ook pistolets en croissants worden meegeteld", zegt Jan Verheyen van OVAM. "Dit is een berekening met effectief gewogen tonnages. Van brood dat meteen in de gft-bak belandt, hebben we geen sorteeranalyse. We hebben ook geen gegevens over hoeveel oud brood bij dieren belandt."Restjes verwerkenAfvalverwerkers zijn zich bewust van de problematiek. Op de website van de Intercommunale Ontwikkelingsmaatschappij voor de Kempen (IOK) wordt zelfs een pagina aan het thema gewijd. Zo kunnen surfers de brochure over broodverspilling aanvragen en doorklikken naar restjesrecepten. De Belgische tak van Too Good To Go, een organisatie die voedselverspilling tegengaat, voert eveneens campagne tegen broodverspilling. Ook Lekker van bij Ons, het kookplatform van VLAM, deelt verschillende recepten met oud brood, van paneermeel tot bodems voor quiches en verloren brood.In Frankrijk is de voorbije weken gediscussieerd over stokbrood. Uit een onderzoek van Too Good To Go bleek dat 60 procent van de Fransen elke week een stuk stokbrood weggooide, waarop de organisatie voorstelde het stokbrood een maatje kleiner te maken. Dat schoot bij veel Fransen in het verkeerde keelgat. Een Franse baguette heeft een diameter van vijf tot zes centimeter en een lengte van 65 centimeter tot één meter. En wat de Fransen betreft, blijft dat zo.

Droogste lente in 69 jaar houdt Britse boeren in haar greep: “De komende 10 dagen zijn cruciaal”

2025-05-16T11:33:12+02:00

Net als in België kent ook het VK een historisch droge periode. Volgens het Milieuagentschap (Environment Agency, EA) viel er van februari tot en met april dit jaar in Engeland de minste regen sinds 1956. In april lag de neerslag 50 procent onder het langjarig gemiddelde. Volgens het Britse meteorologisch instituut viel er dit voorjaar gemiddeld slechts 80 mm regen – ver onder het seizoensgemiddelde van 229 mm. Daarbovenop kwam een ongewoon hoge hoeveelheid zonneschijn: april telde 47 procent meer zonuren dan normaal en was daarmee de zonnigste aprilmaand sinds het begin van de metingen, 115 jaar geleden. De extreme weersomstandigheden van de afgelopen jaren hebben invloed op ons vermogen om het land te voeden Mislukte oogsten en zorgwekkend lage waterstandenHet aanhoudende gebrek aan regen zorgt voor groeiende onrust onder Britse landbouwers. Op veel plaatsen moesten boeren al vroeg beginnen met irrigeren, terwijl de waterstanden in reservoirs – vooral in het noordoosten en noordwesten van Engeland – ongewoon laag zijn. Volgens de National Farmers' Union (NFU) zijn er al mislukte oogsten gemeld en dreigen verdere opbrengstdalingen als de droogte aanhoudt. Ook de veeteelt loopt risico: zonder voldoende gras op de weilanden kunnen boeren hun dieren moeilijk door de zomer helpen. “De extreme weersomstandigheden die we de afgelopen jaren hebben meegemaakt, hebben invloed op ons vermogen om het land te voeden”, klinkt het bij David Exwood, vicevoorzitter van de NFU. Het weer de komende tien dagen zal het verschil maken tussen een redelijke oogst en een mislukking “De tarwe komt nog maar net boven de enkels”Akkerbouwer Nigel Friend, die vee houdt en gewassen teelt op Cranborne Chase in Dorset (Zuidwest-Engeland), ondervindt de gevolgen van de droogte dagelijks. “De gewassen lijden en de hitte veroorzaakt ook problemen bij het vee. Zo treedt vliegziekte bij schapen dit jaar veel vroeger op”, vertelt hij aan de BBC. Friend waarschuwt dat graantekorten onvermijdelijk zijn als het binnen tien dagen niet regent. “Normaal komt de tarwe tot aan je knieën. Nu reikt ze amper halverwege tussen je enkel en je knie. De komende tien dagen zullen het verschil maken tussen een redelijke oogst en een mislukking.”Het Milieuagentschap waarschuwt intussen dat het risico op droogte voor deze zomer “matig” is, maar bij aanhoudende droogte snel kan toenemen.Kritiek op gebrekkige voorbereidingWaterbedrijven proberen ondertussen de schade te beperken door water tussen regio’s te verplaatsen om de droogste gebieden te ondersteunen. Tegelijk adviseert het Milieuagentschap om water te rantsoeneren. De overheid heeft de directies van waterbedrijven opgeroepen om meer actie te ondernemen tegen dreigende tekorten. Ook een verbod op het gebruik van tuinslangen ligt op tafel, mocht er geen significante regenval komen.Toch klinkt er stevige kritiek op het waterbeleid. Leden van de National Drought Group (NDG) lieten aan de Britse krant The Guardian weten dat het systeem "geen enkele marge" heeft en dat waterbedrijven "schromelijk onvoldoende voorbereid" zijn op droogte. Voor veel betrokkenen lijkt het noodplan niet verder te reiken dan “hopen op regen”.De laatste keer dat het VK te maken kreeg met ernstige droogte was in 2022. Volgens de NDG zijn de huidige omstandigheden alarmerend vergelijkbaar.

Nu ook captatieverbod in Vlaams-Brabantse Pajottegem en Bever

2025-05-16T11:02:06+02:00

In het stroomgebied van de Mark zijn de ecologische minimumdebieten onderschreden, stelde de commissie vast. Landbouwers mogen daarom geen water meer oppompen uit de onbevaarbare waterlopen en publieke grachten in de gemeenten Pajottegem en Bever. Wel zijn er een aantal uitzonderingen toegelaten: zo mag het water wel nog gebruikt worden als drinkwater voor vee. "We volgen de situatie van nabij op, want ook voor de komende dagen verwachten we nog geen neerslag", vertelt plaatsvervangend provinciegouverneur Kelly Verbist. "Indien de situatie verslechtert, zullen we bijkomende maatregelen nemen. Van zodra de waterlopen zich voldoende herstellen, kan het verbod worden ingetrokken." Aan de politie is gevraagd om controles uit te voeren op de naleving van het verbod.Eerder namen provincies West-Vlaanderen, Oost-Vlaanderen en Antwerpen al droogtemaatregelen met onder meer tijdelijke oppompverboden in waterlopen. Een overzicht van alle droogtemaatregelen per provincie vind je op de website van de Vlaamse overheid.

Invoerheffingen op Russisch kunstmest weer een stapje dichterbij

2025-05-16T11:31:57+02:00

De handelscommissie van het Europees Parlement stemde donderdag in met een voorstel van de Europese Commissie om de heffingen op meststoffen uit Rusland en Wit-Rusland gevoelig op te trekken: van ongeveer 40 tot 45 euro per ton tot een onbetaalbaar tarief van 430 euro per ton tegen 2028. De Commissie wordt wel gevraagd om mogelijke prijsstijgingen op de markt in de gaten te houden. Europese kunstmestmarkt is ontwrichtHet idee om de invoerheffingen op kunstmest te verhogen, leeft al langer. Want terwijl de globale handel met Rusland sinds de invasie in Oekraïne in 2022 in elkaar klapte, is de Europese Unie steeds meer meststoffen uit het land gaan invoeren. Meer dan een kwart van de import komt uit Rusland. Vorig jaar werd er liefst 6,17 miljoen ton ingeslagen voor een waarde van 2,12 miljard euro, het hoogste volume sinds de invasie. Ook België is steeds afhankelijker geworden van Russische kunstmest: maar liefst 40 procent van onze import komt uit Rusland, zo bracht VILT eerder al in kaart.Het lamleggen van de import van Russische mest moet niet enkel de afhankelijkheid van Moskou indijken en een inkomstenbron voor de Russische oorlogskas raken. Het moet ook ademruimte geven aan de Europese producenten, die kreunen onder de import van goedkope kunstmest, want sinds de start van de oorlog in Oekraïne is de Europese kunstmestmarkt ontwricht.Door de economische sancties op Russisch gas en olie, stegen de energieprijzen in Europa fors. Maar hoewel aardgas een essentiële grondstof is voor stikstofkunstmest, bleef de invoer van Russisch kunstmeststoffen altijd buiten schot als sanctie. Terwijl sommige Europese kunstmestfabrieken besloten om tijdelijk de productie stil te leggen door de hoge energieprijzen, kon Rusland ondertussen zijn goedkoop gas in beperkte mate blijven valoriseren via stikstofkunstmest op de Europese markt.Eén van de redenen om geen sancties op Russische kunstmeststoffen in te voeren, was de mogelijke negatieve impact op de wereldwijde voedselzekerheid. Maar de Commissie stelt nu echter dat “de verhoogde importtarieven in de EU geen gevolgen hebben voor doorvoer naar derde landen. Het kan er net toe leiden dat Russische kunstmeststoffen en landbouwproducten breder beschikbaar worden in derde landen, aangezien de EU deze niet meer afneemt”, zo luidt de motivatie. Ook andere reeks heffingen goedgekeurdDaarnaast viseren de Europarlementsleden de resterende landbouwproducten uit Rusland en Wit-Rusland die nog niet onder bijzondere heffingen vallen. Het gaat onder meer om suiker, azijn, bloem en veevoeder, alles samen goed voor 15 procent van de invoer van landbouwproducten uit Rusland. Voor die producten wordt het tarief nu opgetrokken tot 50 procent. De plenaire vergadering van het Europees Parlement zal de tariefverhogingen later deze maand bekrachtigen. Nadien moeten de parlementsleden nog een akkoord bereiken met de lidstaten.

Aanhoudende droogte bezorgt industriegroentetelers kopzorgen

2025-05-18T08:20:10+02:00

Kurkdroge regio’s en groeiende zorgenSinds maart is in sommige Vlaamse regio’s nauwelijks regen gevallen. Vooral West- en Oost-Vlaanderen – gekend om hun intensieve industriegroenteteelt – kampen met ernstige droogte. “Door onttrekkingsverboden in diverse regio’s kunnen telers hun gewassen amper aan de groei krijgen of houden”, aldus Ellen Dendauw van Viaverda.Hoewel het volgens Tijl Goens nog te vroeg is om uitspraken te doen over de opbrengsten, bereidt Ardo zich voor op een verminderde aanvoer van erwten en spinazie. “Als de droogte aanhoudt, zullen we ons erwtenprogramma moeten bijstellen. Ook de momenteel geoogste lentespinazie lijdt sterk onder het watertekort.”Lentespinazie en rabarber kampen met waternoodDe problemen spitsen zich toe op twee fronten: groenten die momenteel geoogst worden en veel water nodig hebben, en recent gezaaide gewassen die zonder vocht niet kunnen ontkiemen. In de eerste categorie valt onder meer de lentespinazie, die in september werd gezaaid. “Deze planten hebben water nodig om voldoende blad te ontwikkelen”, zegt Edward Vercruysse, voorzitter van telersvereniging Vegras die 800 leden telt en aan Ardo levert. Door nu veel water te gebruiken, kan ik bij latere teelten in de problemen te komen Zelf teelt Vercruysse geen spinazie, maar rabarber – een andere waterminnende industriegroente. “De oogst staat op het punt te beginnen. Bij gebrek aan regen gebruik ik regenwater dat ik in de winter heb opgeslagen in bassins", vertelt de Kortrijkse teler. "Maar door nu veel water te verbruiken, kan ik later in het seizoen in de problemen komen, bijvoorbeeld met koolrabi.” Koolrabi, die in augustus geoogst wordt, heeft in de tweede helft van zijn groeicyclus veel water nodig.Niet elke teler heeft toegang tot opgeslagen waterVolgens Luc Dewaele van coöperatie Ingro hebben veel telers niet de luxe van wateropslag. Zij zijn afhankelijk van oppervlaktewater, wat in gebieden met een oppompverbod geen optie meer is. “Water aanvoeren per vrachtwagen is een kostelijke zaak. Voor veel telers betekent het kiezen tussen de pest en de cholera: ofwel verlieslatend water aanvoeren, ofwel niet beregenen en het gewas zien mislukken.” Veel telers kiezen voor het eerste, uit trots en om hun leveringsafspraken na te komen. Water aanvoeren is enorm duur en maakt de teelt verlieslatend. Je kunt er ook voor kiezen om niet te beregenen, maar dan heb je geen opbrengst Geen regen, geen ontkiemingOok de opkomst van recent gezaaide gewassen verloopt problematisch. Uien, wortelen en erwten hebben vocht nodig om te kunnen ontkiemen. In WhatsApp-groepen delen telers foto's van akkers waar zaden die in maart of april gezaaid zijn, nog steeds niet opgekomen zijn.“Veel van deze teelten hebben een korte cyclus van 80 tot 100 dagen”, legt Vercruysse uit. “In tegenstelling tot bijvoorbeeld aardappelen of suikerbieten is er geen tijd meer om eventuele schade later in te halen.”Uien zijn extra kwetsbaar vanwege hun ondiepe wortelgestel. “Sporadische onweersbuien brengen weinig soelaas. De bovenlaag droogt snel weer uit en dat maakt uniforme opkomst onmogelijk”, aldus Viaverda. Slechte opkomst leidt tot een ongelijk gewas, wat de mechanische en chemische onkruidbestrijding, een heikel punt binnen de uienteelt, bemoeilijkt. Sommige velden zijn daardoor al ondergewerkt. Ook geplante gewassen raken in de gevarenzoneZelfs geplante gewassen – doorgaans beter bestand tegen droogte – komen nu in de problemen. “De eerste vruchtbloemkool is al geplant, maar vraagt in sommige gevallen al beregening om verder te groeien”, aldus Viaverda.De droogte noopt telers tot aanpassingen in het teeltschema. “Spruitkolen worden momenteel geplant, maar als er voorafgaand gras stond, is de bodem extra uitgedroogd. Dan wordt het teeltplan aangepast en verhuist men naar een perceel met een latere teeltstart.”Er rijzen ook vragen over late teelten zoals bonen, herfst- en winterprei, sluitkool en tweede vrucht bloemkool. “Deze zullen waarschijnlijk irrigatie nodig hebben om goed van start te gaan”, zegt Dendauw. “Het schrale weer blijft de bodem uitdrogen.” Impact op opbrengst en teelttechniekHoewel Ardo nog geen definitieve conclusies trekt over de oogst, is het volgens Dendauw zeker dat de impact van de droogte voelbaar zal blijven. “We verwachten opbrengstverliezen in zowel kwantiteit als kwaliteit, zeker als de droogte nog weken aanhoudt en ook latere teelten worden getroffen.” Ze stelt dat bij telers “rampscenario’s voor de deur staan.”De droogte beïnvloedt ook andere aspecten van de teelt. “Chemische onkruidbestrijding werkt minder goed in droge omstandigheden, plagen zoals de koolvlieg tasten verzwakte planten harder aan, en sommige plagen – zoals trips in prei – zullen vroeger dan normaal toeslaan”, aldus Dendauw. Tegelijk biedt de droogte ruimte voor meer mechanische onkruidbestrijding, maar niet elke teler is daar voldoende op uitgerust of heeft de mankracht. Nieuwe technieken om vocht vast te houdenVercruysse past zijn teelttechniek aan bij gewassen die nu geplant worden, zoals knolselder. “We proberen de grond zo lang mogelijk nat te houden door pas laat te bewerken. Direct na het ploegen – wanneer vochtige grond van 30 centimeter diep naar boven komt – planten we en drukken we de grond stevig aan.”Toch eindigt Vercruysse met een positieve noot. “Een teelt die droog vertrekt, ontwikkelt diepere wortels en is later beter bestand tegen droogte. Onze pastinaak, een maand geleden gezaaid, heeft baat gehad bij een kleine regenbui en staat er nu behoorlijk bij.”

Check, reinig, droog-campagne gaat strijd aan met biologische aanvallen op water

2025-05-19T13:40:10+02:00

Biologische invasies vormen een bedreiging voor de biodiversiteit van onze beken, rivieren en meren. Invasieve uitheemse soorten kunnen het natuurlijke evenwicht ernstig verstoren met nadelige gevolgen voor de economie en de vrijetijdsbesteding. Of het nu dieren of planten zijn, ze worden heel vaak per ongeluk verspreid. Bijvoorbeeld via de romp van een plezierboot die niet goed is schoongemaakt na een buitenlandse reis of hengelmateriaal dat op verschillende plaatsen is gebruikt.“De invasieve soorten van aquatische omgevingen kunnen zeer klein zijn en soms tijdelijke droogte overleven, waardoor ze zich gemakkelijk verspreiden via uitrusting en kleding”, aldus het Instituut voor Natuurwetenschappen. “Eenmaal gevestigd, kunnen deze soorten zich vermeerderen en verspreiden, waardoor ze schade aanrichten aan de infrastructuur en ecosystemen.” Hierdoor worden soms recreatieve of professionele activiteiten in zoetwater bemoeilijkt. Daarnaast brengen ze ook soms ziekten over die de gezondheid van dieren en mensen aantasten.Nationale campagne van startOm meer bewustzijn te creëren over bioveiligheid, werd een nationale campagne gelanceerd. Die richt zich tot alle recreatieve en professionele gebruikers van zoetwateromgevingen zoals kajakkers, vissers, duikers, schippers, viskwekers of beheerders. Na elke activiteit in water wordt hen aangeraden om drie stappen te volgen:Eerst checken: inspecteer en verwijder alle sporen van modder, planten of dieren van uitrusting en kleding.Daarna reinigen: spoel alle materiaal grondig af met (heet) water.Tot slot drogen: laat alles minimaal 48 uur drogen voordat je het opnieuw gebruikt op een andere locatie.GedragscodesSamen met de campagne werden ook gedragscodes afgesloten met federaties en organisaties uit de werelden van watersport, visserij, aquacultuur, plezier- en binnenvaart. De vrijwillige gedragscodes moeten zowel de introductie als de verspreiding van invasieve uitheemse soorten in de Belgische aquatische ecosystemen voorkomen. De ondertekenende partners hebben zich ertoe verbonden hun leden aan te moedigen strenge bioveiligheidsprotocollen toe te passen en deel te nemen aan initiatieven om het bewustzijn erover te vergroten.

Vogelgriep bij grootste kippenexporteur ter wereld leidt tot handelsverboden

2025-05-19T15:20:49+02:00

De uitbraak vond plaats in Montenegro, een stad in de zuidelijke deelstaat Rio Grande do Sul. Deze regio is verantwoordelijk voor vijftien procent van de nationale pluimveeproductie en -export. De economische gevolgen lieten niet op zich wachten. China, de grootste afnemer van Braziliaans kippenvlees, hanteert strikte protocollen en heeft de import van pluimveeproducten uit Brazilië voor zestig dagen opgeschort, aldus minister van Landbouw Carlos Fávaro. Waar China en de EU een algeheel invoerverbod instelden, beperkten landen als Mexico en Argentinië hun maatregelen tot de getroffen regio.Snelle versoepeling in zicht?Volgens Fávaro doet Brazilië er alles aan om de uitbraak snel in te dammen en onderhandelt het land met handelspartners over een mogelijke versoepeling van de beperkingen, eerder dan de gebruikelijke termijn van twee maanden. “De wereldwijde vraag blijft hoog, dus we verwachten binnenkort enige flexibiliteit”, aldus Luis Rua, internationaal secretaris bij het ministerie van Landbouw. “We delen onze informatie snel en transparant, zodat de handel niet onnodig lang stilligt.” Het ministerie benadrukt dat vogelgriep niet wordt overgedragen via consumptie van pluimveevlees of eieren.Noodplan en desinfectiebarrièresNa bevestiging van de besmetting werd onmiddellijk een nationaal noodplan geactiveerd. Dit omvat het ruimen van besmette dieren en het instellen van een bufferzone van tien kilometer rond het getroffen bedrijf. Veterinaire diensten onderzoeken 524 locaties op mogelijke verdere besmettingen. Samen met de staatsautoriteiten en ondersteund door de militaire politie worden in totaal zeven desinfectiebarrières opgezet. Deze barrières dienen onder meer om passerende voertuigen te reinigen met water en ontsmettingsmiddel.Hoewel in mei 2023 al vogelgriep werd vastgesteld bij wilde vogels, is dit de eerste uitbraak op een commerciële pluimveeboerderij in het land. Sinds 2006 investeert Brazilië in preventie en paraatheid, met getrainde veterinaire teams, monitoring van wilde vogels en toezicht op commerciële en kleinschalige pluimveebedrijven. Wereldwijd dalend aantal uitbrakenWereldwijd worden nog steeds uitbraken van vogelgriep gemeld, maar het aantal gevallen daalt opvallend. Volgens cijfers van de Wereldorganisatie voor Diergezondheid (WOAH) zijn tussen 18 maart en 12 mei 2025 in totaal 264 uitbraken geregistreerd: 146 bij wilde vogels en 118 bij gedomesticeerd pluimvee. De meeste uitbraken bij pluimvee deden zich voor in Hongarije (74) en Polen (38).In België zijn tot dusver dit jaar slechts twee besmettingen vastgesteld bij commerciële bedrijven in Oost-Vlaanderen en vijf bij hobbyhouders. Andere Europese landen zoals Bulgarije, Kroatië, Denemarken, Duitsland en Nederland telden ieder maximaal twee uitbraken. Ook in de Verenigde Staten is een duidelijke terugval te zien. Hoewel het virus zich eerder dit jaar agressief verspreidde onder pluimvee én melkveekuddes – met meer dan duizend getroffen rundveebedrijven – is het aantal nieuwe meldingen de afgelopen drie maanden fors afgenomen. Het land registreerde in totaal zeventig besmettingen bij mensen, waarvan één dodelijke afloop. In Mexico overleed begin april een driejarig meisje na een besmetting met het virus – de eerste menselijke infectie in dat land.

“Ergste situatie sinds 1976”: West-Vlaanderen breidt oppompverbod uit

2025-05-19T14:25:47+02:00

Naast het eerder ingestelde verbod in de Rivierbeek, Heulebeek, Handzamevaart en de Poekebeek, is het nu ook verboden om water op te pompen in de Hertsbergebeek, Mandel en de Blankaart.Door de aanhoudende droogte daalt het waterpeil in de West-Vlaamse waterlopen snel. Daardoor gaat op sommige plaatsen ook de waterkwaliteit achteruit. Zo is volgens de gouverneur al sprake van verzilting in het gebied van de Blankaart.“De afgelopen tien dagen is er, op een paar druppels na, nauwelijks regen gevallen, waardoor de droogte verder is toegenomen tot een 'uitzonderlijk droge' situatie”, verklaart Decaluwé. “Het gaat zelfs om de ergste droogte in bijna vijftig jaar, sinds 15 mei 1976.”Hij roept opnieuw op om zeer spaarzaam om te gaan met water. "Het ziet er naar uit dat we binnenkort iets van regen mogen verwachten, maar of dat soelaas zal brengen, moet nog blijken. Alles hangt af van hoeveel regen er valt en waar het regent."Klik hier voor een interactieve kaart met alle onttrekkingsverboden.

Eieren winnen aan populariteit onder Belgen

2025-05-19T15:08:34+02:00

Meer eieren in de winkelkar, vooral in de supermarktUit cijfers van marktonderzoeksbureau YouGov Belgium en de iVox/VLAM-consumptietracker blijkt dat 94 procent van de Belgische gezinnen in 2024 eieren kocht, tegenover 93 procent een jaar eerder. De aankoopfrequentie lag met ruim zestien keer per jaar opvallend hoog. Dat vertaalt zich ook in de uitgaven: gemiddeld spendeerde een Belg 21,70 euro aan eieren, 6 procent meer dan in 2023.Qua prijs blijft het verschil tussen eitypes groot: een scharrelei kostte gemiddeld 0,23 euro, een vrije-uitloopei 0,34 euro en een bio-ei 0,41 euro per stuk. Toch daalde het volume-aandeel van bio-eieren licht van elf naar tien procent, al bleef hun aandeel in waarde op zestien procent. Vrije-uitloopeieren herstelden van een terugval in 2023 en vertegenwoordigen nu opnieuw zestien procent van het volume. Consumenten eten vaker en bewuster eierenNiet alleen de aankopen stijgen, ook de consumptie van eieren zit in de lift. Op een gemiddelde dag in 2024 at 26 procent van de Belgen eieren in pure vorm (exclusief verwerkt in bereidingen), een forse stijging ten opzichte van zestien procent in 2017. Vooral Franstaligen, jongvolwassenen (18-34 jaar) en mensen met buitenlandse roots eten relatief vaker eieren.Veruit het grootste deel van de eierconsumptie vindt thuis plaats (75%), gevolgd door consumptie op het werk of school (9%), bij familie en vrienden (8%) of buitenshuis op evenementen of in de horeca (7%). Opvallend is dat 21 procent van de eieren niet gekocht wordt, maar afkomstig is van eigen kippen of gekregen van anderen. Supermarkt blijft belangrijkste verkoopkanaalDe klassieke supermarkt blijft met voorsprong het belangrijkste verkoopkanaal voor eieren. Het kanaal DIS 1, dat onder meer Colruyt en AD Delhaize omvat, heeft een marktaandeel van 55 procent. Hard discounters Aldi en Lidl volgen met 26 procent, maar zagen hun aandeel op langere termijn dalen. Buurtsupermarkten zijn goed voor negen à tien procent van de verkoop. E-commerce blijft voorlopig een kleine speler met twee procent marktaandeel, al is dat wel een verdubbeling sinds 2016. Alternatieve verkooppunten zoals hoevewinkels en markten vertegenwoordigen samen zeven procent van de markt.

Waterbassin Ardo bewijst vroeg in het jaar zijn nut voor groentetelers

2025-05-19T15:38:28+02:00

Groenteteler Rik Delameilleure gebruikte vorig jaar slechts een derde van het voor hem gereserveerde volume. “Nu zitten we vroeg in het seizoen al op een derde”, zegt de West-Vlaming, die vooral voor de versmarkt teelt en momenteel vroege bloemkolen oogst. Door de uitzonderlijke droogte moest hij de afgelopen zes weken al 120 liter water per vierkante meter beregenen.Het water koopt hij bij Ardo, dat in 2019 het bassin met een capaciteit van 150.000 kubieke meter aanlegde. Het bassin wordt gevuld met gezuiverd afvalwater en regenwater, en is beschikbaar voor omringende boeren. Via een ondergronds leidingennetwerk van 25 kilometer wordt het water verdeeld naar een vijftigtal groentetelers in de omgeving. Met dit initiatief wil Ardo de telers wapenen tegen droogteperiodes.Coöperatief waterbeheerDe waterafname verloopt via de coöperatie Inero, waarvan Delameilleure voorzitter is. “Aan het begin van het jaar reserveren telers een watervolume, dat ze in de loop van het jaar naar behoefte kunnen opvragen.” De prijs voor een reservatie bedraagt 33 cent per kubieke meter, het oppompen kost 47 cent. “In totaal betalen we dus 80 cent per kuub”, legt Delameilleure uit. Hij is niet de enige Inero-coöperant die zijn waterreserves al ruimschoots heeft aangesproken. “De 9,5 miljoen liter water die dit jaar al werd onttrokken, is uitzonderlijk vroeg. Vooral spinazie, bloemkool en opkomstberegening van wortelen vragen nu veel water”, zegt Goens. Ardo rolde een gelijkaardig irrigatiesysteem uit in het zuiden van het land, nabij de productiesite in Geer (Luik), goed voor 1.200 hectare landbouwgrond.Slimmer omgaan met waterNaast het irrigatiebekken investeerde Ardo ook in technologie. Op meer dan dertig velden in België, Frankrijk en Nederland zijn bodemvochtsensoren geplaatst. “Door het vochtgehalte op verschillende dieptes te meten, kunnen we landbouwers nauwkeurig adviseren over wanneer en hoeveel er moet worden beregend. Dat leidt tot aanzienlijke waterbesparingen”, aldus Goens. “Een soort verzekering”Hoewel Delameilleure vorig jaar betaalde voor water dat hij uiteindelijk niet gebruikte, is hij erg te spreken over het systeem. “Het is een soort verzekering”, zegt hij. “Het irrigatiebekken bewijst zijn nut nu al vroeg in het voorjaar.” Dat verklaart ook waarom zes extra groentetelers zich recent bij de coöperatie hebben aangesloten. “Zij leggen nu op eigen kosten leidingen aan om toegang te krijgen tot het netwerk.”Momenteel bevat het bassin nog 135.000 kubieke meter water. Vanaf juni, wanneer de erwtenverwerking bij Ardo opnieuw op gang komt, wordt dagelijks 500 à 1.000 kubieke meter gezuiverd afvalwater toegevoegd. Groentetelers die aangesloten zijn op het netwerk hebben in totaal 114.000 kuub water gereserveerd.“Als het gereserveerde water op is, kan men nog zogeheten ‘bonuswater’ aanvragen. Dat kost 1,20 euro per kubieke meter. Momenteel is er 21.000 kuub bonuswater beschikbaar”, aldus Delameilleure. “Boeren die geen reservatie maakten, kunnen pas vanaf 1 augustus bonuswater opvragen.” Toch blijft dat goedkoper dan water laten aanvoeren per vrachtwagen. “Dat kost al gauw 2 tot 2,5 euro per kuub”, besluit hij.

EU en VK sluiten twaalfjarig akkoord over visserij en voedselnormen

2025-05-19T21:01:30+02:00

Visserij als breekpunt én brugDe visserij was altijd een symbolisch en gevoelig punt in de brexitgesprekken. Volgend jaar zou de bestaande overeenkomst die Europese vissers toegang geeft tot Britse wateren aflopen. Onder meer vijftig Belgische vissersboten maken daar gebruik van. De EU drong aan op verlenging, en krijgt nu haar zin: onder dezelfde quota en voorwaarden mogen EU-vloten blijven vissen in Britse wateren – en omgekeerd behouden Britse reders toegang tot de EU-zone.De verlenging komt er als onderdeel van een ruimer akkoord om de economische samenwerking te verbeteren. Maar in het VK leidt het tot scherpe kritiek, vooral uit de visserijsector. Starmer, de sociaaldemocratische premier, zou de sector ‘opgegeven’ hebben, klinkt het. Hij benadrukte echter dat ook Britse belangen gediend zijn, vooral wat betreft voedselexport.Toegang tot EU-markt als troefBij de bekendmaking van de deal benadrukte de Britse premier meteen dat ook hij een slag thuis haalde: een geplande versoepeling van sanitaire en fytosanitaire controles op voeding en drank. Voor vissers die exporteren naar de EU zou dit een grote winst zijn.Voor het VK is een vlotte toegang tot de Europese markt essentieel om hun vangst kwijt te raken. "Sinds brexit is de handel in voedsel en landbouwproducten met de EU over de hele linie met een vijfde gedaald”, duidde de Britse minister van Handel Jonathan Reynold eerder aan EU-nieuwswebsite Politico. “Maar voor vis en schaaldieren gaat 70 procent van onze vangst naar de EU.”Britse normen afstemmen op EuropeseSinds de brexit verloopt de handel tussen het VK en de EU allesbehalve vlot. De Britse minister voor Europese relaties Nick Thomas Symonds liet aan de Britse nieuwsdienst BBC weten dat “de huidige voedseldeal gewoon niet werkt voor bedrijven in het VK”. Vrachtwagens met verse voeding staan soms tot 16 uur te wachten aan de grenscontroles. “Bureaucratie en administratieve rompslomp rond certificeringen willen we absoluut verminderen”, aldus Symonds.Een versoepeling van (fyto)sanitaire controles zou inhouden dat het Verenigd Koninkrijk zijn voedingsnormen op die van de EU wil afstemmen, ondanks jarenlang verzet tegen alle EU-regels. Dat zou een groot deel van de grenscontroles, certificaten en papierwerk overbodig maken. Over de precieze invulling moeten beide partijen nog onderhandelen, al zouden die gesprekken snel van start gaan. Zo is nog niet duidelijk of het VK op één of andere manier inspraak zal krijgen in toekomstige wijzigingen aan de EU-voedselnormen, en wat de impact zal zijn op bestaande Britse handelsakkoorden met andere landen als de voedselstandaard verandert.Vooral Noord-Ierland kijkt uit naar een versoepeling van de controles. De regio maakt deel uit van het Verenigd Koninkrijk, maar bleef door een uitzondering in de brexitdeal steeds verbonden met de EU-markt voor goederen. Hierdoor heeft de huidige regelgeving voor voeding en drank een grote impact op de Noord Ieren. Telkens wanneer supermarkten goederen vanuit hun distributiecentra in Groot-Brittannië versturen, worden alle administratieve procedures opgestart alsof het om een internationale grensovergang gaat.Ook de Britse vleesverwerkers kijken uit naar de versoepelingen. Volgens hun federatie moesten de bedrijven nu al aan de Europese sanitaire en fytosanitaire eisen voldoen, maar “moesten ze tegelijk een berg papierwerk produceren om dat te bewijzen: een kostelijke verplichting die niets heeft bijgedragen aan de voedselveiligheid.” Door de versoepelingen zouden de verwerkers ook opnieuw rauwe burgers en worsten kunnen verkopen bij ons, iets wat sinds de brexit onmogelijk werd gemaakt.Volgens Starmer zullen ook de Britse consumenten uiteindelijk kunnen profiteren aangezien de versoepelingen moeten leiden tot lagere voedselprijzen en meer keuze in supermarkten.Vlaamse vissers tevreden, maar voorzichtigDe Rederscentrale, de beroepsvereniging van de zeevisserijsector, noemt het verlengde visserijakkoord en toekomstige nieuwe fyotsanitaire versoepeling een "goede zaak". "Na de brexit was het ook voor ons heel moeilijk om onze vangst via vrachtwagens vanuit het VK naar de EU te brengen", legt directeur Emiel Brouckaert uit. "Het VK werd gezien als een derde land, waardoor de vis bij aankomst nog eens moest worden gecontroleerd. Nu worden die normen op elkaar afgestemd, zodat omwegen via Ierland of Frankrijk niet meer nodig zullen zijn."Brouckaert waarschuwt wel om de champagne nog niet te vroeg boven te halen. "Het gaat om een principeakkoord. Het is nu hopen dat er bij de politieke bekrachtiging geen zaken meer veranderen. Maar zoals het er nu naar uitziet, is dit akkoord een goede zaak."

Franse boeren blokkeren snelwegen uit protest tegen strenge regels

2025-05-19T20:43:39+02:00

De A1-snelweg tussen Lille en Parijs is bij Seclin in beide richtingen afgesloten door een stoet tractoren, waarvan sommige spandoeken dragen met teksten als "Macron, verraad", "genoeg van de regels" en "laat ons vrij werken". Ook de A2 richting Brussel en de A25 tussen Lille en Duinkerke zijn op verschillende punten dicht. De lokale autoriteiten roepen weggebruikers op om hun reis uit te stellen."Wij bedrijven hier de schoonste landbouw ter wereld, en toch worden de regels steeds strenger", zegt boer Christophe Catteau uit Wattrelos, die zich bij het protest aansloot op initiatief van de grootste landbouworganisatie FDSEA. Volgens hem was er vorig jaar nog begrip vanuit de overheid, maar is met de komst van een nieuwe regering "alles afgebroken". "Dit voelt als verraad", aldus Catteau.Arnaud Rousseau, voorzitter van FNSEA, kondigde eerder al nieuwe acties aan vanaf 26 mei, wanneer het parlement begint met de behandeling van het wetsvoorstel. Hoewel het voorstel bepaalde regels wil versoepelen – zoals het eenvoudiger maken van wateropslag, pesticidegebruik en bedrijfsuitbreiding – zijn veel van de voorgestelde maatregelen in de voorbereidingsfase afgezwakt of geschrapt. Boerin Bérengère Chombart uit Fournes-en-Weppes, die onder meer aardappelen, bieten en erwten teelt, kwam nu al in actie. "De beloofde vereenvoudiging is juist een verzwaring van de regels geworden. Dat kunnen we niet accepteren."

Groei voedingsindustrie vertraagt: Fevia ziet "structurele fout" in de keten

2025-05-20T05:53:48+02:00

Productie naar niveau van 2017Het is niet de eerste keer dat Fevia aan de alarmbel trekt. Al enkele jaren kampt de Belgische voedingsindustrie met structurele problemen: de productie daalt en ook de rendabiliteit staat onder druk. In 2024 zakte de totale productie terug tot het niveau van 2017. “Zowel in België als in het buitenland vallen bestellingen van voedingsbedrijven terug tot een historisch dieptepunt”, zegt Carole Dembour, raadgever economische zaken bij Fevia. “Sinds 2022 is de slabakkende vraag de grootste rem op de productie. Vroeger waren dat vooral personeelstekorten of schaarste aan grondstoffen.”Ook de jobcreatie krijgt klappen. In 2024 telde de sector 102.447 werknemers, goed voor een bescheiden stijging van 0,4 procent ten opzichte van 2023. Op zich geen negatieve cijfers, maar ze liggen ver onder het gemiddelde van twee procent groei in de periode 2017-2023. Toch blijft de voedingsindustrie met voorsprong de grootste industriële werkgever in België. Ter vergelijking: de staal- en metaalindustrie telt 80.000 werknemers, en de chemie- en minerale productenindustrie volgen met elk ongeveer 38.000 banen. Rendabiliteit onder druk, investeringen verzwakkenVoor het derde jaar op rij daalt de rendabiliteit. In 2024 zakte die naar 2,32 procent, een terugval van 36 procent in vergelijking met 2019. “Dergelijk rendabiliteitscijfers maken het heel moeilijk voor bedrijven om te investeren en als er niet geïnvesteerd wordt, komt de concurrentiepositie in het gedrang”, waarschuwt Dembour.Hoewel het totale investeringsbedrag relatief hoog blijft, kalft de investeringsintensiteit (het deel van het zakencijfer dat gebruikt wordt voor investeringen, red.) fors af. Bedrijven investeren bovendien vooral in efficiëntie en kostenbesparing, minder in uitbreiding of vernieuwing. Enkel de groente- en fruitsector, waar aardappelverwerkers de motor zijn, en de sector van bakkerijproducten hielden hun investeringsniveau in stand. Voedingsindustrie wint aan economisch gewichtToch is er ook goed nieuws: nog meer dan in het verleden is de voedingsindustrie een belangrijke economische motor in ons land. In 2024 steeg de omzet met 2,5 procent tot 82,9 miljard euro. Daarmee is de sector nu goed is voor 25 procent van de totale omzet van de industrie in België. Tien jaar geleden was dat 17 procent. Bovendien creëerde de voedingsindustrie vorig jaar 400 extra jobs. “Dat is een opvallende prestatie in een jaar waarin de rest van de verwerkende industrie 10.000 jobs verloor”, benadrukt Buysse. Ook de export groeide licht en vertegenwoordigt bijna de helft van de omzet (39,6 miljard euro). Waar er vorig jaar over het algemeen nog wel sprake was van groei, ziet Fevia dat die groei wel vertraagt tegenover het gemiddelde van 2016 tot 2019. Zo liep de omzetgroei terug tot 75 procent van dat gemiddelde, de groei in investeringen halveerde en de exportgroei bedraagt nog slechts 55 procent van de gemiddelde exportgroei tussen 2016 en 2019. De groei in aantal jobs is het sterkst vertraagd: die ligt op slechts 20 procent van de gemiddelde groei in jobs in de referentieperiode. Vier handicaps tegenover buurlandenVolgens Fevia zijn vier hardnekkige handicaps verantwoordelijk voor de moeilijke positie van de sector.LoonhandicapOp de eerste plaats staat de loonkostenhandicap. “De lonen voor onze bedrijven zijn 25 procent hoger dan die van hun concurrenten in de buurlanden”, duidt Dembour. Daarbij wordt vooral gekeken naar de automatische loonindexering. “Dat is vandaag een probleem, daarom vragen we een aanpassing van het indexeringsmechanisme”, duidt Buysse. “Daarnaast vragen we ook een strikte naleving van de wet op de loonnormen.”Fiscale handicapOok de belastingen in België zijn veel hoger dan in de buurlanden. “Voor water liggen die bijvoorbeeld 383 procent hoger en voor mousserende wijn zo’n 228 procent. Voor bier is het percentage een stuk lager, maar voor iets wat onze nationale trots is, is acht procent nog steeds veel”, vult Dembour aan. De impact van de fiscaliteit wordt volgens Fevia duidelijk gemaakt door de cijfers van grensaankopen. De afgelopen twee jaar zijn die bijzonder fors gestegen: in 2023 ging het om 769 miljoen euro, vorig jaar om 745 miljoen euro. “Vandaag gebeurt vijf procent van alle drankaankopen door Belgische consumenten in het buitenland”, luidt het.Energiekosten-handicapDe energieprijzen liggen eveneens hoger bij ons in vergelijking met de ons omringende landen. “Zo betaalt een Vlaams voedingsbedrijf een jaarlijkse elektriciteitsfactuur van 3,6 miljoen euro. Dat is wel 200.000 euro minder dan zijn Duitse concurrent, maar 500.000 euro meer dan zijn Nederlandse concurrent en zelfs één miljoen euro meer dan zijn Franse tegenhanger”, becijferde Fevia. Volgens CEO Buysse is het voor voedingsbedrijven niet altijd gemakkelijk om hun productie te elektrificeren zodat er kan overgestapt worden op hernieuwbare energie. Hij vraagt dan ook dat het beleid geen belastingverhoging op gas doorvoert wanneer er geen realistisch alternatief beschikbaar is voor elektrificatie. Administratieve handicapTot slot is er ook de administratieve handicap. Fevia spreekt van een “tsunami” aan administratieve lasten waar voedingsbedrijven mee geconfronteerd worden. “In 2023 werd een bedrijf gemiddeld onderworpen aan 26 inspecties en verschillende soorten enquêtes en we zien dat dit in 2024 niet is verbeterd. Er zijn niet alleen allerlei overheidsverplichtingen, maar ook audits door klanten en dergelijke. Vandaag zien we dat administratie primeert op actie”, stelt Buysse.Hij wijst erop dat de voedingssector bij uitstek een kmo-sector is. “Kleine bedrijven kunnen geen personeel in dienst nemen voor deze administratie. Zij moeten beroep doen op dure consultants. Dat veroorzaakt een grote kost.” Hij ziet het als een stap in de goede richting dat overheden op verschillende beleidsniveaus eindelijk werk maken van administratieve vereenvoudiging en ook het feit dat er werk wordt gemaakt van een industriebeleid met aandacht voor kmo’s is volgens hem een opportuniteit. Beleid kan meer doen, maar ziet dat niet inIn het kader van die handicaps spreekt Buysse van een structurele fout in de keten. “Eerder onderzoek van de FOD Economie heeft uitgewezen dat noch de voedingsindustrie, noch de retail met grote marges werkt. Dat heeft de discussie geobjectiveerd en ervoor gezorgd dat we minder naar elkaar wijzen als oorzaak van problemen”, vertelt hij. Vandaag is er volgens hem te weinig stabiliteit en evenwicht in de keten en de ketenrelaties omdat alle schakels onder druk staan.“Wanneer de overheid echt aan de slag gaat om deze vier handicaps aan te pakken, dan kan er veel gebeuren, want alleen al naar taksen gaat er tien procent van de omzet van de voedingsindustrie. Het zou in elk geval zorgen voor de nodige zuurstof die vandaag ontbreekt. Het beleid kan eigenlijk heel veel doen, maar ziet dat eigenlijk te weinig in”, aldus Buysse die nog maar eens het belang van de voedingssector in de verf zet. “We zijn de grootste industriële sector van België. Onze bedrijven innoveren en investeren, voeden de bevolking en creëren zo dagelijks welvaart en werkgelegenheid. Als we dat willen behouden, moeten we de strategische rol van de voedingsindustrie naar waarde erkennen en ondersteunen en onze voeding opnieuw naar waarde schatten.”Lees morgen: Fevia vraagt laagdrempelig aanspreekpunt voor handelsrelaties binnen agrovoedingsketen

Biotalys uit Gent gaat biologische fungiciden ontwikkelen met Amerikaanse Agrofresh

2025-05-20T12:34:00+02:00

Biotalys is een Gents biotechbedrijf dat biologische middelen ontwikkelt voor duurzame gewasbescherming. Agrofresh is een wereldwijde speler in het aanbieden van oplossingen na oogst. De bedrijven willen samen biologische fungiciden ontwikkelen. “Fungiciden zijn al essentieel voor de bescherming van verse producten na de oogst, en deze samenwerking zal de gereedschapskist van de industrie uitbreiden met milieuvriendelijke biologische oplossingen die zijn ontworpen om te voldoen aan de veranderende behoeften van markten over de hele wereld”, luidt het persbericht."Zelfs kleine verliezen kunnen leiden tot grote voedselverspilling""Oplossingen voor versheid na de oogst zijn vooral essentieel voor hoogwaardige en zeer bederfelijke gewassen, waarbij zelfs kleine verliezen kunnen leiden tot grote voedselverspilling en economische gevolgen. Als wereldleider op het gebied van innovatie voor versheid na de oogst is AgroFresh trots op de samenwerking met Biotalys voor de ontwikkeling van duurzame biologische fungicideoplossingen", zegt Clint Lewis, CEO van AgroFresh. “Deze samenwerking is een belangrijke stap voorwaarts in het uitbreiden van onze innovatiepijplijn met nieuwe, duurzame technologieën die versheid behouden, afval verminderen en het succes van leveranciers van producten over de hele wereld ondersteunen.”Volgens Biotalys is schimmelbederf één van de meest hardnekkige en complexe uitdagingen in de toeleveringsketen na de oogst. Eenmaal geoogst, verliezen verse producten hun natuurlijke weerstand en worden ze zeer vatbaar voor bederf door schimmels. “Deze ziekteverwekkers gedijen goed in gewone opslag- en transportomgevingen en kunnen zich snel verspreiden, waardoor consistent en effectief ziektebeheer essentieel is”, klinkt het. “Nu producten steeds globaler en meer kwaliteitsgedreven worden, worden biologische middelen die versheid ondersteunen en verlies verminderen belangrijker dan ooit.”Markt van 300 miljoenDe wereldwijde markt voor fungiciden voor na de oogst wordt geschat op 300 miljoen dollar. "Onze uitbreiding naar dit kritieke segment betekent een belangrijke stap voor Biotalys en toont het aanzienlijke potentieel en de veelzijdigheid van ons op eiwitten gebaseerde Agrobodyplatform om de voedselkwaliteit te helpen behouden zonder chemische residuen", zegt Kevin Helash, CEO van Biotalys. “We zijn verheugd over de mogelijkheid om samen te werken met de wereldwijde leider in kwaliteitscontrole van voedingsmiddelen na de oogst om onze biocontroleoplossingen naar dit industriesegment te brengen en de komende jaren een wezenlijk verschil te maken op dit cruciale gebied.”Biotalys werd in 2013 opgericht als spin-off van het VIB (Vlaams Instituut voor Biotechnologie) en staat sinds juli 2021 genoteerd op Euronext Brussel. Het bedrijf is gevestigd in de biotechcluster in Gent. In een investeringsronde in 2024 haalde Biotalys nog 15 miljoen euro op aan nieuw kapitaal. Vijf miljoen werd gedragen door het Agri Investment Fund AIF.

Sterfte bij Belgische bijen stijgt opnieuw: 1 op 3 kolonies overleeft het jaar niet

2025-05-20T13:02:04+02:00

De belangrijkste oorzaken zijn de varroamijt, een hardnekkige parasiet, en de Aziatische hoornaar. Ook slechte weersomstandigheden tijdens de lente en zomer speelden een rol. Daarnaast werden dertien uitbraken van Europees vuilbroed vastgesteld, een bacteriële ziekte die vooral jonge larven treft. Hoewel dat minder is dan de twintig haarden van het jaar voordien, blijft waakzaamheid nodig. Het FAVV monitort de bijensterfte nauwgezet via drie bezoeken per jaar aan imkers verspreid over het land. In 2023-2024 werden 185 bijenstanden met in totaal 731 kolonies gecontroleerd. Wanneer een ziekte zoals vuilbroed wordt vastgesteld, stelt het FAVV een beschermingszone van drie kilometer in rond de besmette bijenstand en wordt een deel van de kolonie – soms zelfs de volledige – vernietigd. Imkers krijgen hiervoor een vergoeding van 125 euro per vernietigde kolonie.België telt momenteel 11.300 imkers, van wie het merendeel in Vlaanderen woont. Het aantal imkers stijgt al meer dan tien jaar, mede dankzij gratis opleidingen die het FAVV aanbiedt.Volgens FAVV-woordvoerder Hélène Bonte is het niet alleen aan imkers en overheden om actie te ondernemen: “Iedereen kan meehelpen. Plant bloemen in je tuin of op je balkon, kies voor honingdragende planten zoals kornoelje en voorzie op warme dagen waterschalen met kiezelsteentjes, zodat de bijen kunnen drinken zonder te verdrinken. Zo help je niet alleen de bijen, maar ook de vogels.”

Fevia wil ombudsman voor handelsrelaties binnen agrovoedingsketen

2025-05-20T13:19:01+02:00

De Belgische voedingsindustrie noemt zichzelf een centrale en essentiële schakel in de voedingsketen. “Voedingsbedrijven verwerken 61 procent van de Belgische landbouwproductie en de retail wordt voor 61 procent bevoorraad door Belgische voedingsbedrijven, bij de horeca gaat het zelfs om 71 procent”, aldus Fevia. Volgens voorzitter Nathalie Guillaume, voorzitter van Fevia, zijn deze schakels afhankelijk van elkaar. “Zonder de ene schakel kan de andere niet bestaan”, benadrukt ze. Laagste prijs kent geen winnaarsDe centrale positie van de voedingsbedrijven in de keten komt steeds meer onder druk te staan. “Vandaag bevoorraden supermarktketens zich steeds meer in het buitenland en bundelen zij hun krachten in Europese aankoopallianties. Er zijn in ons land nog maar zeven aankoopcentrales en 13 supermarktketens actief. Zij kopen hun producten aan bij 7.500 voedingsbedrijven die zich op hun beurt bevoorraden bij 36.000 landbouwers”, schetst Guillaume.Zij ziet dat deze aankoopallianties een enorme machtspositie tegenover de voedingsbedrijven innemen en dat die machtpositie alleen maar toeneemt. “Maar hun strijd om tegen de laagste prijs in te kopen, kent evenwel geen winnaars. Ze verhoogt de druk op zowel de voedingsindustrie als de landbouw, zonder dat dit leidt tot een verbetering van de koopkracht van de consument”, aldus de Fevia-voorzitter.Die vaststelling doet Fevia vragen om een uitbreiding van de wetgeving rond oneerlijke handelspraktijken, de zogenaamde UTP-richtlijn. “Vandaag geldt die wet niet voor bedrijven die een omzet hebben die hoger is dan 350 miljoen euro. Volgens ons is unfair, ongeacht de grootte”, klinkt het. De federatie wil dat alle bedrijven in de agrovoedingsketen zich kunnen beschermen tegen oneerlijke handelspraktijken. Ombudsman naar Brits voorbeeldDaarnaast wil Fevia ook een contactpersoon voor handelsrelaties binnen de agrovoedingsketen. De landbouworganisaties steunen die vraag. “Het klopt dat de Belgische Mededingingsautoriteit en de FOD Economie al voorzien in een procedure, maar vaak is dit een te grote stap voor voedingsbedrijven. Bij hen leeft de angst dat de retail te weten komt van wie de klacht komt en dat de klager dan zal worden aangepast door de retail”, vertelt CEO Bart Buysse.Daarom wil Fevia dat er een laagdrempeliger aanspreekpunt komt waar anoniem klachten kunnen neergelegd worden, naar Brits voorbeeld. Volgens hem heeft de praktijk in Groot-Brittannië bewezen dat zo’n contactpersoon, daar ‘Groceries Code Adjudicator genaamd, ervoor kan zorgen dat de relaties tussen leveranciers en supermarkten verbeteren. Margin claims en volumekortingenHij geeft ook een aantal voorbeelden van klachten die bij deze contactpersoon neergelegd kunnen worden. “We denken bijvoorbeeld aan de zogenaamde ‘margin claims’ waarbij supermarktketens van de voedingsindustrie extra marge eisen wanneer ze hun prijzen moeten verlagen door de concurrentie tussen supermarkten. Wij moeten toch niet de gevolgen dragen van de competitie tussen de retail?”, vraagt Buysse zich af. Een ander voorbeeld is een retailer die nieuwe vestigingen opent en dus verwacht meer volume te draaien. Soms eist die dan van leveranciers dat ze hun prijzen laten dalen omdat zij ook meer zullen kunnen afzetten.Een laatste vraag van Fevia in dat kader is de publicatie van veelgestelde vragen (FAQ’s) of van een gids met goede voorbeelden van samenwerking met de sector. “Want die goede voorbeelden zijn er zeker. Op heel veel vlakken werken we ook goed samen met de retail”, vult voorzitter Guillaume aan.

Maalderij Dossche Mills koopt West-Vlaamse Molens T’Kindt

2025-05-20T15:01:24+02:00

Molens T'Kindt bestaat sinds 1946 en is gevestigd in Kerkhove, een deelgemeente van Avelgem. De West-Vlaamse groep produceert bloem- en meelproducten voor bakkers, banketbakkers en industriële verwerkers.Goedkeuring van BCADossche Mills probeerde eerder nog de meelhandelsactiviteiten van sectorgenoot Ceres over te nemen. Na twee overnamepogingen, met de eerste in 2020, heeft Dossche in maart de overnameplannen afgeblazen. De mededingingsautoriteit kon de deal immers niet goedkeuren, omdat ze vreesde voor mogelijke concurrentieverstorende effecten.De overname van Molens T’Kindt is vlotter verlopen. De transactie is reeds goedgekeurd door de Belgische Mededingingsautoriteit (BCA) en werd dinsdag officieel ondertekend door beide partijen. “Deze strategische zet versterkt de positie van Dossche Mills in België en stelt het bedrijf in staat zijn klanten nog beter te bedienen, in lijn met zijn langetermijnvisie op kwaliteit en klantgerichtheid”, meldt de meelgroep.Focus op industrieel segmentDossche Mills is het belangrijkste onderdeel van de familiegroep Dossche uit Deinze, naast de koffiekoekenbakker Gourmand Pastries en tortillamaker Mexma. De groep heeft een jaaromzet van zowat 1 miljard euro.Rudo T'Kindt, CEO van Molens T'Kindt, is enthousiast over de nieuwe samenwerking. "Sinds 1946 zet Molens T'Kindt zich in om onze klanten te voorzien van kwalitatief hoogwaardige producten en betrouwbare service. We zijn trots op wat we in de loop der jaren hebben opgebouwd. Door de krachten te bundelen met Dossche Mills is ons bedrijf in sterke handen en is de continuïteit voor onze klanten gewaarborgd." Deze overname versterkt onze positie in de meel- en graansector in België, met een duidelijke focus op het industriële segment Kristof Dossche ziet de overname van Molens T'Kindt als een belangrijke stap in de groeistrategie van Dossche Mills. "Het versterkt onze positie in de meel- en graansector in België, met een duidelijke focus op het industriële segment", zegt Dossche. "Beide bedrijven delen een passie voor kwaliteit, innovatie en klantgerichtheid, waardoor we beter kunnen inspelen op de behoeften van een breed klantenbestand."

Automaten met streekproducten en zicht op de boer: Maasvallei ontwikkelt voedsellandschap

2025-05-22T10:18:40+02:00

Het Rivierpark Maasvallei strekt zich uit aan beide oevers van de Maas tussen Maastricht en Kessenich. Laura Olaerts, gedeputeerde voor Toerisme en voorzitter van de lokale stuurgroep, legt het initiatief uit: “Deze regio is niet alleen van tel voor water en natuur, maar is ook een populaire regio voor wandelaars en fietsers die van het landschap komen genieten. Als provincie Limburg zien wij hier een gigantisch potentieel om hen ook van lokaal voedsel te laten genieten of hen er alleszins nauwer bij te betrekken."Kijken en proeven“Naast water, natuur en de Maasdorpjes is heel wat landbouw aanwezig in deze vallei, die al eeuwenlang een vruchtbare plek is", duidt gedeputeerde Inge Moors bevoegd voor Landbouw en Platteland.In het nieuwe voedsellandschap zullen recreanten niet enkel kunnen zien hoe lokale voeding geproduceerd wordt, maar zullen ze ook kunnen proeven. Voorgestelde initiatieven zijn automaten met streekproducten, een voedsel-leerpad, een boerenmarkt of rustplekken tussen de velden met info over wat er wordt geteeld.Enquête bij 800 mensenOf er vraag is naar meer beleving rond voedsel, en op welke manier dan, wordt nu onderzocht in het marktonderzoek. In een eerste fase zullen de inwoners, bezoekers en de toeristische sector bevraagd worden. Inwoners krijgen de mogelijkheid om hun mening te geven door het scannen van een QR-code in het gemeentelijk infoblad of het Maasblad. Op een tiental drukbezochte locaties komt een buitenplakkaat, zoals de veerpontjes en een aantal pleinen. Aanvullend zullen posters worden opgehangen in de openbare gebouwen en horecazaken. Deelnemen aan het marktonderzoek kan bovendien ook door een bezoek te brengen aan de website van het RivierPark Maasvallei. Daarnaast zullen in de tweede helft van juni ook enquêteurs postvatten op zes plekken aan beide oevers van de Maas om mensen rechtstreeks te benaderen. Zo hopen de organisatoren minstens 800 mensen te kunnen bevragen.Ook boeren worden bevraagdDe eerste fase van het marktonderzoek zal plaatsvinden van 20 mei tot eind september. De inzichten uit deze eerste fase vormen een belangrijke basis voor de tweede fase, waar men de landbouwers zal bevragen en de resultaten met hen bespreken. Dat zal dit najaar gebeuren. Het totale marktonderzoek moet begin 2026 klaar zijn.Het idee van een “voedsellandschap” ontstond enkele jaren geleden bij Boerenbond en de VLM (Vlaamse Landmaatschappij). Daarom stappen beide organisaties mee in het project. Ook Agropolis, dat in de Maasvallei gelegen is en de toekomst van agrofood mee ontwikkelt, vervoegde het partnerschap.

Na het geurvonnis in Nederland: wat staat ons te wachten in Vlaanderen?

2025-05-20T20:34:04+02:00

Niet stikstof, maar wel stank zet de toekomst van meer dan 2.000 Nederlandse veehouderijen op de helling. Dat blijkt uit een toets van een grootschalig geurhinderrapport aan het vonnis van Den Haag. Een deel van de bedrijven zou aan eventuele klachten kunnen tegemoetkomen met een paar technische aanpassingen, maar 1.300 bedrijven moeten hun veestapel reduceren. Voornamelijk vleeskalveren en varkensbedrijven komen in het vizier.Hinder is subjectief, geur is meetbaarGeurhinder is subjectief. Wat voor de ene een onhoudbare stank is, is voor de ander nauwelijks waarneembaar. Maar de sterkte van een geur kan wel met een zekere objectiviteit gemeten worden. Net zoals geluid wordt uitgedrukt in decibel, wordt geurbelasting gemeten in zogeheten ‘odour units’ of ou. Officiële geurmetingen worden gedaan door een geurpanel. Deze ‘gecertificeerde neuzen’ krijgen de opgevangen lucht voorgeschoteld. Als ze niets ruiken, verdunnen ze de stanklucht net iets minder sterk door er eenzelfde hoeveelheid schone lucht aan toe te voegen. Deze stap wordt herhaald totdat de gemiddelde gecertificeerde neus iets ruikt. Het is dus ook op basis van zulke geurmetingen dat het gerechtshof in Den Haag eind maart oordeelde dat de staat de mensenrechten van twee omwonenden geschonden heeft, door ze onvoldoende te beschermen tegen de geur van vee. De twee omwonenden hadden te maken met 34 en 57,6 ou/m³. Volgens het hof had de overheid moeten ingrijpen bij geurwaarden vanaf 25 ou/m³. Maar die drempel wordt dus door vele Nederlandse veebedrijven overschreden."Wellicht duizenden vergunningen op de helling"De advocaat van de Nederlandse staat waarschuwde dan ook dat het vonnis grote gevolgen zou kunnen hebben. Zo zou de overheid mogelijk zelfs duizenden vergunningen van boerenbedrijven moeten intrekken of aanpassen om de overlast op te lossen. De advocaat van de overheid betoogde dat het niet aan de rechter is om te bepalen hoeveel geurhinder te veel is, omdat iedereen dat anders ervaart, en dat alle vergunningsregels gevolgd zijn.De advocaat van de omwonenden, Nout Verbeek, vindt de geldende regels dan weer te soepel. Omwonenden hebben last van de stank uit meerdere stallen, terwijl bij de vergunningverlening per stal daar geen rekening mee gehouden wordt. Bovendien zouden de geschatte effecten van luchtwassers zijn overschat bij de vergunningverlening, en is de geurbelasting in werkelijkheid soms hoger dan volgens de vergunning is toegestaan. 7 procent scheidt meer stank af dan gerechtshof acceptabel achtteDe rechter volgt de advocaat van de omwonenden, en stelt dus ook dat de overheid haar burgers onvoldoende heeft beschermd tegen geurhinder. De uitspraak schept een precedent dat vervelend kan uitpakken voor andere veehouderijen. Op 3 april hebben twee Nederlandse adviesbureaus een impactanalyse gepubliceerd over de geurhinder bij veehouderijen. De onderzoekers hebben ruim 2.000 veehouderijlocaties in dertien gemeenten in Nederland geanalyseerd. Volgens het rapport scheidt 7 procent van de onderzochte veehouderijen meer stank af dan het gerechtshof acceptabel achtte. Over heel Nederland zou het dus moeten gaan over ongeveer 2.300 van de 33.550 veebedrijven. 58 procent van de bedrijven die volgens dit onderzoek de stankgrens overschreden, zijn varkenshouderijen. Ongeveer een kwart (24 procent) zijn veehouderijlocaties met vleeskalveren. Pluimvee is goed voor acht procent. Maar daar blijft het niet bij. Volgens milieuhygiënisch ingenieur en geuroverlast-expert Hugo van Belois, is de waarde die het gerechtshof hanteert als toetssteen, namelijk 25 ou/m³ ‘nog veel te hoog’. “De industrie mag maximaal 5 ou/m³ geurbelasting veroorzaken om van een nog net aanvaardbare situatie te spreken", zegt Van Belois aan Follow The Money. “Dan is sprake van veel ernstige hinder. Al bij 5 ou/m³ gaan mensen hun gedrag aanpassen: ze zetten de ramen niet meer open, hangen de was niet meer buiten, gaan minder de tuin in en nodigen geen kennissen meer uit.”Moest de Nederlandse wet de grens verlagen naar 5 ou/m³, zouden de gevolgen voor de veehouderij niet te overzien zijn. Volgens het rapport overschrijdt immers bijna de helft (48,1%) van de onderzochte bedrijven deze grens. Stikstofcrisis 2.0?Worden geurdossiers een stikstofcrisis 2.0 voor de veehouders? Het stikstofprobleem speelt in en rondom natuurgebieden. Geuroverlast is vooral een probleem nabij woongebieden, in en rondom dorpen en steden. Een strengere geurwet zou dus en hele nieuwe regio bedrijven kunnen treffen. En afhankelijk van hoe gretig vergunningen op deze basis zullen worden aangevochten, kan de impact voor de landbouw nog vele male zwaarder zijn dan de stikstofcrisis.In het vonnis van april 2025 beperkte het hof zich naar eigen zeggen tot de ‘zeer extreme gevallen’ waarvan op voorhand vaststaat dat die schade veroorzaken. Zo luidt de uitspraak: “Het hof wil hiermee [..] niet zeggen dat een vergunde waarde van minder dan 25 altijd goed is.” In een eerdere uitspraak in 2022 legde het hof de grenswaarde nog lager vast, op 19,4 ou/m³. De uitspraak van het hof heeft alleen gevolgen voor partijen die betrokken zijn bij deze rechtszaak. We wegen de uitspraak wel mee in het opstellen van nieuwe regelgeving Staatssecretaris van Milieu, Chris Jansen (PVV) reageert via zijn woordvoerder aan Follow The Money dat de uitspraak van Den Haag niet noodzakelijk betekent dat de overheid moet ingrijpen bij die duizenden veehouderijen die de grens van 25 ou/m³ overschrijden. “De uitspraak van het hof heeft alleen gevolgen voor partijen die betrokken zijn bij deze rechtszaak. We wegen de uitspraak wel mee in het opstellen van nieuwe regelgeving”, klinkt het.Nederlandse aanklager zoekt nieuwe casesHet Nederlands ministerie zal begin 2026 met een voorstel komen voor een nieuwe geurwet. De wettelijke norm voor geurhinder in Nederland is vandaag vastgesteld op 14 ou/m³, maar er zijn wel verschillende manieren voor bedrijven om daarvan af te wijken. Dat is ook het geval voor 21,5 procent van de onderzochte veehouderijen. Zo kunnen veehouderijen hun bedrijf uitbreiden als ze technische innovaties voorzien om de geur te beperken. In sommige gemeenten gelden er ook uitzonderingen op deze geurlimiet. Maar zoals de recente uitspraken van het hof nu aantonen, is deze gunstregel niet oneindig.Verbeek, de advocaat van de omwonenden, reageert tegen Follow The Money dat hij na de uitspraak van Den Haag wellicht ook andere veehouderijen kan dwingen tot de krimp van hun veestapel. Wat betekent dit voor Vlaanderen?Juridische disputen in Nederland, kunnen ook belangengroepen in Vlaanderen inspireren. Een eerste parallel kan men leggen naar een geurdispuut in Wuustwezel en Hoogstraten. In 2024 heeft de vzw Dryade Vlaanderen gedagvaard voor geurhinder, samen met omwonenden van veebedrijven in deze gemeenten. Deze dagvaarding vond inspiratie in Nederland, waar de rechtbank in een gelijkaardige case eind 2022 de overheid veroordeelde voor een ontoereikend geurbeleid.Vlaams geurkaderVlaanderen heeft vandaag een geurkader, maar er is geen harde grens die bepaalt of een bedrijf vergunbaar is. Wat er wel is, zijn richtlijnen. In het richtlijnenboek voor milieueffectrapportage, lezen we welke normen hier worden gehanteerd. In ‘hoog geurgevoelige bestemmingen’, wordt geurhinder boven de 1,5 ou per kubieke meter bestempeld met een ‘aanzienlijk negatief effect’. Hoog geurgevoelige gebieden zijn bijvoorbeeld woongebieden, woonuitbreidingsgebied en recreatiegebieden, ziekenhuizen, scholen, winkelcentra, enzovoort. In een ‘laag geurgevoelige bestemming’ ligt de drempel op 10 ou per kubieke meter. Een laag geurgevoelige bestemming omvat onder meer woningen in agrarisch gebied. Voor de beoordeling van vergunningsaanvragen van veehouderijen wordt gewerkt met een informeel geurkader. Dat geurkader heeft deze normen overgenomen, en kijkt hierbij niet alleen naar individuele bedrijven maar neemt ook clusters in acht. Twee bedrijven naast elkaar, kunnen samen immers meer overlast genereren. Er is een verschil tussen het reglementaire kader dat afdwingbaar is op basis van het plan en de aanwezigheid van een woning, versus de subjectieve ervaring van overlast De odour units van een bedrijf worden niet gemeten aan de hand van praktijktests, wanneer het gaat om vergunningsaanvragen. Metingen zijn in dat geval namelijk niet mogelijk. Geureffecten worden in de vergunningenpraktijk dus bepaald aan de hand van geurmodellen. Dat zijn theoretische modellen waarbij men kijkt naar het type dier, hun aantal en het stalsysteem waarin ze gehuisvest worden. Aan de hand daarvan berekent men een theoretische geuroverlast.Maar volgens voorzitter van de parlementaire commissie Landbouw Bart Dochy (cd&v) is daarmee het volledige verhaal niet verteld. “Er is een verschil tussen het reglementaire kader dat afdwingbaar is op basis van het plan en de aanwezigheid van een woning, versus de subjectieve ervaring van overlast”, zegt hij. Veel odour units, veel hinder?De subjectieve aard van overlast maakt dat omwonenden altijd een procedure kunnen aanspannen, zelfs wanneer de odour units binnen de wettelijke normen vallen, want naast de geursterkte speelt ook de aard van een geur een rol. Vers gemaaid gras kan in odour units zeer overheersend zijn, maar zal bij velen niet als storend worden ervaren. De geur afkomstig uit een kippenstal, is dan weer minder populair. Het is ook om die reden dat het geurkader voor de veehouderij vooral betrekking heeft op drie sectoren: pluimvee, varkens en geiten. Rundvee is een opvallende afwezige. Dat komt omdat men voor rundvee geen cijfers kon vaststellen die terug te brengen waren tot de dieren. De geur komt hier voornamelijk van het kuilvoer en is anders van karakter. Bovendien zijn de geuremissies bij stallen met natuurlijke ventilatie meer diffuus.En dat brengt ons tot een andere zaak: gaan hoge odour units altijd gepaard met hinder? Het Belgische milieuadviesbureau Olfascan onderzocht geurhinder in opdracht van de Nederlandse varkenshouderij. Olfascan enquêteerde 783 buurtbewoners van vijf varkensbedrijven. Slechts 2,9 procent van de omwonenden ervoer 'hinder'; 0,3 procent 'ernstige hinder'. Opmerkelijk is dat mensen die het dichtst bij een varkensbedrijf woonden, het minst klaagden. Nieuwe buren, nieuwe klagersZoals eerder vermeld, moeten bedrijven hun geuremissies vooral beperken indien ze zich nabij ‘gevoelige’ bestemmingen bevinden, zoals residenties. Maar lang niet alle gronden met residentiële bestemming, liggen in de dorpskern. In Vlaanderen worden hoeves regelmatig verkocht voor residentieel gebruik, wat gepaard gaat met een functiewijziging. Gevolg: de naburige boeren, die voordien in niet-geurgevoelige bestemming boerden, dreigen nu aan veel strengere geurnormen te moeten voldoen.Het is een lapsus in onze wetgeving, die de Vlaamse regering deze legislatuur wil dichtplamuren. Bij decreet van 17 mei 2024 had het Vlaams parlement al een bepaling toegevoegd aan de VCRO: “de functiewijziging mag de normale bedrijfsvoering van vergunde of vergund geachte bedrijven in de omgeving niet in het gedrang brengen. Dat maakt dat bij de beoordeling van een aanvraag voor een zonevreemde functiewijziging nu expliciet wordt gevraagd om de impact hiervan op de bedrijfsvoering in aanmerking te nemen".Via een herziening van het geurkader wil de Vlaamse regering ook minder juridische slagkracht geven aan nieuwe bewoners van oude hoeves, zodat de nieuwe bewoners van deze plattelandswoningen de professionele activiteiten rondom hun woonst niet kunnen hinderen. Hier wordt nu actief werk van gemaakt.Volgens Dochy zal een decretale verankering meer zekerheid te geven aan landbouwers met nieuwe, residentiële buren. Moeten normen strenger of lakser worden?Nederlandse media die de geurcrisis omschrijven als een ‘Stikstofcrisis 2.0’, worden door de Vlaamse juridische experts die VILT contacteerde als ietwat sensationeel weggezet, al neemt dat niet weg dat geuroverlast een hindernis kan vormen voor de vergunbaarheid van sommige bedrijven. Zeker omdat vele bedrijven vergund zijn in tijden voor het geurkader. De limiet van 10 odour units per kubieke meter die verankerd is tot een harde, wettelijke grens, is in sommige vergunningsdossiers wel degelijk een hindernis. Er leeft ook de discussie of de 10 ou/m³ wel niet te streng is. De limiet is beduidend strenger dan in Nederland. Bovendien zit de industrie vaak boven deze normen, al ervaren zij hier minder problemen mee. In tegenstelling tot de landbouw, kan de industrie aan de hand van snuffelploegmetingen in de praktijk een afwijking vragen.De juristen die VILT heeft gecontacteerd, wijzen er wel op dat Vlaanderen nog voor de invoer van het geurkader ook al veel aandacht had voor de effecten van geur in de vergunningverlening. Waar lokale besturen in Nederland geregeld uitzonderingen hebben toegelaten op de geurnormen, zou er in ons land dus minder sprake mogen zijn van bedrijven die in die grootteorde tot 34 en 57,6 ou/m³ de norm overschrijden. Zeker niet als onze gehanteerde geurmodellen een goede weerspiegeling zijn van de realiteit. Inkrimpen is niet de enige manier om geur te beperkenLisa Dejonghe, adviseur luchtemissies bij Inagro, wijst erop dat er binnen de landbouwsector inspanningen gebeuren en er wel enkele mogelijkheden zijn om de geurhinder naar de omgeving toe te beperken. Er zijn enkele erkende geurreducerende technieken (vb. luchtzuiveringssystemen…), maar er zijn ook maatregelen die genomen kunnen worden. “Zo herinner ik me een dossier waar de schouwen van een varkensstal werden verhoogd, waarmee de hinder in de nabije buurt aanzienlijk is weggenomen. Maar als je me vraagt hoeveel bedrijven zouden getroffen worden bij een harde grens van tien odour units, dan moet ik je het antwoord schuldig blijven.”Een andere jurist wijst erop dat klachten wegens overlast lang niet alleen circuleren rond bedrijven met hoge odour units. Bij vele overlastdossiers gaat men over tot een praktijktest, en daaruit blijkt dat de geuruitstoot van een bedrijf in praktijk vaak lager ligt dan wat de richtlijnen voorschrijven. “Maar het gegeven waarbij buren al dan niet een procedure aanspannen door geuroverlast, is niet nieuw”, klinkt het. “Dat gebeurde voor het vonnis in Nederland, en dat zal erna ook blijven gebeuren. Op dat vlak zal het Nederlandse vonnis in Vlaanderen niets veranderen.”

Elke euro voor natuurherstel levert tot 51 euro op

2025-05-20T19:59:08+02:00

Natuur in slechte staat kan haar volledige potentieel niet realiseren. Zo wordt er minder water vastgehouden of minder CO2 opgevangen. “Hierdoor grijpen we naast belangrijke voordelen die natuur ons kan leveren, bijvoorbeeld bij droogte of overstromingen”, aldus Natuurpunt. De aanwezigheid van natuur versterkt daarbovenop de gezondheid door ruimte te bieden voor ontspanning, beweging en bezinning. WWF, Natuurpunt en Natagora lieten voor drie natuurherstelprojecten berekenen welke maatschappelijke voordelen hun investeringen opleverden. Het ging voornamelijk om projecten rond natte weilanden, moerassen en veenmoerassen in het Kastanjebos (Herent), de Demerbroeken (Scherpenheuvel-Zichem) en het Plateau des Tailles (Manhay/La-Roche-en-Ardenne).Er werd rekening gehouden met de afvang van fijn stof en stikstofverwijdering, wateropslag- en infiltratie, koolstofopslag, jobcreatie, vastgoedprijzen voor nabijgelegen woningen en gezondheidsbaten. “Contact met de natuur in de breedste zin van het woord leidt tot minder psychische en lichamelijke klachten, wat leidt tot aanzienlijke besparingen in de gezondheidszorg”, aldus Natuurpunt.Rendement van 8 tot 50 procentUit de analyse van het Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek (VITO) blijkt dat investeringen in natuurherstel een duidelijk positief maatschappelijk rendement opleveren. Binnen een termijn van zeven tot zestien jaar verdienen deze investeringen zich terug via maatschappelijke baten. Zo genereerde elke geïnvesteerde euro jaarlijks een rendement van acht euro in de Demerbroeken, 25 euro in Plateau des Tailles, en 51 euro in het Kastanjebos. “Deze baten zijn niet altijd directe cashflows die terugvloeien naar de investeerder, maar ze zorgen wel voor besparingen bij verschillende overheidsdiensten waardoor extra middelen vrijkomen binnen de overheidsbudgetten. Bovendien profiteren ook privépersonen, zoals huiseigenaars en uitbaters van horecazaken.” Natuurpunt benadrukt dat veel voordelen van natuur moeilijk in euro’s uit te drukken zijn. “Daardoor is slechts een deel van de baten van natuurherstel is meegenomen.” Contact met de natuur leidt tot minder psychische en lichamelijke klachten, wat leidt tot aanzienlijke besparingen in de gezondheidszorg Voorbeelden uit het KastanjebosIn het Kastanjebos wordt vooral ingezet op het herstellen van hooilanden en broekbossen. Investeren in meer biodiversiteit en een uitgebreider landschap doet het aantal bezoeken stijgen van 67.000 tot 80.000 per jaar, goed voor extra jaarlijkse bestedingen van 105.000 euro, wat leidt tot twee extra jobs in de horeca.“Ook in de strijd tegen de klimaatverandering doet het Kastanjebos zijn duit in het zakje”, aldus Natuurpunt. “In het gebied werd jaarlijks al 720 ton koolstof opgeslagen, wat gelijkstaat aan de uitstoot van 15 miljoen autokilometers. De extra herstelingrepen zorgen voor een meeropslag van twee miljoen autokilometers en een vermeden kost van gemiddeld 23.000 euro per jaar.”Dankzij de aanwezigheid van groene ruimte lijden mensen in de buurt minder vaak aan psychische aandoeningen en hart- en vaatziektent. Dit betekent dat buurtbewoners (binnen 1 km) samen gemiddeld per jaar 40 keer minder naar de dokter gaan, minder afwezig zijn op het werk en minder ziektekosten hebben. Het leidt voor het totale gebied tot een jaarlijkse besparing van 1,9 miljoen euro op de ziektekosten voor de overheid en de kosten voor bedrijven.Door de groene omgeving liggen de woningprijzen binnen één km van het gebied negen procent hoger dan woningen zonder groen in de omgeving. De herstelinvesteringen leveren een financiële meerwaarde van 3.000 euro op per jaar. Natuurherstel meer dan nodig“Natuurherstel is meer dan nodig. Niet alleen om voor ons algemeen welzijn te zorgen, maar ook om tegemoet te komen aan verschillende uitdagingen waarvoor we als maatschappij staan: de klimaatverandering maar ook het biodiversiteitsverlies”, concludeert Natuurpunt. “Zeker met de Europese Natuurherstelwet zal er heel wat moeten gebeuren om aan de doelstellingen tegemoet te komen. De natuurorganisatie reikt samen met WWF en Natagora de bevoegde overheden de hand om samen een ambitieus natuurherstelplan te ontwikkelen en uit te voeren, zodat de Belgische bevolking gewapend is voor de toekomst.

Boeren waarschuwen: Zonder steun zakt Europees kaartenhuisje in elkaar

2025-05-21T17:45:33+02:00

Geen duizenden tractoren deze keer, wel een symbolisch levensgroot kaartenhuisje, geflankeerd door tientallen landbouworganisaties uit heel Europa. In naam van de boeren thuis uitten ze hun bezorgdheid over de toekomst van het wankele landbouwbudget binnen het Meerjarig Financieel Kader van de EU. Verschillende speculaties over een hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) stemmen daarbij weinig gerust.Nationale enveloppe stuit op verzetHet scenario waarin het GLB zou opgaan in een bredere nationale enveloppe, roept weerstand op. Daarbij zou de historische twee-pijler-structuur van het GLB worden ontrafeld en de steunprogramma’s nationaal worden samengebracht met subsidies en prioriteiten uit andere beleidsdomeinen. De verdeling van de vele subsidies binnen het GLB zou dan overgelaten worden aan de lidstaten zelf."Op het Berlaymontgebouw achter ons staat: ‘Verenigd voor onze toekomst’. Maar in de huidige voorstellen zie ik niets verenigd. Eén nationale enveloppe zonder aparte landbouwsteun betekent de doodsteek voor ons gemeenschappelijk beleid", zei een vertegenwoordiger van de Ierse landbouworganisatie."We hebben voedselproductie nodig in elk deel van Europa. We werken in één markt, met gedeelde regelgeving. Daarom is een gemeenschappelijke structuur binnen het GLB essentieel", voegde Peter Meedendorp, voorzitter van de Europese jonge boerenkoepel CEJA, toe. Als het GLB-budget in één fonds terechtkomt, ondermijnt dat het gelijke speelveld. En net dat is onze kracht: een eengemaakte markt Historische misstapHet GLB nationaliseren zou een historische misstap zijn en een bedreiging vormen voor de voedselzekerheid in de EU, klinkt het bij alle landbouworganisaties. "Het GLB werd opgericht om Europa te verzekeren van een stabiele aanvoer van veilig en betaalbaar voedsel. In deze onzekere tijden lijkt niet elke politicus zich dat nog te realiseren", uitte ook Borenbond-voorzitter Lode Ceyssens zijn zorgen.Vlaams minister Jo Brouns (cd&v) rekent zichzelf alvast niet tot die groep politici: "Nu Amerika aangeeft dat we eigen boontjes moeten doppen, Rusland oorlog voert en China economisch oprukt, is het tijd om onze krachten te bundelen. We moeten kunnen instaan voor basisbehoeften zoals voeding." Daarbij benadrukte hij dat binnen de Vlaamse regering afgesproken is dat het landbouwbudget gevrijwaard blijft en afzonderlijk behandeld wordt, wat de toekomst ook brengt."Het is positief dat we die steun krijgen vanuit onze eigen regering", reageerde Ceyssens. "Maar we staan hier voornamelijk ook als Europese boeren, met zorgen. Als al het geld in één fonds terechtkomt, ondermijnt dat het gelijke speelveld. En net dat is onze kracht: een eengemaakte markt. Zeker voor een kleine regio als Vlaanderen, die sterk afhankelijk is van Europese export en import." Minder budget, meer verwachtingenDe organisaties vrezen ook dat het volgende GLB tekortschiet, zeker nu de EU ook moet investeren in defensie en energie. "Het budget is geen technische kwestie, maar een politieke topprioriteit die de ambitie van het landbouwbeleid bepaalt", zei de voorzitter van Copa-Cogeca, de Europese landbouwkoepel. "De maatschappij verwacht veel van ons, maar wij moeten het doen met steeds minder middelen. Als de EU voedselzekerheid belangrijk blijft vinden, hoort daar een versterkt budget bij." Kaartenhuis stort inOm de dreiging te symboliseren, liet Boerenbond tijdens de actie een kaartenhuis instorten, bedrukt met de woorden: ‘Geen budget, geen GLB, geen boeren, geen zekerheid’."Dit is geen holle slogan", klonk het. "We begrijpen dat er vandaag belangrijke strategische prioriteiten zijn, maar onze collectieve veiligheid steunt op één fundamentele pijler: voedselzekerheid."Parlement luistert, Commissie volgt?De actie kreeg gehoor bij heel wat Europarlementsleden, die hun steun kwamen betuigen aan de actie. "Voedselzekerheid is essentieel voor de strategische autonomie van de EU. Het landbouwbudget mag niet dalen en moet binnen de GLB-structuur blijven", verklaarde Europarlementslid Wouter Beke (cd&v/EVP). "Ook het Europees Parlement heeft dat standpunt al ingenomen, nog voor de Commissie met haar voorstel kwam. Een duidelijk schot voor de boeg."Aan de zijlijn vond ook overleg plaats tussen Copa-Cogeca en EU-begrotingscommissaris Piotr Serafin, die zich bereid toonde tot verder overleg. "Hij verzekerde ons dat voedselzekerheid prioriteit blijft en dat hij de sector via het GLB wil blijven ondersteunen", aldus de landbouwkoepel.Toch klonk ook scepsis: "Woorden zijn maar woorden. Het is tijd voor uitvoering." De Ierse landbouworganisatie legt de verantwoordelijkheid ook bij Eurocommissaris voor Landbouw Christophe Hansen (EVP): "Hij zegt de volgende generatie boeren te willen steunen. Wel, dit is het moment. Laat zien dat ze waardevol zijn met een GLB dat hierop afgestemd is."

Japanse minister stapt op na ongepaste opmerking over rijst

2025-05-22T10:21:08+02:00

In Japan zijn de rijstprijzen in een jaar tijd bijna verdubbeld. Schappen in de supermarkten zijn leeggeraakt door misoogsten na een extreme hitte in 2023 en paniekaankopen van consumenten na een aardbevingswaarschuwing afgelopen zomer. De regering probeerde de druk te verlichten door 300.000 ton rijst uit de strategische voorraden vrij te geven, maar dat bracht weinig rust.Met die spanningen op de achtergrond veroorzaakte landbouwminister Taku Etō afgelopen weekend grote verontwaardiging door te zeggen dat hij “nooit rijst kocht omdat supporters hem zoveel doneren dat hij het praktisch kan verkopen”. Zijn opmerking werd gezien als uiterst ongepast, net nu veel Japanners worstelen met de stijgende kosten van levensonderhoud. Etō bood zijn excuses aan en trad af."Ik heb mezelf afgevraagd of het gepast is dat ik aan het roer blijf staan van het ministerie van Landbouw op een kritiek moment voor de rijstprijzen, en ik ben tot de conclusie gekomen dat dat niet het geval is”, aldus Etō bij zijn ontslag. “Nogmaals mijn excuses aan de mensen voor het maken van extreem ongepaste opmerkingen als minister terwijl ze worstelen met de stijgende rijstprijzen.”Aanhoudende inflatieZijn ontslag verhoogt de druk op premier Shigeru Ishiba. Hij slaagt er niet in om de rijstprijzen en bredere economische uitdagingen te beteugelen, wat onvrede bij kiezers aanwakkert in aanloop naar de verkiezingen in juli.De rijstcrisis benadrukt de bredere zwakte van de Japanse economie. Japan importeert meer dan de helft van zijn voedsel en heeft te kampen met aanhoudende inflatie. De economische veerkracht van het land wordt op de proef gesteld door druk op de toeleveringsketen, demografische verschuivingen en toegenomen handelsspanningen. De regering probeert het rijsttekort te verzachten met veilingen, maar de onderliggende economische kwetsbaarheid blijft zichtbaar.

Niet de kettingzaag maar vuur: Natuurbranden drijven bosverlies op

2025-05-22T10:57:01+02:00

In totaal ging afgelopen jaar 6,7 miljoen hectare tropisch oerwoud verloren, een gebied meer dan twee keer zo groot als België. Dat is een verdubbeling ten opzichte van het jaar ervoor. Natuurbranden waren verantwoordelijk voor bijna 50 procent van het verlies, terwijl dat aandeel in eerdere jaren gemiddeld rond de twintig procent lag. “Dit markeert een dramatische verandering”, aldus WRI in de voorstelling van de nieuwe cijfers. Ook ontbossing door andere oorzaken zoals houtkap en landbouw nam met veertien procent toe, de sterkste stijging sinds 2016.Toch ziet WRI de landbouw ook als de onderliggende drijfveer achter veel van die branden. “Hoewel branden in sommige ecosystemen natuurlijk voorkomen, worden branden in tropische bossen meestal door mensen veroorzaakt. Ze worden vaak aangestoken om nieuwe gebieden vrij te maken voor landbouw”, stelt de organisatie. 2024 was bovendien het warmste jaar ooit gemeten, wat ervoor zorgde dat veel branden ook heviger en moeilijker te beheersen waren.Overal in de wereld gaan bomen in vlammen opHet bosverlies beperkte zich niet tot de tropische regenwouden. Wereldwijd nam de totale ontbossing met vijf procent toe ten opzichte van 2023, goed voor dertig miljoen hectare. Dat is een oppervlakte vergelijkbaar met Italië. Die toename is deels te verklaren door de zware brandseizoenen in Canada en Rusland.De impact van het totale bosverlies was daarbij aanzienlijk. “Branden leidden wereldwijd tot een uitstoot van 4,1 gigaton broeikasgassen, dit is meer dan vier keer zoveel uitstoot als de wereldwijde luchtvaart in 2023”, klinkt het. Hier verdwijnen de bossen het snelstBrazilië was verantwoordelijk voor 42 procent van het verlies van tropisch regenwoud. De huidige president Luiz Inácio Lula da Silva beloofde ontbossing in te dijken, maar de nieuwe cijfers tonen hoe moeilijk die belofte in te lossen is. Het bosverlies ligt volgens WRI hoger dan onder het presidentschap van Jair Bolsonaro, maar blijft nog onder de pieken van de jaren 2000. De toename werd aangewakkerd door droogte en natuurbranden, mede als gevolg van de ergste droogte ooit in het Amazonegebied. “Onze cijfers wijken af van de Braziliaanse statistieken, omdat zij branden niet meerekenen als ontbossing”, duidt WRI.Vorig jaar steeg ook het verlies aan oerbossen in Bolivia met 200 procent tot ruim 1,4 miljoen hectare, bijna vijf keer zoveel als in 2020. Voor het eerst stak het land de Democratische Republiek Congo in de ranking voorbij, ondanks een veel kleiner bosareaal. “Meer dan de helft van het verlies was te wijten aan branden, vaak aangestoken om land vrij te maken voor soja, vee en suikerriet, die door de hevige droogte in megabranden uitmondden”, aldus WRI. "Overheidsbeleid dat landbouwuitbreiding stimuleert, verergert er het probleem.”In 2024 zagen ook de Democratische Republiek Congo (DRC) en de Republiek Congo (ROC) het hoogste verlies aan oerbos ooit. In deze landen bevindt zich het regenwoud van het Congobekken, na het Amazonegebied het grootste regenwoud ter wereld. “Armoede, de afhankelijkheid van bossen voor voedsel en energie, en het aanhoudende geweld door rebellengroepen zorgden er voor meer instabiliteit en landontginning, wat het bosverlies verder versnelde”, concludeert WRI. Bosverlies terugdringen vergt onmiddellijke actie“Hoewel er positieve signalen zijn, zoals een daling van bosverlies in delen van Zuidoost-Azië, blijft de wereldwijde trend zorgwekkend”, stelt WRI. In 2021 beloofden meer dan 140 landen via de Glasgow Leaders Declaration om tegen 2030 het wereldwijde bosverlies een halt toe te roepen. De kloof met dit doel blijft voorlopig groot: in zeventien van de twintig landen met het grootste areaal aan oerbos is het verlies sinds de ondertekening zelfs toegenomen.Om het doel voor 2030 nog te halen, moet de jaarlijkse ontbossing wereldwijd met twintig procent dalen. “En wel onmiddellijk,” benadrukt WRI. “In 2024 daarentegen was er een toename van tachtig procent in het verlies van tropisch oerbos.”Volgens WRI is een brede wereldwijde aanpak nodig om het tij te keren. Dat betekent onder meer betere brandpreventie, ontbossingsvrije ketens voor grondstoffen, strengere handhaving van handelsregels en meer financiering voor bosbescherming.

Gekkekoeienziekte in VK is geen reden tot paniek

2025-05-22T10:27:13+02:00

Een besmetting met de gekkekoeienziekte leidt begrijpelijkerwijs tot heel wat bezorgdheid bij het grote publiek. In 1992 heeft een epidemie van BSE honderdduizenden dieren getroffen in Groot-Brittannië. Veel dieren zijn toen ook in de menselijke voedingsketen terechtgekomen. De ziekte verspreidde zich erg snel, omdat de Britse veehouderij vroeger diermeel gaf aan runderen. Dat is een soort voeder waarin onder andere resten van koeien en andere dieren zoals schapen verwerkt waren. Miljoenen dieren zijn afgemaakt om de BSE-epidemie te bedwingen, en sindsdien is het eiwitrijke diermeel als voedselbron verboden.Dat deze aandoening nu toch opduikt, gebeurt omdat BSE soms spontaan kan ontwikkelen bij runderen. Zo was er in 2023 een spontaan geval bij een achtjarige koe in Zuid-Holland. Net als dit jaar in Groot-Brittannië, ging het toen om de variant ‘ouderdoms-BSE’.De Britse overheid zegt dat het dier op humane wijze werd afgemaakt en dat er geen risico was voor de volksgezondheid, omdat het niet bestemd was om in de voedselketen terecht te komen.BSE in BelgiëOok in België is er dus geen bezorgdheid om deze alleenstaande uitbraak. “Aangezien het om een atypisch geval gaat, zijn er geen implicaties voor ons land”, zegt Helene Bonte van het Voedselagentschap FAVV. “Het gebeurt sporadisch dat dieren bij het verouderen gekkekoeienziekte krijgen, maar dat wijst niet op een breder probleem.”Bonte wijst erop dat er ook in ons land actief wordt gecontroleerd op BSE. “De gekkekoeienziekte vestigt zich in het zenuwstelsel, en als je dan besmette producten eet zoals merg kan je als mens ook ziek worden. Daarom doen we controle van de karkassen en worden alle risicoproducten strikt gescheiden gehouden.”In België werd de gekkekoeienziekte in 1997 voor het eerst vastgesteld op een boerderij in Havelange, Namen. Het laatste geval dateert van 5 oktober 2006, in Perinnes-lez-Binche. Alles samen zijn er tot nu in ons land 133 gevallen bekend.

Nieuwe loods moet proefveldwerking Hooibeekhoeve verbeteren

2025-05-22T10:35:38+02:00

"Momenteel bevinden het fytolokaal en de vulplaats zich op aparte locaties, wat leidt tot onnodige transportbewegingen. In de nieuwe loods zijn deze faciliteiten gebundeld op één plek”, zegt Gert Van de Ven, onderzoeker aan de Hooibeekhoeve in Geel. “Een goed voorbeeld van de efficiëntiewinst die de nieuwe loods met zich meebrengt.”De Hooibeekhoeve in Geel is een onderzoekscentrum van de Provincie Antwerpen dat zich richt op de melkveehouderij. “Enerzijds beschikken we over een stal met negentig koeien waar we onderzoek doen naar veeteelt, innovatieve systemen en maatregelen. Anderzijds beheren we zo’n tachtig hectare landbouwgrond en werken we samen met omliggende melkveehouders om proeven uit te voeren op het vlak van veevoeder, teelttechnieken en rassen.”Momenteel worden de machines voor de proefvelden gestald op de Beemdenhoeve, ongeveer een halve kilometer van de Hooibeekhoeve. Met de komst van de nieuwe loods kunnen deze machines voortaan op de Hooibeekhoeve zelf worden ondergebracht, wat de efficiëntie aanzienlijk verhoogt. “Doordat er minder verplaatsingen over de openbare weg nodig zijn, draagt dit ook bij aan een betere verkeersveiligheid”, aldus Jinnih Beels, gedeputeerde Landbouw van de Provincie Antwerpen. "Onderzoekscentra essentieel voor de verduurzaming van de landbouw"Beels was woensdag in Geel om het officiële startschot te geven van de nieuwbouw. Tijdens haar speech benadrukte ze het belang van het onderzoekscentrum voor de melkveehouderij. “De melkveehouderij kampt met tal van uitdagingen en hier wordt onderzoek gedaan naar innovatieve technieken en maatregelen die de duurzaamheid van onze land- en tuinbouw kunnen verhogen. De praktijkcentra in onze provincie zorgen er bovendien voor dat wij als beleid niet blind varen.”De Antwerpse gedeputeerde van Landbouw benadrukte in het bijzonder het belang van de nieuwbouw voor de graslandteelt. “Grasland is de grootste teelt in Vlaanderen en speelt een essentiële rol in onze voedselproductie. Door de nieuwe onderzoeksruimte kunnen we nog meer diepgang brengen in ons werk rond eiwitrijke graslandgewassen, zoals het Granola-project. Dit EFRO-project stelt ons in staat om nieuwe technologieën te integreren, zoals de NIR-sensoren voor voederwaardebepaling, waarmee we de toekomst van de sector verder vormgeven. De proefveldmaaier die we hier zullen inzetten, krijgt dan ook een plek in de nieuwe loods, die een ware broedplaats voor kennis en innovatie zal worden.”Ilse Van den Broeck, directeur van Hooibeekhoeve, vult aan: “Naast graslandprojecten zullen ook andere innovatie-inspanningen, zoals de zoektocht naar klimaatrobuuste gewassen, profiteren van deze nieuwe infrastructuur. Dit is de plek waar we de toekomst van duurzame landbouw kunnen blijven testen en ontwikkelen. Met de nieuwe loods gaan we verder dan alleen onderzoeksruimte. We schaffen een strategisch locatie aan voor de opslag van gewasstalen en zaaizaden, waar ze vorst- en ongediertevrij bewaard kunnen worden.” Prijskaartje van 2 miljoen euroVoor de nieuwbouw is een bedrag van twee miljoen euro uitgetrokken. In het ontwerp van de loods is de nodige aandacht besteed aan duurzaamheid en wateropslag. De regenwaterputten zijn goed voor een opslagcapaciteit van 160.000 liter water dat onder andere ingezet wordt voor het reinigen van gewasstalen. Regenwater dat valt op de verharding rond de loods vloeit naar een aanpalende wadi vlakbij een kruidenrijk hooilandje, waar het water traag kan infiltreren.Ook biodiversiteit kreeg aandacht bij het ontwerp. “De uitgekiende groenaanleg maakt de aanpak van plaagdieren gemakkelijker. De biodiverse buitenaanleg rondom de nieuwe loods zal natuurlijke vijanden van plaagdieren zoals muizen, ratten, vliegen en muggen aantrekken. Uilen, valken, zwaluwen en vleermuizen zullen zich immers thuis voelen in de hakhoutbosjes, de hagen en de groene stroken rond het erf van Hooibeekhoeve”, klinkt het. Voormalige "loods" afgebroken en terrein onthardHet voorbije decennium werd de Beemdenhoeve, die niet meer dient als veelocatie en overwoekerd wordt door gras, gebruikt als stalling voor het machinepark. In het kader van zuinig ruimtegebruik en ontharding, zal de Beemdenhoeve in het najaar van 2025 afgebroken worden. “De ontharding van de Beemdenhoevesite neutraliseert immers de bouw van de nieuwe loods van Hooibeekhoeve”, klinkt het. “Bovendien wordt de nieuwe open ruimte van de Beemdenhoeve weer beschikbaar voor landbouwproductie en de bijbehorende ecosysteemdiensten zoals waterinfiltratie, biodiversiteit.”De afronding van de bouw van de nieuwe oogst is gepland voor april 2026, maar in het najaar zullen de machines alvast gestockeerd kunnen worden in de nieuwe loods.

Blik op de bodem: Campagne Landelijke Gilden vestigt aandacht op bodemgezondheid

2025-05-22T10:49:13+02:00

Bodemverdichting: een onderschat probleemLandelijke Gilden peilde in maart 2025 met een bevraging naar de bodemkennis van zo’n 1.100 Vlamingen. Hieruit blijkt dat de problematiek van bodemcompactatie vaak onzichtbaar is voor het grote publiek. Zo is 60 procent van de Vlamingen niet bekend met de oorzaken en gevolgen van deze vorm van bodemdegradatie. Nochtans is de bodem de fundering van ons voedsel- en watersysteem. “De gezondheid van de bodem heeft directe invloed op de kwaliteit van ons voedsel, onze waterbronnen en onze tuinen", stelt Lode Ceyssens, voorzitter van Landelijke Gilden. "Het is tijd dat we in actie komen, zeker met de aanhoudende droogte. Die is nefast voor onze bodem.”Doe-het-zelftest voor bodemkwaliteitOm het bewustzijn rond bodemgezondheid te vergroten, ontwikkelde Landelijke Gilden een eenvoudige doe-het-zelftest. Die moet burgers en landgebruikers op een laagdrempelige manier aansporen om hun eigen bodem onder de loep te nemen. Op de campagnepagina vind je naast de test ook praktische tips over hoe je de bodemstructuur kunt verbeteren. Open tuinen en het belang van waterDe campagne Blik op Bodem werd woensdag voorgesteld in de vernieuwde tuin van het Rubenshuis in Antwerpen. Het persevent markeert tegelijk de opening van het Open Tuinen seizoen, een jaarlijks terugkerend initiatief van Landelijke Gilden waarbij 150 tuinen over heel Vlaanderen hun poorten openzetten. Ook de tuin van het Rubenshuis neemt hieraan deel.Dit jaar staat het evenement volledig in het teken van “water”, een thema dat rechtstreeks raakt aan de problematiek van bodemverdichting. Bezoekers kunnen er met eigen ogen zien hoe een gezonde, goed doorlaatbare bodem bijdraagt aan levendige tuinen en veerkrachtige ecosystemen. Alle informatie over Open Tuinen vind je op www.opentuinen.be

Intendant blijft uit in Turnhouts Vennengebied: Niemand lijkt er landbouw en natuur te kunnen verzoenen

2025-05-22T10:57:00+02:00

De spanningen in het Turnhouts Vennengebied lopen al op sinds de Vlaamse stikstofplannen van 2021. De recente plannen van Natuurpunt voor Kijkverdriet – een natuurgebied met landbouwgronden nabij Ravels – hebben de onrust opnieuw aangewakkerd. Landbouwers vrezen voor hun toekomst, terwijl natuurverenigingen aandringen op bescherming en herstel van kwetsbare ecosystemen.Intendant dringend nodigEen brugfiguur is er broodnodig, klonk het deze week unisono in de commissie Omgeving van het Vlaams parlement, na een vraag van Vlaams parlementslid Dries Devillé (Vlaams Belang) over de stand van zaken. “Een intendant, gecombineerd met open communicatie en een oprechte samenwerking, is essentieel om het vertrouwen te herstellen”, benadrukte Mien Van Olmen (cd&v). “Alleen zo kunnen we tot werkbare oplossingen komen.”UitrookstrategieVolgens Anaf begint het gebrek aan vooruitgang vragen op te roepen. “Er heerst zenuwachtigheid, zowel bij landbouwers als bij natuurorganisaties. Er is afgesproken dat Natuurpunt geen extra natuurdoelen stelt zolang er geen nieuwe intendant is. Maar mensen vragen zich stilaan af of het uitblijven van die aanstelling geen bewuste uitrookstrategie is.”Vlaams minister van Landbouw en Omgeving Jo Brouns (cd&v) ontkent dat met klem. Hij benadrukt dat er de voorbije maanden al meerdere gesprekken zijn gevoerd met mogelijke kandidaten. Maar de schoenen van Vanthemsche blijken voorlopig te groot om te vullen. “Het is een delicate en zware opdracht. In dat gebied is het balanceren op evenwichten die moeilijk te vinden zijn”, aldus Brouns. “Vanthemsche had met zijn rijkelijke staat van dienst een voorsprong in het dossier.”Intussen houdt het kabinet van Brouns “veelvuldig contact met verschillende actoren in het gebied” en blijft de zoektocht lopen naar iemand in Vlaanderen die landbouw en natuur er wil én kan verzoenen.

Oproep aan voedingsbedrijven: Doneer gezuiverd afvalwater aan boeren

2025-05-22T11:00:20+02:00

De aanhoudende droogte baart landbouwers meer en meer zorgen. Op dit moment hebben zaadjes en jonge plantjes, zoals onder meer spinazie, witloof, uien, wortelen en bieten, water nodig om te kunnen groeien. De watervoorraden op de landbouwbedrijven geraken stilaan volledig uitgeput en captatieverboden leggen beperkingen op het gebruik van oppervlaktewater op.Gezuiverd afvalwater van bedrijven kan voor landbouwers een welgekomen extra irrigatiebron zijn in deze droge tijden. Maar bedrijven hebben daarvoor eerst toestemming van de overheid nodig. Momenteel bevindt Vlaanderen zich in een overgangsperiode waarbij een bedrijf ofwel gebruik kan maken van een nog lopende grondstofverklaring ofwel een watertoelating moet aanvragen.Fevia heeft in de voorbije jaren een generieke grondstofverklaring aangevraagd bij de overheid. Hierdoor kunnen voedingsbedrijven, uitgezonderd slachthuizen en uitsnijderijen, een grondstofverklaring bekomen die hen wettelijk toelaat gezuiverd afvalwater vrij te geven voor irrigatie in land- en tuinbouw. Samen sterk in de ketenVoedingsbedrijven die landbouwers willen helpen kunnen nu een online registratieformulier invullen op de website van Fevia, waarna elk in aanmerking komend bedrijf de grondstofverklaring per mail toegestuurd krijgt. Daarmee worden ze in regel gesteld en kunnen ze snel de boeren helpen. Land- en tuinbouwers kunnen op hun beurt op de website waterradar.be nagaan of er in de buurt bedrijven zijn die gezuiverd afvalwater aanbieden.“Deze maatregel benadrukt het belang van samenwerking binnen de voedingsketen”, klinkt het bij zowel Boerenbond als Fevia. “Door het gezuiverde afvalwater beschikbaar te stellen aan landbouwers, vaak ook hun eigen leveranciers, tonen voedingsbedrijven dat solidariteit en duurzaamheid hand in hand gaan. Zo dragen alle schakels in de keten actief bij aan klimaatrobuustheid en het behoud van lokale voedselproductie.” Watertoelating voor de toekomstVanaf juni 2026 zullen bedrijven met een grondstofverklaring niet meer in regel zijn. Bedrijven moeten dan een eigen watertoelating bekomen. Boerenbond en Fevia raden bedrijven aan om tijdig werk te maken van een watertoelating. Daarnaast roepen ze de overheid op om deze aanvragen eenvoudiger te maken om zo samenwerkingsverbanden tussen industrie en landbouw te bevorderen en de keten te wapenen tegen droogte in de toekomst. Stand van zaken: code geel blijft, captatie wordt uitgebreidDe Vlaams Droogtecommissie die het droogtebeleid op Vlaams niveau coördineert, zal vrijdag nogmaals samenkomen om de situatie te evalueren. De commissie laat zich telkens in haar beslissingen ondersteunen door een adviesgroep, draaiboeken en een afwegingskader van prioritaire watergebruiken. Tot nu toe zijn er op Vlaams niveau nog geen maatregelen aangekondigd.Dit gebeurde wel al op provinciaal niveau, zoals dit voorgeschreven staat onder de huidige code geel. Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns (cd&v) liet in de commissie Omgeving van het Vlaams parlement weten dat er tot nu toe geen redenen zijn om van dit niveau te veranderen. Wel zal het captatieverbod voor bepaalde waterlichamen verder worden uitgebreid. “Vrijdag zal de Droogtecommissie ook nog eens de langetermijnvoorspellingen van het KMI bespreken om preventief te kunnen anticiperen op mogelijke problemen later deze zomer”, aldus de minister.Eerder riep Boerenbond de minister op om onder meer de land- en tuinbouw prioriteit te geven als er beleidskeuzes moeten gemaakt worden over de toegang tot water. Minister Brouns benadrukte in de commissie echter dat de draaiboeken en afwegingskaders binnen het droogtebeheer wetenschappelijk zijn onderbouwd en “niet lichtzinnig zijn opgemaakt”. Donderdag zal de minister wel nog eens samenkomen met alle stakeholders die betrokken waren bij de voorbereiding van het afwegingskader.

Land- en tuinbouwers investeren als nooit tevoren in verbreding en educatie

2025-05-22T09:06:27+02:00

Land- en tuinbouwers die willen investeren in hoevetoerisme, een hoevewinkel willen inrichten of hun bedrijf toegankelijk maken voor een educatief aanbod, kunnen beroep doen op steun van het VLIF. Tijdens de coronajaren 2020 en 2021 kende het aantal subsidieaanvragen een sterke piek. Na een tijdelijke terugval zette de trend zich in 2023 opnieuw door, en ook de cijfers van 2024 bevestigen het: boeren investeren weer in verbreding en korte keten.Significante stijging in dossiersIn 2024 keurde het VLIF 175 dossiers goed voor de inrichting van een hoevewinkel, terwijl dat er in 2021 nog 147 waren. Dit is een stijging met 19 procent. Voor hoevetoerisme ging het om 28 geselecteerde dossiers, tegenover 17 drie jaar eerder (+68%). Die sterke stijging is vooral toe te schrijven aan de opvallende interesse in West-Vlaanderen.Vergeleken met 2023 valt de groei nog meer op. Het aantal investeringen in hoevewinkels steeg met 17 procent, voor hoevetoerisme zelfs met 180 procent. Voor educatieve projecten kende het VLIF 18 investeringsdossiers goed, een stijging met 28 procent. Meer interesse maar lager steuntotaalHet aantal subsidieaanvragen stijgt, maar het toegekende bedrag per dossier is niet altijd meegegroeid. In 2023 ging er zo nog ruim 1,5 miljoen euro naar 52 West-Vlaamse steunaanvragen voor hoevewinkels, maar in 2024 was dat nog maar 782.000 euro, voor 75 dossiers. Eenzelfde evolutie is te zien op Vlaams niveau. Zo daalde de steun vorig jaar van 3,4 miljoen euro voor 149 projecten naar 2,28 miljoen euro voor 175 projecten.Voor hoevetoerisme steeg het subsidiebedrag wel mee met de belangstelling. Waar de teller in 2023 bleef steken op 321.000 euro verdeeld over 10 aanvragen, was dit een jaar later ruim 430.000 euro voor 28 projecten. West-Vlaamse gastvrijheidWest-Vlaanderen bevestigt zijn reputatie in de cijfers als meest ondernemende landbouwprovincie. De regio is absolute koploper in investeringen om hun boerderijen open te stellen voor toeristen, scholen en consumenten. Voor investeringen in hoevewinkels zijn het aantal steunaanvragen in twee jaar tijd meer dan verdubbeld, van 29 naar 75 aanvragen. Ook het hoevetoerisme zit stevig er in de lift, met een grote sprong van 3 naar 22 subsidieaanvragen. Momenteel zijn er net geen 200 korteketenproducenten lid van het ‘West-Vlaamse netwerk 100% West-Vlaams. Hoeve- en streekproducten’. In vergelijking met 2020 is dit een stijging van 20 procent.“De korteketeneconomie kreeg een boost tijdens de coronacrisis en de trend lijkt aan te houden. De landbouwsector is en blijft een economisch zeer belangrijke sector, maar ook op vlak van toerisme geeft dit aan onze regio nog extra troeven”, stelt Vandromme, die naast parlementslid ook eerste schepen van Poperinge is. “Landbouwverbreding is voor vele boerderijen een belangrijke economische pijler geworden. De overheid zou de Vlaamse land- en tuinbouw daarin nog sterker kunnen ondersteunen” Door beperkingen rond ruimtelijke ordening en PAS kijken velen nu naar landbouwverbreding om toegevoegde waarde te kunnen creëren Na tijdelijke terugval, opnieuw stimulansen“We merken heel hard dat landbouwers zoekende zijn sinds de stikstofcrisis”, duidt Nele Dejonckheere, coördinator ‘Bedrijfsvisie’ bij het West-Vlaamse kennis- en adviescentrum Inagro. “Voor sommigen maakt de PAS-problematiek hun eerste voorkeur onmogelijk om extra toegevoegde waarde te creëren op de boerderij. Ook door de beperkingen rond ruimtelijke ordening kijken velen daarom nu naar verbreding via de korte keten als haalbaar alternatief.”Ondanks een tijdelijke terugval na corona zijn er ook maatschappelijk veel stimulansen om voor verbreding te kiezen. “In veel dorpen verdwijnen bijvoorbeeld buurtwinkels, en hoevewinkels nemen die rol deels over”, zegt Dejonckheere. “Consumenten vinden ook steeds vaker de weg naar initiatieven van boeren, omdat ze goed inspelen op beleving en kwaliteit. Denk bijvoorbeeld aan verse aperoplanken, picknickmanden of betaalbaar en lokaal gekweekt vlees. Steeds meer lokale producenten bouwen aan een gevarieerd aanbod, met een publiek dat de korte keten waardeert en de eigen buurt steunt.” We zien dat land- en tuinbouwers op een mix van complementaire verbredingsactiviteiten inzetten Toerisme en landbouw versterken elkaarDie waardering wordt ook sterk gevoeld bij hoevetoerisme. In de Westhoek komt de meerderheid van de toeristen gewoon uit eigen provincie: West-Vlamingen die dichtbij huis willen ontspannen in een andere omgeving. “Ze waarderen het om even tot rust te komen in een andere omgeving, vlakbij", aldus Dejonckheere.De verbredings- en toeristische activiteiten versterken elkaar daarin. Want het aanbod gaat veel verder dan alleen vakantiewoningen. Met wandel- en fietsroutes langs picknickplekken, boerderijrondleidingen en een bezoek aan een wijndomein kunnen toeristen makkelijk een hele dag vullen– afsluiten wordt meestal zelfs nog gedaan met een bezoek aan de giftshop of lokale hoevewinkel.“We zien dat land- en tuinbouwers ook op die mix van verbreding inzetten. Het is precies dat totale plaatje dat werkt. En het helpt natuurlijk dat we in West-Vlaanderen graag iets eten en drinken", klinkt het.Succes is een optelsomInagro begeleidt landbouwers met het opstellen van een stappenplan om een zo goed mogelijk rendabele en haalbare verbreding uit te bouwen met complementaire activiteiten. De zeer opvallende stijging in aanvragen is volgens Dejonckheere het resultaat van de blijvende inzet de laatste jaren, met zowel de steun van de provincie, consumenten, onderzoeksinstellingen en toeristische diensten. "En uiteraard producenten die steeds professioneler in hun verbredingsactiviteiten worden. Het is een echte optelsom.”Korte keten vergt vaak investeringOok de VLIF-steun bij de investeringen maakt deel uit van die optelsom. “Professionele uitbating is een belangrijke voorwaarde voor succes in korte de keten. Een hoekje in de schuur voor korteketenverkoop is onvoldoende”, duidt Dejonckheere. “Daarvoor zijn investeringen en steun nodig." Landbouwers worden zo de beste ambassadeurs van hun eigen sector Vlaams minister van Landbouw Jo Brouns (cd&v) juicht alvast de investeringen in hoevewinkels, -toerisme en educatie toe en ziet ze als een belangrijke hefboom om de kloof tussen boer en burger te verkleinen: “Landbouwers worden zo de beste ambassadeurs van hun eigen sector. Dat kunnen we alleen maar aanmoedigen, daarom blijven we inzetten op ondersteuning.”

Niet alle teelten lijden onder droogte: “Dit is het jaar van de kikkererwt”

2025-05-22T18:46:19+02:00

Net als het dier waarnaar de teelt is vernoemd, springt de kikkererwt naar nieuwe hoogtes. “Sommige landbouwers spreken al van het onofficiële jaar van de kikkererwt”, zegt Sophie Waegebaert van Inagro. “Het is een typisch zuiders gewas, en we zien dat de plant aan het floreren is. Uiteraard heeft kikkererwt een beetje water nodig om te ontkiemen, maar eens de plant vertrokken is, heeft ze het graag droog. Vorig jaar bijvoorbeeld was het heel nat, en dan was het heel moeilijk om dit gewas te oogsten. Kikkererwten moeten stress ervaren, droogtestress in dit geval, om af te rijpen. Anders blijven ze groeien en nieuwe peulen vormen, maar zonder afrijping kan je niet oogsten. Zoals het er nu uitziet verwacht ik een topopbrengst." De proefvelden van ILVO zien een beloftevolle ontwikkeling van dit gewas. “Voorlopig staan onze kikkererwtvelden er inderdaad goed bij, de kieming was goed en de planten blijven verder ontwikkelen”, zegt onderzoeker Aurélie Tredé van ILVO. “We zaaiden vroeg met voldoende vocht, maar onze laatste zaai was 28 april en de kieming was zeker niet minder dan de zaai van een maand eerder.”“De eerste bloei is er al van de vroege uitzaai, over eiwitgehalte kunnen we nog niets zeggen in deze fase”, merkt Tredé wel op.“Met iets meer water hadden ze misschien vegetatief al iets verder gestaan; maar of dit zich zal vertalen in een mindere oogst is niet te voorspellen”, zegt Tredé nog. “Vorig jaar was het een nat voorjaar waardoor er snel de ziekte Ascochyta in de proeven kwam. De zaden zijn ook vatbaarder voor bodemschimmels bij nat en kouder weer. Ik ben zeker tevreden over de staat van het gewas tot nu toe.” Quid quinoa?Droog weer is echter geen garantie dat droogteminnende teelten het goed doen. “De quinoa bij ons staat er minder goed bij”, zegt ILVO-onderzoekster Gerda Cnops. Er is veel last van valse meeldauw. Op plaatsen bij telers en Praktijkpunt Vlaams-Brabant waar er vroeger gezaaid werd, staat hij wel goed en groeit hij goed. Er kan dus zeker gezegd worden dat quinoa goed droogteresistent is, vooral als er gewerkt wordt met rassen toleranter voor valse meeldauw staat hij nu mooi.”Landbouwer Luc Lavrijsen uit Herk-de-Stad, op de grens van Limburg en Vlaams-Brabant, had meer geluk met zijn quinoa-oogst. De aspergeboer heeft dit seizoen voor het eerst gediversifieerd met quinoa. “Best spannend”, zegt hij. "Maar tot dusver loopt alles goed. Begin april zaaiden we. Toen was het al droog zodat de opkomst in twee fasen verliep. De kleine quinoazaadjes moeten ondiep gezaaid worden. Ze vonden maar net voldoende vocht om te kiemen. Zodra de planten enkele centimeters groot zijn, worden ze tolerant voor droogte. Dat viel de voorbije weken erg op. Andere teelten krullen hun bladeren door droogtestress. Quinoa niet, die groeit aan sneltempo voort.” “Het duurzame karakter van quinoa ga ik uitspelen als troef”, zegt Lavrijsen. “De quinoa moet niet beregend worden. Bovendien werd het veld niet gespoten tegen onkruid. Door te schoffelen met de tractor hebben we het onkruid onder controle gehouden. Dankzij het droge weer is dat heel goed gelukt.”Ook landbouwer Wim Fobelets kiest volop voor quinoa. “Voor landbouwers is die mechanische aanpak van het onkruid even wennen”, vertelt Fobelets. “De koudwatervrees is niet geheel onterecht. In een nat voorjaar zoals in 2024 is schoffelen tegen onkruid veel lastiger dan herbiciden spuiten. Dit seizoen is het net omgekeerd. Herbiciden werken minder goed bij droogte, en schoffelen geeft nu prachtige resultaten.”Fobelets hoopt dat vele andere boeren dit voorbeeld volgen. Hij hoopt dat er 1.000 hectare quinoa in Vlaanderen zal groeien, want dat zou volgens hem onze landbouw weerbaarder maken tegen droogte. “Graanteelt is dit seizoen verlieslatend. Onze boeren betalen mee de oorlog in Oekraïne door de lage prijzen van landbouwgrondstoffen. De nood aan een teelt die even grote voordelen biedt voor de bodem als graan is dus groot”, aldus Fobelets. Afrikaans graan en hennepHet Afrikaanse graangewas sorghum doet het ook goed nu de regenwolken wegblijven. “Sorghum wordt soms als mengteelt ingezaaid om aan risicospreiding te doen”, zegt Sophie Waegebaert. “Al gebeurt dat natuurlijk niet op grote schaal. Droogteminnende teelten zoals sorghum en kikkererwt zijn misschien geen hoofdteelten in Vlaanderen, maar met alle droogtejaren kan je toch wel stellen dat ze interessanter zijn aan het worden.”Waegebaert specialiseert zich vooral in industriële hennep, een robuuste plant met diepe wortels die relatief weinig water nodig heeft zodra hij goed is aangeslagen. “Voor de kieming is wel wat vocht nodig – net als bij andere gewassen – maar daarna kan hennep goed tegen droogte”, legt ze uit. “We zagen dat nog bij een Nederlandse vlasboer: zijn vlas bleef achter, maar zijn hennep groeide gewoon door.”Industriële hennep bevat maximaal 0,3 procent THC en heeft dus geen psychoactieve werking. De vezels worden gebruikt in onder meer textiel en isolatiemateriaal, terwijl het zaad dienst kan doen als veevoer, vooral voor vogels. Hoewel hennep tegenwoordig opnieuw in opmars is, is het geen onbekende teelt in onze regio. “Vroeger werd hennep hier al geteeld, net als in de VS”, zegt Waegebaert. “Daar verdween het na de Marihuana Tax Act, en Europa volgde. Tegelijk kwamen goedkopere synthetische vezels op. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kende hennep nog een korte heropleving door het tekort aan natuurlijke vezels. Sinds de jaren 90 is de teelt van industriële hennep opnieuw toegestaan in Europa.”Droge wijnTot slot zijn er ook fruitsoorten die genieten van het droge weer. De wijndruiven doen het goed. “De zon en warmte gaven onze druiven dit jaar een fantastische start”, vertelt Joris Eeckhout van wijndomein Den Eeckhout in het heuvelachtige Houwaart in Vlaams-Brabant. “Droogte geeft zelden een probleem op onze hellingen. Wat wel elk jaar een uitdaging blijft, is het risico op vorst in het voorjaar. De ligging van een wijngaard is daarbij cruciaal, en precies daarin zit de kracht van de Houwaartse Berg als locatie.”Danny Bylemans van pcfruit beaamt dat de droge omstandigheden zeker geen kwaad kunnen voor de wijnoogst. "Droogte is in deze periode niet noodzakelijk beter voor de oogst, maar de druiven hebben er geen last van", zegt hij. "Als we dichter naar de oogst gaan, zouden natte omstandigheden meer ziektedruk geven. Bovendien zorgt regen ervoor dat de druiven opgevuld worden met water, wat ten koste gaat van de smaak. Maar de oogst is pas rond september en oktober, dus daar zijn we nog ver van af."

Tegen de stroom in: De Nijs investeert in toekomst sierteelt

2025-05-23T14:51:28+02:00

In een tijd waarin de Vlaamse sierteeltsector krimpt, vaart anjerteler De Nijs tegen de stroom in. Met de bouw van een nieuwe serre van 1,1 hectare verdubbelt het bedrijf zijn capaciteit. Deze uitbreiding markeert niet alleen een belangrijke investering in duurzaamheid en schaalvergroting, maar legt ook de basis voor opvolging: zoon Louis (19) is anderhalf jaar geleden toegetreden tot het familiebedrijf.Tijdens een bezoek van Vlaams landbouwminister Jo Brouns (cd&v) aan het bedrijf midden mei werd dit symbolisch bekrachtigd. “Ik wist als kind al dat ik het bedrijf van mijn ouders wilde overnemen”, vertelde Louis. De minister was in Erpe-Mere om de opflakkering in de sector te onderstrepen: volgens cijfers van het VLIF verdubbelde het aantal aanvragen voor opstart- en overnamesteun vorig jaar.Van honderden naar een handvol anjertelersDe schaalvergroting bij De Nijs staat in schril contrast met de algemene trend. Waar er in 1980 nog 2.699 siertelers onder glas actief waren in Vlaanderen, waren dat er in 2023 nog amper 302. Toch blijft het totale areaal sinds 2013 stabiel rond de 500 hectare, een teken van grotere bedrijven en minder spelers.Koen De Nijs (45), die samen met zijn vrouw Marian uit een familie van anjertelers komt, zag de teloorgang van nabij gebeuren. “Vroeger was de regio rond Erpe-Mere en Aalst een epicentrum van anjerteelt, maar vandaag kan je de overgebleven bedrijven op één hand tellen”, zegt hij. Behalve zijn eigen bedrijf zijn er enkel nog kleine telers in West-Vlaanderen en zijn schoonouders actief.Groei als strategieDe familie De Nijs kiest al jaren voor een groeipad. Sinds de opstart in 2004 werd het areaal in stappen uitgebreid, van 5.000 vierkante meter naar nu ruim twee hectare. Ook het aantal anjervariëteiten steeg van 5 naar 38. “Alleen via schaalvergroting kunnen we rendabel blijven en investeren in technologie zoals sorteerinstallaties en klimaatregeling”, aldus Koen.De nieuwe serre moet vanaf september in gebruik worden genomen. “Dankzij deze uitbreiding kunnen we jongere en oudere planten beter combineren in functie van hun warmtevraag”, legt hij uit. De investering is ook strategisch: het bedrijf moet ruimte bieden aan meerdere gezinnen, met het oog op een eventuele toetreding van tweede zoon Jef (17). Steun, maar ook overtuigingLouis ontvangt 100.000 euro starterssteun van de Vlaamse overheid, een financiële ruggensteun die volgens hem essentieel is. “Het maakt deel uit van het investeringsplaatje,” zegt hij. Toch benadrukt hij dat de keuze om in het bedrijf te stappen veel verder gaat dan cijfers. “Het is een kinderwens die werkelijkheid wordt.” “Krimp in areaal biedt perspectief”Paradoxaal genoeg ziet Louis toekomst in het teruglopende areaal. “Minder aanbod betekent kansen voor wie overblijft. De vraag is er, zeker in het seizoen van mei tot oktober wanneer de kwaliteit van importbloemen door de hitte daalt.” De grootste concurrenten komen uit Spanje, Italië, Colombia, Kenia en Ethiopië.Toch waarschuwt Koen dat populariteit vluchtig kan zijn. “Vandaag is de anjer geliefd, maar dat kan veranderen. De teler levert aan Euroveiling in Brussel en de veiling in Nederland. Met Moederdag en Pasen liggen er twee belangrijke feestdagen achter de rug. Normaal liggen de prijzen tijdens deze periode op een hoog niveau, maar dit jaar viel het wat tegen. “Door het warme weer hadden we enorm veel productie en was er een overaanbod op de markt”, verklaart hij. Van crisis naar creativiteitTijdens de coronapandemie ontstond het 'Anjerkot', een onbemande kiosk aan de oprit van het bedrijf waar klanten anjers konden kopen. “Een noodoplossing die aansloeg”, vertelt Koen. Ook na de pandemie blijven mensen de weg vinden, al is het commercieel gezien een bescheiden kanaal. "Wij hadden het geluk dat de bloemenzaken en tuincentra weer vrijgegeven waren tijdens onze productiepiek. Hierdoor zijn we coronaperiode uiteindelijk goed doorgekomen."Na corona volgde de energiecrisis. Door investeringen in onder meer een warmtepomp, bijkomende wkk-installatie en warmtebuffers kon De Nijs het gasverbruik halveren. Toch betekent minder verbruik niet per se meer winst. “De investeringen zijn duur, sommige systemen hebben een beperkte levensduur. Besparen is relatief.” Drempels voor toekomstgerichte ondernemersHoewel de overheid met starterssteun een stap in de juiste richting zet, ziet Koen ruimte voor meer structurele ondersteuning. Vooral het vergunningstraject noemt hij een rem. “We kregen meerdere bezwaren, zoals over het open waterbassin dat muggen zou aantrekken. Dat hebben we uiteindelijk moeten afdekken met drijvende ballen.” “Overname is bewuste keuze”Volgens AVBS, de Vlaamse sectororganisatie, is het moeilijk te zeggen in hoeverre het verhaal van De Nijs representatief is. “Wat opvalt, is dat jonge overnemers hun beslissing heel bewust maken. Vroeger was het vaak vanzelfsprekend, nu is het een doordachte keuze. Zij die het doen, zijn heel gepassioneerd en zeker van hun stuk. Louis is daar een mooi voorbeeld van”, aldus AVBS-secretaris Miet Poppe.

Weide- en akkervogels op historisch dieptepunt, broedvogels tonen licht herstel of blijven stabiel

2025-05-23T10:32:16+02:00

De vogelpopulatiecijfers, gepubliceerd naar aanleiding van de Dag van de Biodiversiteit, scheppen geen fraai beeld voor de Vlaamse akker- en weidevogels. INBO heeft twaalf soorten akker- en weidevogels (boerenzwaluw, geelgors, gele kwikstaart, grasmus, kievit, kneu, patrijs, ringmus, roodborsttapuit, scholekster, torenvalk, veldleeuwerik) gemonitord. Deze ‘boerenlandvogels’ doen het duidelijk minder goed. Sinds het begin van de broedvogelmonitoring in 2007 is de index met 27 procent afgenomen. De literatuur toont dat de afname voor 2007 ook al groot was. Vooral in de periode 2011-2014 en na 2020 is er een sterke terugval.Populatieherstel nodig tegen 2030De trends van de bosvogels en van de weide- en akkervogels zijn sinds de goedkeuring van de Natuurherstelverordening in 2024 belangrijke beleidsindicatoren geworden. Die verordening bepaalt immers dat de trends tegen 2030 en de daaropvolgende jaren moeten toenemen ten opzichte van 2025.De belangrijkste oorzaken van verminderde populaties bij akkervogels zijn:de toenemende intensivering van de landbouw waarbij vroege maaibeurten gecombineerd worden met een hoog mest- en pesticidegebruik,de afnemende kwaliteit van landbouwbodems,de toenemende extremen in de weersomstandigheden, die bijvoorbeeld broedsels doen mislukken door hevige neerslag en erosie of door verminderd voedselaanbod bij lange periodes van droogte. De soorten van het landbouwgebied fluctueerden in de periode 2007-2012, maar kenden daarna een significante afname. Nadien schommelde de index tot 2021 een beetje, met een nieuwe significante daling van 2022 tot al zeker 2024.Intensieve landbouw, maar ook klimaat speelt een rolVolgens INBO is de afname van landbouwvogels in Vlaanderen al decennialang aan de gang en past het in een veel wijdere, Europese context. INBO schrijft de daling enerzijds toe aan de directe en indirecte effecten van een steeds intensiever wordende landbouw, maar ook wispelturige weersomstandigheden spelen een steeds grotere rol in de populatieafnames “Dit uit zich bijvoorbeeld door het mislukken van broedsels door hevige neerslag (hagel, overstromingen, erosiemateriaal) of doordat bodemongewervelden, zoals wormen, tijdens droge periodes onbereikbaar worden”, duidt INBO. “De effecten van de klimaatverandering worden daarenboven versterkt door de aftakelende kwaliteit van veel landbouwbodems.”Net als de akkervogels zijn de bosvogels de afgelopen jaren afgenomen. De bosvogelindex, gebaseerd op 25 soorten, daalde na een piek in 2012 onafgebroken tot in 2021. Maar anders dan bij de akkervogels, zien we dat de voorbije drie jaar de bosvogelindex zich opnieuw lijkt te herstellen, hetzij licht. De trends verschillen echter van soort tot soort. Zo doen de vogels van naaldbossen het duidelijk minder goed. Niet enkel de kwaliteit van de Vlaamse bossen, maar ook factoren die te maken hebben met de trekroute en de overwinteringsgebieden, beïnvloeden de trends. De trend van 19 ‘generalisten’ - broedvogels van diverse leefgebieden - is al zeven jaar stabiel. Binnen die groep vormen kauw, roodborst en grote bonte specht de sterkste stijgers en merel, zanglijster en huismus de sterkste dalers.De trend van 19 soorten lange-afstand-trekvogels schommelde tot 2014, daalde nadien licht tot in 2018, en vertoont erna weer een schommelend verloop. In 2024 was er een heropleving die INBO voorlopig nog niet kan verklaren.Dramatische comebackDe populatie kustbroedvogels viel van 15.134 broedparen in 2004 terug tot 3.722 koppels. Een dramatische daling, al lijkt deze fors gekeerd. De populaties klommen weer op naar 11.449 broedparen in 2024. Wel is de soortensamenstelling sterk veranderd. “Eind vorige eeuw was de kokmeeuw de overheersende soort”, verklaart INBO. “Nu zien we een meer evenwichtige soortensamenstelling waarbij de visdief en de grote stern, en grote meeuwen (zilvermeeuw, kleine mantelmeeuw) stabielere populaties hebben. Vooral de succesvolle rekolonisatie door de grote stern trok in 2023 en 2024 het aantal broedparen omhoog.”INBO dankt de successen ook aan de beheerinspanningen in diverse kustgebieden, waarbij werd ingezet op de aanleg van halfnatuurlijke broedeilanden. “Robuuste leefomgevingen zoals dit soort eilanden zorgen ervoor dat de koloniebroeders minder makkelijk te bereiken zijn voor natuurlijke predatoren zoals de vos”, meldt INBO.De nieuwe hoogpathogene variant van de vogelgriep heeft in 2022 en 2023 wel voor heel veel slachtoffers gezorgd bij de kustbroedvogels. Dat zal ook de komende jaren nog zichtbaar zijn in de aantallen.

Belgische voedingsindustrie verliest terrein op Europese markt, maar wint buiten EU

2025-05-22T15:49:20+02:00

Dat de rendabiliteit van de Belgische voedingsindustrie onder druk staat en de groei uit het verleden stilaan stagneert, was één van de belangrijkste boodschappen uit het economisch jaarverslag waarin Fevia terugblikt op de economische prestaties van de Belgische voedingsbedrijven in 2024. Maar daarnaast liet de sectorfederatie weten dat ze zich ook zorgen maakt over de verhoudingen in de agrovoedingsketen, nu de retail zich almaar meer verenigt in Europese aankoopallianties. Ze vraagt daarom een laagdrempelig aanspreekpunt waar bedrijven terechtkunnen wanneer zij klachten hebben over de ketenwerking. 52 procent naar directe buurlandenEen laatste opmerkelijke vaststelling in het economisch jaarverslag is dat de export van de Belgische voedingsindustrie naar landen binnen de Europese Unie achteruitgaat. “Onze bedrijven verliezen terrein op de Europese interne markt, maar winnen terrein daarbuiten”, aldus CEO Bart Buysse. Vandaag blijft 73 procent van de Belgische productie binnen de grenzen van de EU, met de ons omringende buurlanden als belangrijkste afzetmarkt: 20,5 procent gaat naar Nederland, 19,3 procent naar Frankrijk en 12,5 procent naar Duitsland.Buiten de Europese Unie gaan de Belgische voedingsproducten vooral naar Groot-Brittannië (9,5%). “Wij stellen vast dat de brexit weinig impact heeft”, legt Buysse uit. “De uitvoer naar het Verenigd Koninkrijk groeit jaar na jaar.” Op de tweede plaats staat de Verenigde Staten dat vooral frieten, drank, chocolade en koekjes afneemt van ons land. Uitspraken doen over de impact van de mogelijke handelsoorlog van president Trump, doet de CEO liever niet. Wel benadrukt hij dat “er meer zal moeten ingezet worden op andere exportmarkten”. De derde plaats van exportmarkten buiten de EU staat op naam van Saoedi-Arabië dat voor het eerst over China wipt. De vijfde, zesde en zevende plaats gaat respectievelijk naar Australië, Canada en Japan. Gold plating en tsunami aan rapporteringsverplichtingenDat de Belgische voedingsindustrie terrein verliest op de interne Europese markt, is volgens Fevia enerzijds een gevolg van de “veel te dikke lasagne aan taksen en de hoge loon- en energiekosten” in ons land die bedrijven onder druk zetten om te kunnen blijven concurreren met de ons omringende landen. Ook op Europees niveau vraagt de sectorfederatie dat het zich wel schaart achter de duurzaamheidsdoelstellingen van Europa, maar dat die objectief en éénduidig moeten zijn, dat de tsunami aan rapporteringsverplichtingen moet vereenvoudigd worden en dat er geen gold plating mag zijn.Dat zowel Europa als België intussen werk lijken te maken van een industriebeleid, juicht Fevia toe. “Voor het eerst hebben we het gevoel dat men op politiek niveau beseft dat er een probleem is. Al tien jaar lang is er nauwelijks aandacht geweest voor industrieel beleid. Nu zien we toch dat het is opgenomen in de regeerakkoorden op federaal en regionaal niveau en dat ook de Europese Unie erop inzet”, stelt Buysse.Maar er is meer nodig, zo meent de voedingsindustrie. “Wij vragen dat Europa de interne markt versterkt. Dat betekent geen gastronationalisme, maar wel een gelijk speelveld. Onze bedrijven moeten hun producten in de hele EU kunnen vermarkten, zonder ze land per land te moeten aanpassen. Op dat vlak moet er meer harmonisering komen op vlak van etikettering en verpakkingen”, klinkt het. Maakt Europa daar werk van, dan is Fevia ervan overtuigd dat het percentage van 73 procent van de Belgische voedingsproducten die nu binnen de EU blijven, kan opgekrikt worden.Meer handelsakkoorden maar met gelijkwaardig beschermingsniveauTegelijk wil de voedingsindustrie ook dat de EU werk maakt van “handelsakkoorden met groeipotentieel”. “Vandaag werkt Europa aan akkoorden met onder de Mercosur-landen, Australië en de Verenigde Arabische Emiraten. Wij zijn daar voorstander van, want deze akkoorden zullen het handelen met deze landen gemakkelijker en goedkoper maken”, vertelt CEO Buysse. Maar hij pleit er wel voor dat daarbij een basisvoorwaarde wordt nageleefd. “Die handelsakkoorden moeten uitgaan van het principe van equivalentie. Ze moeten met andere woorden een gelijkwaardig beschermingsniveau bieden aan mens en milieu als de Europese Unie.”

Regels verpletteren de boer: "Administratie zwaarder dan de oogst"

2025-05-22T18:51:01+02:00

Onderweg naar het gemengde bedrijf van Johan Vanneste (60) in het West-Vlaamse Hooglede doen de tractoren op de droge akkers veel stof opwaaien. Op veel plaatsen wordt er beregend in het industriële groentehart van Europa. Ook het spinazieveld van de 60-jarige groenteteler-vleesveehouder is juist beregend en de planten staan er gezond bij.Behalve boer is Vanneste ook voorzitter van de groentetelercoöperatie Ingro. “Ik was betrokken bij de oprichting en ben nu sinds zes jaar voorzitter”, vertelt hij vanuit de keuken van de gastenwoning waar zijn seizoensarbeiders tijdens de bloemkooloogst verblijven.De boer wordt bijgestaan door Luc De Waele, key accountmanager bij Ingro en één van de vijf voltijdse medewerkers van de coöperatie die recent haar twintig jarige verjaardag vierde. Het verjaardagsfeestje, eind maart, trok zo’n 800 gasten, waaronder veel Ingro-telers, de minister van Landbouw Jo Brouns, en oud-minister Yves Leterme die nauw betrokken was bij de oprichting van de coöperatie. Wat is de impact van de droogte? Vanneste: “Zaadgoed ontkiemt slecht en teelten die richting oogst gaan, hebben veel water nodig. Maar al met al is de schade vooralsnog niet te voorspellen. Veel telers kunnen beregenen, maar degenen in gebieden met oppompverboden, hebben meer problemen. Gelukkig hebben ze in veel gevallen nog wel wat kunnen beregenen na het inzaaien.”De Waele: “De voor ons belangrijkste teelten moeten nog beginnen. Denk aan spruitkool dat nu geplant wordt en bloemkool dat over enkele weken volgt. De grootste problemen doen zich op dit moment voor met spinazie dat geoogst wordt. Dit gewas heeft veel water nodig. Sommige telers zijn genoodzaakt om water per vrachtwagen te laten aanvoeren en dat is zeer duur.” Moeten de fabrieken de telers financieel tegemoet komen als de droogte aanhoudt?De Waele: “Wij kunnen de financiële schade niet op de fabrieken verhalen. Er zijn contracten gesloten waar iedereen zich aan moet houden. In jaren dat er veel regen valt en spinazie met weinig kosten een grote opbrengst had, hebben de fabrieken ook niet minder betaald. Je moet de rentabiliteit van de teelt over enkele jaren bekijken.”Waarom is Ingro opgericht? De Waele: “Ingro is om twee redenen opgericht. Ten eerste omdat je alleen als coöperatie aanspraak kunt maken op Europese GMO-subsidies (fondsen voor de Gemeenschappelijke Marktordening die bedoeld zijn om de groente- en fruitsector te verduurzamen, red.). Ten tweede om de onderhandelingspositie van de telers te versterken. De prijzen werden vroeger één-op-één afgesproken tussen boer en fabriek, een ongelijke strijd. Bij de oprichting waren ook REO Veiling, Boerenbond en ABS betrokken. Deze organisaties zetelen nog steeds in onze raad van bestuur.”Wat was de reactie van de fabrieken? Vanneste: “Deze waren aanvankelijk gekant tegen de oprichting van de coöperatie, omdat ze zo aan onderhandelingskracht inboetten. Het was toenmalig minister-president Yves Leterme die hen uiteindelijk heeft overgehaald. Inmiddels zien de fabrieken ook de meerwaarde van Ingro. Wij zijn een schakel tussen de boeren en de fabriek, maar ook tussen de fabriek en de boeren. Als er zaken spelen in de fabriek, is het ook onze verantwoordelijkheid te communiceren naar de boeren.”Waarover bijvoorbeeld? De Waele: “Twee jaar geleden kon de bloemkool eerder dan voorzien geoogst worden, terwijl de bonen achterop liepen. Hierdoor kwamen de fabrieken in de problemen met hun capaciteit en hebben ze keuzes moeten maken. In dit geval zijn de bonen blijven staan. Wij hebben dit moeten uitleggen aan de telers. Ook moeten wij hen sensibiliseren als er zich kwaliteitsproblemen voordoen bij de aanlevering in de fabriek.” Hoeveel leden hebben jullie en hoe evolueert het ledenaantal?De Waele: “Wij hebben ruim 1.000 leden waarvan 650-700 actieve telers, samen goed voor een omzet van 155 miljoen. Qua omzet hebben we een sterke groei doorgemaakt. In 2005 lag de omzet op 40 miljoen euro. De voorbije jaren is het ledenaantal gezakt, maar het areaal is licht gestegen. Dat heeft alles te maken met schaalvergroting. Oudere telers hebben geen opvolging en hun bedrijven worden opgeslokt door grotere telers.”Vanneste: “Ik ben daar zelf een voorbeeld van. Ik heb zo’n veertig hectare met bonen, spinazie, knolselder en bloemkool. Ik ben nu zestig jaar en heb geen opvolger. Misschien gaat mijn bedrijf straks ook op in een groter bedrijf.”De Waele: “De laatste twee jaar zien we overigens dat het ledenaantal weer toeneemt. Groentetelers zien de voordelen van onze coöperatie.” Wat zijn deze voordelen? De Waele: “Boeren krijgen via Ingro toegang tot subsidies, onderzoeksresultaten over nieuwe teelttechnieken of alternatieve gewasbescherming en een machinepool. Op vier, straks vijf, locaties in West-Vlaanderen kunnen ze machines huren. Verder voeren we natuurlijk de prijsonderhandelingen met de fabriek en bemiddelen we bij problemen tussen boer en fabriek.” Is de positie van de groenteteler verbeterd sinds de oprichting van Ingro?De Waele: “De boer is een stuk zelfverzekerder geworden in zijn relatie met de fabriek, maar dat heeft ook met een veranderende mentaliteit te maken. Namen boeren vroeger uit angst voor de fabrieken nog genoegen met te lage marges of zelfs negatieve marges, dan is dat nu niet meer het geval. Groentetelers zijn ondernemers geworden en maken op voorhand de rekening.”De aardappelsector zag dit jaar dat er contracten eenzijdig verbroken werden. Is dat in de groenteteelt ook al gebeurd?Vanneste: “Nee. Enkele jaren geleden heeft de fabriek wel de planning aangepast wegens corona. Maar zij hebben de telers toen wel een alternatieve teelt aangeboden. Bij mislukte oogsten door slecht zaai- of plantgoed, wordt tegenwoordig het productieverlies vergoed. Ook dat is een grote verbetering die de aardappelteelt nog niet heeft doorgemaakt. Daar wordt nog steeds alleen het plantgoed vergoed.” Hoe verlopen de prijsonderhandelingen? De Waele: “In december voeren wij met een team van vijf man onderhandelingen met de fabrieken. Die hebben steeds meer oor voor de uitdagingen van de boeren en beseffen dat we elkaar nodig hebben.”“Sinds corona zijn de kosten enorm gestegen. We hebben voor alle gewassen een realistische prijsverhoging kunnen afdwingen. Dit nadat de prijzen ervoor vele jaren onveranderd waren. Zie het als een soort van inhaalbeweging die broodnodig was. Zonder dat was de teelt van bepaalde groenten, zoals spruitkool, gewoon gestopt.” Wat zijn de grootste uitdagingen? Vanneste: “De verandering van het klimaat is een grote uitdaging voor ons. We zullen hier als telers een antwoord op moeten vinden. Een andere probleem is het verdwijnen van steeds meer gewasbeschermingsmiddelen. Het voortbestaan van een aantal teelten staat hierdoor onder druk. Zo verschuift de bonenteelt naar Frankrijk omdat het onkruidbestrijdingsmiddel Basagran sinds vorig jaar nog maar in een beperkt aantal gebieden mag gebruikt worden. Ook in de spinazieteelt staan een aantal gewasbeschermingsmiddelen op de wip waardoor de teelt op termijn zeer moeilijk wordt.” Wat zijn nog meer uitdagingen? Vanneste: “De constante veranderingen in regelgeving, het digitaal rapporteren via apps – het is een dagtaak. De regelitis drukt enorm op het werk van de teler waardoor de groenteteelt mentaal zwaarder is dan het fysieke werk. Boeren moeten tegenwoordig alles kunnen: landbouw, administratie én IT. Mijn handen zijn te groot voor dat kleine scherm. Als ik één letter typ, verschijnen er drie.” Hoe kunnen de boeren zich wapenen tegen de droogte?Vanneste: “Het probleem is niet dat er te weinig water valt in Vlaanderen, het probleem is de captatie ervan. Grote waterbuffers zijn noodzakelijk, bijvoorbeeld in de Handzamevallei. Ook de aanleg van individuele waterbassins wordt te vaak geblokkeerd door vergunningstrajecten. Amper één op de vijf krijgt een goedkeuring.”“Door meer water op de slaan in grote buffers hoeven er ook niet zo vroeg oppompverboden ingesteld te worden. De telers ondervinden wel hinder van de waterlopen als hun akkers bijvoorbeeld onderstromen zoals in de winter van 2023, maar de voordelen van de waterlopen hebben ze niet. Als het droog wordt en boeren willen beregenen, dan vaardigt de overheid een verbod uit.”De Waele: “Daarnaast kan er met teelttechnieken en grondbeheer ingespeeld worden op drogere omstandigheden. Bij een goede bodemstructuur wordt het water veel langer opgehouden door de grond en blijft beschikbaar voor de planten. Wat dat betreft is het systeem van seizoenspacht niet ideaal. Wisselende boeren maken van het land gebruik en de verbetering van de bodemkwaliteit is niet prioritair.”Hoe ziet u de toekomst van de groententeelt in West-Vlaanderen? De Waele: “In West-Vlaanderen wordt een derde van de mondiale industriegroenten geteeld. Het klimaat is ideaal en de kennis is aanwezig. Vooral de arbeidsintensieve teelten zoals spruiten, bloemkool, prei en courgette hebben een grote economische meerwaarde voor de Belgische economie. Wij moeten er samen met de industrie alles aan doen om de teelt in Vlaanderen te houden.”

Voedingsketen: prijzen stabiliseren, marges krabbelen recht

2025-05-22T15:46:23+02:00

De studie werpt licht op het prijs- en margespeelveld binnen de Belgische voedingsketen, en kadert in de bredere werking van de taskforce agrovoeding, die streeft naar meer transparantie.Inflatie vertraagt, maar België hinkt achterop voor vlees en groentenDe inflatie voor voedingsmiddelen in België daalde in 2024 naar 1,9 procent voor bewerkte voeding en 2,6 procent voor niet-bewerkte voeding. Daarmee ligt het inflatiecijfer opnieuw op een beheersbaar niveau, na een periode van forse prijsstijgingen. Toch blijft België duurder uit voor vlees en groenten dan buurlanden."Voor vlees en groenten zien we een soort inhaalbeweging. In de voorbije jaren gingen de prijzen hier minder snel omhoog dan in de rest van Europa", verklaart het Prijzenobservatorium.Landbouw beleeft topjaar, maar verschillen blijven grootDe Belgische landbouw beleefde in 2023 het beste jaar sinds het begin van de metingen in 2004. De netto-inkomsten bereikten volgens raming een record, vooral dankzij lagere kosten voor meststoffen en voeders. De rendabiliteit – het percentage van inkomsten ten opzichte van de productiewaarde – steeg naar 30,7 procent.Achter deze globale cijfers schuilen echter grote verschillen per regio en sector. Zo steeg de rendabiliteit in Vlaanderen tot 35,7 procent, terwijl Wallonië bleef steken op 21,8 procent."In Vlaanderen profiteerden varkens- en pluimveehouders het sterkst van de dalende kosten en stijgende productieprijzen. In Wallonië bleven de productiekosten iets hoger, waardoor de winst minder snel steeg", aldus de studie. Varkens en pluimvee leveren piekmarges, melk en fruit blijven kwetsbaarDe grootste uitschieters in 2023 waren de zogenaamde ‘hokdierenbedrijven’ – landbouwbedrijven die varkens en gevogelte houden. Door dalende voederprijzen en stijgende vleesprijzen bereikten ze recordniveaus qua rendabiliteit.Voor melkveebedrijven viel het plaatje minder gunstig uit. Na een topjaar in 2022 zakte de melkprijs terug tot het niveau van 2021, terwijl de kosten amper daalden. Fruittelers boekten na jaren van daling opnieuw beterschap dankzij hogere productievolumes en lagere kosten, al blijft de sector uiterst gevoelig voor prijsschommelingen. In Vlaanderen profiteerden varkens- en pluimveehouders het sterkst van de dalende kosten en stijgende productieprijzen Beter rendement voor voedingsindustrie, vleesverwerking blijft zwakke schakelOok de voedingsindustrie zag in 2023 de marges verbeteren in de meeste sectoren, met sterke stijgingen in de aardappelverwerking en suikerproductie. Voor bedrijven die vooral exporteren, viel de winst zelfs opvallend hoger uit dan voor spelers op de binnenlandse markt. De vleessector blijft een zorgenkind. "De marge in de vleesverwerking blijft relatief laag", stelt het Prijzenobservatorium vast.Voor 2024 verwacht men lichte verbeteringen in sectoren zoals chocolade, meel en vleeswaren. In de zuivel- en broodsector zouden de marges daarentegen opnieuw onder druk staan.Retail: slechte prestatie verbergt licht herstelIn de distributiesector blijft het beeld gemengd. Eén grote speler presteerde in 2023 opvallend zwak, wat het sectorgemiddelde negatief beïnvloedt. Zonder die speler zou de nettomarge van grote bedrijven licht gestegen zijn ten opzichte van 2022, maar wel nog altijd onder het niveau van 2018-2021.Kleine en middelgrote winkels zagen hun marges wel verbeteren, al leed bijna een kwart van alle retailbedrijven verlies. "Bij 23,8 procent van de ondernemingen in de retail was er in 2023 sprake van een operationeel verlies. Dat toont aan hoe hard deze schakel in de voedingsketen onder druk staat", aldus de FOD Economie.Monitoring blijft nodigDe cijfers voor 2024 zijn grotendeels gebaseerd op ramingen op basis van prijsindexen en modellen. De FOD Economie benadrukt dat definitieve boekhoudkundige cijfers nog moeten volgen."Het blijft belangrijk om de evolutie van prijzen en marges in de volledige voedingsketen nauwgezet te blijven volgen", klinkt het bij het Prijzenobservatorium. "Alleen zo kunnen we de markt transparanter maken en gericht ingrijpen waar nodig."Raadpleeg het volledige rapport op de website van de FOD Economie.

Uitstoot van verzurende stoffen zoals stikstof daalt verder

2025-05-22T18:39:15+02:00

‘Potentieel verzurende emissie’ is de som van de uitstoot van drie verzurende stoffen: zwaveldioxide (SO2), stikstofoxiden (NOx) en ammoniak (NH3). Die som wordt uitgedrukt in zuurequivalenten, waarbij het zuurvormende vermogen van elke stof in rekening wordt gebracht.De uitstoot van stikstofoxiden en ammoniak daalden tussen 2005 en 2023 met respectievelijk 58 procent en 19 procent. In diezelfde periode zagen we ook een aanzienlijke daling van de zwaveldioxide-emissies, met -85 procent.Landbouw stoot kwart minder ammoniak uitDe landbouw, en met name de uitstoot van ammoniak, noteerde een afname met een kwart (-24%) tussen 2005 en 2023. Het relatieve aandeel van de landbouwsector in de totale uitstoot van ammoniak blijft wel nagenoeg gelijk (± 95%) sinds 2005.De uitstoot door de landbouw daalde licht tot 2008, voornamelijk door de daling van de veestapel, de verhoogde voederefficiëntie, de emissiearme aanwending van dierlijke mest en de bouw van emissiearme stallen. Het effect van de emissiereducerende maatregelen werd echter deels gecompenseerd door een aanzienlijke toename van het pluimvee. De daling van de uitstoot t.o.v. 2005 bleef dus vele jaren eerder beperkt. Afname varkensstapel grootste factorDe daling van de ammoniakuitstoot in 2022 en 2023 is voornamelijk toe te schrijven aan een forse krimp in het aantal varkens. De ammoniakuitstoot door het gebruik van kunstmest is onderhevig aan schommelingen door het variërende kunstmestgebruik. De ammoniakuitstoot door mestverwerking stijgt tot en met 2018 als gevolg van een steeds toenemende hoeveelheid verwerkte mest, maar is anderzijds ook sterk afhankelijk van de gehanteerde verwerkingstechniek.De landbouw bleef in 2023 wel de belangrijkste bron van potentieel verzurende emissie (49%), gevolgd door transport (27%), industrie (14%) en energie (7%). De grootste afname tussen 2005 en 2023 was er in de energiesector (-85%). Ook de industriesector kende een grote daling (-59%). Beide sectoren stoten vooral stikstofoxiden en zwaveldioxide uit en de afname was vooral een gevolg van emissiereducerende maatregelen. Uitstoot broeikasgas daaltDe uitstoot van broeikasgassen in Vlaanderen is in 2023 gedaald, tot het laagste punt van deze eeuw. In 2023 werden in Vlaanderen 65,4 megaton CO2-equivalenten broeikasgassen uitgestoten, 3,5 Mton minder dan het jaar voordien. CO2 is goed voor 87 procent van de totale uitstoot. Ten opzichte van 2005 lag de uitstoot in 2023 29 procent lager.Na een graduele afname tussen 2005 en 2014 bleef een verdere daling van de broeikasgasuitstoot uit, tot de sterke daling in 2020 door de coronapandemie, aangevuld met een zachte winter. Het jaar 2023 kende een verdere daling van de emissies, voornamelijk als gevolg van een verdere daling van de Europese emissiehandel in combinatie met zachte wintermaanden.De uitstoot van CO2 (koolstofdioxide) daalde met 28 procent tussen 2005 en 2023, N2O (lachgas) met 49 procent en CH4 (methaan) met 14 procent. De uitstoot van F-gassen (fluorhoudende broeikasgassen) lag 37 procent onder het niveau van 2005, voornamelijk door reductie-inspanningen in de chemische industrie. Na lang stijgen, nu een daling in broeikasgasuitstoot landbouwNa een daling sinds 1990, met de laagste uitstoot in 2008, neemt de uitstoot van de landbouw weer toe, met uitzondering van de laatste twee gemeten jaren (2022 en 2023). De belangrijkste oorzaken van de lagere uitstoot in 2022 t.o.v. 2021 zijn een afname van het energiegebruik in de glastuinbouw door de energiecrisis, in combinatie met de zachte wintermaanden en de daling van het aantal varkens. In 2023 zette de daling van de varkensstapel zich verder.Volgens VMM heeft de omvang van de veestapel een belangrijk effect op de emissiebijdrage uit de veeteelt. Zo daalt de uitstoot van de varkenssector sinds 2014 (-22 % in 2023 t.o.v. 2013) door een afname van het aantal dieren. De uitstoot van de pluimveesector stijgt dan weer sinds 2009 (+43 % in 2023 t.o.v. 2008) door de aangroei van de pluimveestapel. Al dient vermeld dat het aandeel van deze laatste in de uitstoot eerder beperkt is. De rundveestapel, met een aanzienlijk aandeel in de uitstoot, bleef in diezelfde periode heel wat stabieler.In de Europese Unie moeten de ETS-broeikasgasemissies tegen 2030 62 procent lager liggen dan in 2005.

Inagro legt toekomstkoers vast

2025-05-22T18:34:05+02:00

Vanuit het West-Vlaamse Roeselare helpt Inagro mee de toekomst van de land- en tuinbouwsector vorm te geven. Als onderzoeks- en adviescentrum ondersteunt het onder meer landbouwers bij de vele veranderingen en uitdagingen in de sector. En die zijn niet min, benadrukt Inagro: “Klimaatverandering, druk op de rendabiliteit, schaarste aan arbeidskrachten, strengere regelgeving en snel evoluerende technologieën dwingen ondernemers voortdurend tot bijsturing.” “Als partner van de sector willen we landbouwers en alle betrokkenen helpen om samen de juiste keuzes te maken”, duidt Bart Naeyaert, voorzitter van Inagro en West-Vlaams gedeputeerde voor Landbouw. “Dat vraagt visie, maar ook actie. De voorbije maanden hebben we daar hard aan gewerkt, gericht op de te leggen accenten in de komende legislatuur.” Multidisciplinaire aanpak op maat Na gesprekken met heel wat stakeholders, van landbouwers tot beleidsmakers en eigen medewerkers trok Inagro twee duidelijke conclusies over zijn koers voor de toekomst. Zo werd duidelijk dat de bestaande missie nog steeds overeind blijft: innovatie en advies op maat van de praktijk blijven de kern. Tegelijk werd duidelijk dat de uitdagingen in de sector steeds meer vragen om een samenhangende, multidisciplinaire aanpak. “Daar kiezen we ook bewust voor”, klinkt het. “We bekijken de teelt niet op zich, maar in samenhang met wat ervoor en erna komt, op het perceel zelf, maar ook in de keten. Alleen zo kunnen we landbouw in al zijn complexiteit begrijpen en ondersteunen, en kan transitie duurzaam vorm krijgen.” Van conclusie naar concrete actie In zijn toekomstplan schuift Inagro enkele concrete actiepunten naar voren. Het wil landbouwers beter en breder ondersteunen bij de vele veranderingen in de sector, door zijn sterkte als multidisciplinair expertisecentrum ten volle in te zetten. Samenwerking lijkt ook een centraal uitgangspunt te worden. Door nauwer samen te werken met ketenpartners en beleidsmakers wil Inagro voortaan innovatie en onderbouwde kennis sneller op het veld krijgen. “Dat we deel uitmaken van het sterke West-Vlaamse ecosysteem rond agrovoeding, zien we daarbij als een extra troef”, klinkt het. Tegelijk zal er in de toekomst ook extra aandacht komen voor de valorisatie van technologie, datagedreven werken en natuurgebaseerde oplossingen binnen duurzame productiesystemen.

Nieuwe rekentool helpt melkveehouders complexe bedrijfseconomische keuzes maken

2025-05-22T18:33:34+02:00

De lijst aan bedrijfskeuzes die een melkveehouder kan of moet maken om een toekomstbestendig bedrijf te hebben, is eindeloos. Moeten we aan schaalvergroting doen of eerder krimpen? Welke impact zal een investering zoals een melkrobot of -installatie hebben, moet de opfok van jongvee uitbesteed worden of wordt beter een nieuw een personeelslid aangeworven? Wat zijn de economische gevolgen als er een verandering van rantsoen komt, welke gewassen kunnen er extra geteeld worden?“Het is essentieel om op een objectieve en bedrijfsspecifieke manier zicht te krijgen op de economische gevolgen van deze keuzes”, aldus ILVO. “De Routeplanner Melkvee zorgt net voor deze economische onderbouwing. De tool simuleert en vergelijkt allerlei uiteenlopende scenario’s op maat van het bedrijf zelf.” Op deze manier krijgt een melkveehouder extra handvaten om weloverwogen conclusies te trekken waarom een idee al dan niet interessant is.Op maat en actueelDe sterkte van de tool bestaat erin dat de interacties tussen de verschillende bedrijfsprocessen zoals ruwvoederproductie, arbeid en mestafzet in de resultaten worden meegenomen. Daarnaast wordt ook rekening gehouden met de veranderende marktomstandigheden en huidige wetgeving. Zo brengt de tool onder meer de impact van de maatregelen van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) in kaart, op niveau van de boerderij.De tool is het resultaat van een VLAIO-LA-traject, met drie onderzoeksinstellingen ILVO, De Hooibeekhoeve, Inagro en landbouworganisatie Boerenbond aan de wieg. Elke Vlaamse melkveehouder kan er voortaan gratis mee aan de slag, maar het vergt wel wat knowhow. “Er werden reeds enkele opleidingen gegeven voor landbouwadviseurs en banken”, duidt ILVO. “We zijn ook aan het kijken om deze eventueel te laten doorgaan voor melkveehouders zelf.”Melkveehouders die advies willen op basis van de tool kunnen ook aankloppen bij adviesbureau. Als de ondersteuning door een erkend adviesbureau wordt gedaan, kunnen landbouwers een korting krijgen via hun Kennisportefeuille.Routeplanner varkens en pluimvee?Tot nu is de Routeplanner er enkel voor melkveehouders. Economische keuzes maken beperkt zich echter niet enkel tot melkveebedrijven. Krijgt de routeplanner nog een uitbreiding voor andere veehouderijtakken? “Dit willen we zeer graag”, aldus ILVO. “Maar daarvoor hebben we financiering nodig. We hebben hiervoor al twee keer een project ingediend bij VLAIO, voorlopig zonder succes. Maar we geven niet op.”

Inagro onderzoekt AI op maat van de landbouwer

2025-05-23T10:54:18+02:00

“We zijn geen softwareontwikkelaars of datacentrum”, vertelt Eva Ampe, onderzoeksleider precisielandbouw bij Inagro. “Maar we merken dat AI steeds vaker opduikt in bij machines en modellen die landbouwers gebruiken. Onze rol? Die technologie in de praktijk brengen, aftoetsen aan lokale omstandigheden en zorgen dat ze écht werkt op het veld.” AI op het veld Concreet betekent dat: testen, implementeren, finetunen en feedback geven. “Bijvoorbeeld in het project AgRoboConnect”, legt Ampe uit. “Daar werken we samen met Europese partners aan autonome onkruidbestrijding. Of in project Dropspot, waar we spotspraying demonstreren op percelen in de Westhoek. AI helpt hier autonoom mechanisch te wieden of om enkel te spuiten waar nodig, wat middelen bespaart én milieuwinst oplevert.” Denk bijvoorbeeld aan Ecorobotix, Odd.Bot of Croptic – systemen of diensten die al bij heel wat landbouwers ingezet worden. Toch blijft het zoeken naar de juiste toepassing, dosering en timing. AI moet je samen met landbouwers en bedrijven ontwikkelen. We zijn geen eiland Ook in de serreteelt leeft AI. “Via het project DigiKas zetten we AI in voor klimaatoptimalisatie”, vertelt Maarten Ameye, onderzoeksleider tuinbouw. “Sensoren verzamelen continu data over temperatuur, luchtvochtigheid, licht én over de plant zelf. Dat laatste is uniek: we meten niet alleen de omgeving, maar ook hoe het gewas erop reageert. AI-modellen helpen vervolgens om efficiënter te verwarmen of te verluchten. Dat is winst voor het gewas én voor de energiefactuur.”Niet alles is even plug-and-playAI biedt veel kansen, maar brengt ook uitdagingen. “Het is niet omdat een algoritme werkt op een proefveld in Californië, dat het ook werkt op een Vlaamse zandleembodem of een veld vol keien”, zegt Ampe. “Planten zien er anders uit bij ander licht, andere bodem, ander weer. AI-modellen moeten dus vaak lokaal getraind én onderhouden worden.”Data is daarbij essentieel – en net dat is vaak een knelpunt. “Je hebt massa’s kwaliteitsvolle data nodig”, vult Ameye aan. “Beelden met de juiste resolutie, complete tijdsreeksen, goede annotatie... En dan nog: zelfs als een model werkt bij opstart, moet het nadien onderhouden worden. Klimaatverandering, nieuwe rassen of teelttechnieken kunnen ervoor zorgen dat het model minder accuraat wordt. En wie staat er in voor deze updates als het bedrijf achter die technologie failliet gaat?”Bovendien moet AI bruikbaar zijn voor de landbouwer. “Een grafiek met twintig lijnen is leuk voor de ontwikkelaar, maar de landbouwer wil weten: wat moet ik morgen doen? Gebruiksgemak is key”, zegt Ampe. Samenwerken én kritisch blijven Inagro zoekt actief de samenwerking op met bedrijven, onderzoeksinstellingen en landbouwers. “AI moet je samen ontwikkelen. We zijn geen eiland”, zegt Ameye. In projecten als Smart Farming & Food Processing werken we samen met partners in Vlaanderen en Nederland. We willen technologie niet blind invoeren, maar aftoetsen aan de praktijk.Toch pleiten beide onderzoekers voor een kritische blik. “AI is geen automatisch wondermiddel”, zegt Ampe. “Het vraagt niet alleen veel data en kennis, maar ook veel rekenkracht, en dat betekent een hoog energieverbruik. Soms zijn klassieke modellen of menselijke expertise even krachtig. We willen de hype waar nodig doorprikken en realistische verwachtingen scheppen.” AI is een hulpmiddel, geen vervanging. Gezond boerenverstand, kennis en ervaring blijven essentieel AI in Inagro’s toekomstplanIn het recent gelanceerde toekomstplan positioneert Inagro zich als kennispartner voor de landbouwsector, waarbij het strategisch toegepaste AI wil verankeren in zijn werking. "Onze sterkte zit in onze praktijkgerichtheid en connectie met het veld", zegt Ampe. “We willen landbouwers helpen om doordachte keuzes te maken: waar is AI nuttig, waar niet, en hoe maak je het rendabel?” Om technologieën echt bruikbaar te maken, zet Inagro in op proefopstellingen op het veld en in de serre en op opleiding voor landbouwers en hun adviseurs.“Een AI-model is niet af na twee jaar. Het moet mee evolueren met nieuwe teelten, technieken en klimaatomstandigheden”, vult Ameye aan. Hij benadrukt ook het belang van langlopende demonstratieprojecten. Daarnaast moeten beleidsmakers zorgen voor duidelijke datakaders en de ondersteuning van duurzame initiatieven. “Data is vandaag nog vaak gefragmenteerd en moeilijk toegankelijk”, voegt Ampe toe. “Gelukkig zijn er initiatieven zoals DjustConnect die werken aan dataspaces, zodat gegevens veilig en efficiënt gedeeld kunnen worden. AI helpt, net zoals de bestaande modellen, om processen te verbeteren – denk aan klimaatsturing, irrigatie, IPM of het reduceren van gewasbescherming. Die agronomische kennis verdwijnt niet, we combineren ze met wat AI ons bijleert”, zegt Ampe.“En bij al die technologische vooruitgang blijft de landbouwer centraal staan”, besluit Eva. “AI is een hulpmiddel, geen vervanging. Gezond boerenverstand, kennis en ervaring blijven essentieel. Onze taak is om technologie daar op af te stemmen.”

Natuurpunt waarschuwt dat droogte blijvende impact heeft, ook als het opnieuw gaat regenen

2025-05-22T18:47:54+02:00

De droogte zet planten onder stress, waardoor ze in overlevingsmodus gaan, minder voedingsstoffen opnemen en hun groei stilvalt. Ook processen zoals nectarproductie raken verstoord. Volgens Natuurpunt is dat nu al zichtbaar in onze natuur: veelvoorkomende soorten zoals rode klaver en smalle weegbree laten hun bladeren hangen en zien er schraler uit dan normaal.Die effecten kunnen ook permanent zijn: uit Nederlands onderzoek door de Wageningen Universiteit blijkt dat het aantal plantensoorten in natuurgebieden na de extreme zomers van 2018 en 2019 met 20 procent is gedaald. Natte heide bleek het vaakst de intense droogte niet te overleven. Grassige planten zoals kropaar zijn dan weer beter bestand tegen de droogte.Ook bodemleven ziet afOnder de grond zijn de gevolgen minder zichtbaar, maar volgens het Nederlandse onderzoek blijven schimmels en bacteriën in de bodem verstoord, zelfs nadat de vochtigheid is hersteld en het opnieuw heeft geregend. Dat wijst op een blijvende aantasting van de bodemgezondheid.Al heeft droogte ook beperkte positieve effecten voor planten: ziekteverwekkers overleven het vaak ook niet, terwijl net goedaardige schimmels erop vooruitgaan. Door een ingenieuze wisselwerking met bepaalde schimmels kunnen planten in droge periodes toch nog aan extra water geraken. Een matige droogte zou zo een positief effect op planten kunnen hebben.Natuurpunt wijst er tot slot op dat droogte ook de koolstofopslag in de bodem kan aantasten: door het extreme weer kunnen planten minder CO2 opslaan. De aanhoudende droogte van dit voorjaar zal hoe dan ook een blijvend effect hebben, klinkt het.

Ervaring meets energie: Honderd jonge diervoederprofessionals zoeken inspiratie bij voorgangers

2025-05-23T10:57:52+02:00

Het congres bracht jonge mensen uit de sector samen rond een actueel en strategisch vraagstuk: hoe kunnen verschillende generaties – elk met hun unieke kennis en competenties – beter samenwerken om de toekomst van de diervoedersector vorm te geven?Elke generatie heeft zijn sterktes, en dat is van tel om de uitdagingen binnen de diervoedersector het hoofd te bieden. Denk maar aan digitalisering, duurzaamheid en kennisoverdracht. Jongere generaties brengen nieuwe inzichten, technologische vaardigheden en energie, terwijl ervaren collega’s uitblinken in expertise, historisch perspectief en leiderschap.Jong en oud samen aan de leidingDat bleek duidelijk uit de lezing van prof. Kim De Meulenaere (Universiteit Antwerpen). “Leeftijdsdiversificatie op de werkvloer zorgt voor nieuwe synergiën”, stelde ze. “Het kan zelfs erg verrijkend zijn als er kenniswisseling is langs beide zijden.” Aanvullend werden praktijkvoorbeelden gepresenteerd van bedrijven die bewust inzetten op samenwerking tussen generaties, bijvoorbeeld via mentorships, gemengde teams en gedeeld leiderschap.De deelnemers gingen vervolgens in gesprek over onderlinge verwachtingen, verschillende werkstijlen en gedeelde ambities. Het interactieve karakter van het congres zorgde voor open dialoog en wederzijds begrip. Jongeren gaven aan zich sterker verbonden te voelen met hun organisatie wanneer er ruimte is voor hun stem en ideeën, in wisselwerking met ervaren collega’s.De kracht van mentorships“Het Jongerencongres bewijst dat generatieverschillen ook verbindend kunnen werken. Door kennis en perspectieven te delen, versterken we de innovatiekracht en duurzaamheid van onze sector. Wetenschappelijk onderzoek, zoals toegelicht door professor. De Meulenaere, toont bovendien aan dat mentorships een bijzonder doeltreffende strategie zijn om samenwerking tussen generaties succesvol vorm te geven”, besluit Fleur Aarsse, voorzitter van de Young Feed Professionals.

Voorlopig geen nieuwe droogtemaatregelen, regen geeft komende dagen wat zuurstof

2025-05-23T12:36:31+02:00

De droogtecommissie kwam vrijdagochtend opnieuw samen om de huidige droogtesituatie te bespreken. Momenteel zitten we nog steeds in code geel, dat is onveranderd. "De situatie wordt nauwlettend in de gaten gehouden", zegt Katrien Smet van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). "De komende dagen wordt er opnieuw wat neerslag voorspeld, wat de nodige zuurstof biedt. Dat gaat de situatie niet structureel verbeteren, het blijft droog." Momenteel zijn verdere verboden of maatregelen nog niet aan de orde.Bij de commissie waren onder andere de provinciegouverneurs, de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG), afgevaardigden van minister van Landbouw Jo Brouns (cd&v) en minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA), vertegenwoordigers uit de drinkwatersector, de VMM en de Vlaamse Waterweg (DVW) aanwezig. Ook meteoroloog van het KMI David Dehenauw was aanwezig als expert.Donderdag werd er al sensibiliseringsmateriaal gecommuniceerd naar de provincies en gemeenten door de VMM. "Het is sowieso nooit verantwoord om water te verspillen", zegt Smet nog. "Het hele jaar door moet er eigenlijk spaarzaam met water omgegaan worden. Daarom willen we nog sterker inzetten op sensibilisering van de burger via de gemeenten en provincies."

Daar komt de hybride melk: Deels plantaardig, deels van de koe

2025-05-23T14:51:43+02:00

De opkomst van de hybrideburger is zuivelbedrijven Planet Dairy en Farm Dairy duidelijk niet ontgaan. Bij hybrideburgers wordt gehakt gemixt met plantaardige eiwitten tot een flexitarisch geheel. De hybridemelk volgt hetzelfde principe, door “de smaak en voedingswaarde van traditionele zuivel te combineren met de duurzaamheid van plantaardige alternatieven”, aldus Planet Dairy en Farm Dairy in een persbericht. Een keuze waarbij “smaak en duurzaamheid hand in hand gaan.” De drinkmelk is verkrijgbaar in magere, halfvolle en volle varianten, met een reductie van minimaal 20 procent in CO2-uitstoot. Bij de volle melk gaat het om dertig procent, zo stelt het bedrijf. De dierlijke melk in het product zou eveneens geproduceerd zijn op duurzame wijze."We richten ons op de zuivelliefhebbers bewust van milieu-impact"Plantaardige melkalternatieveen zoals soja- of amandelmelk bestaan al sinds vorige eeuw, maar hun marktaandeel is met negen procent beperkt. De ontwikkelaars van ‘hybridemelk’ hopen met de net-niet-overtuigde vegetariërs een groter segment aan te snijden.Het product wordt gepromoot als zijnde even lekker als echte melk, en aan een vergelijkbare prijs. “Na het succes en de lessen van onze gemengde kaasproducten in Scandinavië, pakken we nu de grootste zuivelcategorie - melk - aan. We richten ons op zuivelliefhebbers die zich bewust zijn van de impact van traditionele zuivel op het milieu”, zegt Jakob Skovgaard, medeoprichter en CEO van PlanetDairy. “Door een verkoopprijs en smaak te bieden die vergelijkbaar is met die van traditionele zuivel, denken we een bredere consumentenbasis te kunnen bereiken.”Arend Bouwer, Managing Director van Farm Dairy, verwacht dat dit assortiment “de standaard zal worden voor de ‘flexitarische’ groep consumenten. En ons doel is om het lekkere mainstream alternatief te worden. We hebben er alle vertrouwen in dat dit snel de standaard in de categorie zal worden. Onze beide bedrijven werken momenteel aan de volgende stappen in zuivel-plant blends zoals yoghurts en zoete desserts, waarmee we onze toewijding aan smaak en duurzaamheid verder uitbreiden.”De melkdrank werd vorige week gelanceerd op de jaarlijkse World of Private Label International Trade Show van PLMA in Amsterdam.

Mutualiteiten en natuurorganisaties vragen Vandenbroucke te strijden tegen pesticiden

2025-05-24T09:24:13+02:00

Dryade, PAN Europe, de Landsbond der Christelijke Mutualiteiten, de Landsbond van de Onafhankelijke Ziekenfondsen, Kom op tegen Kanker, KickCancer, Vlaamse Parkinson Liga, SSMG Cellule Environnement, Nature et Progrès Belgique, Natuurpunt, Natagora, Bond Beter Leefmilieu, Velt, Vogelbescherming Vlaanderen, de West-Vlaamse Milieufederatie, Canopea, Pomona en Broederlijk Delen vragen minister Vandenbroucke om zijn medebeslissingsrecht rond pesticiden op te nemen. De organisaties wijzen erop dat de minister dit recht heeft, maar stellen dat hij het vorige regeerperiode niet heeft toegepast door een afspraak met federaal minister van Landbouw David Clarinval (MR).Volgens de organisaties moet het gebruik van pesticiden dringend worden teruggesnoerd. “Pesticiden worden overal aangetroffen: in bodem, vegetatie, water, lucht, natuurgebieden, op speelplaatsen, en in onze huizen en slaapkamers. Hun impact reikt dus nog véél verder dan waar ze worden toegepast”, stellen de organisaties in een open brief. Ze wijzen erop dat blootstelling aan pesticiden in verband wordt gebracht met een brede waaier aan aandoeningen, waaronder types kanker en neurodegeneratieve aandoeningen. "Het aantal Parkinsonpatiënten steeg de laatste jaren aanzienlijk - experten spreken over een Parkinsonpandemie, en een verband met pesticiden. Pesticiden zijn ook één van de belangrijkste bronnen van hormoonverstoorders: het merendeel van de gezondheidskosten gelinkt aan hormoonverstoorders is naar schatting het gevolg van blootstelling aan pesticiden, wordt vermeld in het Nationaal Actieplan voor Hormoonverstoorders (NAPED). Pesticiden ondermijnen onze gezondheid ook door hun enorm destructieve impact op biodiversiteit, water- en bodemkwaliteit: gezonde ecosystemen zijn de essentiële basis voor onze fysieke en mentale gezondheid en ons welzijn.” We betalen de prijs voor zogenoemde gewasbescherming in de vorm van acute en chronische ziekten De mutualiteiten nemen samen met de natuurorganisaties de handschoen op tegen bestrijdingsmiddelen die de gezondheid schaden. “Niet alleen leefstijl, biologische factoren en de kwaliteit van onze gezondheidszorg hebben een impact op onze gezondheid, ook de omgeving waarin we leven, speelt een belangrijke rol voor de gezondheid en de levenskwaliteit die we ervaren”, zegt Luc Van Gorp, voorzitter van het CM Gezondheidsfonds. “Om die omgeving gezonder te maken, moeten we alle mogelijke stappen nemen om het gebruik van pesticiden terug te dringen, liever vandaag dan morgen.”“We betalen de prijs voor zogenoemde gewasbescherming in de vorm van acute en chronische ziekten”, zegt Noah Janssen van Natuurpunt. Wanneer valt de minister zijn frank?”Belplant reageert: “We betreuren de sfeerschepping”Sectorfederatie voor gewasbeschermingsmiddelen Belplant is niet opgezet met deze oproep. “We betreuren dat er sfeerschepping is, en dat desinformatie rond gewasbescherming worden overgenomen door onder andere de mutualiteiten”, zegt Sigrid Maebe van Belplant. “Stellingen worden niet juist gekaderd. Zo is gezondheid een zeer belangrijk evaluatieaspect in de toelatingsdossiers van een gewasbeschermingsmiddel. Vijftig procent van de studies draait rond gezondheidsaspecten. Verder is hormoonverstoring één van de criteria om stoffen uit te sluiten voor toelating."Maebe wijst er ook op dat 'pesticiden' een verzamelnaam is, die bijvoorbeeld ook ontsmettingsmiddelen voor handhygiëne omvat. “Wij willen graag het debat aangaan om het belang van de sector en het correcte gebruik van gewasbeschermingsmiddelen toe te lichten. We staan altijd open voor overleg met de mutualiteiten”, aldus Maebe.ABS: "Trumpiaans angst zaaien"Landbouworganisatie ABS stoort zich eveneens aan de toon in de open brief. "Het is een trieste zaak dat serieuze organisaties menen te moeten meesurfen op een negatief sentiment dat gecreëerd wordt op basis van anekdotisch bewijs door een organisatie wiens enige verdienste onnodige angst zaaien is", zegt Mark Wulfrancke van ABS. "Veel zaken die aangehaald worden in het bericht worden uiteindelijk nergens bewezen, of zijn vandaag niet meer van toepassing. Het Trumpiaans gebruik van termen als “enorm”, “deken van pesticidegif”, wordt daarom ook terecht gecategoriseerd als “angstporno”. De verduurzaming van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, alle voorzorgen die genomen worden, voor PAN en co doet het er niet toe." "Het is dan ook bizar dat organisaties die bezig zijn met gezondheid ervoor pleiten om gewasbeschermingsmiddelen, die naast de plant ook vaak de volksgezondheid beschermen, hierin meegaan. Niemand wil terug naar de tijd dat moederkoren een reële bedreiging vormde, dat giftige onkruidzaden of dat grootschalige misoogsten voor ongekende prijsverhogingen en tekorten zorgden.""Maar waarschijnlijk past het in de tijdsgeest, waarin slechts weinigen besef hebben van voedselproductie en het belang van gewasbeschermingsmiddelen en iedereen via sociale media zich vermaard expert waant, dat dit kritiekloos geslikt wordt."Wulfrancke wijst er ook op dat gewone burgers vrij zijn om insecticiden te gebruiken die in de landbouw verboden zijn. Als voorbeeld noemt hij de giftige stoffen van vlooienbanden van katten en honden die in tuin en milieu terechtkomen, en zo in de nesten van tuinbroeders.Wulfrancke benadrukt tot slot dat de Europese voedselproductie aan heel andere standaarden onderhevig is, dan producenten elders ter wereld. Hun werking beknotten, zou volgens hem net een slechte zaak zijn voor onze voedselvoorziening. "Dergelijke acties hebben bovendien niks duurzaams tot doel, tenzij dat de eigen, lokale en duurzame productie zo steeds meer vervangen wordt door import uit landen waar er weinig regels gelden", zegt Wulfrancke tot slot. "Bovendien hoeft die import veelal slechts te voldoen aan de regels van de FAO, niet aan de veel strengere Europese regels."Boerenbond: "Er zijn al strenge normen, en die worden Europees bepaaldElisabeth Mertens van Boerenbond wijst erop dat de regelgeving rond gewasbescherming grotendeels Europees wordt vastgelegd. "Op dat niveau wordt er bepaald aan welke kwaliteiten gewasbeschermingsmiddelen moeten voldoen, en dus ook welke bestanddelen erin mogen zitten, en hoe ze gebruikt moeten worden. Daar zijn ook instanties bij betrokken die zich met volksgezondheid bezighouden." "Er zijn dus al heel strenge normen die ook door onze landbouwers worden toegepast. Op nationaal niveau zit er weinig bevoegdheid om daar nog verder beslissingen om te nemen. Een land kan misschien wel beslissen om strenger te gaan dan de Europese regelgeving, maar dat zouden wij niet aanbevelen, omdat we moeten vermijden dat we helemaal niets meer kunnen gebruiken."

Extinction Rebellion bekladt en dringt binnen in Boerenbondkantoor

2025-05-24T09:14:59+02:00

Het was geen rustige namiddag voor de medewerkers van Boerenbond. "Plots stonden ze er en zijn ze meteen graffiti beginnen spuiten op onze ramen", zegt Mertens. "Dan zijn ze binnengewandeld en hebben pamfletten uitgedeeld. Daarin staat dat ze het niet eens zijn met het beleid van Boerenbond. Ik denk dat het misschien vijf minuutjes heeft geduurd."Mertens betreurt de actie. "Ze beschuldigen ons ervan geen rekening te houden met de boeren. De dieren. Het milieu. Terwijl we daar elke dag mee bezig zijn. Ook wij willen een toekomstbestendige en duurzame landbouwsector. Het is dus ook jammer dat ze hun grieven op deze manier aankaarten, zonder poging om in dialoog te gaan. Daarvoor staan we open met iedereen, ook Extinction Rebellion, zolang het gebeurt op een respectvolle manier.""Onze medewerkers waren natuurlijk wel onder de indruk van het voorval", zegt Mertens tot slot. De schade lijkt beperkt tot graffiti op de ramen en de tegels buiten het Boerenbondkantoor.De landbouworganisatie heeft de politie gecontacteerd na de feiten. De daders waren niet gemaskerd en staan op de beelden van de bewakingscamera.Intussen heeft Extinction Rebellion de actie ook gedeeld op diens Instagrampagina.

Fors minder gevallen van Afrikaanse varkenspest in EU

2025-05-26T10:15:43+02:00

De daling is voornamelijk te danken aan een sterke terugloop van uitbraken in Roemenië en Kroatië. Roemenië blijft echter wel het zwaarst getroffen land, met 66 procent van alle uitbraken in de EU. De meeste uitbraken (78%) deden zich voor op bedrijven met minder dan 100 varkens.Voor het eerst sinds 2014 is ook het aantal lidstaten dat door AVP wordt getroffen, gedaald: van 14 naar 13. Zweden is officieel vrij van de ziekte verklaard en er zijn geen nieuwe besmettingen in andere landen gemeld.Besmettingen bij everzwijnen stabielHet aantal besmettingen bij wilde zwijnen is sinds 2022 stabiel gebleven. Polen rapporteerde 30 procent van alle AVP-uitbraken bij wilde zwijnen in de EU.Lidstaten zetten in 2023 sterk in op passieve monitoring – het onderzoeken van verdachte ziektegevallen – bij zowel gehouden varkens als wilde zwijnen. Die methode bleek bijzonder effectief: ongeveer 80 procent van de AVP-uitbraken bij tamme varkens en 70 procent bij wilde zwijnen werd op die manier vastgesteld.EFSA roept de betrokken landen op om ook in 2024 hun monitoringinspanningen via passieve surveillance voort te zetten. In risicogebieden en -periodes is het volgens EFSA belangrijk om systematisch dode varkens te onderzoeken (versterkte passieve surveillance), zodat de ziekte snel opgespoord kan worden.Raadpleeg het volledige rapport op de website van EFSA.

Irak kampt met grootste watertekort in 80 jaar

2025-05-26T10:26:05+02:00

2024 was al een jaar met watertekorten, maar dit jaar is nog erger, trekt de Iraakse regering zondag aan de alarmbel. Ze spreekt over "een alarmerende en kritieke situatie". Normaal heeft het land aan het begin van de zomer 18 miljard kubieke meter waterreserves, nu zit men slechts aan 10 miljard, het laagste niveau sinds de jaren 1940.Irak wordt al vijf jaar getroffen door enerzijds erg hoge temperaturen en anderzijds langere periodes zonder regen, een gevolg van de klimaatverandering. De jongste tijd komt daar nog bij dat buurlanden zoals Iran en Turkije stroomopwaarts dammen hebben gebouwd, die het waterdebiet op de rivieren beïnvloeden."Momenteel krijgt Irak minder dan 40 procent van het water dan het zou moeten ontvangen. Dat is duidelijk te zien aan de snelheid van het water van de Tigris en Eufraat", aldus de woordvoerder van het Iraakse ministerie van Water. Er is een samenwerkingsakkoord afgesloten met de buurlanden rond waterbevoorrading, maar de implementatie verloopt moeizaam. Dat zorgt voor oplopende spanningen met Turkije.Verspilling door verouderde landbouwmethodesIrak telt 46 miljoen inwoners en dus zijn er maatregelen nodig om het waterverbruik te beperken. Zo zal tegenover vorig jaar het aantal voorziene landbouwgrond verder worden beperkt. Landbouw is verantwoordelijk voor meer dan 80 procent van het waterverbruik. Door verouderde irrigatiemethodes is er veel waterverspilling. Er wordt ook geëxperimenteerd met nieuwe irrigatietechnieken en nieuwe teelten die minder water nodig hebben.

Meanderend maaien in graslanden werkt als een magneet voor bestuivers

2025-05-26T11:02:16+02:00

Graslanden blijken veel meer biodiversiteit te herbergen dan vaak wordt gedacht. Naast allerlei grassoorten groeien er ook bloeiende kruiden, soms zelfs zeldzame orchideeën, die voedsel en nestgelegenheid bieden aan bestuivers. Deze insecten spelen op hun beurt een cruciale rol bij de bevruchting van gewassen in landbouwgebieden.Maaien met meer impactHistorisch gezien werden graslanden begraasd door vee en gebruikt voor hooi. In gebieden waar vee is verdwenen, kan maaien helpen om microhabitats te creëren en de groei van struiken en bomen te beheersen.Volgens Parmentier is de manier waarop gras gemaaid wordt van grote invloed op die biodiversiteit. "Sinds de jaren ’90 passen sommige beheerders gefaseerd maaien toe, waarbij telkens een deel van het veld ongemoeid blijft. Dat helpt, maar kent ook beperkingen", legt hij uit. "De afstand tussen gemaaide en ongemaaide delen is vaak te groot voor veel insecten. Met meanderend maaien kunnen die delen vloeiender in elkaar overlopen, waardoor een lappendeken van bloemrijke zones en nestplekken ontstaat." Tot 35% meer insectenDe UGent-onderzoekers testten de methode drie jaar lang op zes locaties in België. Op de percelen met meanderende maaipatronen werden 25 tot 35 procent meer bestuivers geteld dan op klassiek gemaaide percelen. "In slechts een paar jaar kun je op deze manier echt het aantal bestuivers verhogen," zegt Parmentier. Breed inzetbaar, ook in tuinenDe voordelen van meanderend maaien reiken verder dan alleen landbouwgebieden. Ook natuurreservaten, parken en zelfs tuinen kunnen er baat bij hebben. "Iedereen met een stukje groen kan een verschil maken voor de biodiversiteit", besluit Parmentier.Raadpleeg de publicatie op sciencedirect.com.

Een nieuwe melkveestal in tijden van stilstand: Willem Hamerlinck breidt uit midden in stikstofcrisis

2025-05-26T17:05:56+02:00

Fel blinkende inox, een betonvloer als een spiegel en een werfradio die de boerderijgeluiden overstemt. Het is niet moeilijk om de nieuwste melkveestal van Evergem terug te vinden. Terwijl een monteur er de laatste schroeven aanspant, overziet veehouder Willem Hamerlinck trots het resultaat. Hij glundert, en dat is niet zonder reden: een nieuwe stal voor 120 melkkoeien is vandaag eerder de uitzondering dan de regel.In februari 2024 verliep de vergunning van Willems bedrijf op het ouderlijk erf. “In 2022 zijn we beginnen nadenken over de toekomst”, vertelt hij. “Toen zaten we al midden in de stikstofheisa en werd het snel duidelijk dat de oude stal weinig toekomst bood voor mijn melkvee. De kosten om die om te bouwen naar een moderne stal zouden te hoog oplopen.”De oplossing: een nieuwe stal voor de melkkoeien en de oude omvormen tot jongveestal. Willem wilde bovendien meer tijd voor zijn gezin en investeerde daarom ook in automatisatie. Om het financiële plaatje rond te krijgen, plande hij een uitbreiding van zijn veestapel van 75 naar 130 melkkoeien.Steun van buren en bestuurDe grote onzekerheid rond stikstof hield Willem niet tegen om zijn plannen voor te leggen aan de provincie. Samen met een adviesbureau stelde hij zijn dossier samen en diende hij in 2022 een bouw- en milieuaanvraag in. Bij de rechtstreekse buren kreeg hij alvast veel sympathie voor zijn plannen. “Ze kijken er zelfs naar uit om de koeien in de weide te zien grazen”, aldus Willem.En waar veel administraties in die periode aarzelden om nog vergunningen af te leveren, kreeg Willem net wel steun van zijn lokaal bestuur en het Agentschap Natuur en Bos. “Iets meer dan een jaar later, eind 2023, had ik uiteindelijk mijn vergunning op zak”, zegt hij trots. “Ik heb veel geluk gehad met die timing, want kort daarna werd het stikstofdecreet goedgekeurd. Als ik toen nog had moeten beginnen, was het wellicht niet gelukt.”PlottwistToch was de kous nog niet af. In de vergunningsvoorwaarden stond dat hij een geurstudie moest laten uitvoeren, wat normaal alleen gebruikelijk is voor varkens- en pluimveebedrijven. “Mijn adviesbureau had nog nooit gehoord van een geurstudie voor runderbedrijven”, vertelt Willem. “De gemeente gaf toe dat het een fout was, maar toch moest mijn hele dossier opnieuw langs alle administraties. Dat waren zenuwslopende maanden, en het heeft me ook nog eens flink wat gekost. Gelukkig bleven zowel de provincie als het Agentschap Natuur en Bos bij hun eerdere goedkeuring en kreeg ik mijn vergunning alsnog.” Meer dan duizend mensen gaven aan interesse te hebben om naar de opening van de stal te komen State-of-the-art voor mens en dierDe stal is niet alleen modern, maar ook erg geautomatiseerd. Willem kijkt vooral uit naar de twee melkrobots. “Die hebben koeherkenning, herkauwactiviteit en tochtdetectie”, somt hij al glunderend op. “Daarnaast zijn er ook twee selectiepoorten, één richting de separatieruimte en één om naar de afkalfbox met zand te gaan. De koeien krijgen ook waterbedden voor extra comfort en rust.”De nieuwe stal voldoet ook aan de PAS-doelstellingen. “Ik heb roostervloeren met een reductiepotentieel van 25 procent en nog een mestrobot. Mijn melkvee zal hier ook plaats hebben om buiten te lopen. Dit huiskavel telt namelijk 15 hectare, terwijl dat op de ouderlijke boerderij slechts anderhalve hectare was.”Binnenkort zal hij nog enkele extra vaarzen moeten aankopen, want ook op zijn bedrijf heeft het blauwtongvirus gezorgd voor een lagere vruchtbaarheid. “Verder wil ik nog mijn melkproductie wat opkrikken, door mijn koeien alles te geven wat ze wensen”, klinkt het bij de Evergemse veehouder. Veel nieuwsgierigen op opendeurBinnen enkele dagen wordt het lawaai van de werfradio vervangen door loeiende koeien. Maar eerst staat nog een feestelijke opening op het programma. “Meer dan duizend mensen gaven op Facebook aan dat ze interesse hebben om te komen”, vertelt Willem. “Veel mensen willen erbij zijn, wat ook niet vreemd is. Het is waarschijnlijk al van voor corona geleden dat er nog een opendeurdag was van een melkveestal.”Dit beaamt ook de federatie van stallenbouw en landbouwmechanisatie, Fedagrim. “Er wordt op dit moment inderdaad nog niet veel gebouwd”, klinkt het. “Wel zijn veel veehouders nu de mogelijkheden aan het verkennen hoe ze na 2030 kunnen blijven boeren, wanneer ze aan hun PAS-referentie moeten voldoen.”

Elf EU-landen willen ontbossingswet herzien of verder uitstellen

2025-05-26T14:32:35+02:00

Luxemburg en Oostenrijk namen het initiatief voor het document, dat ook door Italië, Finland, Bulgarije, Roemenië, Slovenië, Kroatië, Tsjechië en Letland werd ondertekend. Ze menen dat "de eisen die worden gesteld aan de land- en bosbouwers te hoog blijven, of zelf onmogelijk om uit te voeren"."Ze zijn niet in verhouding met de doelstelling van de verordening, met name het tegengaan van de ontbossing daar waar die echt plaatsvindt", staat ook in de tekst, die maandag wordt voorgesteld op de EU-raad van ministers van Landbouw in Brussel. België steunt het voorstel niet. Mogelijkheid tot vrijstellingDe lidstaten pleiten er ook voor om een categorie te creëren van landen met een nulrisico op ontbossing. Die zouden kunnen worden vrijgesteld van verplichtingen en controles. De Europese Commissie maakte vorige week nog haar classificatie van de landen bekend - hoog, standaard of laag risico - op basis waarvan bepaald wordt hoe streng de regels worden voor bedrijven in die landen. Alle EU-lidstaten kregen een label van laag risico, net als bijvoorbeeld de VS, China, Australië en Canada. Enkel Wit-Rusland, Rusland, Noord-Korea en Myanmar hebben een hoog risico.De ontbossingsverordening, die de invoer verbiedt van een hele reeks producten die afkomstig zijn van gronden die sinds begin 2021 ontbost werden, had eind 2024 in werking moeten treden. Onder druk van lidstaten als Duitsland, internationale handelspartners en de bedrijfswereld werd de toepassing met een jaar uitgesteld, tot eind 2025.Door de verordening moeten bedrijven die producten als cacao, koffie, soja, palmolie of hout invoeren, de traceerbaarheid ervan bewijzen via geolocatiegegevens die door de boeren worden verstrekt, in combinatie met satellietfoto's.De nieuwe regelgeving heeft geleid tot protest vanuit de sector van de agrovoeding en vanuit verschillende Afrikaanse, Aziatische en Zuid-Amerikaanse landen, die zich zorgen maken over extra kosten voor boeren en bosbouwers.De nieuwe oproep om de verordening te herzien komt er op een moment dat tal van milieumaatregelen van de vorige Commissie-Von der Leyen worden herzien of teruggeschroefd.

Biogas van aardappelschillen voedt gasnetwerk Fluxys

2025-05-27T15:18:58+02:00

Sinds 2008 zet Green Logix het aardappelafval van Farm Frites om in groene elektriciteit, stoom, gezuiverd water en biomeststoffen. Met de komst van de nieuwe installatie eind 2023 werd daar ook de productie van biomethaan aan toegevoegd. In oktober 2024 werd het eerste injectiestation in gebruik genomen, dat vanaf vandaag operationeel is. Fluxys speelde een cruciale rol bij het mogelijk maken van het project door een nieuwe pijpleiding en een compressiestation te bouwen, waarmee het biomethaan kan worden geïnjecteerd in het hogedrukleidingnet van Fluxys.Met de installatie kan tot 2.500 kubieke meter biomethaan per uur worden geïnjecteerd in het Fluxys-netwerk. Op jaarbasis kan die capaciteit gas leveren voor 5.000 tot 6.000 gezinnen. Tijdens de opstartfase draait de installatie op ongeveer 60 procent. "Met de installatie comprimeren we gas tot 60 bar en injecteren het op het net. Dat heeft als voordeel dat we eigenlijk geen seizoensbeperking hebben wat betreft injectie", merkt Serge Roemers, gedelegeerd bestuurder van Green Logix, op. "Als we dit op het distributienet zouden injecteren, zouden we wel te maken hebben met een seizoensbeperking in functie van de gasafname, die hoger ligt in het najaar en de winter dan in de lente en zomer."Transitie naar klimaatneutraliteit"Naast de installaties die injecteren op de netten van de openbare distributie is de installatie van Green Logix de grootste van België, en met de eerste injectie op het hogedruknet van Fluxys een primeur voor ons land", aldus Andries Gryffroy, voorzitter van de raad van bestuur van Fluxys Belgium. "Biomethaan is essentieel voor de transitie naar klimaatneutraliteit, en Green Logix heeft de moed en het doorzettingsvermogen getoond om dit te realiseren."In verschillende landen wordt biomethaan al jaren rechtstreeks geïnjecteerd in het hogedruknetwerk. "Pas sinds de inval van Rusland in Oekraïne en de daarmee gepaard gaande energiecrisis is er hier een zekere sense of urgency ontstaan om ons te ontdoen van onze afhankelijkheid van fossiel gas", aldus nog Roemers. "Biomethaan kan daarvoor een alternatief zijn."

Aardbeidorp Landegem neemt afscheid van zijn laatste vollegrondstelers

2025-05-30T22:06:32+02:00

Op handen en knieën in hun tunnelserres, vullen Patrick en Carine hun laatste aardbeibakjes. Waar aardbeien vandaag vooral geteeld worden in hangende hydroponiesystemen, kiest het landbouwerkoppel resoluut voor de vollegrondteelt. Elke aardbei, laag bij de grond, wordt pas geplukt zodra zij mooi is afgerijpt. “Vooral in het begin van het seizoen moet je goed kijken. Soms blinken ze mooi rood, maar draai je ze om en zie je dat de onderkant nog groen is”, zegt Patrick. “Je kan dit niet machinaal doen, het is allemaal handwerk. Op het hoogtepunt hadden we een halve hectare staan, maar met de jaren hebben we afgebouwd tot twee tunnels. Dit is ons laatste seizoen. Het zal raar doen, maar het is zwaar werk en een mens moet ook aan zijn gezondheid denken.”Niet gewassen, extra smaakEen beter laatste seizoen konden de boeren zich niet wensen. Dankzij het vele zonlicht zijn de aardbeien extra zoet. Alleen zijn sommige bessen door de hitte wat te snel afgerijpt. “Te hoge temperaturen, da’s een fenomeen dat we vooral de laatste jaren zien”, zegt Carine. De boerin vult in de bijna leeggeoogste serre nog een bakje, als snack voor bij het interview. De aardbeien in het bakje zijn niet gewassen. “Dan spoel je de smaak mee weg”, zegt Patrick. “Wij eten ze al meer dan dertig jaar zo, rechtstreeks uit de serre. Nog nooit ziek van geworden. Het is hier ook anders dan in de supermarkt, waar de mensen voortdurend met de handen in de bakjes zitten.”Hoe we ze het liefst eten? “Met ijs”, zegt Patrick. “Of aan de struik, terwijl we aan het plukken zijn”, zegt Carine. “We verkopen geen aardbeien die we niet zelf met goesting zouden willen eten.” Haasten voor een laatste bestellingHet gesprek wordt regelmatig onderbroken door een belsignaal dat een klant verraadt die aardbeien komt afhalen. Door de jaren heen hebben Patrick en Carine een trouw klantenbestand opgebouwd, en die grijpen hun kans om nog de laatste exemplaren te bemachtigen. Veel klanten nemen niet één bakje, maar meteen een hele kist mee. Om confituur te maken, of om zo te eten. “De mensen zeggen dat ze het hier gaan missen”, zegt Patrick. “Vele klanten komen van Gent of verder.”“Er zijn klanten die nu nog bellen voor bestellingen van tien tot vijftien kilo”, zegt Carine. “Ik zeg nochtans alle jaren dat mensen op tijd moeten bellen als ze confituur willen maken. Ik schat dat we woensdag de laatste bezen zullen hebben geplukt.”“Het was ook een vroeg seizoen dit jaar”, zegt Patrick. “sommige jaren hebben we nog geen aardbeien met moederdag, en nu zijn we al in de derde week van april begonnen." Of Patrick en Carine nooit overwogen hebben de overstap te maken naar hydrocultuur? "Nu nog omschakelen, die investering zouden we niet meer terugverdienen", zegt Patrick. "Maar hydrocultuur heeft natuurlijk voordelen. Je moet niet zo bukken want ze hangen in de lucht, en er kunnen geen slakken aan je aardbeien komen. En ze komen niet op de grond te liggen, nog een voordeel. Als je aardbeien in een plas liggen moet je je haasten om ze te plukken, want na een paar uur zijn ze slecht. En in moderne serres heb je natuurlijk ook veel meer controle over het klimaat. Al zijn er velen die nu minder stoken omwille van de energieprijzen."Van de jaren zestig tot nuDe Oosterhoeve is ontstaan in 1961. Patricks ouders Sylveer en Mariette beslisten om hun moestuin met aardbeien uit te breiden en er hun job van te maken. Dat werd later een mooi gemengd bedrijf met koeien. Wanneer Patrick en Carine in 1993 de fakkel overnamen, gingen de koeien weg en werden de weides omgespit voor de inzaai van akkergewassen.Net zoals er op de Oosterhoeve een generatiewissel heeft plaatsgevonden, gebeurde dat ook met het klantenbestand. “Ik herinner me nog dames die vroeger langskwamen op de boerderij, wiens kinderen vandaag vaste klanten zijn”, zegt Patrick. De laatste jaren hebben Patrick en Carine hun klantenbestand in korte keten zien toenemen. “Vroeger was dat minder”, zegt Patrick. “Hoe dat komt? De supermarkten halen hun groenten en fruit van overal, en dat is aan andere prijzen. Bij ons is het een beetje duurder, maar het zijn ook heel andere ‘bezen’. En dat is iets dat mensen pas recenter zijn beginnen appreciëren. Vroeger kwamen mensen naar de boer omdat het goedkoper was. Vandaag komen ze voor de kwaliteit.” Vroeger kwamen mensen naar de boer omdat het goedkoper was. Vandaag voor de kwaliteit De vele klanten die hun laatste kans grijpen om bij Patrick en Carine te passeren, vinden het dan ook bijzonder jammer dat de boeren ermee stoppen. “Er zijn er niet veel meer, vollegrondstelers”, zegt Patrick. “In onze buurgemeente Nevele heb je er nog één, maar verder zijn ze zeldzaam. Het verschil met hydroponiesystemen? Vollegrondsaardbeien zijn roder van binnen. En er zit minder water in. Maar ik wil zeker niet zeggen dat de andere systemen slechte bessen produceren. De verschillen zijn klein en soms onbestaande. Je moet al een kenner zijn om het te merken.”Vollegrondstelers waren vroeger lang niet zo zeldzaam als vandaag, weet Patrick. “Iedereen in Landegem die een beetje hof had, had aardbeien”, zegt Patrick. “Zo zijn de Soete Beesefeesten er gekomen. Maar het jaar nadien, deden er nog maar half zoveel kwekers mee. Wat was er gebeurd? De fiscus was ook naar de beesefeesten gekomen, en heeft alle aanwezigen genoteerd. Er waren er veel die de verkoop van hun oogst niet hadden aangegeven.”Zelf zijn Patrick en Carine ook een aantal keren in de prijzen gevallen. “De schoonste aardbeien, het schoonste bakje,… het is spijtig dat de beesefeesten gestopt zijn, maar ja… zoals met zoveel lokale evenementen, is het moeilijk om jonge mensen te vinden die willen organiseren." Het jaar na de Soete Beesefeesten deden er nog maar half zoveel kwekers mee. Wat was er gebeurd? De fiscus was ook gekomen, en heeft alle aanwezigen genoteerd Boer wordt klantVolledig op pensioen zullen Patrick en Carine niet gaan. “We zullen bezig blijven met akkerbouw”, zegt Patrick. “Dat is fysiek minder zwaar. Maar natuurlijk gaan we de aardbeien missen. Veel mensen kwamen tenslotte daarvoor naar hier, en ze waren ook een belangrijk deel van ons inkomen. Zeker dit jaar leveren de patatten niet veel op, met de export naar Amerika die plat ligt. Maar moest ik op mijn 61 jaar nog nog het grote geld moeten verdienen, dan kwam dat een beetje laat. We willen meer tijd om van het leven te genieten. Fietsen en familie zien. Ons derde kleinkind is onderweg. ”“En de mensen verstaan het ook wel dat we stoppen, zelfs al vinden ze het jammer”, zegt Carine. “Afgelopen weekend werd er voor ons een verrassingsfeest georganiseerd. Onze dochter heeft een post gemaakt op Facebook met heel veel mooie reacties, we hebben ze uitgeprint.”Zodra de laatste aardbei geplukt is, zullen de tunnelserres achterin de hoeve verdwijnen. Op het perceel zullen akkergewassen komen. De hoevewinkel blijft wel overeind, al zal het gamma vooral nog bestaan uit aardappelen, eieren en ajuin. De hommelkasten, die Patrick en Carine jarenlang gebruikten om de aardbeiplanten te bestuiven, gaan naar een bevriende buur. En dus zullen ook Patrick en Carine hun geliefde fruit voortaan bij een ander moeten halen. “In het dorp is een jong koppel recent begonnen met aardbeien, op hydrosystemen. Ze hebben een automaat. Die mensen willen we volop steunen, dus daar worden we vaste klant.”

Vlaanderen dreigt zonder bedrijventerreinen te vallen: Voka wijst op landbouwgebruik in industriegebieden

2025-05-26T21:48:48+02:00

Volgens Voka is er jaarlijks 259 hectare bijkomende bedrijfsgrond nodig om aan de vraag van de industrie te voldoen. Tot 2050 betekent dat een totaal van 6.700 hectare. “Dat is het minimumscenario”, benadrukt de werkgeversfederatie. “Hogere milieunormen, duurzame productie of een sterkere lokale verankering van bedrijven zullen die vraag mogelijk nog doen toenemen.”Tegenover die verwachte vraag staat een schamele 531 hectare aan zogenaamd ‘actief aanbod’: gronden waarop bedrijven zich meteen kunnen vestigen. Volgens Voka betekent dit dat de beschikbare ruimte over twee jaar volledig opgebruikt is. In sommige regio’s, zoals het Waasland, Leuven en de Denderstreek, is het tekort nu al nijpend. Enkel in Limburg is nog relatief veel ruimte beschikbaar, goed voor meer dan de helft van het actieve aanbod.Voka constateert bovendien dat er nauwelijks aangroei is van het actieve aanbod. Sinds 2017 is er maar een kleine 200 hectare economische ruimte bijgekomen in Vlaanderen, wat maar net voldoende is voor de helft van de jaarlijkse behoefte.Volgens de federatie komt de Vlaamse concurrentiepositie in gevaar. “Vlaanderen staat op een kantelpunt. Zonder nieuwe bedrijventerreinen hebben ondernemingen geen andere keuze dan weg te trekken en hun groeiplannen elders te realiseren. De Vlaamse regering moet dringende bijkomende ruimte voor bedrijven voorzien”, stelt gedelegeerd bestuurder Hans Maertens. Inactieve industriegrond vooral in landbouwgebruikVoka vraagt daarom dat het inactieve aanbod – 2.690 hectare industriegrond die op papier bestemd is voor bedrijvigheid maar in praktijk anders gebruikt wordt – geactiveerd wordt. Een groot deel daarvan wordt vandaag benut voor landbouw, natuur of huisvesting. “Met 1.586 hectare is de landbouwsector de grootste oneigenlijke gebruiker van industriegrond”, stelt Robin Verbeke, expert ruimtelijke ordening bij Voka. “Deze gronden zijn ingekleurd als industriegebied en zouden dan ook als dusdanig moeten worden ingezet.”Volgens Verbeke is ongeveer de helft van het inactieve aanbod realistisch omzetbaar in effectieve industriezone. Voor de andere helft gelden obstakels zoals slechte ontsluiting of permanente inname door natuur of woonfunctie. “Voor elk terrein is een micro-analyse nodig om knelpunten te identificeren en op te lossen”, klinkt het. “Waar landbouw de geschikte bestemming blijkt, vragen wij planologische compensatie.” Bedrijven trekken naar Noord-FrankrijkVoka wijst op de meer proactieve aanpak van Frankrijk, dat via de ‘Stratégie nationale de mobilisation pour le foncier industriel’ tegen 2030 liefst 22.000 hectare industrieterrein wil realiseren – waaronder 790 hectare in Noord-Frankrijk. Volgens Voka hebben Vlaamse bedrijven als gevolg daarvan al 62 investeringsprojecten in Noord-Frankrijk gerealiseerd, goed voor 1.400 jobs. Vooral West-Vlaamse bedrijven zoals Clarebout en Ardo vestigden zich er. Voka pleit voor uitstel bouwshiftIn het verlengde van zijn pleidooi vraagt Voka ook een uitstel van de Vlaamse bouwshift met tien jaar. Die voorziet dat vanaf 2040 geen bijkomende open ruimte meer mag worden ingenomen, wat volgens Voka elke uitbreiding van bedrijventerreinen onmogelijk maakt. De federatie wijst erop dat de Europese doelstelling op 2050 ligt, en Vlaanderen zich dus strenger opstelt dan nodig.Boerenbond: “Landbouwruimte is geen restruimte”In een reactie laat Boerenbond weten vast te houden aan het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen, dat mikt op nul hectare bijkomend ruimtebeslag per dag tegen 2040. “Ruimte is schaars en er kan nu eenmaal geen ruimte worden bijgemaakt. We hebben wel vastgesteld dat in de open ruimte en het agrarisch gebied in het verleden veel te vaak als “restruimte” werden aanzien. Dit kan niet meer”, klinkt het.De landbouworganisatie pleit voor reconversie van verouderde industriële sites en het schrappen van slecht gelegen industriegronden ten voordele van open ruimte, vooraleer nieuwe zones worden aangewezen.Boerenbond benadrukt tegelijk dat ook landbouw een strategische sector is die ruimte nodig heeft. “Vlaanderen moet doordachte keuzes maken. Voor bijkomende industriegrond moet in eerste instantie de bestaande bestemming gerealiseerd worden, en moeten slimme oplossingen gezocht worden.”

Onderwijs en vleessector slaan handen in elkaar voor toekomst van het slagersvak

2025-05-26T22:19:55+02:00

Het tekort aan vakmensen is al langer een pijnpunt voor de sector. Onlangs laaide de discussie opnieuw op na de beslissing van Vlaams minister van Werk Zuhal Demir (N-VA) om het beroep van slager niet langer als knelpuntberoep te erkennen. Door die beslissing wordt het aanzienlijk moeilijker om arbeidskrachten van buiten de EU aan te trekken. Werkgevers zullen eerst moeten aantonen dat ze minstens negen weken lang in België of binnen de EU zonder succes naar geschikte kandidaten hebben gezocht. Dubbele drukDat er ook een hervorming van het onderwijs zit aan te komen, is de reden dat de vleessector en de slagersscholen structureel de handen in elkaar willen slaan. Door die hervorming zouden opleidingen die niet voldoende leerlingen aantrekken, kunnen geschrapt worden. En dat is juist één van de problemen van de slagersopleiding: vandaag volgen nog maar 265 leerlingen in Vlaanderen een slagersopleiding in het secundair onderwijs, verspreid over acht scholen. “We dreigen dus langs twee kanten in de tang genomen te worden”, vertelt Michael Gore, gedelegeerd bestuurder van de Federatie van het Belgisch Vlees (FEBEV).Elk jaar studeren ongeveer 100 leerlingen af als slager. Daar tegenover staat dat er op dit moment 4.000 openstaande vacatures zijn in de sector. Wanneer die combinatie van afbouw van de opleiding en afbouw van instroom van arbeidskrachten uit het buitenland zich verder door zet, dan wordt het op termijn bijna onmogelijk om mensen te vinden. “En als er geen slagers meer zijn, komt de hele keten in gevaar. Dan zullen we dieren naar het buitenland moeten sturen voor de slacht en verwerking”, vertelt Gore. Tijd voor actieToch kiest de sector bewust voor een positief verhaal. “Wij willen vooral tonen dat het anders kan. Jongeren moeten terug trots worden op hun opleiding en later op hun job. Als je ziet hoeveel mensen hier nu mee op de kar springen van dit initiatief, dan moeten we geloven in de toekomst van dit ambacht”, benadrukt Gore.Met de ondertekening van een engagementsverklaring wil de sector verder inzetten op samenwerking en gerichte acties. Vanuit de vleessector zijn FEBEV, Fenavian, De Slagersbond, Commerce Training en Alimento Group betrokken bij het initiatief. Bij het onderwijs is zowel het gemeenschapsonderwijs (COOVI, Atheneum Diksmuide, Next Hotelschool, Atheneum Zavelenberg, TechniGO! Aalst), het katholiek onderwijs (Ter Groene Poorte, KOGEKA) en het provinciaal onderwijs (PIVA Antwerpen) betrokken. Beroep met toekomstSamen engageren zijn zich om nauw samen te werken om kwaliteitsvolle slagersopleidingen te kunnen aanbieden. In dat kader willen ze bijvoorbeeld de leermiddelen verbeteren en de leerkrachten professionaliseren, meer stage- en werkplekken voorzien bij ambachtelijke slagers en binnen bedrijven en ervoor zorgen dat de opleidingen zowel betaalbaar als toegankelijk zijn en dat in het secundair onderwijs, het volwassenenonderwijs en via VDAB. Daarbij zal er ook ingezet worden op kennisdeling tussen scholen en bedrijven zodat opleidingen beter aansluiten bij de realiteit op de werkvloer.Daarnaast willen ze de slagersopleiding ook aantrekkelijker maken en de diverse carrièremogelijkheden in de kijker zetten. “Slager is een beroep met toekomst. Het biedt werkzekerheid, regelmatige werkuren, een aantrekkelijke verloning, doorgroeikansen en de mogelijkheid om te werken in een omgeving waar passie en vakmanschap centraal staan. De sector is bovendien zeer actief op het vlak van duurzaamheid, gezondheid en innovatie, met aandacht voor diervriendelijke productie en korte bevoorradingsketens”, is te horen bij de initiatiefnemers.Ze benadrukken ook de veelzijdigheid van de job. Wie een slagerijopleiding achter de rug heeft, kan terecht bij een ambachtelijk slager in traiteur in een zelfstandige zaak, in de vleessector bijvoorbeeld als productiearbeider of R&D-verantwoordelijke, in slagerijen van supermarkten en groothandel, als fooddesigner of productontwikkelaar in de voedingsindustrie of als zelfstandig ondernemer of bedrijfsleider. Ook een job als lesgever of als demonstrateur of vertegenwoordiger van grondstoffen of materialen voor de voedingssector is een optie. “Zowel praktisch als innovatief ingestelde mensen vinden dus hun gading”, klinkt het. Colruyt: "Constante zoektocht naar slagers"De ondertekening van het charter vond plaats op de productiesite van Colruyt Group Fine Foods. Daar verzamelden de onderwijsinstellingen en de verschillende partners in de vleessector om kennis te maken met elkaar en om al meteen een eerste actiepunt in de praktijk te brengen: kennisdeling tussen scholen en bedrijven. Ruim 90 leerlingen van slagersscholen van over heel Vlaanderen kregen er een rondleiding in de vleesverwerking van Colruyt Group.Op de site van Colruyt Group Fine Foods zijn er twee vleesproductiesites: de ene site focust op het versnijden en verpakken van karkassen en de andere focust op charcuterie en bereide gerechten. Elke week verwerkt Colruyt ongeveer 350 runderen waarvan 80 kalveren en 8.000 varkens op de sites. Bij pluimvee gaat het om ongeveer 23.000 verpakkingen of 1.300 ton per dag. Beide productiesites stellen ruim 700 mensen tewerk waarvan een 200-tal slagers.Ook Colruyt voelt de krapte op de arbeidsmarkt. “Hoeveel openstaande vacatures we exact hebben, is moeilijk te zeggen. Het verandert voortdurend,” zegt woordvoerder Hanne Poppe. “Maar het blijft een grote uitdaging om geschikte mensen te vinden. Daarom leiden we ook zelf mensen op die geen klassieke slagersopleiding hebben gevolgd.” Dat is ook de reden waarom Colruyt zijn deuren openstelde voor de leerlingen van de slagersschool. Zij kregen de kans om in kleine groepjes de productiesites van de supermarktketen te ontdekken.

Eén op drie boeren krijgt gelijk in bezwaar tegen NER-afroming

2025-05-27T21:11:43+02:00

In augustus 2024 werden in totaal 26,8 miljoen ongebruikte NER’s geannuleerd, wat neerkomt op zo’n 8,8 procent van de totale hoeveelheid NER's in Vlaanderen. NER’s, of   nutriëntenemissierechten, zijn productierechten die het maximaal toegelaten aantal dieren op een landbouwbedrijf bepalen.Alle betrokken landbouwers werden op 20 augustus via het Mestbankloket persoonlijk geïnformeerd. Eind oktober kregen 1.723 landbouwers, die geen bezwaar indienden maar wel recht hadden op een vergoeding, in totaal 2,2 miljoen euro uitbetaald.Veel landbouwers dienden wel bezwaar in: tegen de deadline van 1 oktober 2024 telde VLM 1.988 bezwaarschriften. Eind februari werd over 1.600 dossiers een beslissing genomen; de rest volgde in maart. In totaal werd voor 5,4 miljoen euro aan vergoedingen uitbetaald.Volgens VLM werd ongeveer één op de drie bezwaren als gegrond beoordeeld. De beoordeling gebeurde op basis van het wettelijk kader, waarin onder meer overmacht (zoals ziekte of brand) wordt erkend als geldige reden. Geen duidelijke lijn in beoordelingVolgens Boerenbond valt er geen duidelijke lijn te trekken in de manier waarop bezwaarschriften beoordeeld werden. De landbouworganisatie bemiddelde in ongeveer 20 dossiers, waaronder dat van vleesveehouder Jos Meesters uit Zutendaal.Meesters bouwde in het referentiejaar 2020 zijn stal om om vleeskoeien te kunnen afmesten. Daardoor had hij in dat jaar slechts 15 dieren, terwijl hij in de jaren nadien zijn veestapel opnieuw aan het opbouwen was. Door het schrappen van zijn NER’s dreigde hij tot 70 procent van zijn productierechten te verliezen. Zijn bezwaarschrift werd gedeeltelijk aanvaard: VLM besloot het referentiejaar 2020 buiten beschouwing te laten bij de berekening van het gemiddelde. Daardoor kon hij een groter deel van zijn NER’s behouden.Hoewel Meesters op een gunstiger uitkomst had gehoopt, is hij toch tevreden: “Dit toont aan dat VLM en de overheid bereid zijn om in bepaalde gevallen mee te denken met de boeren. Hopelijk is dat ook zo bij de berekening van het stikstofplafond voor de verlening van mijn vergunning over enkele jaren.” Bij deze hervergunning wordt rekening gehouden met referentiejaar 2021, toen de stal van de vleesveehouder dus onderbezet was.Boerenbond laat weten beide dossiers los van elkaar te zien. Hoewel VLM zich in een derde van de bezwaarschriften coulant toonden, staat de belangenorganisatie niet te juichen. “Wij waren ten gronde tegen de afroming van de NER’s, omdat dit voor ons een schending van het eigendomsrecht is”, klinkt het. Voor boeren zoals Jos Meesters betekent het gunstige besluit van VLM, samen met de recent gestegen vleesprijzen, een hernieuwd vertrouwen in de toekomst. Meesters, die ook actief is in de strohandel, hoopt binnenkort opnieuw 150 runderen op stal te hebben. “Wat ik aan NER’s verloren heb, zal ik wel terugwinnen,” zegt hij vastberaden. Zo zal Zutendaal voorlopig niet zijn laatste boer verliezen. Gemengde uitkomsten in de biologische sectorOok in de biologische sector zijn de uitkomsten gemengd. José Metsu, een biologische varkenshouder uit Poperinge, kreeg nagenoeg volledig gelijk van VLM. Hij schakelde in 2019 over naar biologische productie en bouwde zijn stal om. Door de natuurlijke opbouw van zijn veestapel was zijn stal in de referentiejaren niet volledig bezet. Aanvankelijk dreigde hij 10 procent van zijn NER’s te verliezen, maar dat werd na bezwaar grotendeels teruggedraaid. “Ik weet niet meer precies hoeveel NER’s ik verloren heb, maar ik heb maar 50 euro compensatie gekregen, dus het aantal is verwaarloosbaar”, stelt Metsu.

Geen reclame meer voor ongezonde voeding voor kinderen onder de 16 jaar

2025-05-27T14:40:41+02:00

Volgend jaar zullen Belgische voedingsbedrijven, handelaars en restaurantketens zoals Pizza Hut en McDonald’s strengere regels invoeren voor reclame naar kinderen en jongeren. Dat hebben sectororganisaties Comeos, Fevia, UBA en de Raad voor Reclame beslist.Omdat er nog geen algemene wetgeving bestaat rond voedingsreclame gericht op jongeren of kinderen, creëert de sector sinds 2012 zijn eigen regels. In 2023 werd een reclameverbod ingevoerd voor kinderen tot 13 jaar. Vanaf volgend jaar wordt die grens opgetrokken naar 16 jaar. Daarnaast wordt het verbod ook uitgebreid van lagere naar secundaire scholen, en geldt de restrictie voortaan ook binnen een straal van 150 meter rond scholen.Het reclameverbod geldt ook voor alle mediakanalen waar het publiek voor minstens 30 procent uit jongeren bestaat. Daaronder vallen onder meer tv, radio, bioscoop als online media. Met de update worden de richtlijnen voor sociale media ook strikter en duidelijker afgebakend. Wie de regels schendt, moet zich verantwoorden voor de Jury voor Ethische Praktijken (JEP), die in de schoot van de Raad voor Reclame zelf wordt georganiseerd.55% van de voedingsproductenWelke producten onder ‘ongezond’ gezien kunnen worden, staat beschreven in de overeengekomen code. Volgens Fevia zou 55 procent van de voedingsproducten op de markt uitgesloten worden. Het gaat onder meer over aardappelproducten, chips, sauzen, verwerkte vlees- en visproducten, kant-en-klare maaltijden, koekjes, confituur, ontbijtgranen en frisdranken. Voedingswaren die cumulatief voldoen aan Europese claims ‘laag suikergehalte', 'laag vetgehalte' en 'laag zoutgehalte’, vormen een uitzondering. Voor deze producten blijft reclame vanaf 13 jaar toegestaan.Het initiatief kadert binnen de bredere doelstelling van Fevia en Comeos om bij te dragen aan een gezondere levensstijl en een evenwichtig voedingspatroon. Volgens Vlaams minister van Media Cieltje Van Achter (N-VA) geeft de update een krachtig signaal. “De sector toont aan dat hij ook zonder wetgeving maatschappelijke verantwoordelijkheid kan opnemen”, klinkt het. “Ik hoop dat dit een inspiratie kan zijn voor andere sectoren.”“Met deze nieuwe code met bindende regels en de leeftijdsgrens van 16 jaar is België internationaal een voorloper op het vlak van zelfregulering”, laat Marc Frederix, Voorzitter van de Raad van Reclame, nog weten. Niet perfectMaar de beslissing kan niet bij iedereen op bijval rekenen. “Deze vrijblijvende engagementen zitten vol achterpoortjes”, zegt Stefanie Vandevijvere aan Het Nieuwsblad. Vandevijvere is voedingsexperte bij gezondheidsinstituut Sciensano. “De leeftijdsgrens wordt opgetrokken naar 16 jaar, maar de WHO, Unicef en onze eigen Hoge Gezondheidsraad stellen duidelijk dat de grens op 18 jaar zou moeten liggen.” Ook Sofie Verdoodt van het Vlaams Instituut Gezond Leven klapt niet in de handen: “De industrie heeft zelf de ongezonde voeding ingedeeld. Er bestaan met de Nutriscore en met door de WHO opgestelde profielen nochtans al jaren onafhankelijke scoringssystemen. Het is geen toeval dat die strenger zijn dan wat de industrie zelf opstelde.”Ook Vlaams minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) steunt de code niet. “De belangrijke doelstellingen in de tekst zijn namelijk niet objectief toetsbaar, met als gevolg dat de realisatie ervan niet nauwkeurig kan gecontroleerd worden”, klinkt het.“Het staat anderen vrij om vanuit puur academische hoek voorstander te zijn van een nog strengere versie, maar wij willen een groot draagvlak, ook bij onze leden”, reageert Tom Quintelier van Fevia, de federatie van de voedingsindustrie en één van de initiatiefnemers van het charter. “Is het perfect? Zeker niet. Maar in Europa zijn we pionier.”

Waalse minister ontkent beïnvloeding door landbouwlobby

2025-05-27T15:28:00+02:00

Een tweeduizendtal gezondheidsprofessionals schreven de Waalse regering een open brief waarin ze zich vragen stellen over het pesticidebeleid van de regering. Dalcq heeft een anti-pesticideplan opgesteld, maar de gezondheidsprofessionals stellen dat de zorgsector niet werd gehoord, en de landbouwindustrie wel. "Ofwel een gebrek aan kennis, ofwel ontkenning van de feiten"De leden van de Waalse Société Scientifique de Médecine Générale stuurden een open brief naar aanleiding van een interview in Le Soir, waar ze haar pesticideplan uit de doeken doet. Daar deed de minister uitspraken deed volgens de gezondheidsprofessionals onjuist zijn. “Om te beginnen is het gelijkstellen van een pesticide met ‘een molecuul dat in de natuur voorkomt en enigszins is aangepast om effectiever te werken’, zoals de minister stelt, in het beste geval een indicatie van een ernstig gebrek aan kennis over deze producten (aangezien de meerderheid van de pesticiden momenteel synthetische moleculen zijn), en in het slechtste geval een indicatie van de wens om de bewezen gevaarlijke aard van sommige van deze moleculen te ontkennen. In beide gevallen is dit zeer problematisch en onverenigbaar met de voorbeeldfunctie van de minister van Landbouw”, stellen ze.Volgens de professionals toont de minister onvoldoende kennis over de toelatingsprocedure voor gewasbeschermingsmiddelen, en is ze blind voor de gebreken van het huidige systeem. "Studies worden genegeerd"“Omdat het meest problematische deel van de pesticidekwestie onze gezondheid betreft, zou het - volgens het gezond verstand - moeten worden besproken met wetenschappers en artsen, maar het lijkt erop dat de minister het liever bespreekt met de fytofarmaceutische bedrijven en zaadproducenten, terwijl ze, net als haar voorgangers, de enorme schadelijke effecten van pesticiden op de gezondheid en biodiversiteit blijft negeren”, schrijven de professionals.“Paradoxaal genoeg worden de resultaten van de studies die het Waals Gewest de voorbije jaren zelf heeft laten uitvoeren, nog steeds genegeerd, wordt er niet geluisterd naar de wetenschappelijke experts en worden de aanbevelingen niet opgevolgd. Een voorbeeld is de AGW over het gebruik van pesticiden, die niet werd herzien na studies uitgevoerd door het ISSeP, het CRA-W en de ULiège”, gaat het verder.De gezondheidsmedewerkers roepen de minister van Landbouw op om “uit de ontkenningsfase te komen” en “haar verantwoordelijkheid te nemen.”Dalcq: "Insinuaties zijn oneerlijk en incorrect"De brief inspireerde de Waalse oppositiepartijen om minister Dalcq aan de tand te voelen over haar banden met de agrolobby. Dalcq ontkende dat ze onder invloed zou staan van "om het even welke lobby". "Het tegendeel insinueren is intellectueel oneerlijk en feitelijk incorrect", zei ze.Anne-Catherine Dalcq runt een landbouwbedrijf in het Waals-Brabantse Geldenaken en was in Franstalig België vooral bekend omdat ze een prominente rol speelde in de vele landbouwprotesten van vorig jaar. Dalcq was ook vicevoorzitter bij twee federaties van landbouwjongeren.Volgens de minister heeft ze sinds begin dit jaar twee officiële ontmoetingen gehad met landbouwspelers. Het gaat om de Belgisch-Luxemburgse vereniging BELPLANT en SCAM, een bedrijf dat onder meer zaden en kunstmest verkoopt. Daarnaast had ze ook gesprekken met vertegenwoordigers van WaL.Agri, een holding die verschillende spelers in de landbouwdistributie verenigt.Dalcq benadrukt dat ze openstaat voor gesprekken met de gezondheidssector, maar haar kabinet heeft daartoe geen enkele aanvraag ontvangen, zei ze. "Een constructieve en rechtstreekse dialoog over zo'n belangrijk onderwerp was nochtans welkom geweest. Mijn deur blijft uiteraard openstaan voor een gesprek op basis van de feiten en onze gedeelde verantwoordelijkheden."

Kookapp Zeker Gezond verdwijnt op 1 juni, AI-alternatief op komst

2025-05-27T15:32:52+02:00

Onder voormalig Vlaams minister van Welzijn Wouter Beke (cd&v) lanceerde de Vlaamse overheid in 2020 het receptenplatform Zeker Gezond. Het idee voor het platform volgde na de lancering van de nieuwe, omgekeerde voedingsdriehoek in 2017. Bedoeling was om de Vlaming te helpen bij het vinden van gezonde recepten. Maar gaandeweg groeide de kritiek op het initiatief. Zo noemde gewezen Open Vld-parlementslid Maurits Vande Reyde het "te zot voor woorden" dat de overheid 550.000 euro investeerde in een "online kookboek". Eind vorig jaar kondigde huidig Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) aan dat het receptenplatform zou stopgezet worden. Nu blijkt dat de werking op 1 juni 2025 stopt. "De app en website zijn nog even beschikbaar, maar ze worden niet meer actief gepromoot en er komen geen nieuwe recepten meer bij. Op 1 juni 2025 stopt de werking van Zeker Gezond", zo staat te lezen op de website. Hulp van AIVolgens Gezond Leven is de nood aan advies rond gezonde en milieuverantwoode voeding niet verdwenen, maar zitten er dankzij AI "nieuwe en betere tools in de pijplijn". Zo is Gezond Leven via de KU Leuven betrokken bij het project DietWise, een project dat kan rekenen op EU-financiering en dat werk wil maken van een door AI-aangestuurde tool waardoor mensen makkelijker gezonde en duurzame voedingskeuzes kunnen maken. Het onderzoek daarrond loopt nog wel enkele jaren. Vande Reyde sprak eind vorig jaar over het AI-project met Gezond Leven en de universitaire onderzoekscel. "Ze zitten vast vol goede bedoelingen, maar dit is opnieuw geen kerntaak van de overheid. Het is de bedoeling dat een tool gaat screenen of websites met voeding wel of niet gezond zijn. Dat bestaat al. Als je op eender welke AI-chatbot vraagt naar gezonde voeding, krijg je al perfecte info. Ik ga opnieuw moeten vragen aan de minister om deze budgetten naar zinvolle kerntaken te richten".

Geen dieren op Agribex door Brussels verbod

2025-05-27T23:29:50+02:00

Hoewel Agribex pas in december plaatsvindt, is nu al duidelijk dat de vertrouwde prijskampen en diertentoonstellingen dit jaar geschrapt worden. Organisator Fedagrim bevestigt dat het verbod op levende dieren definitief is. Er golden al strikte hygiënemaatregelen, maar vlak voor de verkiezingen van 2024 keurde het Brussels parlement een wet goed die het houden van levende dieren op evenementen volledig verbiedt."We hopen nog met de regering in gesprek te gaan over mogelijke uitzonderingen, maar dan moet die er wel eerst zijn”, zegt Alain Vander Cruys van Fedagrim. Omdat dit nog steeds niet het geval is, heeft de organisatie de beslissing moeten afkloppen: dit jaar geen dieren in de Brusselse Expohallen. Alle betrokken exposanten zijn inmiddels op de hoogte gebracht.Geen overleg, geen nuanceDe beslissing is volgens Vander Cruys spijtig voor de beurs, maar vooral jammer voor de exposanten en de veehouderij. “Bezoekers komen niet alleen voor de dieren, maar ze maken wel deel uit van de beleving. Ze creëren een warme sfeer op de beurs.”Volgens Vander Cruys kwam het verbod zonder enig overleg tot stand. “Er is nooit met ons of iemand uit de sector gesproken. Alles gebeurde in stilte. Dat is jammer, want dan hadden we ons beter kunnen voorbereiden.”Grote impact, ook op jumpingsDe beslissing om levende dieren te verbieden werd via een amendement op een wetsvoorstel goedgekeurd, op initiatief van Ecolo en DéFI. Vander Cruys vermoedt dat de maatregel oorspronkelijk gericht was op de verkoop van katten, honden en vogels op markten, maar dat er onvoldoende rekening werd gehouden met de bredere impact. “Deze wet raakt ook paardensportevenementen zoals Jumping Brussel en hondenshows. Het is een beslissing met veel grotere gevolgen dan men wellicht besefte.”Ook op Europees niveau is de beslissing opvallend. Volgens Frédéric François van Eurasco, de koepelorganisatie van landbouwbeurzen in Europa, is Brussel de enige regio waar een wettelijk verbod op dieren geldt. “We organiseren 50 beurzen in 25 lidstaten. Overal zien we strengere dierenwelzijnsregels en sanitaire voorschriften, maar nergens een totaalverbod. Dit is uniek en bijzonder vervelend”, zegt hij.De 73e editie van Agribex vindt plaats van 3 tot 7 december in Brussels Expo. De volgende editie is gepland in 2027. Fedagrim hoopt tegen dan opnieuw dieren te mogen verwelkomen.

Milieuregels stoppen aan de kustlijn: stikstofoverschrijdingen op zee blijven onbestraft

2025-05-28T14:39:03+02:00

De regels eindigen waar het land ophoudt, althans als het om stikstof gaat. Want wat aan wal streng wordt gereguleerd, wordt op zee onbeboet uitgestoten. Dit heeft negatieve gevolgen voor onder meer landbouwers, die de impact voelen via het stikstofdepositiebeleid. Helemaal wetteloos is de Noordzee niet meer, sinds 2021 gelden er stikstofnormen voor schepen. Zo mogen nieuwe schepen maar 20 procent uitstoten van wat oudere schepen mogen. Maar boetes blijven uit als deze schepen toch boven de norm uitstoten. Bovendien zijn die strengere normen maar van toepassing op een kleine minderheid: amper zes procent van de schepen is nieuw genoeg om eraan te moeten voldoen. De rest is ouder en mag veel meer uitstoten. Voor die groep is er voorlopig geen concreet beleid om de uitstoot te beperken, behalve wachten tot ze uit de vaart verdwijnen. En dat kan nog even duren, want een schip gaat gemiddeld dertig jaar mee.Scheepvaart stoot meer stikstof uit dan landbouwVolgens de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) was de transportsector in 2023 goed voor 58 procent van de stikstofuitstoot in Vlaanderen. Ook de industrie (15%) en de landbouwsector (12%) zorgden mee voor het totaalplaatje aan stikstof (NOx). Van de transportemissies is ongeveer de helft afkomstig van het wegverkeer en een kwart van de internationale zeescheepvaart. Schepen zouden dus voor 14,5 procent verantwoordelijk zijn voor de stikstofuitstoot in Vlaanderen.Volgens het KBIN is dit echter een onderschatting. Op Europees niveau wordt het aandeel ook ruimer ingeschat. In het laatste rapport van het Europees Agentschap voor Maritieme Veiligheid (EMSA) staat dat de maritieme sector goed was voor 39 procent van alle NOx-emissies door transport.Terwijl de uitstoot van zwavel (SOx) sinds 2014 met ongeveer 70 procent is gedaald, zijn de emissies van NOx tussen 2015 en 2023 met tien procent gestegen. De toename deed zich voornamelijk in de Atlantische Oceaan (+33%) en Middellandse Zee (+8%) voor. In de Noordzee nam deze af met 17 procent. “Dit is grotendeels het gevolg van de invoering van emissiebeheersingszones in de Noordzee”, stelt EMSA. “Maar de NOx-emissies blijven er een groot probleem, aangezien de geldende voorschriften alleen van toepassing zijn op nieuwe schepen.” Hoeveel stikstof mogen schepen uitstoten?Er gelden op de Noordzee drie NOx-emissieniveau’s, afhankelijk van het bouwjaar van de scheepsmotor:· Tier 1 (2000–2011): maximum 17 g NOx/kWh· Tier 2 (vanaf 2011): maximum 14,4 g NOx/kwH· Tier 3 (vanaf 2021): maximum 3,4 g NOx/kWh Vorig jaar had acht procent van de gemonitorde schepen een verdachte stikstofuitstoot Met het vliegtuig door de uitstootpluimHet Belgische Kustwachtvliegtuig van het KBIN houdt toezicht boven de Noordzee en vloog in 2024 220 uren. Naast toezicht op lozingen of visserijcontroles was een kwart van die tijd gericht op de monitoring van zwavel- en stikstofuitstoot van schepen. In totaal werden zo’n 735 schepen gemonitord.“Wij vliegen met onze sniffer-sensor door de rookpluim van een schip. Met die sensor kunnen we zwavel, stikstof en roetdeeltjes meten”, legt Kobe Scheldeman van het KBIN uit. “Als de gemeten waarde boven de norm ligt, sturen we een alert naar het Europese haveninspectienetwerk. In België worden inspecties rond scheepvaartuitstoot uitgevoerd door FOD Mobiliteit (DG Scheepvaart). In 2024 had acht procent van de gemonitorde schepen een verdachte stikstofuitstoot dat leidde tot een alert.”Hoge boetes voor zwavel, geen voor stikstofBij een verdacht hoge zwaveluitstoot kan de inspectie na een alert aan boord gaan om een brandstofstaal te nemen, als bewijs van een mogelijke zwaveloverschrijding. Op basis daarvan kan dan een proces-verbaal volgen. “Voor zwavelovertredingen worden serieuze boetes uitgeschreven, maar met de alerts van verdachte stikstofwaardes wordt niets gedaan. Hierdoor blijft een onwettige stikstofuitstoot zonder gevolg”, aldus Scheldeman.Daar zijn verschillende redenen voor. Zo gelden de metingen van het KBIN (nog) niet als juridisch bewijs. Daarvoor zou net als bij zwavel nog een inspectie moeten gebeuren. Maar de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) heeft geen protocol om zulke controles mogelijk te maken. Er zijn geen controles, nochtans kunnen moderne schepen gemakkelijk effectief gecontroleerd worden Geen protocol voor stikstofinspectie“NOx-uitstoot meten is niet zo eenvoudig als de zwavelinhoud nagaan in de brandstof. De uitstoot van stikstof is gekoppeld aan verschillende parameters zoals het type motor, de vaartsnelheid en de belasting”, duidt Scheldeman het hiaat in de regelgeving. “Wij pleiten al heel lang dat er een controlesysteem wordt uitgewerkt.”“Het minste wat de inspectiecontroles nu al zouden kunnen controleren is of het SCR-systeem van het schip heeft gewerkt”, gaat Scheldeman verder. Dit systeem zit enkel bij de modernste Tier 3-schepen en kan vergeleken worden met AdBlue voor diesel. Door een toevoeging aan de katalysator wordt de stikstofuitstoot gelimiteerd en halen de moderne schepen de norm. “Is dit systeem uitgeschakeld? Dan hebben de schepen sowieso een onwettige stikstofuitstoot”, klinkt het. “De inspectie zou dit aan boord kunnen controleren. Dit zou al een concrete maatregel kunnen zijn voor het kleine aandeel aan moderne schepen. Bij die oudere schepen zijn effectieve controles moeilijker.” We pleiten voor een systeem waarbij flagrante overtredingen automatisch kunnen leiden tot een boete Pleidooi voor automatische boetesEen andere mogelijke maatregel is om de meetgegevens van het KBIN rechtstreeks te gebruiken als basis voor een proces-verbaal. Over dat voorstel is het Instituut in overleg met het Directoraat-Generaal Scheepvaart, dat bevoegd is voor het opleggen van boetes. “We pleiten voor een systeem waarbij flagrante overtredingen, de rode vlaggen waarvan we 99 procent zeker zijn, automatisch kunnen leiden tot een boete”, zegt Scheldeman. “Aanvankelijk was er terughoudendheid omdat het om een nieuwe sensortechnologie gaat, en het moeilijk is om die als hard bewijs in de rechtbank te gebruiken. Maar ondertussen wordt onze data breed ondersteund en gevalideerd door heel wat andere Europese landen. Idealiter komt er in de toekomst ook een uitgewerkt internationaal kader voor stikstofmonitoring en handhaving want scheepvaartvervuiling is een internationaal gegeven.”Perverse effecten van bestaande maatregelenDe tiernormen van schepen zijn opgesteld op basis van de optimale werking van een motor. Maar op zee of tijdens het aanmeren werkt een motor niet altijd in optimale omstandigheden. “Scheepsmotoren zijn gemaakt om op een constante snelheid te varen. Bij traag varen of manoeuvreren draait de motor niet optimaal en kan deze meer stikstof uitstoten”, duidt Scheldeman. “Daarom is de uitstoot nabij havens vaak veel hoger dan midden op zee. Al varen schepen in bepaalde zones op de Noordzee ook trager , om de CO2-uitstoot te beperken. Maar dit heeft dus een tegengesteld effect op de stikstofuitstoot.”Naast de CO2-maatregel werkt ook de zwavel-maatregel stikstofuitstoot in de hand. Om de zwaveluitstoot te verkleinen hebben schepen vandaag de keuze om ofwel te varen op laagzwavelbrandstof, ofwel op goedkopere niet-geraffineerde stookolie mits ze een scrubber aan boord hebben. Een scrubber haalt zwavel uit de uitlaatgassen waarbij de werking te vergelijken is met een ammoniakluchtwasser. “Daar zijn we geen fan van”, vertelt Scheldeman. “Naast het feit dat het verontreinigde afvalwater bij een openloop systeem gewoon in de zee geloodst wordt, zien we ook een verhoogde stikstofuitstoot bij deze schepen. Dit komt vaak omdat de scrubbers niet goed onderhouden worden, maar ook dit is niet evident om te controleren.” Resultaten van 2024: wie overtreedt de stikstofnorm?De overgrote meerderheid van de gemonitorde schepen in 2024 bleef binnen de uitstootmarge. Acht procent van de schepen werd echter wel gevlagd. Van de 59 schepen kregen er 31 een gele vlag, 15 een oranje en 13 een rode. Een gele vlag wijst op een lichte overschrijding, oranje op een ernstige. Bij rood is de overschrijding zodanig duidelijk dat KIBN met 99,9 procent zekerheid kan zeggen dat er een overtreding is.Opvallend is dat het merendeel van de verdachte waardes zich procentueel onder de moderne schepen bevindt. Zo werd 57 procent van onderzochte Tier 3-schepen gevlagd. In absolute getallen werden de meeste verdachte uitstoten gemeten bij de Tier 2-schepen. 31 schepen werden gevlagd, wat neerkomt op 11 procent van alle onderzocht Tier 2-schepen.De resultaten van de Tier 3-schepen liggen in lijn met de gegevens die onderzoekers van het Europese SCIPPER-consortium verzamelden in 2022. Zij analyseerden de NOx-uitstoot van moderne zeeschepen in de Noordzee en de Baltische Zee. Slechts een derde van de 65 metingen voldeden toen aan de Tier 3-emissienormen. Ongeveer de helft van alle zeeschepen stootte zelfs meer dan het dubbele van de norm uit.“Voor oude schepen zijn weinig effectieve reductiemaatregelen beschikbaar. We zullen moeten wachten tot die uit de vaart verdwijnen”, concludeert Scheldeman. “Maar zelfs dan blijft handhaving absoluut noodzakelijk, anders blijft de uitstoot op papier laag, maar in werkelijkheid hoog.” Het kustwachtvliegtuig is reeds 50 jaar oud, vervanging is noodzakelijk Monitoring door sniffer-vliegtuig onder drukIn België wordt naast het sniffer-vliegtuig ook gewerkt met vaste sensoren. Het voordeel van vaste sensoren is dat ze zeven dagen op zeven de uitstoot van voorbijvarende schepen controleren vanop een afstand van 10 kilometer. Deze week nog werd een SEMPAS-sensor geïnstalleerd langs een druk bevaren route aan de Noordzee. “De SEMPAS-sensor kan onder meer ook zwavel- en stikstofuitstoot meten maar zal uitsluitend voor targetting kunnen dienen. De metingen zijn wat minder nauwkeurig dan met de sniffer-sensor. Er zal dus altijd een navolgend onderzoek in de haven nodig zijn”, aldus Scheldeman.De sniffer-sensor aan boord van het kustwachtvliegtuig blijft in België het belangrijkste instrument voor een gerichte en nauwkeurige controle van de stikstofuitstoot per schip, op zee. Deze metingen zijn niet enkel belangrijk voor ons nationaal milieubeleid, maar ook voor opvolging op internationaal vlak. “Andere landen werken enkel met vaste sniffer-punten dichtbij een vaargeul. Wij zijn de enige met dit type sniffer-sensor dat op open zee metingen kan uitvoeren", klinkt het.Echter staan de operaties van het kustwachtvliegtuig onder druk. "Het gebruik van een bepaald type brandstof voor vliegtuigen wordt onterecht beperkt of beëindigd. Dit komt door een foutieve interpretatie van Europese chemische regelgeving in de omgevingsvergunningen van de luchthavens van Oostende en Antwerpen", aldus Scheldeman. "Een Europese verordening suggereert dat het gebruik van het type brandstof binnenkort wettelijk verboden zal worden. De interpretatie voor een onmiddellijk verbod in de vergunningen van de luchthavens is daarbij juridisch onjuist."Hierdoor zou Scheldeman binnenkort niet meer kunnen opstijgen. Niet enkel de controle op stikstof maar ook op zwavel, fijne roetdeeltjes en lozingen zouden hierdoor wegvallen. Tijdens de vluchten vorig jaar merkte de kustwacht ook vier verdachte activiteiten op in en nabij de Belgische wateren. In drie gevallen ging het om Russische schepen.Het Instituut voor Natuurwetenschappen heeft de afgelopen maanden aanpassingen gevraagd voor Oostende en Antwerpen. De aanpassing voor Oostende moet nog worden goedgekeurd door het kabinet van Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns (cd&v). In de tussentijd heeft men een tijdelijke overeenkomst met de Belgische defensie om operaties vanuit Koksijde mogelijk te maken. De aanpassing voor Antwerpen moet nog worden goedgekeurd door de Gewestelijke Omgevingsvergunningscommissie (GOVC) en het kabinet van Brouns. Tot slot benadrukt KBIN dat het kustwachtvliegtuig een verouderde machine is die binnenkort 50 jaar wordt. "Vervanging is noodzakelijk om de continuïteit te garanderen van steeds delicatere operaties", besluit het Instituut. "Zonder vervanging is het waarschijnlijk dat België niet langer over een geschikt platform voor luchttoezicht beschikt en dus niet langer volledig kan voldoen aan zijn nationale en internationale verplichtingen op het gebied van milieubescherming, veiligheid en beveiliging van de Noordzee."

Nieuwe serre moet onderzoek naar quarantaine-organismen mogelijk maken bij pcfruit

2025-05-27T16:01:03+02:00

"In tegenstelling tot het bestaande gedeelte, dat vooral dient voor teelttechnisch onderzoek op kleinfruit, is het nieuwe gedeelte gericht op onderzoek naar de controle van ziekten en plagen. En dat niet alleen bij kleinfruit, maar ook ingepotte bomen van appel, peer, kers of pruim kunnen in deze serre worden geplaatst", licht gedeputeerde Inge Moors toe. De provincie investeert hiervoor 750.000 euro.Met de uitbreiding van de serre kan pcfruit zich verder verdiepen in biologische en geïntegreerde bestrijdingstechnieken. De serre wordt namelijk voorzien van relatief kleine compartimenten waarin planten kunnen worden geplaatst, zodat de ontwikkeling van plaaginsecten en hun natuurlijke vijanden nauwkeurig kan worden gevolgd. Zo kan worden nagegaan of die natuurlijke vijanden de plagen effectief onder controle kunnen houden. De uitbreiding biedt ook mogelijkheden om de ontwikkelingstijd van ziekten, plagen én nuttige organismen onder verschillende klimatologische omstandigheden te onderzoeken.De resultaten van dit onderzoek zullen, samen met modellen die in andere onderzoeksprojecten zijn ontwikkeld, worden geïntegreerd in het aanbod van de 'EVA-Optimise'-software. Met die software plannen en registreren fruittelers hun bespuitingen, zodat ze steeds de juiste keuze kunnen maken voor middelen die de nuttige insecten zo veel mogelijk sparen. Deze door PC Fruit ontwikkelde modellen worden momenteel ook gebruikt door landbouwers in vier andere landen.

Week van de Bij: Op bezoek bij Bioboer Johan in Het Land van Melk en Honing

2025-05-27T23:27:49+02:00

In het West-Vlaamse Diksmuide vind je Het Land van Melk en Honing, de biologische boerderij van boer Johan. Zijn melkvee graast op kruidenrijke graslanden vol grasklaver – goed voor de bijen, de bodem én de melk. Johan gebruikt geen kunstmest of gewasbeschermingsmiddelen en kiest zo bewust voor biodiversiteit. Een plek waar landbouw en natuur samen groeien. In het kader van 'De Week van de Bij', die loopt van zondag 25 mei tot en met zondag 1 juni 2025, namen we een kijkje in zijn bijenkasten.

Digitaal stuwbeheer blaast historisch bevloeiingssysteem nieuw leven in

2025-06-02T14:02:44+02:00

“Wat ooit begon als een traditionele techniek om heidegronden te ontginnen, wordt nu met innovatieve technologie hergebruikt”, vertelt Steve Meuris van Boerennatuur Vlaanderen, één van de trekkers van het project Digistuw. Water uit de Prinsenloop wordt via een nieuwe stuw het gebied ingeleid en verspreid door een netwerk van grachten. Via digitale sensoren en online dashboards kunnen boeren het waterpeil nauwkeurig opvolgen en beheersen.Stuwtjes in eigen handMelkveehouder Bert Boonen uit Hamont-Achel ontvangt deze week zijn toegang tot het Digistuw-dashboard. Daarmee kan hij, samen met collega-landbouwers, het waterpeil in het gebied in real time opvolgen en de stuwtjes bedienen. “Zo kunnen we oppervlaktewater beter bufferen, het grondwaterpeil aanvullen en het land weerbaarder maken tegen droogte”, vertelt Boonen. “Bij een hoger grondwaterpeil droogt de zandgrond minder snel uit, wat gunstig is voor onze gewassen én de omgeving.”Het Digistuw-project is een samenwerking tussen Boerennatuur Vlaanderen, het Proef- en Vormingscentrum voor de Landbouw (PVL) in Bocholt, ingenieursbureau Sumaqua en de Noord-Limburgse Wateringen. Het wordt financieel ondersteund door de Vlaamse overheid en de provincie Limburg. Landbouwer bereid tot meer risico's door waarschuwingsalertIn Buitenheide zijn inmiddels 14 stuwen en 12 sensoren actief. Het dashboard, ontwikkeld door Sumaqua, geeft niet alleen het actuele waterpeil weer, maar toont ook neerslagvoorspellingen en stelt alarmdrempels in. “Bij te hoge of te lage waterstanden krijgen landbouwers een melding, zodat ze hun stuwbeheer kunnen bijsturen”, zegt Vincent Wolfs van Sumaqua. “Die waarschuwingen verhogen de bereidheid om stuwen risicogerichter te beheren, en helpen waterverlies te voorkomen.”Prinsenloop hersteld als waterbronDe heropleving van het systeem kon niet zonder de nieuwe stuw in de Prinsenloop, een waterloop van de tweede categorie. “Begin jaren 2000 was er al sprake van zo’n ingreep, maar pas na de droge zomers van de afgelopen jaren is de bal echt aan het rollen gegaan”, zegt Meuris. De plaatsing werd in april afgerond door de provinciale Dienst Waterlopen. “We spreken hier toch van een primeur in Vlaanderen: een eeuwenoud systeem dat opnieuw wordt ingezet, maar met moderne technologie.” Landbouwgebied Siberië buffert ook met stuwtjesNaast Buitenheide is ook het landbouwgebied Siberië in Peer opgenomen als pilootlocatie. Hier meten 33 sensoren het peil van hemel- en grondwater, dat normaal via grachten wordt afgevoerd. Dankzij een netwerk van een vijftigtal stuwtjes wordt dat water nu zo lang mogelijk vastgehouden. Zo’n dertig landbouwers profiteren mee van het systeem. Loonwerker Gert Vandijck, die het gebied goed kent, speelt een centrale rol in het lokale waterbeheer. Hij beheert al jaren de reeds bestaande stuwtjes en kent de gronden goed. “Hij is vaak het eerste aanspreekpunt wanneer ingrijpen nodig is”, zegt Meuris. Schalen en delenDe expert waterbeheer bij Boerennatuur Vlaanderen ziet kansen in het digitale stuwbeheer. “Mogelijk kunnen naar voorbeeld van deze pilootgebieden op termijn nog meer landbouwgebieden in Vlaanderen aansluiten op het dashboard.” Volgens Meuris zijn er in theorie ook meer regio’s in Vlaanderen waar oude bevloeiingssystemen opnieuw geactiveerd kunnen worden. Tegelijkertijd benadrukt hij dat water een schaars goed blijft. “Water wordt gedeeld met sectoren als industrie, recreatie en scheepvaart. Daarom is het belangrijk dat we slimme keuzes maken. Met dit project hebben we alvast een belangrijke stap gezet om de landbouw lokaal beter te wapenen tegen klimaatuitdagingen.”

🎥 #Veldvloggers: Groei begint bij goede bemesting

2025-06-23T09:23:07+02:00

Dit voorjaar is Boer Kim weer druk in de weer op zijn akkers. Voor hij aardappelen kan planten, moet de bodem goed voorbereid worden en dat begint met bemesten. Hij strooit kunstmest en toont de korrels in zijn vlog. Deze bemesting is essentieel voor een vruchtbare bodem en een goede groei van de aardappelen later in het seizoen. Boer Kim laat zien hoe belangrijk dit werk is én hoe hij het aanpakt, recht vanuit zijn tractor.

Belgische kaasproductie stijgt met 25 procent dankzij mozzarella en verse kaas

2025-05-28T17:58:50+02:00

In 2024 is in totaal zo’n 137.000 ton kaas geproduceerd in België. Dat is 11,8 procent meer dan het jaar voordien. Mozzarella en verse kazen zijn samen goed voor 80 procent van de totale kaasproductie. De zuivelbedrijven maakten onder meer 51,7 procent meer verse kaas, goed was voor 22.074 ton in volume. De koploper blijft mozzarella, waarvan de productie steeg (+7,9%) tot 87.234 ton. Ter vergelijking met het vijfjaarlijksgemiddelde steeg de productie van mozzarella met 31 procent en van verse kaas met maar liefst 102 procent. Groei mozzarellaproductieMozzarella is een zachte kaas die zijn oorsprong vond in Italië waar ze van buffelmelk werd gemaakt. De kaassoort is een belangrijke grondstof voor pizzabakkers. In het West-Vlaamse Langemark heeft zuivelcoöperatie Milcobel een grote fabriek voor mozzarella op basis van koemelk. In 2021 startte ook de groep "Laiterie des Ardennes" in het Waalse Baudour een mozzarellafabriek op. Onlangs kondigde dat bedrijf een uitbreiding van die fabriek aan. Consumptiemelk blijft de belangrijkste productiecategorieConsumptiemelk, melkdranken en verse zuivelproducten blijven de belangrijkste producten in de Belgische zuivelverwerking. De industrie produceerde vorig jaar in totaal zo’n 795 miljoen liter consumptiemelk. Halfvolle melk wordt het meest geproduceerd, al is de productie in 2024 in vergelijking met de afgelopen vijf jaar gedaald met 9 procent. Volle melk is dan weer aan een voorzichtige opmars (+3%) bezig. De productie van melk met vitamines wist zich na de sterke terugval in 2022 en 2023 weer te herstellen in 2024. In vergelijking met de periode 2019-2023 neemt de productie van consumptiemelk af met 5,4 procent. Verse zuivelproducten in opmarsVerse zuivelproducten zoals yoghurt, gefermenteerde melkdrankjes, room en desserten zijn de tweede grootste categorie in de Belgische zuivelproductie met een totaal productievolume van 732 miljoen liter. De hele categorie groeit in 2024 met 9 procent tegenover de voorgaande vijf jaar. Vooral desserten (+14%), gefermenteerde melk (+10%) en room (+8%) dragen bij aan die groei. De productiestijging bij yoghurt blijft beperkt tot 4 procent. Meer ingedikte melk, minder melkpoeder en ijsWaar in 2019 nog 66.000 liter ijs werd gemaakt, schroefden de Belgische zuivelverwerkers de productie terug tot 60.000 liter in 2024, een daling van 5 procent over de gemiddelde producties van de periode 2019-2023. De productie van melkpoeder, alles samen 218.000 ton, daalde met 10 procent. Er worden vooral minder niet-magere melkpoeders geproduceerd (-31%), en ook de andere melkpoeders (zoals voor baby- of sportvoeding) daalden in productie (-51%). De productie van ingedikte melk en wei steeg wel, met 7 procent tot 66.000 ton voor 2024.

Belgen blijven fan van vlees bij de maaltijd, met kip op kop

2025-06-02T14:36:25+02:00

Slechts drie procent eet nooit vleesVorig jaar at de Belg één procent meer vlees en gevogelte dan in 2023. Vergeleken met 2016 blijft het verbruik nagenoeg stabiel. De consumptie van vers en diepvriesvlees schommelde de voorbije jaren tussen 26,4 en 29,8 kilogram per persoon, met 28,1 kilogram in 2024. Dat blijkt uit aankoopgegevens van 6.000 Belgische gezinnen, verzameld door YouGov België in opdracht van VLAM.In 2024 kochten Belgische gezinnen gemiddeld 58 keer per jaar vlees en gevogelte, een frequentie die de laatste jaren licht toeneemt. 19 procent van de ondervraagde Belgen gaf aan bijna dagelijks vlees of gevogelte te eten, vleeswaren niet inbegrepen. 32 procent zou dit vier tot vijf keer doen, en 29 procent twee of drie keer per week. Drie procent zegt nooit vlees te eten.Vorig jaar steeg ook het thuisverbruik van plantaardige vleesvervangers licht, al blijft het aandeel beperkt tot 0,6 kilogram per persoon. In vergelijking met 2016 is dit wel een stijging van 50 procent. Het verbruik van eiwitrijke peulvruchten zoals linzen en kikkererwten bleef de voorbije jaren schommelen rond 0,8 kilogram per capita. Voor vis, week- en schaaldieren ligt dat op 4,2 kilogram. Kip populairstVan alle vlees en gevogelte eet de Belg het meest kip (32%), gevolgd door vleesmengelingen (22%), varkensvlees met 21 procent en rundvlees met 16 procent. Kip wordt elk jaar populairder, vooral bij (jonge) alleenstaanden is het de uitgesproken favoriet. Rundvlees is dan weer meer in trek naarmate de leeftijd toeneemt. Gezinnen met kinderen kiezen vaker voor vleesmengelingen, terwijl varkensvlees het grootste aandeel heeft bij lagere sociale groepen.Voorkeur voor bewerkt vleesBijna twee derde van het gekochte vlees en gevogelte is bewerkt vlees zoals gehakt, worst, gepaneerd of gemarineerd vlees. Dit aandeel groeit de laatste jaren. Binnen het onbewerkte vlees verschuift de voorkeur van grote stukken zoals steak, filet of een kotelet naar kleine stukken zoals blokjes of reepjes. Toch blijft het grootste deel van het onbewerkt vlees bestaan uit grote stukken.Bij bewerkt vlees wint vooral gehakt aan populariteit. Het thuisverbruik van gehakt steeg van 3,4 kilogram in 2016 naar 4,5 kilogram in 2024. Ook gepaneerd vlees wint volumeaandeel, terwijl gemarineerd vlees een daling kent. Vol-au-vent in de liftHet thuisverbruik van vers en bevroren vlees en gevogelte dekt slechts een deel van het totale thuisverbruik van vlees en gevogelte, aangezien vlees ook wordt gekocht in vleesbereidingen, kant-en-klare maaltijden en vleeswaren.Vleesbereidingen, zoals bereid stoofvlees of vol-au-vent, zijn de afgelopen jaren populairder geworden: van 1,1 kilogram in 2016 tot 1,7 kilogram per persoon in 2024. Ook het thuisverbruik van kant-en-klare maaltijden met vlees en gevogelte steeg in diezelfde periode met 800 gram tot 3,9 kg in 2024.

Twee jaar na stalbrand weet pluimveebedrijf zich nog steeds geen raad met heropbouw

2025-05-28T16:38:42+02:00

In juli 2023 legde een brand één van de twee stallen van het leghennenbedrijf Wolfputte in Beerse, Merksplas, in de as. Sindsdien houden broer en zus Roel en Inge Van Dun nog maar 18.000 van hun oorspronkelijk vergunde 60.000 leghennen. Ze hebben daarnaast nog een tweede locatie met 120.000 scharrelkippen. Ironisch genoeg was het al de tweede keer dat hun bedrijf getroffen werd door een brand: in 2014 brandde ook al een twee jaar oude stal volledig uit.Waar de Kempenaars er in 2014 nog in slaagden om snel hun stal te herbouwen, is er na de laatste stalbrand van 2023 nog geen enkele beweging zichtbaar. Een kale betonnen vloer is het enige dat aan de afgebrande stal herinnert. Reden voor deze stilstand is veranderde wetgeving en het stikstofarrest. Tijdens de vorige legislatuur heeft de Vlaamse overheid een uitfasering van het verrijktekooisysteem ingesteld. “Vanaf 1 januari 2025 worden er geen nieuwe vergunningen meer verleend voor bedrijven met een verrijkte kooien”, vertelt Inge Van Dun. Politici op pad met Landsbond PluimveePluimveehoudster Inge deed haar verhaal tijdens een bedrijfsbezoek dat werd georganiseerd door Landsbond Pluimvee. De organisatie had een tour langs pluimveebedrijven in de Noorderkempen georganiseerd voor de leden van de commissie Landbouw en de commissie Dierenwelzijn om de Vlaamse politici te informeren over de uitdagingen en ontwikkelingen in de Vlaamse pluimveehouderij.De uitfasering van verrijkte kooien – die tegen 2036 volledig verboden zijn – is al langer een doorn in het oog van de Landsbond Pluimvee. Volgens de organisatie is er wetenschappelijk bewijs dat dit houderijsysteem niet per definitie slechter is voor het dierenwelzijn dan andere systemen. Bovendien dreigt Vlaanderen met deze maatregel zijn eigen pluimveesector te verzwakken. “De productie zal verschuiven naar landen zoals Oekraïne, waar zelfs legbatterijen nog worden gebruikt – een systeem dat hier al sinds 2012 verboden is. En toch komen die eieren gewoon onze markt binnen,” zegt Martijn Chombaere van de Landsbond Pluimvee. Nog 36 procent van pluimveehouders heeft verrrijkte kooienLeghennenbedrijven met verrijkte kooien kunnen overstappen op scharrelkippen, maar die transitie is volgens Chombaere economisch moeilijk haalbaar. “Bij de omschakeling moeten bedrijven flink wat kippen inleveren, terwijl de eierprijs nauwelijks verandert. Dat ondermijnt de rendabiliteit.” Een belangrijke oorzaak ligt volgens hem bij het stikstofdecreet: “Scharrelkippen hebben een hogere emissiefactor dan kippen in kooien, en dat weegt zwaar door.”De Landsbond waarschuwt dat veel leghennenhouders dreigen te stoppen, wat de Vlaamse zelfvoorziening in gevaar brengt. Momenteel ligt de zelfvoorzieningsgraad voor eieren al rond de 100 procent of zelfs daaronder. “Als de bedrijven met verrijkte kooien verdwijnen, is Vlaanderen zeker niet meer zelfvoorzienend. Vandaag werkt nog altijd 36 procent van de Vlaamse pluimveehouders met zo’n systeem,” aldus Chombaere. Veel dierplaatsen gaan verloren bij omschakeling naar scharrelkippen Inge en Roel Van Dun hadden zonder de stalbrand nog tot 2036 hadden kunnen doorwerken op hun locatie in Merksplas. Nu zijn hun toekomstplannen onduidelijk. Tijdens het stikstofarrest was hervergunning onmogelijk en intussen gelden strengere regels rond stikstofemissies. “Als we overstappen op scharrelkippen mogen we nog maar 33.000 dieren houden. Daarmee is het op deze locatie niet meer rendabel om kippen te houden, zeker niet als de eierprijzen, die momenteel hoog zijn, opnieuw zakken”, zegt Inge Van Dun.De ondernemers pleiten daarom voor een uitzonderingsregeling wegens overmacht. Ze kunnen daarvoor rekenen op de steun van Bart Dochy, Vlaamse parlementslid voor cd&v en voorzitter van de Commissie Landbouw. "Bij de geleidelijke uitfasering krijgen bedrijven met verrijkte kooien de tijd om zich aan te passen, maar voor boeren die door een noodlottig voorval buien hun wil om getroffen worden, bestaat die ruimte niet." Uitzonderingsregel voor overmacht?Dochy wijst bovendien op de paradoxale situatie waarin de Van Duns zich tevinden: na de brand hadden ze wellicht nog een nieuwe vergunning voor een stal met verrijkte kooien kunnen aanvragen als er geen de facto vergunningenstop door het stikstofarrest was geweest. Volgens Bart Dochy zou het beleid soepeler mogen omgaan met situaties van overmacht zoals die van de familie Van Dun. Hoewel een hervergunning voor een stalsysteem met verrijkte kooien – dat toch uitdooft tegen 2036 – niet wenselijk is, pleit hij voor meer flexibiliteit op vlak van stikstofnormen. “In zulke uitzonderlijke gevallen zou je een hogere stikstofuitstoot door de vingers kunnen zien,” zegt hij.Hij benadrukt ook het belang van samenhang tussen dierenwelzijnsbeleid en omgevingsbeleid, zoals vastgelegd in het regeerakkoord. “Het kan niet de bedoeling zijn dat bedrijven financieel in de knel komen door het naleven van dierenwelzijnsregels. Landbouw en voeding worden op alle beleidsniveaus erkend als strategische sectoren, dat moet zich ook vertalen in de praktijk.”

ECB waarschuwt: Droogte bedreigt tot 15 procent van productie in eurozone

2025-05-28T16:50:25+02:00

De ECB onderzoekt welke economische en financiële risico’s gepaard gaan met de aantasting van ecosystemen. In een blogpost werden al enkele eerste voorlopige bevindingen geschreven. Zo blijkt het tekort aan oppervlaktewater het belangrijkste risico voor de economie van de eurozone te zijn. “Elke druk op waterbronnen kan een domino-effect hebben op meerdere economische activiteiten”, wordt uitgelegd. Waterschaarste verstoort niet alleen de bedrijfsvoering van heel wat fabrieken waardoor de kosten verhogen, een watertekort beperkt in rivieren ook de binnenvaart en aanvoer van waterkracht voor elektriciteitsopwekking. Ook toerisme lijdt ernstig onder een lagere waterkwaliteit. Dit zou jaarlijks al meer dan 100 miljard euro aan economische schade hebben veroorzaakt."Bij een extreme, maar aannemelijke droogte met een herhalingsperiode van 25 jaar zou bijna 15 productie van de economische productie in gevaar zijn”, klinkt het. “De Europese economie is niet bestand tegen droogte.” Uit het onderzoek blijkt dat 72 procent van de bedrijven in de eurozone afhankelijk is van ecosysteemdiensten zoals drinkwater, voedingsproducten of grondstoffen.Landbouw meest kwetsbare sectorAls sectoren individueel bekeken worden, dan lijdt de landbouw de grootste proportionele productieverliezen bij aanhoudende droogte. In het zuiden van Europa kan tot 30 procent van de landbouwproductie in het gedrang komen. In meer noordelijke landen zoals Finland loopt dit op tot zo’n 12 procent. Ook sectoren zoals industrie, mijnbouw, watervoorziening, bouw en horeca riskeren in Zuid-Europa verliezen tot 20 procent. In Midden- en Noord-Europa zouden er verliezen zijn tot 10 procent.Waterrisico opnemen in financiële risicobeoordelingNaast de directe economische gevolgen kan waterschaarste ook de financiële stabiliteit ondermijnen: het vergroot de kans dat bedrijven hun leningen niet kunnen betalen. Wat op zijn beurt de kredietrisico's van banken vergroot. “Al bij de voorlopige bevindingen van ons onderzoek benadrukken we het belang om watergerelateerde risico’s te integreren in financiële risicobeoordelingskaders”, luidt het.Tot slot wordt benadrukt dat het van vitaal belang is dat de bankensector nauw samenwerkt met wetenschappelijke instanties om zijn modellering en risicobeoordelingen te verbeteren.

1 procent te weinig: EU schiet net tekort om klimaatdoel 2030 te halen

2025-06-02T06:24:15+02:00

De EU-lidstaten hebben de kloof aanzienlijk gedicht om de energie- en klimaatdoelstellingen voor 2030 te realiseren. Dat stelt de Europese Commissie nadat het bijna alle nationale energie- en klimaatplannen heeft beoordeeld. Als elk land zijn bestaande én geplande nationale maatregelen uitvoert en als ook het voorziene EU-beleid volledig wordt uitgevoerd, dan zou de EU haar netto broeikasgasemissies tegen 2030 met 54 procent kunnen verminderen ten opzichte van het niveau van 1990. Daarbij zou de EU net één procent te kort hebben om aan de 55%-doelstelling te geraken."Dit is heel goed nieuws voor het klimaat en onze economie, ook al is er nog werk aan de winkel", reageerde de Nederlandse Eurocommissaris voor Klimaat, Wopke Hoekstra. "De emissies zijn sinds 1990 met 37 procent gedaald, terwijl de economie met bijna 70 procent is gegroeid. Dat bewijst dat klimaatactie en economische groei hand in hand kunnen gaan."Blik op vooruitDeze stand van zaken zal de basis vormen voor gesprekken met de lidstaten over de volgende stappen richting klimaatneutraliteit in 2050. “We zullen nauwer samenwerken met de lidstaten om resterende lacunes aan te pakken en aanvullende richtsnoeren uit te voeren,” klinkt het. Eerder liet de Commissie weten dat de CO2-uitstoot tegen 2040 met 90 procent moet dalen ten opzichte van 1990, om klimaatneutraliteit te halen tien jaar later. Maar dat plan werd nog niet officieel voorgesteld omdat sommige lidstaten de doelstelling als onhaalbaar beschouwen.De concurrentie met China, de douanedreigingen van de Amerikaanse president Donald Trump en de opkomst van extreemrechts in verschillende landen, zorgden ervoor dat nu een aantal wetten, zoals de wet tegen ontbossing, worden uitgesteld en dat de Commissie een reeks wetten zal herzien. Al belooft de EU om tegen de volgende klimaattop (COP30) in Brazilië een nieuw plan klaar te hebben.België nog geen planDrie landen, Estland, Polen en België, dienden nog geen energie-klimaatplan in. Vlaams minister van Klimaat Melissa Depraetere (Vooruit) liet midden mei nog weten tegen de zomer een energie-klimaatplan klaar te willen hebben nadat België de tweede deadline van 12 mei had gemist. Afgelopen november startte de Europese Commissie nog een inbreukprocedure tegen België. Omdat auto’s bij lagere snelheden doorgaans minder CO2, stikstof en fijnstof uitstoten, stelde minister Depraetere woensdag voor om de maximumsnelheid op snelwegen te verlagen naar 100 kilometer per uur.

Vogelgriep: België verwerft opnieuw ziektevrije status

2025-05-28T18:57:11+02:00

Vanaf donderdag geldt er geen afschermplicht meer voor vogels van Belgische pluimveehouders. De afschermplicht werd in november vorig jaar ingevoerd als preventieve maatregel tegen de opmars van het vogelgriepvirus in onze buurlanden. Dat betekende dat pluimveehouders hun dieren binnen moesten houden. Indien ze die toch buiten wilden laten rondlopen, moesten er netten over de ren gespannen worden om contact met wilde vogels onmogelijk te maken. De regels golden niet voor hobbyhouders die niet geregistreerd waren.Al sinds eind 2020 wordt Europa geconfronteerd met een golf van besmettingen met hoogpathogene aviaire influenzavirussen van het type H5. Vogelgriep heeft zowel de wilde vogelpopulaties als het pluimvee en de in gevangenschap levende vogels zwaar getroffen. Om de verspreiding van het virus in te dijken, werd in België vanaf 15 november 2021 een "periode van verhoogd risico” afgekondigd. Deze periode van verhoogd risico is nog steeds van kracht en de geldende maatregelen werden meermaals aangepast in functie van de epidemiologische situatie. Beperkt aantal uitbraken in BelgiëDankzij deze maatregelen bij pluimveebedrijven en in gevangenschap levende vogels, is het aantal uitbraken van vogelgriep in België de afgelopen jaren beperkt gebleven. In 2024 heeft er zich geen enkele uitbraak van vogelgriep voorgedaan in ons land, noch bij gedomesticeerde vogels, noch bij commerciële bedrijven. Dit jaar werden ‘slechts’ vijf uitbraken bij hobbyhouders en drie bij pluimveehouders bevestigd.Aangezien de laatste uitbraak bij pluimvee dateert van 6 maart 2025, kwam België in aanmerking om de ziektevrije status voor de virusziekte bij de WOAH terug te krijgen. Deze herwinning van onze ziektevrije status zal ons land in staat stellen om een groot aantal embargo’s op te heffen en onze export te hervatten.Oproep tot waakzaamheidHet virus is echter nog steeds aanwezig in wildevogelpopulaties in België. Ook in Europa blijft de ziekte nog steeds actief circuleren bij zowel wilde vogels, als bij vogels in gevangenschap. In onze buurlanden worden bijgevolg nog regelmatig gevallen van vogelgriep bevestigd. De viruscirculatie bij wilde vogels verdwijnt tijdens de zomermaanden niet helemaal en besmettingen zijn dus nog steeds mogelijk Het risico blijft volgens FAVV reëel voor Belgische pluimveebedrijven en in gevangenschap levende vogels en het roept op tot waakzaamheid en om strikte bioveiligheidsmaatregelen te blijven toepassen. "De viruscirculatie bij wilde vogels verdwijnt tijdens de zomermaanden niet helemaal en besmettingen zijn dus nog steeds mogelijk. Het FAVV raadt daarom nog steeds aan om uit voorzorg de kippenren af te schermen met netten en zo het contact met wilde vogels te vermijden", zegt woordvoerder Hélène Bonte. Federaal minister van Landbouw David Clarinval (MR) doet dezelfde oproep: "We pleiten ervoor om de bioveiligheidsmaatregelen strikt te blijven opvolgen. Het virus circuleert immers nog steeds."

Ongezien stuwenproject doet landbouwers droogte en regen trotseren in Sint-Gillis-Waas

2025-05-30T10:26:03+02:00

Het belang van een goede waterhuishouding is de afgelopen weken nog maar eens duidelijk geworden. Een zachte regen viel over de velden van fruitteler Joris Tack bij het plaatsen van de eerste schotstuw binnen het project, maar op een modderige bodem na, was er amper water te bespeuren in de gracht naast zijn domein. De velden van Tack, aan de Klokputweg in Sint-Gillis-Waas, zijn hellend. Dat maakt deze gronden droogtegevoelig, want het water stroomt bij regenval snel weg. Dankzij de stuwen wordt het water beter gecapteerd en kan de bodem meer vocht opnemen. Goed voor de grondwaterstand, goed voor de fruitbomen en goed voor de gewassen.(Lees verder onder de video) Acht dagen extra margeUit een project met twee stuwen in Meerdonk bleek bijvoorbeeld dat dankzij de waterkeringen de droogtestressdrempel voor maïs pas acht dagen later werd bereikt. "Dat betekent dat het gewas daar acht dagen langer kon groeien dan mocht er geen stuw gestaan hebben", aldus Boerenbond. Daardoor moeten landbouwers ook minder snel water elders gaan oppompen.Boerennatuur Vlaanderen, onderzoekscentrum Viaverda en de gemeente Sint-Gillis-Waas financieren de plaatsing van 53 stuwen bij 17 boeren. Een project waar heel de gemeente baat bij heeft, en niet enkel de boeren. Want naast waterbehoud bij droogte, kunnen ze ook helpen om bij hevige neerslag de doorstroom van het regenwater te controleren. Daardoor verkleint de kans op overstromingen stroomafwaarts, in dit geval voornamelijk in de Pompstraat in Sint-Gillis-Waas."Door land- en tuinbouwers te betrekken en te ondersteunen creëren we draagvlak en komen we tot haalbare en effectieve oplossingen waardoor de natuur- en milieudoelstellingen hand in hand kunnen gaan met een economische landbouwbedrijfsvoering", stelt Boerenbondvoorzitter Lode Ceyssens. Landbouwers plukken de vruchtenFruitteler Joris Tack heeft niet lang getwijfeld om in te gaan op het projectvoorstel van Boerennatuur. “Waterbehoud wordt de dag van vandaag steeds belangrijker”, zegt hij. “Er zijn meer uitersten in het weer. Het ene moment is het te droog, het andere moment te vochtig. Nu is de beek droog, maar vorig jaar liep ze bijna over. Dankzij de stuwen kunnen we daarop inspelen.”Momenteel gebruikt Tack een systeem van druppelirrigatie om zijn bomen door de droge periodes te loodsen. “Ik heb al veel moeten irrigeren, maar zeker nu wordt vocht belangrijk, tijdens de junirui. Dat is de periode waarin het zeer belangrijk is dat de perenbomen voldoende vocht hebben. De junirui viel dit jaar al half mei, dus eigenlijk had het al twee weken geleden mogen beginnen regenen. Extra water is zeer welkom nu.” Uniek ontwerpDe stuwen zijn geplaatst door lokale aannemer WB Projects, met zaakvoerder Wim Buytaert die de schotstuwen binnen het project ontworpen heeft. “Mijn ouders zijn landbouwers en kennen de droogteproblemen”, zegt Buytaert. “We zochten een oplossing door het gebruik van stuwen. Een gangbare methode zijn de buisstuwen, maar deze kunnen verstopt geraken door bladeren en takken. Op sommige locaties is dat een probleem.”Buytaert ontwierp dus een alternatief: de schotstuw. Dit systeem heeft een opening in het midden, waar de boer schotjes in kan schuiven om het waterpeil te controleren. De stuw is gemaakt uit roestvrij staal, de schotjes bestaan uit kunststof en rubber om het water gedeeltelijk of volledig af te dichten. “De helft van de stuwen werken dus met zulk een regelbaar systeem”, zegt Buytaert.Landbouwer houdt de hand op de kraanDe plaatsing gebeurde in opdracht van Boerennatuur, Viaverda en de gemeente Sint-Gillis-Waas, maar de stuwen zullen beheerd worden door de landbouwers. In normale omstandigheden is er dus geen hogere instantie die de boeren opdraagt wanneer de stuwen open of dicht te zetten. “De landbouwer beslist, eventueel in overleg met de buren”, zegt Anne Waverijn van Viaverda. “Alleen als er bijvoorbeeld veel neerslag valt, code oranje, kan er een collectief advies volgen om de stuwen op te leggen. Maar zoiets komt niet veel voor.”De initiatiefnemers van het project verwachten dus wel een goede wil tot samenwerken van de betrokken landbouwers. “Als de ene een lager liggend perceel heeft dan de ander, of een teelt die gevoeliger is dan vocht, dan moeten die buren natuurlijk goede afspraken maken”, zegt Waverijn. Bron van burenruzies?De vraag rijst of deze stuwen niet verantwoordelijk zullen worden voor een hele reeks burenruzies in Sint-Gillis-Waas. Een logische bezorgdheid, zegt Maarten Raman van Boerennatuur, al is ze in vele gevallen onterecht. "We horen af en toe dat er mensen kritisch kijken naar dit systeem. Zeker in het begin, bij het maken van de afspraken: wanneer houden we het water bij, en wanneer laten we het wegvloeien? In praktijk stellen we vast dat de watervraag van een gebied vaak heel gelijkaardig is. De waterbehoefte van maïs en gras bijvoorbeeld, is quasi identiek. Wanneer kan er wel een conflict ontstaan? Als je enerzijds maïs hebt, en anderzijds bijvoorbeeld een boomkwekerij. Deze hebben op een heel ander manier water nodig. In zulke omstandigheden is er nood aan goede afspraken, en dat zullen wij vanuit Boerennatuur Vlaanderen ondersteunen. Al zijn we er ook van overtuigd dat de landbouwers zelf heel goed de waternood van hun percelen kunnen inschatten."Voor wateroverlast hoeft men alvast niet te vrezen, want er is steeds een noodoverloop op de stuw die ervoor zorgt dat het water minstens 10 tot 15 centimeter onder het maaiveld blijft. Beloftevolle metingenEerder onderzoek van Viaverda wijst uit dat de stuwen beloftevolle resultaten kunnen geven. Wim Buytaert uit Meerdonk pionierde enkele jaren geleden zelf met het plaatsen van twee stuwen. Aan die stuwen werden door het onderzoekscentrum Viaverda verschillende hydrologische metingen uitgevoerd het groeiseizoen van 2023 en 2024.Uit de metingen met de bodemvochtsensoren bleek dat een stuw een wezenlijk effect heeft op het bijhouden van water. Een stuw hield op die plaats zoveel water tegen dat de droogtestressdrempel voor maïs pas acht dagen later werd bereikt. Dat betekent dat het gewas daar acht dagen langer kon groeien dan mocht er geen stuw gestaan hebben. Ook bij veel andere regenbuien zien we dat de stuw het water kan tegenhouden.Ook de waterkolom is via de peilbuizen gemeten. De stuw hield 43 centimeter water op in de gracht, wat resulteerde in een stijging van het grondwater met 26 centimeter tot op 10 meter van de stuw. Net geen 178.000 euroBurgemeester van Sint-Gillis-Waas Koen Daniëls (N-VA) zegt dat de term ‘stuwtjesproject’ in feite deze onderneming oneer aandoet. “Het zijn stuwtjes, knijpleidingen en andere fantastische constructies die gebouwd zijn en ook onderhoud vragen. We zullen dus met de gemeente moeten zorgen voor het onderhoud zodat het systeem goed blijft werken.”De landbouwers verenigen zich in groep en hebben samen met Boerennatuur de aanvraag ingediend bij het Vlaams Landbouwinvesteringsfonds (VLIF) voor een tegemoetkoming voor niet-productieve investeringen. Voor baangrachten en landbouwers die geen aanspraak konden maken op deze Vlaamse steun betaalt de gemeente Sint-Gillis-Waas de kost voor de plaatsing van de stuwen. De totale projectkost komt neer op 177.736,90 euro. Boeren bekritiseren of meedenken aan de oplossingCeyssens haalde ook even de mediaberichtgeving aan rond de vraag van Boerenbond om boeren te allen tijde toegang te geven tot water. “We hebben daar twee soorten reacties op gehad”, zegt hij. “In heel grote meerderheid waren er reacties van mensen die met ons mee begonnen te denken. Denk aan het hergebruik van bedrijfswater uit de voedingsindustrie. Of zelfs recuperatie via een bedrijf dat met mobiele zwembaden zwemles geeft aan scholen.”“Maar anderzijds hebben we stemmen gehoord die stelden dat de landbouw de schuldige is dat Vlaanderen in sneltempo verdroogt. Daar wil ik het volgende op zeggen: het is nu eenmaal zo dat wanneer er gezaaid moet worden en het land bewerkt moet worden, boeren op het veld moeten kunnen geraken. En het is nu eenmaal zo dat onze planten water nodig hebben. Boeren kunnen hun productieproces niet zomaar stilleggen. Het is heel gemakkelijk om daarover te oordelen, maar het is veel moeilijker om na te denken over oplossingen. En laat dat net het krachtige zijn aan dit project, dat verschillende partners samen naar een oplossing hebben gezocht. Een oplossing die vroeger al gebeurde op bedrijfsniveau, en nu op grote schaal. Als de Blue Deal er komt, denk ik dat middelen voor projecten als dit heel nuttig zullen zijn.”In een zijsprong in zijn betoog voor goede waterhuishouding, benadrukte boerenbondvoorzitter Lode Ceyssens ook nog eens het belang van gewasbeschermingsmiddelen, en de aanleg van vul- en spoelplaatsen om afspoeling naar de waterlopen te voorkomen.Vergunningsperikelen Dat wij vandaag 392 documenten hebben moeten opladen om dit project in orde te krijgen, wel, dat zou eigenlijk ook gemakkelijker en eenvoudiger moeten kunnen Boerennatuur heeft de vergunning voor de stuwen opgesteld en ingediend. Die administratieve drempel is vaak te groot voor landbouwers om het zelf te doen. Ook ziet Boerennatuur dat het moeilijk is geworden om stuwvergunningen binnen te halen. Dat vindt men vreemd, aangezien een stuw naar waterconservering een eerste broodnodige stap is om te nemen. “Dat wij vandaag 392 documenten hebben moeten opladen om dit project in orde te krijgen, wel, dat zou eigenlijk ook gemakkelijker en eenvoudiger moeten kunnen”, aldus Ceyssens.

Clarebout Potatoes dicht bij miljardenovername door Amerikaanse Simplot

2025-06-01T21:16:57+02:00

Op één generatie naar omzet van meer dan 1 miljardClarebout Potatoes werd in 1988 opgericht door Jan Clarebout in het West-Vlaamse Heuvelland. Het bedrijf telt intussen twee productievestigingen, in Nieuwkerke en Waasten en in het Franse Duinkerke wordt volop gebouwd aan een nieuwe productie-eenheid. In 2023 werd ook al concurrent Mydibel overgenomen en het bedrijf nam ook een de helft van de aandelen van aardappelverwerkend bedrijf Pomuni uit Ranst over. Clarebout Potatoes produceert vooral aardappelproducten onder private label en verkoopt zijn producten in supermarkten, catering, fastfoodrestaurants en de voedingsindustrie in maar liefst 120 landen in de wereld. Het bedrijf stelt zo’n 1.600 mensen tewerk. Op één generatie tijd groeide Clarebout Potatoes uit tot een bedrijf met een omzet van meer dan één miljard. Hoeveel meer is op dit moment niet duidelijk. De laatste jaarcijfers die Clarebout publiceerde, dateren van 2022 en dat was voor de overname van Mydibel en de participatie in Pomuni. Bovendien kende de aardappelverwerkende industrie zeer succesvolle jaren in 2023 en 2024. In sommige media is er sprake van dat de omzet van het bedrijf stilaan de twee miljard zou benaderen. Topman Jan Clarebout is bovendien bijzonder discreet en schuwt de media waardoor er weinig informatie uit eerste hand beschikbaar is over Clarebout Potatoes. Wat wel zeker is, is dat het West-Vlaamse bedrijf in alle stilte uitgroeide tot nummer één in België en zelfs tot nummer drie in de wereld. Enkel McCain uit Canada en Lamb Weston uit de VS zouden groter zijn dan Clarebout Potatoes. Keerpunt in de aardappelmarktNet als andere aardappelverwerkende bedrijven was Clarebout de jongste jaren aan een forse uitbreiding bezig, onder meer met de overname van Mydibel maar ook met de bouw van een nieuwe fabriek in Noord-Frankrijk. De afgelopen jaren waren immers goede jaren voor de aardappeltelers en -verwerkers in België. Ook eind vorig jaar heerste er nog bijna een euforiestemming, maar in februari van dit jaar keerde plots het tij. Verschillende afnemers zouden afgesloten contracten met telers eenzijdig hebben teruggeschroefd.Ook Clarebout Potatoes verlaagde zijn contractvoorstellen met tien procent. Er waren geruchten dat het bedrijf een belangrijke klant in de VS was verloren door kwaliteitsproblemen bij de verwerkte aardappelproducten die het jaar voordien werden geleverd. Of die moeilijkheden aan de basis liggen van een mogelijke overname of alliantie is niet duidelijk, wel is het zo dat Jan Clarebout de pensioenleeftijd nadert en er volgens verschillende media niet meteen een opvolger klaar staat. Gesprekken op twee sporenVolgens De Standaard was Clarebout de voorbije zes maanden in gesprek met de financiële investeringsfondsen CVC Capital en Advent over de verkoop van een participatie in de groep. De waardering van het bedrijf die op tafel lag, ging over verschillende miljarden. Maar parallel aan die gesprekken stond Clarebout ook in contact met het Amerikaanse familiebedrijf Simplot Foods. Het bedrijf uit dé Amerikaanse aardappelstaat Idaho is een gigant in de voedingssector met wereldwijd 15.000 medewerkers aan boord en een omzet van meer dan 11 miljard dollar.De Amerikaanse multinational, nog steeds in handen van familie van oprichter J.R. Simplot, is niet alleen actief in diepvriesfrieten, maar ook met de verdeling van meststoffen, gewasbeschermingsmiddelen en zaden. Daarnaast baat het ook boerderijen en vleesbedrijven uit. Op vlak van aardappelverwerking is het de Amerikaanse nummer drie. Het heeft productievestigingen in Noord-Amerika, Mexico, Australië, Argentinië en China.Fabrieken in Europa heeft de multinational nog niet en vandaar dat Clarebout in het vizier komt, dat net in Europa bijzonder sterk staat. Ook Clarebout is niet actief in de Verenigde Staten en met de recente dreigingen van de Amerikaanse president Trump over importheffingen zou dat mogelijk voor grote problemen kunnen zorgen aangezien de VS een belangrijke afzetmarkt is voor Belgische diepgevroren aardappelproducten.Mail naar het personeelZoals we van Clarebout gewoon zijn, hult het bedrijf zich ook vandaag in stilzwijgen over een mogelijke overname bij vragen van de pers. In een mail naar het personeel heeft het bedrijf intussen wel laten weten dat het overweegt om een partner in de arm te nemen om door te breken in Amerika. "De groep Clarebout heeft de ambitie om ook op de Amerikaanse markt actief te zien. We onderzoeken verschillende opportuniteiten, waaronder een samenwerking met lokale partners", aldus de mail.Waar insiders beweren dat de deal voor 95 procent rond zou zijn, stelt Clarebout Potatoes dat het gerucht dat het bedrijf een alliantie zou aangaan met zijn Amerikaanse sectorgenoot J.R. Simplot en dat het de Amerikanen op zijn minst een deel van zijn aandelen zou verkopen, "voorbarig" is. Nog volgens de mail naar het personeel: "Mocht een samenwerking concreet worden, dan zullen we in de nodige communicatie voorzien."

Verpakkingsfabrikanten buigen zich over duurzaamheidsvraagstuk: “Meer voedselverspilling zonder plastic”

2025-06-04T14:11:19+02:00

Hoewel plastic al vele decennia de norm is voor verpakkingen, werkt de sector volop aan een omschakeling. “Als je alleen nog inzet op klassieke verpakkingen zonder na te denken over duurzaamheid, hou je het niet lang vol in deze sector”, zegt Sven De Vis. Hij is voorzitter van Fedpack, de beroepsvereniging voor fabrikanten, invoerders en distributeurs van serviceverpakkingen.Dat duurzaamheid zo hoog op de agenda staat, is volgens De Vis te danken aan de consument. “Door hun bewustwording, leeft het besef rond duurzaamheid nu ook hogerop in de keten”, zegt De Vis. “Dat is internationaal zo. Wanneer ik tien jaar geleden op bezoek ging bij fabrikanten in Azië, werd ik vreemd bekeken wanneer ik over recycleren begon. Maar op slechts enkele jaren tijd is er een gigantische omslag gebeurd, ten goede, in heel die industriële sector.”Sneller bederfMaar volgens De Vis is de omslag naar duurzaamheid niet voor alle producten even gemakkelijk. “Zeker bij voeding is het niet eenvoudig. Europa wil met de PPWR-wetgeving komaf maken met de plasticverpakking voor alle groenten en fruit die in kleine hoeveelheden, per stuk of onder een bepaald gewicht verkocht worden. Dat is een perfect legitieme keuze, maar het heeft wel de repercussie van meer voedselverspilling. Groenten en fruit die los in de rekken liggen, en zo aangeraakt en gemanipuleerd worden door verschillende klanten, zullen sneller bederven.” Recyclaat gebruiken om voedsel te verpakken ligt erg moeilijk, omdat het uitsorteren van voedingsgeschikt recyclaat te arbeidsintensief en te duur is Hoewel er manieren bestaan om plastic te hergebruiken, is dit vaak ook een moeilijker gegeven binnen de voeding. “Verpakking die in contact komt met voeding, mag niet zomaar recyclaat bevatten”, zegt De Vis. “Vanwege de voedselveiligheid. Recyclaat gebruiken om voedsel te verpakken ligt erg moeilijk, omdat het uitsorteren van voedingsgeschikt recyclaat te arbeidsintensief en te duur is. Die prijs wordt doorgerekend aan de consument, en dat wil men niet zomaar betalen.”“In een bevraging zullen mensen misschien wel zeggen volop te kiezen voor duurzaamheid, maar dat komt niet altijd overeen met de aankoopkeuzes die men maakt in de winkel”, zegt De Vis nog. “Maar dat is heel menselijk, natuurlijk.” Recycleerbaar plasticDe normen voor recyclaat bij non-food zijn dan weer minder strikt. "In heel veel sectoren werkt men intussen met wikkelfolies die dertig tot zelfs honderd procent recyclaat bevatten. Waar vroeger alle plastic folies gemaakt werden uit virgin of nieuw materiaal, is dat nu dus helemaal anders.”Waar mogelijk wordt er ook met glas of karton gewerkt, maar dat is niet voor alle producten mogelijk. “Sommige zaken kan je niet op deze manier inpakken”, zegt De Vis. “Plastic blijft dus in vele gevallen onmisbaar. Al zijn er intussen ook ontwikkelingen waarbij men plastics ontwikkeld uit biologisch materiaal, zoals aardappelzetmeel. Er bestaan inmiddels biologische plastics die chemisch niet onderscheidbaar zijn van plastic gemaakt uit olie.”Ook in de voedingssector is glas of karton een duurzaam, maar niet altijd praktisch alternatief. “Glas is voedselveilig, maar ik veronderstel dat het gewicht sommige fabrikanten zal weerhouden. Ook voor de consument is gewicht en het praktisch gebruik een factor. Daarom wordt veel drank in kunststofflessen verkocht. Een belangrijke kanttekening hier is wel dat deze flessen gemaakt zijn uit PET, wat in tegenstellingen tot andere types plastic 100 procent recycleerbaar is. Zonder te willen vervallen in technische details: niet alle types plastic zijn gelijk." Perceptie van duurzaamheidLos van de productverpakkingen zelf, zijn er ook nog de winkeltassen waarin de aankopen worden verzameld. Ook hier leeft de duurzaamheidsdiscussie volop. “Om het cru te zeggen: duurzaamheid draait heel erg rond de perceptie van de consument. Neem nu bijvoorbeeld de plastic, woven herbruikbare zakken in bijvoorbeeld de Delhaize, tegenover de kartonnen en houten verpakkingen in A.S. Adventure. Beide principes hebben hun waarde, maar toch tonen bepaalde merken en winkelketens een uitgesproken voorkeur. A.S. Adventure richt zich op de outdoor sporter die ook waarde hecht aan natuurlijke producten zoals kartonnen kaartjes of cadeaubonnen die in houten mapjes worden gestoken. Een consument in een hippe modewinkel zal dan weer liever een herbruikbare, kunststoffen zak hebben met een mooi logo. Het is dus vooral wat de consument als ecologisch percipieert, dat naar voor wordt geschoven.” BevragingVolgens de studie van Papier.be, de sectorfederatie voor verschillende actoren uit de papierketen, is een duurzame verpakking voor steeds meer consumenten een belangrijke factor in hun aankoopbeslissingen. Zo zegt 35 procent winkels te vermijden die veel niet-duurzame verpakkingen gebruiken. 34 procent zegt al van merk te zijn veranderd puur omwille van minder duurzame verpakkingen. Evenveel consumenten zijn bereid extra te betalen voor producten die duurzaam verpakt zijn. Ruim de helft van de Belgen (59%) zegt dat de duurzaamheid van verpakkingen nu meer invloed heeft op hun aankoopkeuze dan vijf jaar geleden.De bevraagden kiezen ook voor papier en karton voor de recycleerbaarheid, het lichte gewicht en de composteerbaarheid. Ook glas wordt gewaardeerd om zijn milieuvriendelijke eigenschappen.“Consumenten zijn bereid inspanningen te doen om meer duurzame verpakkingen te kiezen, maar ze verwachten ook meer actie van merken en retailers. Een meerderheid vindt dat bedrijven nog te weinig doen om duurzame verpakkingen te promoten. Vooral jongeren tussen 18 en 24 jaar zijn kritisch: 65 procent van hen wil meer actie. 70 procent van de Belgen vindt ook dat instructies voor recyclage prominenter zichtbaar moeten zijn op verpakkingen. Hierbij valt het op dat de consument erg kritisch staat tegenover de duurzaamheidsclaims die verpakkingen maken. Slechts 28 procent vertrouwt deze claims, 42 procent vertrouwt ze soms, 30 procent zelden of nooit”, zegt Firmin François, voorzitter van papier.be.

"Verbod op doden eendagshaantjes zonder realistische alternatieven ondermijnt Vlaamse pluimveehouderij”

2025-06-04T08:38:24+02:00

“Het doden van ééndagshaantjes wordt verboden op een door de Vlaamse regering te bepalen datum. Die datum wordt bepaald van zodra de geslachtsbepaling van kuikens in het ei economisch haalbaar is voor dag 12 na incubatie. De Vlaamse Regering kan uitzonderingen op het verbod voorzien.” Zo klinkt de ambitie van minister Ben Weyts in het Vlaams regeerakkoord.Deze maatregel heeft grote implicaties, in het bijzonder voor broeierijen die leghennen uitbroeden. Omdat enkel vrouwelijke kuikens bruikbaar zijn voor eierproductie, worden de mannelijke eendagskuikens doorgaans geëuthanaseerd. Ze kunnen niet worden ingezet voor vleesproductie vanwege hun genetische profiel: ze groeien te traag en verbruiken te veel voer. Momenteel worden de haantjes ingevroren en gevaloriseerd als voeder voor dieren in dierentuinen of voor reptielen. Economische druk op broeierijenVepymo uit Ravels is één van de grote broeierijen in België en broedt jaarlijks zo’n 12 miljoen hennetjes uit. Het bedrijf stelt 45 mensen te werk in Ravels en heeft ook vestigingen in Nederland en Duitsland. Het grootste deel van de ééndagskuikens gaat naar leghennenbedrijven in België en Nederland, het andere deel is voor de export binnen Europa en zelfs tot in landen als Ghana. “Een broeierij vergt een grote investering en in sommige landen is het te duur en het klimaat niet ideaal om moederdieren op te zetten”, klinkt het tijdens een rondleiding.De rondleiding kadert in de tweejaarlijkse “Pluimveetour” van de Landsbond Pluimvee, waar ook beleidsmakers op uitgenodigd worden. Tijdens deze editie waren diverse leden van de parlementaire commissies Dierenwelzijn en Landbouw aanwezig, waaronder Bart Dochy, Stijn De Roo (beiden cd&v), Stefaan Sintobin en Leo Pieters (beiden Vlaams Belang) om de uitdadingen en ontwikkelingen in de sector met eigen ogen te aanschouwen.Bij Vepymo, het eerste gastbedrijf van de tour, werd onder meer het systeem van “in ovo sexen” toegelicht, een techniek waarbij via PCR het geslacht van het kuiken op dag 12 wordt bepaald door een kleine hoeveelheid vocht uit het ei te halen.Hoewel deze techniek inspeelt op maatschappelijke bezorgdheden, is Vepymo niet overtuigd van de effectiviteit. “De foutenmarge is te hoog, de kostprijs immens. In juli stoppen we ermee”, zegt commercieel adviseur Christophe Decroos. Jaarlijks vertrekken er zo’n miljoen van deze ‘in ovo’-kuikens naar Nederlandse bedrijven, voornamelijk voor de Duitse markt, waar de retail de meerkost compenseert. Ongelijk speelveld in EuropaSinds 2022 is het doden van eendagskuikens verboden in Duitsland. Frankrijk verplicht geslachtsbepaling voor bruine rassen, mét retailcompensatie. Nederland heeft een sectorakkoord waarbij de techniek wordt gefaciliteerd op voorwaarde dat de meerkosten gedragen worden door de afnemers. In Vlaanderen blijft dat grotendeels uit. Enkel Colruyt – via Bio-Planet – betaalt momenteel een meerprijs voor kuikens met geslachtsbepaling, een uitzondering binnen de sector.Volgens Decroos is dat problematisch: “Zonder compensatie vanuit de retail is het systeem niet houdbaar. Vooral buiten het hoogseizoen (in de zomermaanden ligt de verkoop van tafeleieren op 30% van de periode oktober tot Pasen, red.), zijn pluimveehouders aangewezen op de industrie, die niet bereid is om extra te betalen.” Techniek nog niet op puntVolgens de sector is de geslachtsbepalingstechnologie nog onvoldoende ontwikkeld en niet conform de voorwaarden van het Vlaamse regeerakkoord. Decroos benadrukt ook de wetenschappelijke discussie over het pijngevoel van embryo’s vóór dag 12. “Producenten van deze technologie spelen in op het publieke sentiment en zetten politici onder druk met zogezegde oplossingen die nog niet voldoende onderbouwd zijn.” Broeierijen betalen momenteel een vergoeding per broedei aan deze technologiebedrijven, zonder garantie op betrouwbaarheid.De Landsbond Pluimvee verzet zich dan ook tegen een verplichte invoering van vroegtijdige geslachtsbepaling zolang er geen Europees gelijk speelveld bestaat. “Als Vlaanderen eenzijdig strengere regels invoert, maar tegelijk eieren uit landen met minder strenge normen blijft invoeren, verhoog je alleen de kost voor je eigen producenten zonder werkelijk iets te verbeteren aan dierenwelzijn.” Eendagskuikens belanden op het dierentuinmenuToch ziet Decroos mogelijkheden op langere termijn, bijvoorbeeld via genetische technieken zoals CRISPR-Cas, momenteel in ontwikkeling in Australië. De genen van de moederkip worden aangepast met het zogenaamde 'yellow fish gen'. Daarbij zouden bevruchte eieren met mannelijke embryo’s fluoresceren en onmiddellijk kunnen worden uitgesorteerd. “Maar het is nog maar de vraag of zulke genetische technieken ooit aanvaard worden in Europa”, merkt hij op.Tot die tijd pleiten de broeierijen voor behoud van het huidige systeem, dat ze als circulair bestempelen: haantjes worden meteen na euthanasie ingevroren en verkocht aan Europese dierentuinen. “Als deze reststroom verdwijnt, moeten dierentuinen muizen gaan kweken om aan voedsel te komen”, aldus Decroos. Oproep aan de politiekTijdens de Pluimveetour kreeg Decroos bijval van meerdere politici. “We leven in één Europa, maar elke lidstaat legt eigen regels op, dat is gewoonweg oneerlijk”, stelde Stefaan Sintobin. Bart Dochy bedankte de sector voor de transparantie. “Het siert jullie dat we mee konden kijken achter de schermen. Deze inzichten zijn essentieel voor ons beleid.”

Mondelez sleept ALDI voor rechter wegens plagiaat koekjesverpakkingen

2025-06-02T17:11:04+02:00

ALDI biedt al langer producten aan die sterk lijken op die van populaire merken. Bij ons is vooral het voorbeeld van Olé bekend, een variant op de Leo-wafeltjes van Milka. Het is niet de eerste keer dat ALDI voor de rechter moet verschijnen wegens het vermeend kopiëren van verpakkingen. Enkele jaren geleden belandde de supermarktketen al in een rechtszaak met AB InBev. De Belgische bierbrouwer vond dat de blikken ALDI-pils (Buval) te sterk leken op die van zijn merk Jupiler. Hoewel AB InBev aanvankelijk gelijk kreeg, trok ALDI in beroep uiteindelijk aan het langste eind.Nu volgt een nieuwe juridische strijd, dit keer in de Verenigde Staten. Voedingsconcern Mondelez klaagt ALDI daar aan voor het nabootsen van verpakkingen van diverse koekjesproducten. Volgens Mondelez lijken de verpakkingen zó sterk op het origineel dat consumenten in verwarring kunnen raken.De klacht richt zich onder meer op imitatieverpakkingen van Oreo-koekjes. ALDI zou niet alleen de typische kleur hebben overgenomen, maar ook een afbeelding gebruiken die sterk lijkt op die van het originele product. Mondelez eist een schadevergoeding én een onmiddellijk verkoopverbod voor de betrokken producten. "Gelijkenissen geen toeval"Volgens verpakkingsspecialist Paulien Olislaegers, die werkt voor zowel de Vlaamse als Nederlandse voedingsindustrie, zijn de gelijkenissen moeilijk toe te schrijven aan toeval. “Zeker wat betreft de Oreokoekjes zijn de overeenkomsten met de ALDI-variant wel heel groot”, stelt ze. Ze wijst erop dat producenten van minder bekende merken er vaak bewust voor kiezen om hun verpakking te laten aansluiten bij die van A-merken, in de hoop mee te liften op hun succes.Hoewel veel productcategorieën vaste kleurcodes hanteren – blauw voor melk of melkchocolade, rood voor pure chocolade – benadrukt Olislaegers dat er hierbinnen nog voldoende ruimte is om een eigen visuele identiteit te creëren. Ook het gebruik van specifieke lettertypes speelt daarbij een rol. “Ambachtelijk gemaakte producten werken vaak met traditionele lettertypes”, legt ze uit.Zelf voert Olislaegers voorafgaand aan verpakkingsontwikkeling altijd een marktanalyse uit om onbedoelde gelijkenissen te vermijden. “Dat is essentieel om plagiaat te voorkomen. Zeker bij streekproducten is de eigenheid van de verpakking uiteindelijk het sterkste verkoopargument.”Mondelez is eigenaar van bekende merken zoals Milka, Oreo, Côte d'Or, LU, TUC, Philadelphia en LiGA, en stelt in de Benelux zo’n 2.000 mensen tewerk. Het bedrijf heeft productievestigingen in Namen en Herentals. De LU-koekjesfabriek in Herentals geldt als een van de grootste van Europa, met een jaarlijkse productie van zo’n 85.000 ton.

Berenvlees binnenkort in Slovaakse supermarkten

2025-06-02T14:11:46+02:00

De bruine beer is een beschermde diersoort in de Europese Unie, toch kunnen Slovaken het vlees binnenkort legaal kopen. Vorige maand nog heeft de Slovaakse regering een plan goedgekeurd om zo'n 350 van de 1.300 bruine beren die het land rijk is af te schieten. En zo, stelt de populistische staatssecretaris voor Leefmilieu Filip Kuffa, dan zou het zonde zijn het vlees niet op te eten. "Berenvlees is namelijk eetbaar", zo schreef hij op Facebook.54 aanvallen op 20 jaarHet 'berenprobleem' zorgt voor politieke hoogspanning in Slovakije. In april werd in grote delen van het land de noodtoestand uitgeroepen vanwege het groeiende aantal beren, het zijn er nu zo'n 1.300. En steeds vaker komt het tot dodelijke confrontaties. Zo werd in april nog een man verscheurd door een beer toen hij een wandeling maakte in een bos in Centraal-Slovakije. Tussen 2000 en 2020 staat de teller op 54 aanvallen, maar recent neemt dat toe. Jaarlijks zouden er nu zo'n tien confrontaties zijn.Milieuorganisaties zijn echter niet te spreken over het nieuwe berenbeleid. Stropers zouden zich er net door gesterkt voelen, zegt lokale organisatie We are Forest. Tot nu toe werden in 2024 al 92 beren gedood, meldt We are Forest. Nog eens 52 beren kwamen om door verkeersongelukken of stropers. De regering belooft een keuringssysteem dat garandeert dat het vlees afkomstig is van legaal gedode dieren. Het vlees zal ook behandeld worden tegen parasieten.Toch is berenvlees eten niet zo uitzonderlijk: in andere Europese landen zoals Slovenië is berenvlees al langer toegestaan.

Van conflict naar consensus: Hoe een lokaal bestuur landbouw en natuur kan verzoenen

2025-06-03T14:55:27+02:00

Natuurbeheerplannen leidden niet alleen in Sint-Pieters-Leeuw tot verhitte discussies. Op veel plaatsen veroorzaakten nieuw ingediende plannen flink wat commotie. Terwijl ze op sommige locaties stilzwijgend werden goedgekeurd, klonk er elders luid protest van landbouwers – maar ook daar gingen de plannen vaak gewoon door. Enkel op een paar plekken, zoals in Sint-Pieters-Leeuw, werden de plannen uiteindelijk nog aangepast. Boos over extra perimeter rond natuurgebied Maar eerst en vooral, waarom is er zoveel te doen rond natuurbeheerplannen? Het is zo dat het Agentschap Natuur en Bos (ANB) en natuurorganisaties, zoals Natuurpunt, de jongste jaren heel wat natuurbeheerplannen moesten vernieuwen. Op zich houdt dit weinig nieuws in, maar sinds een wijziging van het natuurdecreet eind 2017 moeten de indieners van een natuurbeheerplan ook een langetermijnvisie vastleggen voor de komende 24 jaar. Het gaat om een visiegebied waar in de toekomst eventueel natuurontwikkeling kan plaatsvinden.Dit wordt het zogenaamde globale kader genoemd en de indiener van het plan kan die perimeter rond het natuurgebied eenzijdig afbakenen. Vaak wordt ook landbouwgebied opgenomen in dit globaal kader. Dat heeft niet meteen impact wanneer een natuurbeheerplan wordt goedgekeurd, maar Boerenbond waarschuwde er eerder al voor dat landbouwgronden op die manier geïdentificeerd worden voor mogelijke natuuruitbreiding.Om die reden riep de landbouworganisatie vorig jaar ook op om alle globale kaders van natuurbeheerplannen te schrappen. “Globale kaders leggen een eenzijdige claim op gronden zonder grondige advies- en inspraakprocedure die normaal bij een ruimtelijk afbakeningsproces horen”, zei Boerenbond in juni vorig jaar. Eind 2022 bevond zich maar liefst 27.000 hectare agrarisch gebied binnen globale kaders van natuurbeheerplannen. Logisch evenwicht tussen functies uit balansTot een schrapping van de globale kaders is het nog niet gekomen, maar Sint-Pieters-Leeuw toont – net als Glabbeek eerder al – aan dat lokale besturen een belangrijke rol kunnen spelen om tot een resultaat te komen dat door alle partijen gedragen wordt. Want in april 2024, toen we net een maand van boerenprotesten achter de rug hadden, volgde er een golf van protest van lokale landbouwers tegen het natuurbeheerplan van de Zuunbeekvallei, dat werd ingediend door Natuurpunt, en maar liefst 245 hectare besloeg. Op een infoavond eind april waren maar liefst 150 mensen aanwezig.Het gemeentebestuur van Sint-Pieters-Leeuw, dat advies moest verlenen over het natuurbeheerplan, had oor naar het protest van de landbouwers en ging met alle partijen rond de tafel zitten om tot een gedragen voorstel te komen. “In een gemeente zoals Sint-Pieters-Leeuw, dat de druk vanuit de Brusselse rand duidelijk voelt, moeten vele functies mogelijk zijn, maar alles op de juiste plaats”, verduidelijkte Bart Keymolen (Sam&n), schepen van Omgeving, toen. “Er moet plaats zijn om te wonen. Er moet plaats zijn voor natuur. En er moet plaats zijn voor economische landbouw. Het ingediende globaal kader dreigde dit logisch evenwicht uit balans te brengen.”Om die reden heeft het gemeentebestuur voorgesteld om alle agrarische gebieden volledig buiten het globaal kader te houden. “Zo is het voor iedereen duidelijk dat deze 100 procent gevrijwaard moeten worden”, aldus burgemeester Jan Desmeth (N-VA). “Ook een beperkt aandeel woongebied en enkele goedgekeurde verkavelingen van decennia geleden, hebben we laten schrappen uit het globaal kader. Zo kunnen de landbouwers verder op hun grond en kunnen de bewoners in woongebied gerust zijn, terwijl Natuurpunt verder kan op de beschermde natuurgebieden waar het zich al langer voor inzet.” Van 245 naar 170 hectareVier overlegrondes waren er nodig om alle partijen rond de tafel te overtuigen en zo tot een consensus te komen. In het compromisvoorstel werd de oppervlakte van het globaal kader in het natuurbeheerplan teruggeschroefd van 245 hectare naar 170 hectare, bovenop een natuurreservaat van bijna 19 hectare. Dat voorstel werd vorige zomer overgemaakt aan minister Brouns. “Hij heeft ons integraal gevolgd”, aldus burgemeester Jan Desmeth. “Het is niet altijd gemakkelijk geweest, maar we zijn blij dat natuur en landbouw in Sint-Pieters-Leeuw hand in hand kunnen gaan en elkaar kunnen versterken.”Brouns noemt dit op zijn beurt “een belangrijke stap om de Zuunvallei als waardevolle natuur te bewaren”. “De bijna 19 hectare is het gebied dat voordien ook al erkend was als natuurgebied en wordt beheerd door Natuurpunt. Het is een mooi voorbeeld van hoe natuur en landbouwer kunnen samenwerken”, aldus nog de minister.

Zit het pesticidedebat in een tunnelvisie?

2025-06-02T15:54:41+02:00

Allerhande instanties werden gesensibiliseerd en sloegen de handen in elkaar. Met een gezamenlijke slagorde trekken zij ten strijde. Op minder dan twee weken lees ik dat de mutualiteiten en natuurorganisaties minister Vandenbroucke vragen zich te verzetten tegen pesticiden. De Bond Beter Leefmilieu zegt néé tegen pesticiden en já tegen biodiversiteit. Vijfhonderd artsen waarschuwen voor gevaren van gif in de sierteelt in Nederland. De Waalse minister Anne-Catherine Dalcq, bio-ingenieur afkomstig uit het landbouwonderzoek, ligt onder vuur. Zij wordt als boerin beschuldigd van beïnvloeding door de landbouwlobby in het pesticidebeleid. Zij ontkent dit formeel. Is de oproep terecht? Jazeker. Vanuit de visie en de missie van deze organisaties zou het vreemd zijn mochten zij stilzwijgend toekijken hoe onze gezonde leefomgeving volgens hun meetlat in Vlaanderen en daarbuiten wegdeemstert. Wie is er nu geen fan van een groene omgeving die ons doet denken aan het aardse paradijs? Het is aan de overheid en aan de landbouw om antwoorden te bieden op de bezorgdheden. Is de strategie om de ander te dwingen met rechtszaken en petities wel de juiste? Leidt dat net niet tot meer behoudsgezindheid? Ik vraag het me af.Een paar jaar geleden trok volgende krantenkop mijn aandacht: “Van Antwerpen tot Antarctica: overal zit er paracetamol in het water.” Ook in Belgische waterlopen troffen onderzoekers bijna dertig verschillende stoffen aan. Overal zitten er resten van lichte en zware medicijnen. Het is een titel van een artikel die we vandaag netjes kunnen kopiëren als we denken aan PFOS en PFAS in ons leefmilieu. Ook die stoffen vinden we overal. Ook voor die stoffen roepen we de overheid op om haar verantwoordelijkheid te nemen en de nodige maatregelen te treffen. Werkzaam in een landbouwmidden is het uiteraard niet fijn om telkens aangevallen te worden. Ik nodig dan ook iedereen uit om even uit de tunnel te komen en richt me in het bijzonder tot de zorgsector, die blijkbaar massaal op de kar sprong. Wie zou er van hen niet vreemd opkijken mochten lobbygroepen oproepen om alle synthetische medicijnen van de markt te halen? Wie erkent niet de heilzame werking van paracetamol? Het is te gebruiken bij veel soorten pijn, zoals kiespijn, hernia, rugpijn en pijn door verwondingen, operaties of ziekte. Het verhindert dat het pijnsignaal aan de hersenen doorgegeven wordt. Binnen een half uur na de inname neemt de pijn af, en dit effect houdt drie tot zes uur aan. Voor de mens is het een echt wondermiddel. Kan de zorgsector ook (h)erkennen dat soortgelijke problemen zich eveneens stellen op het veld, op het niveau van planten? Net als bij de mens zijn er perioden in de ontwikkeling van de plant die extra kwetsbaar zijn. Het kiemplantje wordt dan aangevallen door bodemschimmels of insecten. Het groene blad is in vochtige perioden in het voorjaar extra gevoelig voor ziekte. Vergelijk het met de mensen die zich jaarlijks schrap zetten als het griepseizoen eraan komt.Groene organisaties prediken het ‘zonder is gezonder’-principe. Hun dogma is dat een gezonde plant zichzelf in een gezonde bodem redt. Is dit niet een vreemde gedachte als we weten dat mensen, ondanks hun gezonde levensstijl, de juiste voeding, de dagelijkse fitness,… toch in een ziekenhuis belanden? De roep om bestrijdingsmiddelen te verbieden en tegelijkertijd innovatie in deze nieuwe veredelingstechnieken met hand en tand tegenhouden, is moeilijk te begrijpen “Het is erfelijk bepaald”, zal men ons dan vertellen. “De persoon heeft gewoon pech en kan er echt niets aan doen.” Ingrijpen in het genetisch materiaal van de mens ligt inderdaad moeilijk. Nochtans zal onze medische kennis toenemen en zullen we technieken ontwikkelen om de fouten in onze genen te herstellen. We zullen de medici toejuichen en dankbaar zijn om de kwaliteit van ons leven zo te pimpen. Ingrijpen in het erfelijk materiaal van de plant is evenwel eenvoudiger. Planten zijn niet zo kostbaar als de mens. Met de juiste genetische tools kunnen we vandaag in een snel tempo nieuwe variëteiten veredelen die gezonder zijn dan de bestaande op ons veld. De roep om bestrijdingsmiddelen te verbieden en tegelijkertijd innovatie in deze nieuwe veredelingstechnieken met hand en tand tegenhouden, is moeilijk te begrijpen. De landbouw die steunt op klassieke gewasbeschermingsmiddelen houdt zo stand en blijft bij het oude. Dat een aantal van deze middelen die wij gebruiken zeer nauw verwant zijn aan middelen ontwikkeld voor de menselijke geneeskunde, is ook een feit. Het verwondert me dat de zorgsector oproept om de ene te verbieden en de andere wel massaal voorschrijft opdat de mensen ze zouden slikken. Moleculen in de landbouw behoren soms tot dezelfde chemische familie. Denk maar aan de triazoolmiddelen die de voorbije maanden, omwille van het voorkomen van metabolieten in drinkwater, onder vuur kwamen.Gewasbeschermings- en geneesmiddelen beogen soms hetzelfde doel: ziekteverwekkers bij plant of mens zijn vaak aan elkaar gewaagd. In onderzoekslabo’s worden dagelijks nieuwe stoffen gesynthetiseerd en telkens wordt bekeken of zij in de ene of de andere sector hun nut kunnen bewijzen. Historisch waren een aantal grote multinationals zowel actief in het aanmaken van geneesmiddelen als van gewasbeschermingsmiddelen. Bedrijven als Ciba-Geigy en Novartis waren bekende namen. Vandaag heeft BAYER nog steeds afdelingen die zich tot beide doelgroepen richten. Gewasbeschermings- en geneesmiddelen beogen soms hetzelfde doel: ziekteverwekkers bij plant of mens zijn vaak aan elkaar gewaagd Op homeopathie wordt vaak neergekeken. Medici reageren vol ongeloof dat de zeer sterke verdunningen ook maar enig heilzaam effect zouden hebben. “Onmogelijk”, is hun antwoord, “dat is pseudowetenschap”. Wie herinnert zich nog het verhaal van de dopingzondaar Contador en zijn vervuilde biefstuk van weleer? Het zero-zero-zero-gehalte van dopingmoleculen in zijn lichaam was, in vergelijking met de pesticiden die wij nu in het milieu meten, vaak een factor honderd tot duizend keer hoger. Dat deze zeer lage hoeveelheden de mensen aan de alarmklok doen trekken, gewoon omdat het synthetische stoffen zijn die tot een andere groep van middelen behoren, is moeilijk te vatten. We bevinden ons in een meetgebied waar niemand ons kan vertellen of deze gehaltes werkelijk schade aan onze gezondheid toebrengen of niet. We kunnen deze lage hoeveelheden nooit correct afmeten om ze voor te schotelen aan ratten of muizen in toxiciteitsproeven. Wat we wel kunnen, is kiezen voor het voorzorgsprincipe. Moeten we dat principe echter enkel beperken tot het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de landbouw? Wat we gemakkelijker meten, zijn stoffen als alcohol. Het is één van de oudere bestrijdingsmiddelen die al eeuwen gebruikt werd en wordt om water te steriliseren. Micro-organismen in vervuild water schaadden inderdaad de gezondheid van onze voorouders. In tegenstelling tot gewasbeschermingsmiddelen worden we daar als mens, als we een glaasje drinken, aan veel grotere hoeveelheden blootgesteld. Het microbioom in ons maag- en darmstelsel wordt door alcohol telkens beschadigd, onze hersenen worden beïnvloed en bij chronisch drinken wordt onze lever aangetast. Wie staat effectief op om deze wetenschappelijk bewezen toxische stof totaal te verbieden?Landbouwers, onderzoekers en overheden hebben geen houten oortjes. In hun replieken lees je dat zij zich niet enkel inzetten voor de ontwikkeling en het gebruik van alternatieve middelen, zij slaan langzaam maar zeker de weg in van precisielandbouw, volgen permanente opleidingen voor het behalen of behouden van spuitlicenties en doen nog zoveel meer. Boeren volgen lastenboeken met regels en voorschriften die hen dicteren hoe duurzaam te telen. Hun producten komen met labels in onze winkelrekken. Elk ogenblik van de dag kan een controleur zich onverwachts op het landbouwbedrijf aanmelden. Hij gaat na of zij aan de ‘verkeersregels’ voldoen. Indien niet, volgt een boete.Kan alles nog sneller en beter? Belangrijker vandaag vind ik de vraag of landbouwers werkelijk openstaan voor de antwoorden op onze duurzaamheidsvraagstukken. Kunnen organisaties die hiervoor oproepen voor hen ook ijveren voor een waardig inkomen en sociaal leven? Dat kan hen helpen de juiste weg te kiezen, daar ben ik van overtuigd. Met dit opiniestuk wil de auteur een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat. De auteur schrijft in eigen naam en is verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. De Auteur Professor Pieter Spanoghe is expert gewasbescherming en verbonden aan de UGent.

7 miljoen voor herstel bestuivers in Noordwest-Europa

2025-06-02T15:54:25+02:00

Bestuivende insecten zijn cruciaal voor de voortplanting van 80 procent van de planten en voor onze voedselvoorziening, maar hun populaties worden bedreigd. “In België zijn al 45 soorten wilde bijen uitgestorven en 113 van de 336 resterende soorten lopen gevaar. Ook vlinders verdwijnen in snel tempo door pesticidegebruik en verlies aan leefgebied”, klinkt het bij VLM.Veertien partners uit België, Nederland, Duitsland, Frankrijk, Ierland en Zwitserland bundelen de krachten in het project ‘Polliconnect’ om de achteruitgang van de populaties tegen te gaan. De focus ligt op innovatieve maatregelen om de leefomgeving van wilde bestuivers duurzaam te verbeteren, onder andere door versnipperde natuurgebieden met elkaar te verbinden. De partners zetten in op kennisdeling en het gebruik van nieuwe technologieën.Living Labs: experimenteren in open luchtDe zogeheten ‘Living Labs’ zijn een cruciaal onderdeel van het project. Het zijn proefprojecten in open lucht waarin bloemrijke graslanden, bijvriendelijk bermbeheer en vergroening van stedelijke gebieden worden getest. In België nemen onder meer Leefmilieu Brussel, de Universiteit Gent, VLM en de provincie West-Vlaanderen eraan deel. VLM gaat in het kader van beheerovereenkomsten ook met landbouwers samenwerken rond bloemenranden en -akkers. De juiste bloemenmengsels en het beheer ervan verbeteren de omstandigheden voor bestuivers.In Brussel wordt in het Koning Boudewijnpark geëxperimenteerd met sinusmaaien, een techniek waarbij in golvende lijnen wordt gemaaid en delen van het gras ongemaaid blijven. Dat biedt schuilplaatsen en een continue voedselbron voor bestuivers. De Universiteit Gent staat in voor de wetenschappelijke opvolging en onderzoekt het effect van de maatregelen op insectenpopulaties.PolliConnect strijkt een totale investering op van 7,1 miljoen euro, waarvan 4,1 miljoen afkomstig uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO).

Bijna 280 dier- en plantensoorten uitgestorven in Vlaanderen

2025-06-03T14:41:53+02:00

Verder is 29 procent ernstig bedreigd, bedreigd of kwetsbaar. Hun populaties zijn de afgelopen decennia sterk achteruitgegaan of hebben een kritisch minimum bereikt, waardoor soorten op het punt staan te verdwijnen. Dit is onder andere het geval voor het gentiaanblauwtje, de knoflookpad, de aal en de grauwe gors. Voorts is 14 procent van de soorten bijna in gevaar en de helft (48%) momenteel niet in gevaar. Tussen de verschillende soortengroepen zijn er onderling sterke verschillen. Het hoogste percentage regionaal uitgestorven soorten zit bij de insecten (9% van de 2.022 soorten). Hierbij tekenen de dagvlinders het hoogste verlies op. 27 procent van de dagvlinders op de ‘Rode Lijst’ wordt beschouwd als uitgestorven in Vlaanderen. Het gaat onder meer om het pimpernelblauwtje, de grote parelmoervlinderen en de kleine heivlinder. Ook bij de zoogdieren (8% van de 66) en de zoetwatervissen (7% van de 42) en blad-, hauw- en levermossen (7% van de 511) zijn er hogere cijfers. De kleinste verliezen situeren zich bij de pissebedden (2,9% van de 34) en de broedvogels (3,7% van de 161), zo leren de gegevens van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO). Het onderzoekcentrum wijst verschillende oorzaken aan voor het achteruitgaan of verdwijnen van soorten. "Het verdwijnen of achteruitgaan van soorten is een gevolg van diverse factoren zoals de achteruitgang van de oppervlakte geschikte habitat, de versnippering van het leefgebied en een dalende habitatkwaliteit. Ook soorten uit het landbouwgebied komen steeds meer op Rode Lijsten terecht", aldus INBO. In 2025 werd de Rode Lijst van de wilde bijen opgesteld. Daarin zijn 340 soorten opgenomen, wat het aantal gevalideerde insectensoorten in Vlaanderen dus op 2.022 brengt.

Poetin zoekt aardappelen: prijzen maal drie door oorlog en mislukte oogst

2025-06-02T19:38:59+02:00

Volgens de Russische statistiekdienst Rosstat zijn de aardappelprijzen op een jaar tijd met 166,5 procent gestegen, de hoogste jaarlijkse stijging sinds het begin van de statistieken in 2002. Ook op de groothandelsmarkt worden records gebroken. Volgens het agrarisch onderzoeksbureau AB-Center stegen de prijzen met meer dan 285 procent ten opzichte van vorig jaar. In Rusland ging het begin april al om 53 eurocent per kilo. Ter vergelijking: wereldwijd is de gemiddelde prijs van een kilo aardappelen op de groothandelsmarkt 17 eurocent.Arbeidstekort en slecht pootgoed in oorlogstijdenHeeft dit met de oorlog te maken? Ten dele wel. Sinds de inval in Oekraïne krijgt Rusland te maken met strikte westerse sancties die ook de landbouwsector treffen. Volgens een rapport van de nationale bank van Finland kan Rusland door de sancties niet langer pootaardappelen van hoge kwaliteit importeren uit Europa. Voor de oorlog kwam al het pootgoed uit Europese landen. Er is bovendien een tekort aan landbouwmachines en arbeidskrachten, klinkt het.In eerste instantie zijn de sterke prijsstijgingen echter een gevolg van tegenvallende oogsten, veroorzaakt door ongebruikelijke vorst en lange periodes van droogte. In 2024 produceerde Rusland nog 7,3 miljoen ton aardappelen, 1,2 miljoen ton minder dan het jaar voordien. Een probleem dat men niet enkel in Rusland kent. Wereldwijd zijn de aardappelprijzen onvoorspelbaar vanwege klimaatverstoringen, stijgende inputkosten en logistieke uitdagingen. Volgens de FAO-rapport uit 2023, kende de aardappelproductie in Europa een daling van drie procent.Te weinig stockageWat maakt de situatie in Rusland dan zo anders? Het tekort wordt versterkt door een tekort aan groentemagazijnen in Rusland, aldus Elena Tyurina, directeur van de analytische afdeling van de Russische Graanbond. Dat meldt hij op de Russische nieuwssite gazeta.ru. De deskundige zegt dat er in de Russische Federatie te weinig opslagplaatsen zijn om aardappelen te bewaren tussen twee oogsten in. De aardappelen die niet door de vorst zijn verloren gegaan, bederven dus door een gebrek aan kwaliteitsvolle opslag. Het ministerie verwacht dus dat de prijzen zullen dalen zodra er verse aardappelen op de markt komen.Vriend Loekasjenko te hulp?En dus moet Rusland zich naar de buurlanden wenden om het tekort aan te pakken. Al in januari heeft Rusland besloten om de invoer van aardappelen uit bevriende landen vrij te stellen van invoerrechten. Maar ook in Ruslands bondgenoot Wit-Rusland is er een tekort. Dinsdag nog zei de Wit-Russische dictator Aleksandr Loekasjenko dat hij de productie drastisch wil opschalen. "Om Rusland en onszelf te helpen."

Tussen innovatie en regulering: Belplant vraagt ruimte voor duurzame gewasbescherming

2025-06-02T19:42:48+02:00

Kortstondige economische ademruimte?Het was de afgelopen weken een belangrijk thema: de droogte en de bijhorende impact op de natuur, landbouw en voedingsindustrie. Nog niet zolang geleden was het net andersom, te veel regen. De wereldwijde klimaatverandering leidt overal tot extremere weersomstandigheden, en de gevolgen zijn extra voelbaar in de land- en tuinbouw. Dat was ook de boodschap van Peter Wittoeck, federaal klimaatexpert. “Klimaatverandering is geen toekomstprobleem, maar een actueel probleem voor landbouw, voor de voedingsketen en voor iedereen in de samenleving”, zo benadrukte hij.Volgens Wittoeck heeft landbouw veel te verliezen bij klimaatverandering. Daarom vindt hij het ook onbegrijpelijk dat de Europese Unie als reactie op de boerenprotesten een deel van het uitgestippelde beleid rond de Green Deal en de Farm-to-Fork-strategie heeft versoepeld. Zo noemt hij de wetgeving rond permanent grasland één van de hefbomen om klimaatneutraliteit tegen 2050 te bereiken, maar die is door de versoepelingen “onderuitgehaald”. “Ik begrijp dat landbouwers het niet gemakkelijk hebben, maar gaat deze kortstondige economische ademruimte op lange termijn de boer en de voedselzekerheid wel ten goede komen?”Wittoeck is van mening dat we ver genoeg vooruit moeten durven kijken om het klimaat te beschermen. Zowel mitigatie als adaptatie zullen daarbij nodig zijn. “We moeten daarbij ook systemische keuzes durven maken. Doen we dat niet, dan worden de oplossingen van vandaag de problemen van morgen”, waarschuwt hij. Investeren in breed pakket aan oplossingen en hulpmiddelenDe kersverse nieuwe voorzitster van Belplant, Valerie Frankard, erkende tijdens de jaarvergadering de moeilijkheden: “De landbouw staat voor een veelheid aan uitdagingen. Tegelijkertijd worden inspanningen gevraagd en gedaan zowel op het vlak van reductie van zijn eigen bijdragen aan broeikasgassen, als op het vlak van aanpassingen aan de effecten ervan. Dit moet allemaal gerealiseerd worden in een complexe socio-economische en rendabiliteitscontext. Onze sector, die van de plantenbescherming, worstelt met dezelfde uitdagingen: simultaan mitigeren en adapteren, én de land- en tuinbouwers ondersteunen bij hun uitdagingen.”Zij wijst erop dat Belplant en zijn leden investeren in een breed pakket aan oplossingen en hulpmiddelen. “Bij de productie van gewasbescherming wordt gewerkt aan het halen van de net-zero doelstelling tegen 2050 én aan efficiënter waterverbruik. Op vlak van gezonde planten focussen we op digitale ondersteuning en precisielandbouw met projecten als ‘AgriGuide’”, aldus Frankard.In het kader van klimaatadaptatie speelt volgens haar veredeling, zowel klassieke als precisieveredeling, een toenemende rol. “Wat betreft gewas- en biomassabescherming gaat veel aandacht naar biocontrolemiddelen. We zijn dan ook blij dat we Biotalys als nieuw lid mogen verwelkomen bij Belplant. Dat bedrijf past zijn innovatief, gepatenteerd technologieplatform toe om nieuwe, eiwitgebaseerde biocontrole-oplossingen te ontwikkelen om gewassen duurzaam te beschermen tegen plagen en ziekten.” Voorspelbare markttoegang van innovatie is nodigPeter Jaeken, secretaris-generaal van Belplant, beklemtoont op zijn beurt de rol van landbouw op vlak van koolstofopslag. Iets wat door Wittoeck ook werd benadrukt. “Daar is nog werk aan de winkel, onder meer in het kader van geïntegreerde plantaardige productie. Onze sector steekt hiervoor de handen uit de mouwen en investeert in een brede context om planten en de boven- én ondergrondse biomassa te beschermen. Willen we onze landbouwers geen halve gereedschapskoffer aanbieden ten opzichte van hun collega’s buiten de EU, dan is evaluatie-efficiëntie en voorspelbare markttoegang van innovatie belangrijk.”Volgens Jaeken blijft dit een kernprobleem in de EU als het gaat om gewasbescherming, ongeacht welk type. “Belplant pleit dan ook voor een Europese harmonisatie voor biocontrolemiddelen en een verhoogde evaluatie-efficiëntie voor alle gewasbeschermingsmiddelen”, stelt hij. De veelheid aan uitdagingen die gepaard gaan met klimaatgebonden wijzigingen, biotisch of abiotisch, vergen volgens de sectorfederatie een breed, geïntegreerd aanbod aan oplossingen.

Amerikaanse Antivaxminister annuleert miljoeneninvestering in vogelgriepvaccin bij mensen

2025-06-02T19:32:42+02:00

Vandaag bestaat er al een vaccin tegen vogelgriep bij mensen, maar dat is van een andere aard dan het vaccin dat door Moderna ontwikkeld wordt. “Het belangrijkste verschil is dat Moderna gebruikmaakt van de techniek van mRNA”, zegt Annelies Wynant, woordvoerder van de FOD Volksgezondheid.MRNA-vaccins geven je cellen tijdelijk instructies om een stukje van het virus na te maken, zodat je immuunsysteem leert om het te bestrijden. Het mRNA verdwijnt na korte tijd weer uit je lichaam en verandert niets aan je genetisch materiaal. Bekende voorbeelden zijn de COVID-19-vaccins van onder meer Moderna.“Deze vaccins wekken brede immuunreacties op, waaronder zowel cellulaire (lymfocyten) als humorale (antilichamen) componenten”, zegt Wynant. “Deze brede reacties zijn theoretisch effectiever in de strijd tegen virussen. Uiteraard moet dit geval per geval bekeken worden… en aangezien dit vaccin nog niet ontwikkeld is, is het momenteel moeilijk om deze verschillen te beoordelen.”Vaccinatie bij ons (nog) niet aangeradenDe huidige vogelgriepvaccins werken volgens andere principes. Omdat het vogelgriepvirus in België nog niet bij mensen is aangetroffen, worden ze op dit moment nog niet aanbevolen. “Het doel van vaccineren is het voorkomen van de verspreiding van een bestaande ziekte of de complicaties ervan, en/of het verkrijgen van groepsimmuniteit om een risico voor de volksgezondheid te vermijden”, zegt Wynant. “Op dit moment, en volgens de aanbevelingen van de Belgische Hoge Gezondheidsraad, wordt dit niet aangeraden omdat de ziekte (vogelgriep H5N1) bij mensen nog niet voorkomt in België. Hetzelfde geldt voor filovirussen, zoals ebola. Men gaat de Belgische bevolking niet vaccineren tegen deze ziekte omdat ze niet op ons grondgebied voorkomt. Het is vooral een kwestie van risico-batenanalyse.”België schroeft monitoring opHet fel bekritiseerde Amerikaanse vogelgriepmanagement doet echter de bezorgdheid toenemen bij experts. “Momenteel volgen de Risk Assessment Group en de Risk Management Group de situatie nauwgezet op en wordt gewerkt aan een geïntegreerd multisectorieel actieplan om voorbereid te zijn op een toekomstige situatie”, zegt Wynant. “Tot nu toe is een versterking van de monitoring het enige gevolg van de Amerikaanse epidemie.”Die monitoring is belangrijk, want het virus is in staat om snel te muteren. Als het virus op een bepaalde manier muteert, kan het ook voor mensen een reëel probleem worden. “Het klopt dat het H5N1-virus dat momenteel in de VS circuleert een populatie runderen treft", zegt Wynant. "Zoogdieren dus, en niet langer alleen vogels. Dit toont aan dat het virus dichter bij de mens komt, ook een zoogdier. Maar op dit moment gebeurt de overdracht naar mensen vermoedelijk via mechanische overdracht tijdens het melken van deze koeien, en niet via de lucht”, zegt Wynant. “We moeten dus waakzaam blijven zonder paniek te zaaien en de situatie blijven monitoren.” Amerikaanse experts bezorgdHet is niet de eerste keer dat de Amerikaanse minister van Volksgezondheid de experts beroert. In het Amerikaanse tijdschrift Forbes wordt het schrappen van de vaccinsubsidie door diverse gezondheidsprofessionals fel bekritiseerd.Elizabeth Cameron, adviseur bij het Pandemiecentrum van de Universiteit Brown, zegt dat de Amerikaanse regering omwille van besparingen de vogelgriepsituatie niet meer nauwkeurig kan opvolgen. In maart kondigde Kennedy nog drastische bezuinigingen aan die zouden leiden tot het schrappen van 20.000 banen: 2.400 bij de Centers for Disease Control, 3.500 bij de Food and Drug Administration en 1.200 bij de National Institutes of Health. Daarnaast is de regering van plan om een ingrijpende herstructurering van deze instanties door te voeren. “Al deze instanties, en het bijna volledig ontmantelde USAID, zijn van cruciaal belang voor onze nationale veiligheid”, klinkt het bezorgd.Te weinig experts, te weinig zicht op verspreidingBovendien zijn de nieuwe profielen die deze diensten bevolken soms van dubieuze aard. “Er komen hier mensen binnen die geen ervaring hebben en geen idee hebben wat deze departementen, agentschappen en afdelingen doen”, zegt Amerikaans bioveiligheidsexpert Saskia Popescu aan Forbes.Zelfs als de VS dan toch zijn koers zou veranderen inzake vaccinbeleid, vreest Popescu hoe dan ook dat de meesten een vaccin zullen weigeren. Trump was immers een luide criticaster van de gezondheidsmaatregelen ten tijde van corona, en die kritiek hebben zijn fans ter harte genomen. “Onze bevolking heeft het gevoel dat men geen enkel gezondheidsadvies nog kan geloven", zegt Popescu aan Forbes. "Bovendien maak ik me oprecht zorgen dat het advies dat hen wordt gegeven, misschien niet op bewijs is gebaseerd.”Popescu vreest hoe dan ook dat de besparingen op gezondheidsdiensten en de geringe monitoring van het virus, alleen zal leiden tot nog meer besmettingen met vogelgriep. En zo vergroot dus ook de kans op een menselijke epidemie.Het ziet er dus niet naar uit dat het vogelgriepvirus in de VS snel zal worden ingedamd. Een uitbraak van het virus in de Verenigde Staten heeft sinds 2024 miljoenen vogels gedood, zich verspreid naar veehouderijen en tientallen mensen besmet, van wie er één is overleden.

Met focus op ambacht, passie en terroir wil de vleessector het slagersvak opwaarderen

2025-06-04T08:41:38+02:00

De vleessector wordt al langer geconfronteerd met een ingrijpend arbeidstekort. “De gevolgen hiervan zijn duidelijk merkbaar”, zegt Dylan Geeringhs van Commerce Training, het opleidings- en loopbaanfonds voor de handel. “Bedrijven zoals Renmans zijn genoodzaakt hun winkelconcept ingrijpend te herstructureren, uitsluitend vanwege een gebrek aan geschikt personeel. Daarnaast zien we dat steeds meer zelfstandige slagers met pensioen gaan waardoor waardevolle expertise verloren gaat. Dit leidt tot een algemene afname van het aantal slagers. En in het onderwijs is er sprake van een verontrustende leegloop van opleidingen binnen de vleessector, terwijl de vraag naar kwaliteitsvol vlees aanhoudt.” Campagne om slagersambacht te herwaarderenSamen met FEBEV, Fenavian, de Slagersbond, de slagersscholen en Alimento is Commerce Training gestart met een campagne om het slagersambacht opnieuw te herwaarderen. “We willen tonen dat slager een fris, modern en aantrekkelijk vak is om jonge mensen er opnieuw warm voor te maken”, klinkt het. Recent werd in dat kader nog een engagementsverklaring ondertekend met de slagersscholen om het beroep van slager nieuw leven in te blazen tijdens een event bij Colruyt Group Fine Foods.Een ander actiepunt in deze campagne was het initiatief VLEESCH dat samen met VLAM en de Gentse topchef Sam D’huyvetter werd opgezet. Dit smaakevent moest volgens de uitnodiging een culinaire ode aan het slagersvak worden. Zowel jong talent als culinaire visionairs werden uitgenodigd voor twee masterclasses met grote namen uit de Vlaamse vleessector: meester-slager Hendrik Dierendonck van de gelijknamige slagerij en vader en dochter Luc en Axelle De Laet van onder meer Butcher’s Store. Alle stukken worden gewaardeerdTijdens de masterclass van Luc en Axelle De Laet was het vader Luc die het woord voerde terwijl ze samen het achterkwartier van een rund versneden. Elk stuk van het rund ligt in zijn toonbank met de benaming zoals hij die zelf geleerd heeft op de slagersschool: spinnenkop, onglet, schenkel of koetsierstuk. “Op die manier trigger je mensen en kan je hen uitleggen hoe je een specifiek stuk vlees kan bereiden. Je sensibiliseert en adviseert je klanten die bepaalde stukken opnieuw leren waarderen. Daar ligt ook ons onderscheidend vermogen ten aanzien van de supermarkt waar alles tournedos of chateaubriand is”, aldus De Laet.Hij heeft naar eigen zeggen zijn klanten ook vet leren eten. “Vet brengt de smaak, maar veel mensen weten dat niet”, legt hij uit. Ook met eigen charcuterie kan je als ambachtelijke slager meerwaarde creëren, net als met allerlei bereidingen. “Vroeger was de traiteurafdeling voor luie huisvrouwen, vandaag is dat het nieuwe normaal. Met die evolutie moet je meegaan, je moet je aan je klant aanpassen. Dat betekent niet dat het ambacht verandert, wel dat je verkoop verandert”, aldus De Laet. Respect voor het dier en de boerEen andere waarde die centraal staat bij hem is respect. “Enerzijds respect voor het dier en voor de boer die het heeft grootgebracht. De manier waarop die dat doet, bepaalt de kwaliteit van het vlees en die kwaliteit zorgt ervoor dat wij ‘commerce’ kunnen doen”, benadrukte De Laet. Volgens hem is het ook de taak van de slager om het verhaal van het dier tot bij de klanten te brengen. “Voeding en water bepalen de terroir van het vlees. Het is aan ons om dat verhaal te vertellen.” Daarnaast heeft hij het ook over respect voor de medewerkers. “Ik zie hen als ‘mijn mensen’. Ik heb hun creativiteit nodig om me te onderscheiden.” We komen uit een tijd waarin beenhouwer zijn een minderwaardige job was. Terwijl ik het zie als een mooi metier waar je heel trots mag op zijn De Laet erkent dat hij ook slager is geworden omdat hij niet heeft kunnen studeren en omdat de varkensboerderij van zijn vader niet echt toekomst had. “We komen uit een tijd waarin beenhouwer zijn een minderwaardige job was. Terwijl ik het zie als een mooi metier waar je heel trots mag op zijn. Dat heb ik altijd proberen uit te dragen”, vertelde hij. Dat zijn dochter een slagersopleiding volgde en intussen ook mee in de zaak is gestapt, lijkt er alvast op te wijzen dat hij in zijn opzet geslaagd is. “En natuurlijk kom je tegenslagen tegen, maar die kunnen je ook sterken. Het is bijvoorbeeld dankzij de dioxinecrisis dat wij de weg gekozen hebben die we nu volgen, weg van de massa.” Versnijden van vlees als kunstvormMinder woorden waren er bij Hendrik Dierendonck. Op luide muziek startte hij zijn masterclass met het versnijden van zijn eigen varkensras, het Menapisch varken. Nadat van het halve karkas op een paar minuten tijd nog slechts deelstukken overblijven, sprak hij pas: “Ik zie het versnijden van vlees als een vorm van kunst en dat heb ik met deze demonstratie willen aantonen. Je moet dit beroep met passie doen. Vaak wordt gezegd, ‘het is maar een beenhouwer’, maar onze job is zoveel meer. Wij voeden mensen en zorgen ervoor dat geen enkel stukje van het dier verloren gaat.”Dierendonck is van mening dat de slagersstiel te lang is blijven stilstaan. “We mogen niet bang zijn van concurrentie, integendeel, concurrentie zorgt ervoor dat we elkaar aanstoken en beter maken. Ik stel mezelf elke dag in vraag: ben ik wel goed bezig?”, legde hij uit. De waarden die hij hoog in het vaandel draagt zijn ambitie, ambacht, passie en innovatie. Die waarden draagt Dierendonck ook uit naar zijn personeel. Zo krijgt bijvoorbeeld elke maand iemand van zijn personeel de tijd om een nieuw product mee te ontwikkelen.Hij erkent dat aan het beroep het vooroordeel vasthangt dat het hard en veel werken is, waardoor slager een uitstervend ras lijkt te worden. Dierendonck wil dan ook duidelijk maken dat slager zijn zoveel meer inhoudt. “Wist je dat er bijvoorbeeld verschillende soorten vet aan een dier zijn, elk met een eigen textuur en een eigen smaak? Ik merk dat jonge mensen stilaan de weg terugvinden naar de lokale slager. Nu moeten we ze nog zover krijgen dat ze terug voor ons en als slager willen werken”, aldus de meester-slager. Alles begint bij het productOm de aanwezigen nog meer te triggeren over de veelzijdigheid en het metier van ambachtelijke slagers, was er ook een culinaire wandeling langs verschillende food bars die elk focusten op één vleeselement. De ene keer speelde charcuterie de hoofdrol, de andere keer balletjes of verse tartaar, telkens op een andere wijze bereid of met een verschillende herkomst. De kunst van het versnijden, uitbenen en klaarmaken is de puurste vorm van ambacht en passie voor het product “Alles begint bij het product”, sloot chefkok Sam D’Huyvetter de bezieler van verschillende culinaire projecten in Gent, het event af. “Wij moeten als chefs en slagers weer fier zijn op ons ambacht. Het product begrijpen en verwerken. De kunst van het versnijden, uitbenen en klaarmaken is de puurste vorm van ambacht en passie voor het product. En consumenten moeten beseffen: wie kiest voor vlees van bij ons, kiest voor smaak, techniek en vakmanschap.”

Miljoenenschip Belgica blijft nog zeker twee jaar aan wal

2025-06-03T14:38:08+02:00

Hoe kan het dat een schip van 54 miljoen al meer dan een jaar aan wal ligt? Het onderzoeksschip is eigendom van de Belgische overheid, maar de Franse rederij Genavir baat het uit. Een jaar geleden is het tot een juridisch geschil gekomen tussen Genavir en de Belgische overheid, en die is tot op vandaag niet uitgeklaard."Een varend labo van het allerhoogste niveau dat ligt te roesten in de haven van Zeebrugge: dat noem ik een onaanvaardbare schande”, zegt Vlaams parlementslid Jasper Pillen (Open Vld) uit Brugge aan VRT.Schip wordt weer onderhoudenDe frustratie is terecht, maar de bewoording klopt niet helemaal. Want hoewel het schip geruime tijd geen onderhoud heeft gekregen, is daar sinds kort verandering in gekomen. “Dat is dus wel een lichtpuntje”, zegt Kelle Moreau van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN). “Bij een tussentijds arrest begin januari dit jaar, heeft de Franstalige rechtbank in Brussel aan Genavir opgelegd om het schip van onderhoud te voorzien totdat er een finale uitspraak is. En dat onderhoud is momenteel ook effectief aan de gang. Het schip takelt dus niet meer af zoals het geval zou zijn zonder onderhoudsploeg.Maar zelfs als de juridische geschillen vandaag op morgen worden uitgeklaard – wat niets minder zou zijn dan een mirakel – dan nog zal het maanden duren alvorens het schip kan uitvaren. In praktijk zal de Belgica wellicht nog minstens tot 2026 geen open water zien. “Er moet een nieuwe bemanning getraind worden, en heel veel apparatuur aan boord moet opnieuw worden gekalibreerd. Dat wil zeggen dat het schip op het droogdok moet getrokken worden om die kalibraties uit te voeren. We zitten dus met een aantal maanden aan opstartperikelen alvorens het schip weer op zee kan gaan.” België achterop in race naar blauwe economieDe return die het schip had moeten opleveren, is cruciaal wetenschappelijk onderzoek ten behoeve van ons milieu en de economie. “Het gaat over het verzekeren van het duurzame beheer en ook de duurzame uitbating van onze Noordzee”, zegt Moreau. “We bevinden ons in een tijdperk van de zogenaamde blue economy, waarbij er alsmaar meer activiteiten op zee plaatsvinden. Vroeger was dat beperkt tot visserij en scheepvaart, maar nu zitten we met energie-infrastructuur, baggerwerken en zandexploitatie. Er komen aanvragen binnen voor zaken als waterstofproductie op zee, CO2-pijpleidingen en zonnepanelen. Dat zijn allemaal zaken die, als die worden vergund, moeten worden opgevolgd. En daar kunnen we momenteel niet aan voldoen.”Met een schip dat vaststaat in de startblokken, ziet het er dan ook naar uit dat we niet eerst zullen landen in deze race naar een blauwe economie. Volgens Moreau komt vooral de duurzaamheid van de blauwe economie in het gedrang. Vandaag kan men niet degelijk monitoren welke milieu-effecten bepaalde projecten op zee hebben, met alle gevolgen van dien. “Als we in een later stadium ontdekken dat we activiteiten op zee hebben toegelaten die aan heel andere voorwaarden hadden moeten worden onderworpen, dan zal het veel kosten om dat bij te sturen”, zegt Moreau. Wie wil nog betalen?Daarnaast moest het schip worden ingezet voor fundamenteel wetenschappelijk onderzoek naar de zee-ecologie, als belangrijk onderdeel van de Europese vloot. Maar ook die taak wordt nu niet volbracht. Los van de slepende juridische kwesties, vreest Moreau dat ook financieel de Belgica zich in woelig vaarwater bevindt. “Dat is het bijkomende probleem”, zegt Moreau. “Ik maak er zelf geen oordeel over, maar we horen overal dat er moet geïnvesteerd worden in defensie enzomeer, en dat geld moet van ergens komen. En de financiële situatie binnen België lag daarvoor al moeilijk. Het feit dat we in 2024 maar geld kregen voor een half jaar programma - beslist door de vorige regering – was een teken aan de wand dat er budgettaire problemen zaten aan te komen. Het ziet er dus niet naar uit dat het snel beter zal worden.”David Cox van de administratie Wetenschapsbeleid ziet de Belgica eveneens niet uitvaren voor 2026. Aan VRT NWS meldt hij het volgende: "Ofwel moeten we verder werken met Genavir, ofwel moeten we een nieuwe uitbater gaan zoeken. Maar zelfs al beslist de minister morgen om een nieuwe aanbesteding uit te schrijven, dan nog duurt het een jaar om de procedure rond te krijgen. Dus wij zullen nooit tegen eind 2026 al een nieuwe operator kunnen hebben." Het feit dat we in 2024 maar geld kregen voor een half jaar programma was een teken aan de wand dat er budgettaire problemen zaten aan te komen Parlement buigt zich over de zaakOp initiatief van parlementslid Lamont werd in de commissie Landbouw van het Vlaams oarlement opnieuw aandacht gevraagd voor de problemen rond de Belgica. Lamont uitte zijn bezorgdheid over de impact van het aanhoudende uitvallen van het schip op de dataverzameling door het ILVO. “Zonder voldoende wetenschappelijke data riskeren we dat Europa minder visquota toekent aan Vlaanderen. In het verleden pleitte u ervoor om onze quota sterker te baseren op onze eigen gegevens, net omdat we daarin steeds een voortrekkersrol speelden. Die rol moeten we blijven opnemen”, benadrukte hij.Minister Crevits erkende het belang van het dossier, maar wees erop dat juridische geschillen vaak aanslepen. “De Belgica is eigendom van het Belgian Federal Science Policy Office (BELSPO) en het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN), en zij voeren al enige tijd onderhandelingen met Defensie en andere mogelijke partners. Tot nu toe zonder concreet resultaat”, gaf ze aan. “We blijven aandringen op een oplossing. Intussen werkt ILVO voor bepaalde staalnames al langer samen met de dienst met afzonderlijk beheer Vloot, via het schip Simon Stevin.” “Het uitvallen heeft momenteel geen impact op de datacollectie omdat die data volgens een Europese verordening verplicht moeten worden aangeleverd onder andere voor de ondersteuning van de wetenschappelijke adviezen", stelde Crevits in de parlementaire commissie. "ILVO levert de datacollectie. Die wordt nu verzameld met de inzet van commerciële vissersvaartuigen.”“De onderzoeksopdrachten van de Belgica hebben slechts in beperkte mate betrekking op de Vlaamse zeevisserij", zegt Crevits nog. "De Belgica wordt in eerste instantie ingezet voor federale monitoringopdrachten en in tweede instantie voor Vlaamse, Waalse en federale instellingen. We willen wel een oplossing. Het is niet omdat dat geen impact heeft op de datacollectie dat we niet willen dat dat opgelost geraakt.” Onderzoek op commerciële vaartuigen: Lapmiddel of volwaardig alternatief?Kelle Moreau waarschuwt dat de alternatieve methodes voor datacollectie geen volwaardig alternatief zijn voor het werk van de Belgica. “We hebben mensen die af en toe meegaan met het Vlaamse onderzoekschip Simon Stevin”, zegt Moreau. “Maar dat is een kleiner schip dat eerder ontworpen is voor kustgebonden onderzoek in de Belgische wateren. Het probleem is bovendien dat ze met een volle agenda zitten. Het is geen schip dat men even kan boeken voor maandenlang werk. Je moet toch rekenen dat de scheepsplanning al anderhalf jaar op voorhand ingecalculeerd is, en we slechts hier en daar een dagje kunnen bijdoen.”“Voor de rest kunnen we beroep doen op werkschepen van private bedrijven, maar dat is helemaal niet in een frequentie zoals we die met een toegewijd schip als de Belgica konden realiseren. We maken dat we hier en daar wel een paar gegevens verzamelen, maar onvoldoende.”Volgens Moreau brengt dat ook bepaalde risico’s met zich mee. Zo wordt in onze rapportering aan Europa data aangeleverd die eerder leunt aan momentopnamen, in plaats van een meer grondige meting. “Bovendien heb je geen enkele zekerheid of je cijfers corresponderen met de realiteit op de langere termijn. We zitten met veel wetenschappelijke vragen over de validiteit van de gegevens die we vandaag verzamelen.”

Eerste steen gelegd voor innovatieve Feed Pilot bij ILVO

2025-06-03T15:56:18+02:00

De Feed Pilot is een pilootinstallatie waar onderzoekers samen met bedrijven experimentele voeders kunnen ontwikkelen voor alle landbouwdieren. Dat gebeurt met nieuwe grondstoffen, additieven en verwerkingsprocessen, allemaal op kleine of middelgrote schaal. De infrastructuur is uniek in België en de buurlanden, zowel technologisch als qua integratie met andere ILVO-onderzoekslijnen zoals duurzaamheid, dierenwelzijn, voederstrategieën en circulaire economie.Strategische investering voor de Vlaamse agrovoeding“Met deze investering versterkt Vlaanderen zijn positie in strategische sectoren zoals de agrovoeding”, zei minister-president Diependaele. “We koppelen wetenschappelijke excellentie aan economische meerwaarde en versterken tegelijk onze voedselautonomie. Door lokaal te produceren worden we minder afhankelijk van internationale markten. Dit project geeft bovendien een boost aan de circulaire economie.”De bouw van de Feed Pilot vergt een investering van circa 6 miljoen euro. De Vlaamse overheid financiert meer dan de helft, aangevuld met middelen van EFRO, ILVO zelf, de provincie Oost-Vlaanderen en Victam, een internationale stichting die technologie-onderzoek in de diervoedersector stimuleert.Innovatie gedreven door maatschappelijke uitdagingenDe veehouderij staat voor grote uitdagingen: methaan- en stikstofreductie, hogere eisen rond dierenwelzijn, eiwittransitie, en een efficiëntere benutting van reststromen. Die vraagstukken zetten sterk in op betere voederstrategieën. De Feed Pilot zal onderzoekers en bedrijven toelaten om in gecontroleerde omstandigheden nieuwe voeders te ontwikkelen, testen en optimaliseren. Bijvoorbeeld:Methaanemissies bij rundvee moeten tegen 2030 met 19 procent dalen. De oplossingen worden voornamelijk gezocht in (voeder)strategieën, zodat men dierlijke producten kan produceren met een minimalere milieu-impact, tegen een rendabele kostprijs.De stikstofreductie in Natura 2000-gebieden vereist betere eiwitbalansen en precisievoedering.Reststromen en alternatieve eiwitten zoals insecten, algen of fermentatieproducten kunnen in het voer verwerkt worden.Het effect van bewerkingsprocessen op de voederkwaliteit en het dierenwelzijn, bijvoorbeeld voorkomen van maagzweren, wordt onderzocht.Samenwerking met de sectorBedrijven uit de veevoeder-, premix- en additievenindustrie reageren positief op de komst van de Feed Pilot. Zij verwachten mogelijkheden voor gezamenlijke onderzoeksprojecten, kennisdeling en opleidingen. Katrien D’hooghe van BFA en bestuurder bij Victam: “Onze bedrijven hebben nood aan een installatie waar ze kleinschalige, technologische testen kunnen doen en via opleiding kennisdeling te bevorderen. Onze vraag is telkens welke parameters of keuzes in het productieproces leiden tot welke verbeteringen in het eindvoeder, bijvoorbeeld op vlak van kwaliteit of duurzaamheid.”De infrastructuur wordt uitgerust met geavanceerde sensoren om het energieverbruik van elke verwerkingsstap op te volgen. Zo kunnen bedrijven hun productie ook verduurzamen en energie-efficiënter maken. Een brug tussen lab en veld“De Feed Pilot wordt een brug tussen wetenschap en economische praktijk”, zegt Sam De Campeneere, wetenschappelijk directeur bij ILVO. “We willen innovaties versnellen, processen optimaliseren en antwoorden bieden op uitdagingen als klimaatverandering, circulariteit en de eiwittransitie.”De ILVO-Feed Pilot zal zowel voor intern als extern onderzoek gebruikt worden, met flexibel inzetbare lijnen voor proefvoeders in uiteenlopende batchgroottes.Toekomstgerichte ambitieJoris Relaes, administrateur-generaal van ILVO, benadrukt het belang op lange termijn: “Wereldwijd blijft de vleesconsumptie groeien. Het is onze opdracht om die productie zo duurzaam mogelijk te ondersteunen – met kennis, infrastructuur en samenwerking.”De Feed Pilot opent volgens planning in 2026.

Nieuwe oproep voor ophaling van asbestdaken: “Er is een duidelijk momentum in de sector”

2025-06-03T16:43:51+02:00

Landbouwers die hun asbestdaken willen vervangen, kunnen daarvoor ondersteuning krijgen van de Openbare Vlaams Afvalstoffenmaatschappij (OVAM). De afbraak en plaatsing van een nieuw dak betalen ze zelf, maar de ophaling van het asbestafval kan gratis aan huis gebeuren. “De kostprijs hangt af van de hoeveelheid afval, maar die kan in veel gevallen flink oplopen”, klinkt het bij OVAM.Het is intussen al de vijfde oproep. De vorige waren telkens razendsnel volzet. “Deze vorm van ondersteuning in combinatie met VLIF-steun voor het nieuwe dak, stimuleert duidelijk landbouwers om werk te maken van de verwijdering van hun asbestdaken”, aldus OVAM. “De landbouwers willen vooruit, en wij geven hun daar graag de middelen voor”, is te horen bij minister Brouns. “Dankzij deze gratis ophaling kan de sector op een veilige en haalbare manier komaf maken met het asbestverleden.”Wachtlijsten bij aannemersNa de goedkeuring van OVAM hebben landbouwers een jaar de tijd om een afspraak te maken met een aannemer die het dak zal verwijderen. Maar daar stropt het vaak. Niet veel dakwerkers zijn gespecialiseerd in asbestdaken verwijderen waardoor er wachtlijsten ontstaan. Dat bevestigt ook Katleen Toetenel van de Eshoeve in Geetbets: “In 2021 was het asbestdak van onze melkveestal volledig versleten, het regende op verschillende plaatsen zelfs binnen. Toen Vlaanderen voor het eerst een ophaaloproep lanceerde, hebben we ons meteen aangemeld. Dat ging vrij vlot, maar voor de verwijdering zelf moesten we meerdere aannemers contacteren. Slechts één daarvan wilde een offerte opmaken, hij heeft de werken uiteindelijk ook uitgevoerd. Daarna verliep alles opnieuw vlot. Het dak werd plaat per plaat vernieuwd in een kleine drie weken.”Asbest verwijderen van daken is een risicovol werk, zowel door de schadelijke stof als het werken op hoogte. Dat maakt het geen aantrekkelijk beroep en zorgt voor een tekort aan gespecialiseerde aannemers. “Daarom werken we telkens met aparte oproepen”, duidt OVAM. “Zo geven we de sector de ruimte om de grote vraag telkens bij te benen. Wie van ons goedkeuring krijgt, kan er zo op rekenen een aannemer te vinden die binnen het jaar aan de slag kan.” Op schema voor een asbestveilig VlaanderenSinds het begin van de oproepen in 2021 hebben al 5.393 landbouwers zich aangemeld. Dit resulteerde in een ophaling van 1.777.223 m² aan asbestcement, omgerekend is dit de oppervlakte van 250 grote voetbalvelden. Op de ophaalkalender van OVAM staan dit jaar nog 1.744 locaties ingepland. Met de nieuwe oproep zullen daar nog eens 600 plaatsen bijkomen.“Als we dit tempo kunnen aanhouden, wordt 2025 een topjaar op vlak van asbestverwijdering”, kondigt minister Brouns aan op de Eshoeve. “Tegen eind dit jaar zouden we bijna evenveel landbouwers hebben geholpen als de helft van de voorbije drie jaar samen. Zo blijven we mooi op koers richting een asbestveilig Vlaanderen in 2040.”Zowel OVAM als minister Brouns verwachten dat ook de nieuwe oproep opnieuw veel landbouwers naar hun computer zal brengen om zich in te schrijven. “Er is duidelijk een momentum nu”, klinkt het. Veel asbestdaken dateren uit de jaren tachtig en negentig en zijn intussen versleten. “Tegelijk is het bewustzijn over het veilig verwijderen van asbest sterk gegroeid, en komt er een golf van nieuwe investeringen op landbouwbedrijven aan. Vaak gaat het om ingrepen die met stikstof te maken hebben, maar in die plannen wordt een dakvernieuwing vaak meegenomen”, zegt Brouns. Golf van nieuwe investeringenDit is ook het geval bij Katleen en haar man. Het dak van de melkveestal werd reeds vervangen, maar de stal met de ligboxen is nog steeds bedekt met asbestgolfplaten. Ook zij zullen heel wat aanpassingen moeten doorvoeren om tegen 2030 25 procent van hun stikstofemissies te reduceren en kijken momenteel uit wat ze met hun stallen zullen moeten doen. “Hoogstwaarschijnlijk wordt het een volledig nieuwe melkveestal. Ondanks het vernieuwde dak van drie jaar geleden is de rest van het gebouw te verouderd om er nog veel aan te verbouwen. En dan is er nog een grote investering in het vooruitzicht: onze melkrobots zijn intussen 19 jaar oud en aan vervanging toe.”Binnen enkele jaren wil zoon Ruben het bedrijf overnemen. Om de investeringskosten te dragen had de familie graag haar productie aangehouden en eventueel zelfs wat uitgebreid. “We willen nog steeds een familiebedrijf blijven, maar toch ook ons brood verdienen. Met de stikstofregels weten we echter niet of onze plannen haalbaar blijven”, klinkt het. “Tot we meer weten, zal het asbestdak daarom nog even blijven liggen. Deze is trouwens nog helemaal intact, en vormt ook geen gevaar.”Als het er toch af moet, zal Katleen zich opnieuw aanmelden voor een gratis ophaling. Allicht is het tegen dan haar zoon Ruben die die stap zal zetten. Hij staat alvast te popelen om het bedrijf over te nemen, al is ook voor hem de toekomstrichting van de boerderij nog niet helemaal duidelijk. Eén ding weet hij wel zeker: “Het zal niet makkelijk worden, maar we vinden wel een oplossing. Dat moet gewoonweg.”

Graslanden in de Kempen blijken sterke klimaatbondgenoten

2025-06-03T16:39:29+02:00

Gasmetingen in het veldTot nu toe ging de meeste aandacht in bodemonderzoek naar natuurgebieden en akkers. Graslanden bleven vaak onder de radar. Nochtans hebben ze, zeker op zandbodems, een groot potentieel om koolstof vast te leggen dankzij hun diepe en uitgebreide wortelstelsel.Om die hypothese te toetsen, voerden onderzoekers in 2023 en 2024 maar liefst 786 gasmetingen uit op hoogproductieve graslanden van Kempische melkveehouders. Gewapend met draagbare gasanalyzers maten ze ter plaatse hoeveel CO₂ en CH₄ vrijkwam uit de bodem. Ook bodemvocht en temperatuur werden gemonitord. De metingen vonden plaats op zowel landbouw- als natuurgraslanden.Warm en droog? Meer CO₂De resultaten tonen dat bodemtemperatuur en -vocht cruciale factoren zijn. Hoe warmer en droger de bodem, hoe meer CO₂ vrijkomt. Omgekeerd komt methaan vooral vrij in natte omstandigheden. Op zandgronden – die sneller uitdrogen – liep de CO₂-uitstoot bij hogere temperaturen snel op. Bij intensieve begrazing steeg de methaanuitstoot, vooral op lemige bodems waar verdichting vaker optreedt, waardoor de bodem slechter draineert en sneller verzadigd raakt met water.Ook het type graslandbeheer bleek van belang. Op landbouwgronden zorgde bemesting voor een piek in CO₂-uitstoot, maar een deel van die koolstof werd effectief vastgelegd in de bodem. Gras- en kruidenmengsels lieten zelfs een hogere CO₂-uitstoot zien dan monoculturen, wat verband houdt met een actiever bodemleven. Die verhoogde activiteit leidt weliswaar tot meer gasuitstoot, maar ook tot meer koolstofopslag – vooral dankzij diepere beworteling en betere samenwerking tussen plantenwortels en het actievere bodemleven. Praktijkadvies: kijk in de bodemEen eenvoudige manier om als landbouwer inzicht te krijgen in de koolstofopslag van je grasland, is het bekijken van de beworteling. Door een profielkuil te graven, zie je meteen hoe diep het gras wortelt. Gras-kruidenmengsels en grasklaver wortelen doorgaans dieper dan klassiek Engels raaigras. Die diepe wortels zorgen niet alleen voor betere koolstofopslag, maar ook voor een gezondere bodemstructuur.Aan de slag?Overweeg het inzaaien van diepwortelende soorten zoals rode klaver of cichorei. Gebruik organische meststoffen met een hoge koolstof-stikstofverhouding, zoals stalmest of compost. Zo werk je niet alleen aan een vruchtbare bodem, maar ook aan een klimaatrobuust landbouwsysteem.Vervolgonderzoek in 2025In het najaar van 2025 volgt een nieuw project dat verder moet uitzoeken welke factoren het meeste bijdragen aan koolstofvastlegging in graslanden. De boodschap is duidelijk: wie klimaatwinst zoekt, doet er goed aan zijn graslanden met zorg te beheren.Het Klimaathoeders-project is een samenwerking tussen KU Leuven Campus Geel, Hooibeekhoeve, Regionaal Landschap Kleine en Grote Nete, Thomas More, Boerenbond, Het Bolhuis en VLM.

Limburg en Namen grote winnaars op Belgian Wine Award Gault&Millau

2025-06-04T08:41:17+02:00

In de laatste editie van Gault&Millau zijn er in totaal 24 nieuwe wijndomeinen en 29 nieuwe referenties opgenomen. In totaal zijn er nu 123 Belgische wijndomeinen opgenomen in de gids. Binnen de Belgische wijndomeinen kregen 63 flessen het label 'coup de coeur' opgespeld. Vooral witte wijnen behaalden het label. In totaal krijgen 236 wijnen een referentie in Gault&Millau, waarvan 27 wijnen zich voortaan ook winnaar van de Belgian Wine Award 2025 noemen.Vooral de wijndomeinen in Limburg en Namen doen het goed. Onder meer Wijnkasteel Genoels-Elderen in Riemst valt in de prijzen, evenals Schorpion uit Hasselt. Verder zijn ook nog Kitsberg, Clos d'Opleeuw en Gloire de Duras geprezen Limburgse wijndomeinen. Voor Namen hebben Domaine La Falize, Château Bon Baron en Domaine du Ry D'Argent de titel van Belgian Wine Awards 2025 mogen ontvangen. Beloftevolle vooruitzichtenOver de jaren heen is de Belgische wijnsector fors gegroeid. Toch was het vorige oogstjaar niet het meest eenvoudige voor telers. In 2024 werden wijnboeren geplaagd door een hevige schimmeldruk en slechte weersomstandigheden. Dit jaar lijken de omstandigheden vooralsnog gunstig. De voorbije droogte was een plaag voor vele teelten, maar niet voor de druiven. “De zon en warmte gaven onze druiven dit jaar een fantastische start”, vertelde Joris Eeckhout van wijndomein Den Eeckhout in het heuvelachtige Houwaart eind mei aan VILT. “Droogte geeft zelden een probleem op onze hellingen. Wat wel elk jaar een uitdaging blijft, is het risico op vorst in het voorjaar. De ligging van een wijngaard is daarbij cruciaal, en precies daarin zit de kracht van de Houwaartse Berg als locatie.”Het finale oordeel over wijnjaar 2025 zal echter nog niet meteen geveld kunnen worden, want de oogst valt pas rond september en oktober. Ons land kent vandaag in totaal 320 geregistreerde producenten, en hun aantal blijft toenemen. "Samen cultiveren ze ongeveer 950 hectare aan wijngaarden. Naast deze kwantitatieve expansie stellen we ook een duidelijke kwaliteitsverbetering vast", aldus Gault&Millau. Met de uitgave van de hernieuwde wijngids wil Gault&Millau dan ook "de referentie blijven op vlak van Belgische wijnen".Ook het Antwerpse wijndomein Het Eiken Vat en de Mikken Urban Winery en Monteberg uit West-Vlaanderen behoren tot de absolute top van de Belgische wijndomeinen. En met Domaine du Chant d'Eole en Domaine Mont des Anges is ook Henegouwen vertegenwoordigd in de lijst. Ten slotte dingen ook enkele domeinen uit Luik, Oost-Vlaanderen en Waals-Brabant met succes mee naar de titel.De wijndomeinen en hun gevierde producten kunnen allemaal ook online geraadpleegd worden op de website van Gault&Millau.

Vier vragen over de natuurherstelwet: Wat staat Vlaanderen te wachten?

2025-07-07T16:06:24+02:00

De natuurherstelwet vertrekt vanuit een brede, overkoepelende doelstelling: op lange termijn duurzaam herstel bereiken van aangetaste ecosystemen, zodat die opnieuw biodiversiteit kunnen vestigen en veerkrachtiger worden. Die herstelinspanningen zullen tegelijk bijdragen aan een tweede belangrijk doel: het halen van de EU-klimaatambities op vlak van mitigatie, adaptatie en bodemdegradatie. Tot slot mikt de EU via de natuurherstelwet ook op meer voedselzekerheid, onder meer door doelstellingen voor wilde bestuivers op te nemen.“De ruime aanpak behoedt lidstaten tegen verkokering”, geeft milieujurist Jan Bouckaert aan tijdens een hoorzitting in de Commissie Omgeving van het Vlaams parlement. Inspanningen voor het ene doel zullen ook kunnen meetellen voor andere doelen. Zo dragen vernattingsprojecten niet alleen bij aan de ambities van de Blue Deal, maar ook aan het herstel van koolstof in de organische bodem en vermindering van emissies. Vlaanderen wil maximaal inzetten op zulke overlappingen, de zogenoemde koppelkansen.Wat ligt concreet op tafel?De overkoepelende doelstelling wordt opgedeeld in verschillende kwantitatieve subdoelen en verplichtingen waaraan België moet voldoen. Voor de landbouwsector zijn voornamelijk artikelen vier en elf van de verordening belangrijk. Ik weet niet hoe Vlaanderen de doelstelling rond ontwaterde veengronden zal realiseren Artikel 11: herstel van landbouwecosystemenBelgië moet landbouwnatuur herstellen. De belangrijkste Europese indicator hiervoor is de index van boerenlandvogels. Die moet telkens toenemen om in 2050 uiteindelijk een bevredigend niveau te hebben, vergelijkbaar met de situatie in 2013. Bijkomstig moet België nog vooruitgang tonen bij twee extra indicatoren, te kiezen uit drie opties: de graslandvlinderindex, de hoeveelheid organische koolstof in bouwland en het aandeel landbouwgrond met landschapselementen.Daarnaast moet de organische bodem van ontwaterde veengronden in landbouwgebruik hersteld worden. “Dit lijkt mij de grootste uitdaging te worden voor Vlaanderen”, lichtte Bouckaert toe. “Ik weet niet goed hoe dit gerealiseerd zal kunnen worden.” Zo moet er tegen 2030 herstelmaatregelen genomen zijn voor 30 procent van deze gronden waarvan minstens een kwart opnieuw vernat is. In 2040 gaat het om 40 procent waarvan minstens een derde vernat is en in 2050 moet 50 procent onder herstelstelmaatregelen vallen waarvan een derde vernat is.De impact op de Polders zal aanzienlijk zijn. “Het zal essentieel zijn dat de reeds geleverde inspanningen mee in rekening gebracht kunnen worden”, aldus Bouckaert. Artikel 4: herstel van land- kust- en zoetwatersystemenDe wet legt ook doelen op om zowel gedegradeerde als verloren habitats opnieuw te verbeteren. Het gaat onder meer om types en soorten die vroeger in de Habitatrichtlijn en Vogelrichtlijn opgenomen waren.Het ‘verbeteren’ wordt omschreven als een voortdurend proces dat moet leiden tot een goede toestand in 2050. Daarbij geldt ook een verslechteringsverbod waarbij habitats er intussen niet op mogen achteruitgaan. Tegen 2030 moet minstens 30 procent van de gedegradeerde habitats onder herstelmaatregelen vallen, tegen 2040 minstens 60 procent en tegen 2050 90 procent.Een goede staat van instandhouding heeft zowel betrekking op de kwaliteit als op de kwantiteit van leefgebieden. Als blijkt dat de huidige leefgebieden onvoldoende zijn om de habitats in goede toestand te brengen, zullen er extra gebieden gecreëerd moeten worden. Daarbij is ook het herstel van verdwenen ecosystemen noodzakelijk, zodat de zogenaamde gunstige referentieoppervlakte behaald wordt. Tegen 2030 moeten maatregelen genomen zijn op minstens 30 procent van de benodigde extra oppervlakte, tegen 2040 op 60 procent en tegen 2050 op 100 procent. Overige bepalingenArtikelen 8, 9, 10, 12 en 13 breiden de scope van de natuurherstelwet uit. Artikel 8 bepaalt bijvoorbeeld dat er ook in stedelijke gebieden een toename moet zijn aan groene ruimte en boomkroonbedekking.De EU wil verder ook 25.000 kilometer aan natuurlijke rivierverbindingen en natuurlijke overstromingsgebieden herstellen, de achteruitgang van bestuivers stoppen en bosecosystemen herstellen. Deze laatste zal gemeten worden via een bosvogelindex en zes bijkomende indicatoren. “Dankzij het bestaande bosbeleid zal Vlaanderen hier weinig problemen kennen”, voorspelt Bouckaert. Bosuitbreiding zal daarentegen wel een uitdaging zijn. Zo engageert de EU zich om drie miljard bomen bij te planten. Een doelstelling dat volgens Bouckaert veel te hoog gegrepen is. Moet er bijkomende natuur afgebakend worden?Voor elk habitattype moet er een oppervlakte worden bepaald waarvoor een gunstige staat van instandhouding wordt nagestreefd. In het nationale herstelplan zal België hiervoor indicatieve kaarten van potentiële herstelgebieden moeten opnemen, inclusief gekwantificeerde oppervlaktes en een timing van de te nemen maatregelen.In 2013 werd voor Vlaanderen berekend dat er nog zo’n 46.000 hectare aan habitats ontwikkeld moest worden om een gunstige toestand te bereiken. Deze berekening gebeurde volgens de toen geldende methodiek, een geactualiseerde methode is nog in de maak bij de Europese Commissie. Wie aan duurzaam natuurherstel wil doen, moet voorbij de grenzen van de Natura 2000-gebieden kijken Er zal dus bijkomende natuur en habitats moeten worden afgebakend. De EU maakt duidelijk dat er ook buiten de beschermde Natura 2000-gebieden maatregelen nodig zijn. Maar dat betekent volgens milieujurist en Groen-politicus Hendrik Schoukens niet per se dat dit steeds om bijkomende beschermde natuurgebieden moeten gaan.“Er staat nergens expliciet dat een nieuw afbakeningsproces moet worden opgestart”, aldus Schoukens. “De verordening legt vooral de focus op het effectief realiseren van natuurherstel, en dat kan via allerlei instrumenten. Het is logisch dat de EU ook aanstuurt op herstel buiten Natura 2000-gebieden. Wie een gebied in gunstige staat wil brengen, moet daarbij soms maatregelen nemen die verder reiken dan de grenzen van dat gebied. Kijk naar de stikstofaanpak. Als je de trend wil keren, dan kunnen we niet anders dan meer landschapsgericht aan natuurherstel doen. Natuur laat zich niet in een hokje duwen. Je kunt een wetland wel afbakenen, maar als je verderop blijft draineren, zullen we ons binnen tien jaar afvragen waarom dat wetland nog steeds niet hersteld is.” Hoe bindend is de Natuurherstelwet en zijn er afwijkingsmogelijkheden?De natuurherstelwet is een verordening en is onmiddellijk bindend, zonder omzetting in nationaal recht. Maar waar het initiële voorstel strikte resultaatsverplichtingen bevatte, zijn sommigen versoepeld naar inspanningsverbintenissen met streefdoelen. Herstelmaatregelen moeten daarbij wel genomen worden, maar het resultaat hoeft nog niet bereikt te zijn.Bovendien behouden lidstaten enige speelruimte, onder meer via afwijkingsmogelijkheden. “Maar dit zijn ook geen wild cards”, waarschuwt Bouckaert. “De doelstellingen moeten worden gehaald, ook al gaat het om inspanningsverbintenissen. De deadlines zijn bovendien zeer scherp. We zullen snel werk moeten maken van uitvoering.” We zullen de doelen moeten halen. De EU wil vooruit, ze heeft zich internationaal geprofileerd als voortrekker in het biodiversiteitsbeleid Schoukens licht ook toe waarom de EU voor een verordening heeft gekozen in plaats van een richtlijn. “In het verleden werden biodiversiteitsstrategieën vaak vastgelegd in richtlijnen, maar zonder concrete verplichtingen bleef de uitvoering in veel lidstaten uit. Pas wanneer doelstellingen kwantitatief zijn en gepaard gaan met deadline, wordt er daadwerkelijk vooruitgang geboekt. En de EU wil vooruit. Ze heeft zich namelijk internationaal geprofileerd als voortrekker in het biodiversiteitsbeleid. Daarnaast is de Commissie er ook van overtuigd dat investeren in natuur rendeert."Om voldoende speelruimte te behouden, raadt Bouckaert aan het herstelplan niet te gedetailleerd op te maken en geen onhaalbare doelen te formuleren. Brede doelstellingen laten tegelijk ook ruimte voor interpretatie in juridische procedures, maar volgens hem is dat minder risicovol dan alles vastzetten waarbij je veel sneller terecht komt in een stormloop naar de rechtbank.Hoe gaat Vlaanderen te werk?België moet in een nationaal herstelplan een lijst aan herstelmaatregelen tot 2032 opnemen met indicatieve kaarten waar deze zouden gelden en waar verslechtering tegengegaan wordt. De aanpak voor erna (tot 2050) mag in een ruim "strategisch overzicht" gegoten worden. Dit wil zeggen dat we nog even de tijd krijgen om te bepalen wat nu exact "bevredigende niveaus" zijn waar alle voorgestelde indicatoren aan moeten voldoen. Eerst zullen we kijken wat we al doen, om daarna te bepalen wat er bijkomend nog nodig is Voor Vlaanderen gebeurt de voorbereiding in vijf thematische werkgroepen. “We starten met wat er al gebeurt, en bepalen dan wat er bijkomend nodig is”, zegt Goedele Van der Spiegel, administrateur-generaal bij het Agentschap Natuur en Bos (ANB). “Er zal telkens maximaal gestreefd worden naar synergiën en koppelkansen met verschillende beleidsdomeinen en de reeds bestaande beleidsplannen.”Zowel Bouckaert als de adviesraden benadrukken dat een breed draagvlak cruciaal is om de doelen in praktijk te kunnen bereiken. “Ongetwijfeld zal hierdoor de ambitie lager komen te liggen, maar zo vermijden we dat iedereen onmiddellijk naar de rechtbank stapt”, aldus Bouckaert. “Zonder draagvlak zal er ook een hopeloos spanningsveld ontstaan tussen ecologie en economie, wat uiterst moeilijk is om terug te verzoenen op zo’n klein gebied als Vlaanderen.”Om dat draagvlak te creëren, wijst Van der Spiegel op een geplande kosten-batenanalyse en een openbaar onderzoek in 2026, opnieuw met advies van de strategische raden. Daarnaast komen er per werkgroep workshops met vertegenwoordigers van verschillende belangengroepen om input te krijgen, hen mee aan boord te trekken en te responsabiliseren.“Koffiekransen en koppelkansen”, vatte Vlaamse parlementslid Bart Dochy (cd&v) de aanpak al grappend samen. “Dit heeft zeker kansen om draagvlak te versterken, overleg en rechtszekerheid te garanderen. Wat erg nodig is, want de natuurherstelwet zal een enorme impact hebben op het maatschappelijk leven en het komt eraan met zeer hoge snelheid.”Lees morgen welke bedenkingen juristen hebben over de impact en implementatie van de natuurherstelwet in Vlaanderen.

Belgisch veevoederbedrijf Voeders Huys komt in Nederlandse handen

2025-06-04T18:58:22+02:00

Voeders Huys werd in 1938 opgericht door de familie Huys die al sinds 1865 actief was in de graanhandel. Intussen is de vijfde generatie in het bedrijf actief. Vandaag heeft het familiebedrijf productievestigingen in Brugge en in het Noord-Franse Saint-Michel (Aisne) en produceert het om en bij de 250.000 ton diervoeders. Daarmee behoort het tot de 10 procent grootste veevoederbedrijven in ons land.Bewuste keuze voor familiaal bedrijfHet bedrijf heeft naar eigen zeggen een sterke regionale binding en een uitstekende reputatie. “Als familie zijn we trots op wat we samen met ons team en onze klanten hebben opgebouwd”, zegt Stéphanie Huys, bestuurder bij Voeders Huys. “Tegelijkertijd realiseerden wij ons dat de toekomst vraagt om nieuwe stappen en investeringen. Wij zijn ervan overtuigd dat deze overname het juiste moment markeert om ons familiebedrijf verder te ontwikkelen.”De familie Huys heeft er bewust voor gekozen om het bedrijf onder te brengen bij De Heus, eveneens een familiebedrijf, omwille van de ondernemersmentaliteit, de langetermijnvisie en het vertrouwen in de Belgische veehouderij”, klinkt het. “We herkenden in De Heus dezelfde familiale waarden en toewijding op lange termijn voor onze klanten en ons personeel”, aldus Stéphanie Huys. Volgens haar biedt deze overname nieuwe kansen voor groei en continuïteit. De familie verzekert dat ze betrokken blijft bij deze volgende fase. Voet aan grond in België en Noord-FrankrijkDe Heus Voeders Nederland is een onderdeel van De Heus Animal Nutrition, een familiebedrijf dat werd opgericht in 1911 en zich intussen ontwikkeld heeft tot een wereldwijd organiserende operatie met meer dan 100 productievestigingen in meer dan 20 landen. Het hoofdkantoor bevindt zich in Ede en het bedrijf telt verschillende productielocaties in Nederland. Daardoor heeft het een nauwe band met de Nederlandse agrarische sector.“Met de overname van Voeders Huys zien we volop kansen om onze klanten in België en Noord-Frankrijk nog beter van dienst te zijn. De overname past perfect bij onze ambitie om internationaal te groeien met behoud van lokale kracht”, legt Paul Damen, algemeen directeur van De Heus Voeders uit. Volgens hem biedt de samenwerking met Voeders Huys ook mogelijkheden om gezamenlijk nieuwe klanten aan te trekken en verder te groeien in deze belangrijke regio’s. Eerder al Belgische veevoederbedrijven overgenomen door NederlandseHet is niet de eerste keer dat een Nederlands veevoederbedrijf een Belgisch veevoederbedrijf overneemt. In tegenstelling tot Nederland is de Belgische veevoedersector sterk versnipperd. Ons land telt een brede waaier aan veevoederbedrijven, vaak familiaal gerund, terwijl in Nederland al een periode van overnames en fusies achter de rug heeft. Vandaag is ongeveer twee derde van de Nederlandse veevoedermarkt in handen van drie grote spelers: Agrifirm, ForFarmers en De Heus.In de periode 2018-2020 vonden ook consolidatiegolf plaats in de Belgische veevoedersector. In 2018 werd Voeders Algoet uit het Oost-Vlaamse Zulte overgenomen door het beursgenoteerde Nederlandse bedrijf ForFarmers en in 2019 werd Quartes overgenomen door het Nederlandse Agrifirm. Verschillende Belgische veevoederfabrikanten sloegen in de periode ook de handen in elkaar. Zo nam Leievoeders in 2018 eerst het Poperingse veevoederbedrijf Cibus over en een jaar later volgende een tweede overname met Klaasen & Co uit Ravels. Begin 2020 kondigden Voeders Denys uit Lichtervelde en Voeders Decadt uit Oostnieuwkerke aan dat ze zouden gaan samenwerken. Na drie moeilijke jaren opnieuw productiegroeiDe Belgische veevoedersector komt uit een moeilijke periode. Zowel in 2021, 2022 en 2023 daalde de productie van de Belgische veevoederbedrijven. Zowel de coronacrisis, stikstofperikelen, als de oorlog in Oekraïne zorgden voor heel wat uitdagingen. De grondstoffenprijzen gingen fors de hoogte in, terwijl de veehouders de prijzen voor hun dieren zagen dalen. Zeker de varkenshouderij, goed voor ongeveer de helft van de productie van de Belgische veevoedersector, kende zwarte jaren. In 2024 knoopte de diervoedersector in ons land opnieuw aan groei, vooral omdat het in de varkenshouderij terug een pak beter gaat.

Vlaams Bijeninstituut treedt toe tot Europese imkerskoepel: "Krachten bundelen voor onze bijen"

2025-06-04T16:19:39+02:00

De European Beekeeping Association (EBA) is de Europese organisatie die imkers verenigt en zich inzet voor de bevordering en bescherming van de bijenteelt. Met de toetreding van het Vlaams Bijeninstituut (VBI) wordt de Vlaamse bijensector sterker vertegenwoordigd op het Europese toneel. De organisatie krijgt onder meer toegang tot een groter netwerk, overleg en expertise. Het wil zo de krachten bundelen om de uitdagingen en problemen in de sector aan te pakken. “De imkers in Vlaanderen worden geconfronteerd met een crisissituatie”, vertelt René De Backer, voorzitter van VBI. “De bijensterfte is immens en neemt elk jaar toe. De uitdagingen voor de imkerij beperken zich niet enkel tot Vlaanderen maar treffen heel Europa.” Volgens De Backer is het is niet enkel noodzakelijk om de bijen te helpen, maar ook om de Vlaamse imkers te ondersteunen. Volgens de voorzitter is naast een krachtigere vereniging op Europees niveau ook een stevigere lokale verankering nodig in Vlaanderen. “We stellen vast dat steeds minder imkers zich aansluiten bij een vereniging. Vandaag vergaren ze vaak kennis en informatie online”, vertelt De Backer. “Daarnaast neemt ook het aantal imkerverenigingen af, terwijl de nood hieraan stijgt. Binnen zo'n vereniging heeft men toegang tot opleidingen, kan men ervaringen uitwisselen en zich wapenen tegen gemeenschappelijke uitdagingen zoals bijenziekten. We moeten allemaal de krachten bundelen, want de bijen hebben ons nodig”, besluit De Backer.

🎥 Jong Geleerd, Oud Gedaan: Louis en Julie Lemaire

2025-06-04T14:59:58+02:00

In deze Jong Geleerd, Oud Gedaan keren we terug naar het aardappelbedrijf van Louis en Julie in Oudenaken. Ga met ons mee op tour en ontdek wat er op de boerderij én in hun leven is veranderd sinds het bezoek van VILT TeeVee zeven jaar geleden.

Nederlandse rechter vernietigt natuurvergunning Schiphol omwille van stikstof

2025-06-04T14:59:00+02:00

Vluchten niet meteen stopgezetHet lijkt erop dat Schiphol niet direct moet stoppen met vluchten. Wel zal de overheid in actie moeten komen om alsnog de juiste papieren te verkrijgen. De nationale luchthaven heeft eerder jarenlang zonder natuurvergunning geopereerd. De zaak was aangespannen door verschillende milieuorganisaties, de gemeenteraad van de Zuid-Hollandse gemeente Nieuwkoop en het college van Amsterdam.Om de natuurvergunning te krijgen, moest worden onderzocht of de activiteiten van Schiphol de beschermde natuur in de omgeving aantasten. Het gaat daarbij onder meer om de stikstofneerslag op natuur die daarvoor gevoelig is of waarop al veel stikstof neerslaat. Daarnaast moest worden onderzocht in hoeverre beschermde diersoorten worden gestoord door overvliegende vliegtuigen. Motivatie met terugwerkende kracht?De rechter in Den Haag oordeelt dat de toenmalige minister van Natuur en Stikstof in de berekening had moeten motiveren dat er voldoende maatregelen zijn getroffen om kwetsbare natuurgebieden te beschermen. Dat dat niet is gebeurd, is overigens wel verklaarbaar: die eis geldt sinds een uitspraak van de Raad van State van eind vorig jaar. Maar volgens de rechter had die motivatie alsnog moeten volgen.Daarnaast constateert de rechter dat Schiphol de stikstofrechten van negen landbouwbedrijven heeft opgekocht, het zogeheten extern salderen. Ook daarvoor had de minister moeten motiveren in hoeverre die rechten niet nodig waren voor natuurherstel, voordat ze konden worden gebruikt voor de activiteiten van Schiphol.Impact van vliegtuiglawaai op diersoortenVerder stelt de rechter dat er onvoldoende onderzoek is gedaan naar de impact van meer vliegtuiglawaai op diersoorten in de omgeving van Schiphol.

Meer dan schattige kalfjes kijken: Scholieren krijgen STEM-les op de boerderij

2025-06-06T10:56:53+02:00

De uitstap was voor de kinderen niet alleen een excuus om schattige koeien te zien – al was er daaraan geen gebrek. Volgens Joke Lippens, die onderzoek voert naar ‘professional teaching’ aan de Hogeschool Vives, is de praktijkgerichte context van een boerderij de ultieme plek om wetenschappelijke en wiskundige concepten aan te leren. Het bezoek kadert dan ook binnen het educatieve project ‘STEM op de boerderij’, een samenwerking tussen Inagro en Hogeschool VIVES, met steun van de provincie West-Vlaanderen. Leerstof voor secundair en derde graad lagerDe boerenstiel is vandaag dan ook een pak complexer dan de gemiddelde aflevering van Big & Betsy doet uitschijnen. Melkrobots, gps-gestuurde machines, drones, pneumatische en hydraulische systemen, luchtwassers, zonnepanelen, pocketvergisters en slimme wateropslag zijn slechts enkele van de vele technieken waaruit leerlingen in praktijk kunnen leren. En belangrijk: ook oudere leerlingen. Volgens Inagro gebeuren er jaarlijks 700 boerderij-schoolbezoeken in West-Vlaanderen alleen, een cijfer dat wellicht een onderschatting is. Maar dat het gros van deze schoolbezoeken gebeuren door kleuters en jonge kinderen, is gezien de educatieve waarde van een boerderij onterecht. Daarom zet het nieuwe STEM-aanbod nadrukkelijk in op de derde graad lagere school en het secundair onderwijs“We zien het als een uitdaging voor ons, als Inagro, om meer oudere kinderen naar de boerderij te krijgen”, zegt Marijke Willaert, adviseur landbouweducatie. “Maar een boerderijbezoek is voor hen minder vrijblijvend. Een directie is niet happig om een klas een halve dag op boerderij-uitstap te sturen, als hen niet duidelijk is of de leerlingen er ook iets zullen opsteken. Wat dat betreft is onze samenwerking met VIVES zeer waardevol. Zij vertelden ons waar leerkrachten naar op zoek zijn en hoe we op een betekenisvolle manier met de STEM-vakken aan de slag kunnen.” "Dus daar dient de leerstof voor!"De lespakketten worden opgesteld aan de hand van enkele kernthema’s: lucht, water, energie, mest, arbeid en tijd. Leraren beslissen samen met de landbouwer welke lesthema’s worden aangesneden. “De thema’s worden mee afgestemd volgens de voorzieningen op de boerderij”, zegt Joke Lippens van VIVES. “Bijvoorbeeld, een melkveehouder met een melkrobot leent zich goed tot een les over arbeid en tijd.”Waar wetenschap en wiskunde in het klaslokaal soms kan overkomen als een wirwar aan abstracte concepten, krijgen de leerlingen hier een praktijkvoorbeeld waar principes zoals calorieën, het hefboomprincipe en genetica worden toegepast. “Met de boerderij als rode draad kunnen we leerlingen triggeren voor een heel lespakket”, zegt Willaert. “Hoe gaat de landbouwer om met de uitdagingen op zijn boerderij? Hoe verzamelt hij data, wat doet hij daarmee, enzovoort. Een vraag die leerlingen zich vaak stellen is: 'Waarom moet ik dit leren?' Wanneer ze zien hoe nuttig hun leerstof kan zijn in de praktijk, zijn ze veel sterker gemotiveerd." “Naast het boerderijbezoek is het natuurlijk wel belangrijk om in de klas terug te koppelen op wat men heeft geleerd”, zegt Lippens. “Voorafgaand aan het boerderijbezoek worden de lesthema’s al eens in de klas uitgelegd en na het bezoek volgt een sessie waarin we op alle praktijktoepassingen reflecteren. De vele prikkels en voorbeelden op de boerderij maken dat de leerstof goed blijft hangen.”Een niet te onderschatten element voor deze succesformule, is natuurlijk de boer zelf. Als een geboren verteller neemt boer Niels Keereman de leerlingen mee op sleeptocht. De melkboer had met zijn enthousiasme niet mis gestaan in het onderwijs, al benadrukt Inagro dat alle deelnemende boeren waar nodig ondersteuning kunnen krijgen. “Niels doet het goed, maar we verwachten niet dat elke deelnemende boer een natuurtalent is om voor de klas te staan”, zegt Willaert. “Boeren die intekenen op het project zijn natuurlijk een beetje bang of ze wel ‘leerkracht’ genoeg zijn, maar dat is absoluut niet nodig. De boer moet vooral een authentiek verhaal vertellen vanuit zijn praktijkervaring, en het is aan de leraar om de expert te zijn op vlak van STEM.” De landbouwer krijgt in ruil voor de uiteenzetting ook een kleine vergoeding, waarvan 50 euro gesubsidieerd door Inagro. Zo blijven de kosten voor de school beperkt. “De taak van de boer is om een authentieke context te geven aan de leerstof”, zegt Willaert. “Wat we het belangrijkst vinden bij landbouwers, is de fierheid en het enthousiasme om hun verhaal te delen.” Op STEM-tourneeAan fierheid is er bij boer Niels geen gebrek. De melkboer ging van start met een uiteenzetting over genetica. Over het feit dat sommige koeien makkelijker spieren kweken, en andere koeien meer melk geven. En over de gerichte fok die maakt dat de dieren zo’n hoge efficiëntie kennen.Het thema ‘energie en arbeid’ leende zich dan weer tot een spelletje in de praktijk. Eén groep kinderen moest het voer naar de koeien brengen met tobbes, een andere groep werkte met kruiwagens, en boer Niels zette de kinderen op educatieve wijze een hak door met zijn wiellader een hele massa in slechts één trip te vervoeren. Hoewel de aanschaf van de wiellader een investering was voor de boer, konden de kinderen berekenen dat de boer wel héél veel arbeidskrachten zou moeten inhuren om zijn boerderij zonder deze investering draaiende te houden. Een trip langs de melkinstallatie leek dan weer science fiction voor de leerlingen. De boer demonstreerde de melkrobots en nadien werden de kinderen als melkkoeien met behulp van sensoren in de stallen gesorteerd. Een dag vol leerstof en herinneringen om nooit meer te vergeten. “Mijn leerlingen waren verwonderd over hoeveel technologie er op de boerderij aanwezig is”, zegt Juf Kelly, leerkracht van het zesde leerjaar. Wordt vervolgd?Nu het pilootproject is afgelopen, hopen VIVES en Inagro dat het educatieve concept ook volgende schooljaren navolging zal krijgen. Kelly Tavernier, West-Vlaams gedeputeerde voor Onderwijs, toont zich alleszins fan van het concept. “Dit project is een schoolvoorbeeld hoe we onderwijs en ondernemerschap op een zinvolle manier kunnen verbinden”, zegt ze.Scholen met interesse in het concept, kunnen het lespakket raadplegen op www.metdeklasdeboerop.be/stem-op-de-boerderij. Inagro kan de scholen zo in contact brengen met zijn netwerk van bezoekboerderijen en het nieuwe STEM-aanbod. Elk lespakket bestaat uit een leerkrachtenbundel en een leerlingenbundel, met per STEM-hoeve concrete problemen en oplossingen die de boer met behulp van enkele STEM-praktijken te lijf gaat. Zo kunnen leerkracht en landbouwer het bezoek goed voorbereiden en afstemmen op de klaspraktijk.Bart Naeyaert, West-Vlaams gedeputeerde van Land- en tuinbouw, hoopt dat de cursussen de leerlingen tot meer kan inspireren dan alleen een goed rapport. “Door jongeren op de boerderij te laten kennismaken met een concreet landbouwbedrijf, planten we zaadjes voor de toekomst. Misschien zelfs voor hun studiekeuze of loopbaan.”

Prijzen in supermarkt stijgen voor vijfde maand op rij: Testaankoop eist meer transparantie

2025-06-04T19:00:04+02:00

Elke maand berekent Testaankoop de inflatie in de supermarkt op basis van meer dan 3.000 producten uit zeven supermarkten (Albert Heijn, Carrefour, Colruyt, Cora, Delhaize, Aldi en Lidl). Daaruit concludeert de organisatie dat voor de vijfde maand op rij de inflatie stijgt: 3,29 procent in januari, 3,39 procent in februari, 3,97 procent in maart en 4,35 procent in april. Voor mei komt er 4,97 procent bij. In december vorig jaar bevond de inflatie zich nog onder de drie procent (2,81%). Stijgers en dalersAls we kijken naar de top tien van producten die het meest zijn gestegen, zitten daar nog steeds alle producten met chocolade: pure chocolade (+44%), melkchocolade (+44%) en chocoladekoeken (+23%). Sinaasappelsap (+20%) en koffie zitten ook nog steeds in de lift. Maar ook rundvlees: entrecote staat in de top tien van producten die het sterkst zijn gestegen in één jaar (+23%), naast américain natuur (24%). Er zijn ook producten dit nu minder kosten dan een jaar geleden. Het gaat om ijsbergsla (-11%), bloemkool (-10%), fish sticks (-5%) en tandpasta (-5%) die het meest gedaald zijn in een jaar. Elke schakel onder druk?Tegelijk stelt Testaankoop vast dat verschillende actoren in de voedingsketen en het Prijzenobservatorium zich uitgesproken hebben over de winstmarges in de sector. “Elke speler lijkt onder druk te staan: boeren verdienen niet genoeg, de voedingsindustrie waarschuwt voor historisch lage marges en ook de retail staat onder druk. En toch blijven de prijzen hoog voor de consument”, vat woordvoerder Clays het probleem samen.Bovendien hebben verschillende onderzoeken van het Prijzenobservatorium die na de taskforce agrovoeding werd gelanceerd, nog geen duidelijkheid kunnen brengen. “Het is een paradox. Meer transparantie over de hele voedingsketen is nodig om oplossingen te vinden”, stelt Testaankoop.

Project HydroSoilWise redt de landbouw van bij de bodem

2025-06-05T11:29:06+02:00

In Gent vond de startbijeenkomst van het Europese project HydroSoilWise plaats. Dit project doelt op de optimalisatie van watermanagement en bodemgezondheid voor een klimaatvriendelijke omgeving. Tijdens deze eerste bijeenkomst werden de uitdagingen, doelstellingen en verwachte resultaten van het project besproken.Lage BOS-gehaltesDe uitdagingen zijn legio. In Noordwest-Europa hebben intensieve land- en tuinbouw geleid tot lage gehaltes organische stof in de bodem van 0-2 procent. Een laag BOS-gehalte resulteert in:Verminderde bodemsponscapaciteit, wat het watervasthoudend vermogen van de bodem beperkt en leidt tot droogtestress voor gewassen.Slechte waterinfiltratie, wat het risico op erosie en overstromingen tijdens hevige regenval vergroot.Drie doelenDoor de klimaatverandering, die zowel droogte als extreme regenval in dit gebied versterkt, vormen deze problemen een belangrijke bedreiging voor gewasopbrengsten, voedselzekerheid en overstromingsbeheer. Om deze problemen aan te pakken, stelt HydroSoilWise drie concrete doelen.Vergroten van de bodemsponscapaciteit en -waterinfiltratie door verhoging van het BOS-gehalte.Verminderen van erosie.Efficiënter watergebruik (WUE) door slimme irrigatie- en waterbeheerpraktijken.Vier focusgewassenAan het einde van de rit wil het HydroSoilWise-project technieken presenteren die zowel uit literatuuronderzoek als uit praktijkervaringen zijn opgebouwd. De komende jaren zullen deze technieken op scherp worden gesteld, en gedemonstreerd in vier droogtegevoelige focusgewassen: eenjarige groenten in rotatie, aardappelen, fruitbomen en boomkwekerijgewassen.Viaverda, één van de trekkers in dit project, focust in Destelbergen op onderzoek op boomkwekerijgewassen. Daarbij wordt specifiek gekeken naar verschillende bodemtypes en klimaatomstandigheden in Noordwest-Europa.Online toolboxDe opgedane kennis zal niet alleen worden samengebracht in een innovatieve, gebruiksvriendelijke online toolbox voor land- en tuinbouwers, maar ook breed worden verspreid via praktijkgerichte studienamiddagen en een theoretische cursus in het laatste projectjaar. Zo kan iedereen eruit leren.Dit project wordt medegefinancierd door Interreg Noordwest-Europa en de provincie Oost-Vlaanderen. Aan het project nemen twaalf partners uit België, Nederland, Duitsland en Frankrijk deel.

EU lanceert waterstrategie: Waterverbruik moet tegen 2030 tien procent lager

2025-06-04T18:13:03+02:00

"Water is niet alleen een hulpbron maar ook een levenslijn en komt door extreem weer enorm onder druk te staan", zegt Eurocommissaris voor Milieu Jessika Roswall. Ze wijst erop dat Europa het continent is dat het snelst opwarmt door klimaatverandering. "Vandaag kampt al 30 procent van het Europese grondgebied met waterschaarste. Water is een gedeelde hulpbron en een gedeelde verantwoordelijkheid, en we moeten er allemaal efficiënter mee omgaan."Met haar waterstrategie wil de Commissie de lidstaten dan ook een "toolbox" geven om "onze onderbroken waterkringloop te herstellen, een slimme economie te worden op vlak van water en proper en betaalbaar water voor iedereen te garanderen", aldus nog de Zweedse. De Commissie stelt 30 acties voor, die er onder meer voor moeten zorgen dat er in de EU tegen 2030 "tien procent efficiënter met water wordt omgegaan". Ze roept de lidstaten op om hun eigen doelstellingen daarrond te formuleren. Landbouw gebruikt helft van alle waterAlle sectoren en burgers moeten volgens de Commissie een bijdrage aan de besparing van water leveren. Vandaag gebruikt de landbouwsector 51 procent van het water. Maar ook andere economische sectoren zoals de productie van accu’s, chips en energie en datacenters worden door de Commissie vermeld als belangrijke gebruikers van water, vooral voor koeling. “Zonder voldoende water van goede kwaliteit storten de landbouw, de economie en de energieproductie in elkaar en erodeert het milieu, want ook dieren en planten zijn er afhankelijk van”, wordt het belang van de waterstrategie geduid.Zelf stelt ze onder meer voor om de waterinfrastructuur dringend te verbeteren en de investeringen te versterken. "Gemiddeld gaat 30 procent van het water in Europa verloren door lekkende pijpleidingen voor het de gebruikers bereikt", aldus Roswall. "Ongeveer twee derde van investeringsbehoeften wordt gedekt door overheidsfinanciering, maar er is nog steeds een investeringskloof", die volgens de Commissie oploopt tot 23 miljard euro. De Europese Investeringsbank zal de komende drie jaar 15 miljard euro mobiliseren. Andere aandachtspunten zijn volgens de Commissie innovatie en digitalisering, en striktere uitvoering van de EU-regels rond waterbeleid. "We willen de lidstaten ook helpen om risico's op overstromingen en droogtes beter te identificeren, beter samen te werken over de grenzen heen en om waterinfrastructuur beter te beschermen", aldus Roswall. En er komt een privaat-publiek partnerschap voor technologische ontwikkelingen om water te zuiveren van PFAS, microplastics en andere chemicaliën. Beke: "Belangrijke implicaties voor landbouw"Europees parlementslid Wouter Beke (cd&v) noemt het terecht de Commissie water bovenaan de politieke agenda plaatst, maar hij stelt vast dat deze ‘European Water Resilience Strategy’ ook belangrijke implicaties inhoudt voor landbouw. “Landbouw neemt gemiddeld de helft van het waterverbruik in de EU voor haar rekening, dus de strategie focust terecht op efficiëntie, circulariteit en het beter vasthouden van water in de sector. Het volgende Europees budget en het Europees Landbouwbeleid moeten hiervoor dan wel voldoende middelen vrijmaken en het vergunningsbeleid mag projecten niet dwarsbomen”, stelt hij.Wel noemt hij het cruciaal dat de aandacht voor waterkwaliteit niet resulteert in onhaalbare doelen die vergunningsverlening verder bemoeilijken. “Europa moet, onder meer bij de Kaderrichtlijn Water, veel meer rekening houden met de specifieke Vlaamse context met veel versnippering, bebouwing en erg vruchtbare gronden. Ik pleit voor een pragmatische uitrol van de strategie zodat we stelselmatig onze waterlopen verbeteren én boeren de ruimte geven om hun werk te blijven doen", aldus Beke die in het Europees parlement lid is van de Commissie Landbouw. Boerenbond: "Vergunningverlening wordt cruciaal"Ook Boerenbond heeft gereageerd op de waterstrategie van de Commissie. De landbouworganisatie ziet belangrijke aanknopingspunten voor de landbouwsector. “Positief is dat de strategie aandacht heeft voor waterhergebruik met een evaluatie van de water reuse verordening, en ondersteuning van landbouwers in duurzaam waterbeheer via het GLB. Ook het feit dat civieltechnische oplossingen zoals waterbassins worden erkend, is een stap vooruit”, klinkt het.Wel is het voor Boerenbond belangrijk dat de strategie geen extra administratieve lasten oplevert en garandeert dat landbouw als strategische sector steeds toegang heeft tot voldoende water, ook bij waterschaarste. Daarbij blijft grondwater essentieel. “Alternatieve bronnen moeten haalbaar en betaalbaar zijn”, aldus woordvoerder Elisabeth Mertens. “De bijkomende financiering vanuit de strategie moet ook landbouwers voeden om zich te wapenen tegen droogte en wateroverlast. We denken hierbij aan het aanleggen van waterbassins en hergebruik van teruggewonnen water.”Op dat vlak ziet de organisatie nog een belangrijk knelpunt. “Het is noodzakelijk om de vergunningverlening voor waterbeheer, zoals wateropslag, door boeren te verbeteren en om zo snel mogelijk het Europees acquis (geheel aan rechtsregels, red.) te evalueren om te voorkomen dat bij de verdere implementatie vergunningverlening geblokkeerd geraakt door onhaalbare doelstellingen en deadlines. Dat is nodig om de Europese competitiviteit en veerkracht te waarborgen”, besluit Boerenbond.

Illegale ontbossingscijfers verdrievoudigd op vier jaar tijd: 280 voetbalvelden bos voor de bijl

2025-06-05T11:25:25+02:00

De provincie Limburg kampt met de zwaarste problemen: bijna de helft van alle illegale ontbossingen in 2024 vond daar plaats. “Vlaanderen is nu al één van de meest bosarme regio’s in Europa”, zegt Schauvliege in een persbericht. De cijfers van ANB, tonen dat daar niet meteen verandering in komt.Volgens Schauvliege doet de Vlaamse regering lang niet genoeg om dit tegen te gaan. “Je zou denken dat illegale ontbossingen dan prioriteit zijn maar de Vlaamse regering laat begaan. Meer zelfs, mensen die illegaal ontbossen worden beloond door een soepel regularisatiebeleid", reageert ze.“Bomen vogelvrij”"Bomen zijn in Vlaanderen vogelvrij door gebrekkige bescherming van de overheid”, stelt Schauvliege. Hoewel de natuurinspectie bij illegale ontbossing kan verplichten tot bosheraanplanting, is dat volgens haar slechts een pleister op een etterende wonde. “De ecologische schade is vaak enorm omdat het jaren duurt voordat een bos zijn oorspronkelijke waarde terugkrijgt. Een kind weet dat je met het aanplanten van jonge kleine boompjes niet op 1-2-3 een oud en waardevol bos herstelt." Mensen die illegaal ontbossen worden beloond door een soepel regularisatiebeleid Bovendien wijst Schauvliege erop dat het vaak niet eens tot een heraanplant komt. Volgens haar kunnen ontbossers vaak ontsnappen aan de heraanplantplicht door een regularisatietraject op te starten, waarbij enkel boscompensatieplicht nodig is. "De illegale kapper wordt de facto eigenlijk beloond, want dan mag die zijn betonnen bouwproject verderzetten en hoeft die enkel elders in Vlaanderen nieuw bos aan te planten”, zegt ze. “De ecologische ravage is enorm natuurlijk. En zou jij blij zijn als een bos bij jou in buurt wordt gekapt en 100 kilometer verderop wordt gecompenseerd? Natuurlijk niet." Kritiek op Demir en BrounsSchauvliege neemt niet alleen het beleid van huidig minister van Omgeving Jo Brouns op de korrel, maar ook zijn voorganger Zuhal Demir (N-VA). Dat de illegale boskap op slechts enkele jaren tijd fors is toegenomen, staat volgens Schauvliege immers in schril contrast met de Vlaamse ambitie voor bosuitbreiding. De huidige en vorige Vlaamse regering stelden zich tot doel om tegen 2030 10.000 hectare extra bos aan te planten. Sinds 2019 werd echter officieel slechts 2.244 hectare gerealiseerd, waardoor Vlaanderen nog zeer ver verwijderd blijft van deze ambitie."Dit gaat over het beleid van de vorige minister Demir die veel communiceerde over bos, maar onder haar beleid verdween een record hoeveelheid bos illegaal onder de kettingzaag”, zegt Schauvliege. “Ik verwacht van haar opvolger niet veel beterschap: die man blinkt niet uit in daadkracht wat de bescherming van natuur betreft, we wachten nog steeds op zijn eerste concrete voorstel om te zorgen voor meer bosuitbreiding." Verhoogde handhaving, verhoogde cijfersHet kabinet-Brouns vindt dat de cijfers enigszins moeten worden genuanceerd. De officiële illegale ontbossingscijfers zijn misschien dramatisch gestegen, maar dat heeft volgens Brouns vooral te maken met de betere handhaving. Waar deze praktijken vroeger vaker onder de radar bleven, worden de zaken volgens Brouns nu nauwkeuriger opgevolgd. "Illegale ontbossing is de laatste jaren een absolute prioriteit geworden binnen het handhavingsbeleid. Bij elke melding gaat de natuurinspectie systematisch ter plaatse voor een vaststelling", klinkt het. Bovendien zouden burgers steeds vaker melding maken van illegale ontbossing.ANB-woordvoerder Jeroen Denaeghel noemt het "totaal onjuist" dat de illegale kapper beloond wordt, zoals Schauvliege zegt. "We doen er bij Natuur en Bos net alles aan om onze bossen te beschermen. Het beteugelen van illegale ontbossingen is bij natuurinspectie een topprioriteit. Het feit dat de bestuurlijke maatregelen de voorbije jaren toegenomen zijn, is daar net het bewijs van. We handhaven meer en de burger is ook waakzamer geworden en meldt ontbossingen sneller - vandaar de toename van het aantal inbreuken." We handhaven meer en de burger is ook waakzamer geworden en meldt ontbossingen sneller - vandaar de toename van het aantal inbreuken BoskansenkaartenBij illegale ontbossing wordt er bijna altijd een proces-verbaal opgesteld dat kan leiden tot een aanzienlijke boete. "Daarna zijn er twee opties. Ofwel wordt het perceel heraangeplant zoals opgelegd in onze herstelmaatregel, ofwel verkrijgt de betrokkene alsnog een omgevingsvergunning voor ontbossing. In dat laatste geval is bovenop de eerdere sanctie, boscompensatie verschuldigd, net zoals bij een legale ontbossing. Illegale ontbossingen worden dus wel degelijk bestraft, ook wanneer ze achteraf geregulariseerd worden", zegt de ANB-woordvoerder nog.Het kabinet-Brouns besluit dat het de ambitie van de Vlaamse regering blijft om te kiezen voor "bossen op de juiste plaats en met lokaal draagvlak". "Daarvoor slaan we de handen in elkaar met de lokale besturen via lokale boskansenkaarten: die zullen in kaart brengen waar lokale besturen nog potentieel hebben om bossen te planten. Natuur is meer dan alleen bomen planten: het is ervoor zorgen dat meer mensen toegang hebben tot natuur en tot bossen. Daarvoor zijn draagvlak en samenwerking nodig. Daarnaast zorgen we er ook voor dat er in de toekomst minder vergunningen zullen nodig zijn om bos te realiseren."

Dalende waterpeilen en lage grondwaterstanden door droge maand mei

2025-06-05T11:11:08+02:00

In mei registreerde het KMI slechts 26,6 mm neerslag in Ukkel, terwijl de normale waarde 59,7 mm bedraagt. Dat beeld ziet de VMM ook in haar netwerk van pluviometers verspreid over Vlaanderen. Die variëren van 11,2 mm in het meetstation van Klemskerke (West-Vlaanderen) tot 41,5 mm in Waregem (West-Vlaanderen), waar de meeste neerslag werd opgetekend.Op één na droogste lente sinds begin waarnemingenOndanks de regen van de afgelopen dagen was mei opnieuw een droge maand. Met drie opeenvolgende lentemaanden die droger zijn dan gemiddeld, is dit veruit de droogste lente sinds het begin van de waarnemingen in 1833. Alleen de lente van 1893 was droger.Droogteniveau 1 (code geel) blijft van kracht. Om verdere daling van de waterpeilen en grondwaterstanden te beperken, geldt het advies om water zo veel mogelijk vast te houden en spaarzaam om te gaan met het beschikbare water. De veertiendaags gemiddelde debieten op de onbevaarbare waterlopen in Vlaanderen blijven dalen. Die daling stelt de VMM nu ook vast in het Demerbekken, waar vorige maand de debieten nog stabiel bleven.In vergelijking met april zijn er meer normale en minder hoge freatische grondwaterstanden voor de tijd van het jaar. Maar door de beperkte neerslag van de afgelopen maanden blijven de grondwaterstanden lager dan normaal voor de tijd van het jaar. Op 48 procent van de meetlocaties zijn er lage tot zeer lage peilen opgetekend.Captatieverboden blijven van krachtOndanks de regen van de voorbije maanden blijft de situatie precair. Daarom blijven de tijdelijke onttrekkingsverboden in de verschillende provincies gelden. Een volledig overzicht van alle verboden per provincie kan je raadplegen op de website van Vlaanderen.Bekijk het toestandsrapport van juni 2025 van VMM.

Jan Ingels wordt nieuwe CEO van Tiense Suikerraffinaderij

2025-06-05T15:12:01+02:00

Paternoster blijft wel betrokken bij het bedrijf en zal zich richten op de politieke belangen van de onderneming. Onder zijn leiding zette Tiense belangrijke stappen in de vergroening van de productie, onder meer via de bouw van een nieuwe diffusietoren en de installatie van Europa’s grootste industriële warmtepomp.Jan Ingels werkt sinds 2007 bij Tiense Suiker en leidt sinds 2018 de suikerfabrieken in België en Nederland. Hij staat bekend als een toekomstgerichte leider met een sterke focus op duurzaamheid, technologische innovatie en operationele excellentie. Naast zijn werk bij Tiense Suiker is hij onder meer voorzitter van Fevia Vlaanderen en actief in verschillende bestuursfuncties binnen de voedings- en industriesector. Guy Paternoster laat een indrukwekkende carrière achter. Sinds zijn start in 1992 groeide hij uit tot een sleutelfiguur binnen het bedrijf, met belangrijke functies in productie, landbouw en internationale projecten.Tiense Suiker geeft aan het volste vertrouwen te hebben in Ingels' leiderschap en ambitie, en kijkt uit naar een toekomst waarin duurzaamheid en innovatie centraal blijven staan.

Tussen belofte en botsing: Drie juristen over de natuurherstelwet

2025-07-03T12:24:05+02:00

Vlaamse impact“De natuurherstelwet creëert een nieuwe context voor een maatschappelijk gevoelig maar relevant thema”, lichtte Goedele Van der Spiegel, administrateur-generaal van het Agentschap Natuur en Bos toe in de commissie. Maar hoe groot is de impact van die nieuwe context? Volgens milieujurist Jan Bouckaert moet Vlaanderen één van de zwaarste inspanningen leveren om te voldoen aan de Europese wet: "We behoren tot de dichtstbevolkte regio’s van de EU, met een hopeloos versnipperd ruimtegebruik. De doelstellingen houden geen rekening met die ruimtedruk, waardoor onze opgave zwaarder is dan die van landen als Frankrijk of Finland.”Bouckaert wijst erop dat de herstelverplichtingen en het verslechteringsverbod onvermijdelijk gevolgen zullen hebben voor de vergunningsverlening. “De Raad voor Vergunningsbetwistingen zal het druk krijgen. De wet reikt op sommige vlakken erg ver. Het huidige natuurbeleid simpelweg voortzetten, zal niet volstaan.” De natuurherstelwet gaat in sommige doelstellingen erg ver. Het zal niet volstaan om ons huidig natuurbeleid gewoon verder te zetten Democratie buitenspelVolgens advocaat Lucas Bergkamp, gespecialiseerd in Europees en milieurecht, vormt de wet ook een bedreiging voor de democratie. Hij stelt dat toekomstige maatschappelijke noden, zoals bevolkingsgroei of voedselzekerheid, moeilijk voorspelbaar zijn. “Toch blijven de langetermijndoelen van de wet onwrikbaar. Als kiezers later een andere koers willen, blijft de politiek verplicht het oude spoor te volgen.”Bergkamp waarschuwt bovendien dat elke burger naar de rechter kan stappen om naleving af te dwingen als overheden andere prioriteiten leggen. Op die manier dreigt de democratie haar corrigerende vermogen te verliezen. Als kiezers later een andere koers willen, blijft de politiek verplicht het oude spoor te volgen Hendrik Schoukens, professor milieurecht aan de UGent en advocaat gespecialiseerd in de materie, is het daar niet mee eens. Volgens hem zet de natuurherstelwet de democratie niet buitenspel, omdat veel verplichtingen en instrumenten al decennialang geleden werden goedgekeurd. "De wet bouwt voort op de Habitat- en Vogelrichtlijnen, die sinds de jaren ‘90 in Vlaanderen zijn vertaald in het Natuurdecreet. De principes van natuurbehoud en -bescherming, zowel binnen áls buiten beschermde gebieden, zijn allerminst nieuw", benadrukt Schoukens. "Alleen waren de doelstellingen toen onvoldoende afdwingbaar."Conflicterende doelstellingenBergkamp vraagt zich af of alle doelen wel tegelijkertijd te verwezenlijken zijn en of er geen prioriteiten gesteld moeten worden. “De wet maakt geen afweging tussen verschillende andere beleidsdoelen, noch tussen enkele eigen doelstellingen", aldus Bergkamp.Hij wijst op de spanningen tussen natuurherstel en voedselzekerheid in de wet. "Sommige herstelmaatregelen verminderen de landbouwproductiviteit. Wie echter voedselzekerheid wil behouden, heeft meer grond nodig – maar die extra ruimte is net schaars door de herstelverplichtingen.”De EU schuift ook doelstellingen naar voren omtrent industrie, de groeiende nood aan huisvesting en transportinfrastructuur. Die zijn echter veel minder kwantitatief uitgewerkt dan de doelen in de natuurherstelwet, wat een afweging bemoeilijkt. Bergkamp pleit daarom voor meer concrete, meetbare doelstellingen in die andere domeinen. “Dat biedt de politiek en juristen meer houvast.”Groot bureaucratisch frameworkVolgens Bergkamp schuilt er ook een knelpunt in de gedetailleerde eisen rond de nationale herstelplannen, monitoring en rapportage. De eisen laten de lidstaten weinig speelruimte. Bovendien bevat de natuurherstelwet ook nog enkele vage interpretaties, en mag de Europese Commissie bijkomende regels opleggen wanneer een herstelplan niet volstaat. “Dit kan problematisch worden”, waarschuwt Bergkamp. “Het is uitkijken hoe de Commissie hiermee zal omgaan." Hij herhaalt ook wat Schoukens en Bouckaert stellen: “Iedere lidstaat is gebonden aan de natuurherstelverordening, men zal er niet aan ontkomen.”Toch erkennen zowel Bouckaert als Bergkamp dat lidstaten enige ruimte kunnen behouden, mits ze vooraf actief sturen op het behoud van beleidsvrijheid.Tips van de juristenBouckaert roept de Vlaamse parlementsleden op om realistisch te blijven: “Hou rekening met de ruimtelijke en ecologische realiteit. Fixeer niet cijfermatig op habitats en soorten, maar focus op breed ecosysteemherstel. En voorkom verdere ruimteversnippering.” We beschikken al dertig jaar over de nodige instrumenten. De natuurherstelwet biedt ons nogmaals de kans om die effectief in te zetten Bergkamp pleit ervoor om zeker niet aan goldplaiting te doen. Tegen 2030 moeten herstelmaatregelen genomen zijn, ecosystemen hoeven dan nog niet in goede staat te zijn. "En herinner de EU aan haar eigen plicht tot respect voor democratische besluitvorming en subsidiariteit", benadrukt hij. Tot slot laat de jurist ook nog een ballonnetje op om bevoegdheden in te perken van organisaties die in naam van het algemeen belang rechtszaken aanspannen.Schoukens sluit af met een oproep tot politieke moed: “We voeren dit debat al sinds de jaren ‘90, maar zijn er nooit in geslaagd een helder en planmatig natuurverhaal te tekenen. We beschikken nochtans al dertig jaar over de nodige instrumenten. De natuurherstelwet biedt een nieuwe kans om eindelijk te doen wat al decennia wordt beloofd.”

Chinese wetenschappers beschuldigd van agroterrorisme in VS na smokkelen van schimmel

2025-06-05T15:20:11+02:00

De schimmel Fusarium graminearum tast basisgewassen zoals tarwe, gerst, maïs en rijst aan. Hij is in staat om op een paar weken een volledige oogst te vernielen. Ook voor mensen en dieren is deze schimmel gevaarlijk want hij kan mycotoxines aanmaken in deze gewassen. Wanneer mensen of dieren veel van deze mycotoxines binnenkrijgen, kan dat leiden tot braken, leverschade en vruchtbaarheidsproblemen. Vergunning van USDA verplichtHet is het Amerikaanse ministerie van Landbouw (USDA) dat de import reguleert van organismen die de landbouw kunnen schaden. Zonder vergunning van USDA is het verboden om een organisme in te voeren dat direct of indirect schade toebrengt aan planten of plantaardige producten. “Vergunningverlening door de USDA is een gebruikelijk proces”, is te horen bij een Amerikaanse hoogleraar plantenziekte. “We gebruiken dat op universiteiten in heel de VS. Het duurt gewoon even, zoals bij elke aanvraag.”Voor het importeren van de schimmel Fusarium graminearum, die de Chinezen de VS hebben binnengebracht, is dan ook een USDA-vergunning vereist. De wetenschappers zouden die evenwel nooit aangevraagd hebben. Volgens de aanklacht van FBI zou minstens één van de twee wetenschappers ervan op de hoogte geweest zijn dat zo’n vergunning noodzakelijk is. Toch brachten ze de schimmel de VS binnen in een prop papieren zakdoekjes. De twee verdachten wilden de schimmel naar eigen zeggen onderzoeken aan de Universiteit van Michigan, waar één van hen werkte.Ook vond de FBI op de telefoon van één van hen het wetenschappelijke artikel "Oorlogsvoering met plantenziekteverwekkers onder veranderende klimaatomstandigheden" terug. Uit de berichtconversatie tussen de twee wetenschappers bleek ook dat er al eerder werd geëxperimenteerd met de schimmel in het lab in Michigan, terwijl de universiteit daar niet de nodige vergunningen voor heeft. Mogelijk wapen voor agroterrorismeBeide Chinezen zijn daarom aangeklaagd voor samenzwering, smokkel van goederen naar de VS, valse verklaringen en visumfraude. Volgens de FBI hebben de twee eveneens hun toegang tot laboratoriumfaciliteiten van een lokale universiteit misbruikt om biologische ziekteverwekkers te smokkelen, wat een directe bedreiging vormde voor de openbare veiligheid. Openbaar aanklager Jerome Gorgon zegt op zijn beurt dat de feiten raken aan de kern van de nationale veiligheid, ook omdat één van de twee Chinezen lid is van de Chinese Communistische Partij.Om die reden verwijst de FBI naar de smokkel als “een mogelijk wapen voor agroterrorisme”, zoals de schimmel ook in de wetenschappelijke literatuur staat. Daarin wordt gesteld dat de schimmel elk jaar voor miljarden dollars aan schade veroorzaakt in de landbouwsector.

Zuivel blijft stevig verankerd in Belgisch eetpatroon

2025-06-05T16:30:02+02:00

Met een gemiddeld thuisverbruik van 33 liter per persoon blijft witte melk het meest geconsumeerde zuivelproduct. Vooral halfvolle melk blijft populair en vertegenwoordigt 68 procent van het volume. Voor het eerst sinds jaren is er weer een stijging in het totale thuisverbruik van melk en melkdranken (+3%), tot 39,5 liter per persoon. Dat komt mede door een prijsdaling van witte melk met 8 procent, waardoor de omzet wel licht daalde.Kaas stabiel, Belgische kazen winnen terreinHet kaasverbruik bleef stabiel op 12 kilogram per persoon. Belgische kazen herwonnen marktaandeel: hun aandeel binnen het totale kaasverbruik steeg in 2024 tot 13 procent, met een sterke positie bij halfharde kazen (52%).Ook andere zuivelproducten deden het goed: het thuisverbruik van yoghurt steeg naar 10 liter per persoon. Boter (+4%), room (+5%), verse desserts (+3%) en ijs (+1%) kenden eveneens een groei. Enkel witte kaas bleef in dalende lijn (-4%).Zuivel in dagelijkse consumptie verankerdOp een gemiddelde dag consumeert 72 procent van de Belgen minstens één zuivelproduct, vooral bij het ontbijt (in 50% van de gevallen). Zuivel blijft daarmee stevig ingebed in het dagelijkse eetpatroon. Ter vergelijking: slechts 16 procent consumeerde diezelfde dag een plantaardig alternatief voor zuivel.Plantaardige alternatieven groeien traag, blijven beperktPlantaardige drinks kenden in 2024 een lichte groei (+8%) tot 3,3 liter per persoon. Toch blijft het marktaandeel klein tegenover melk en melkdranken, die goed zijn voor 92 procent van het verbruik. Binnen het segment verschuift de voorkeur van soja- en rijstdrinks naar havermelk. Andere plantaardige alternatieven kenden een stabiel tot licht dalend verbruik. De meeste gebruikers combineren plantaardige alternatieven met klassieke zuivelproducten.Zuivel blijft gewaardeerdDe houding tegenover zuivel is overwegend positief. 87 procent van de Belgen vindt het lekker, 84 procent beschouwt het als kwaliteitsvol en 80 procent als gezond. Twee derde van de Belgen heeft vertrouwen in de milieu- en dierenwelzijnsinspanningen van de Belgische zuivelsector en verkiest Belgische producten boven ingevoerde zuivel. Het aandeel veganisten onder 18- tot 65-jarigen blijft beperkt tot 2 procent.

Aldi gaat aan de haal met eerste Vlaamse bessen

2025-06-05T20:59:34+02:00

Vanaf volgende week liggen de Belgische bessen in de Aldi-winkels. De officiële aftrap van het seizoen komt op een moment dat de teelt onder druk staat. Sinds 2020 is het areaal blauwe bessen in België afgenomen van 118 hectare naar 106 hectare vorig jaar. De oorzaak? Voornamelijk prijsdruk door goedkope import uit Oost-Europa.“In landen als Polen liggen de productiekosten veel lager. Dat maakt het moeilijk om te concurreren”, vertelt Frans Schrijnwerkers (56), de grootste blauwebessenteler van BelOrta. Hij heeft 20 hectare in productie, op een totaal van 38 hectare binnen de coöperatie.Samenwerking met Coöperatie HoogstratenBelOrta werkt dit jaar samen met Coöperatie Hoogstraten, goed voor nog eens 11 hectare blauwe bessen. Die samenwerking moet zorgen voor een efficiëntere vermarkting en betere prijsvorming voor de telers.Een centrale rol in die samenwerking is weggelegd voor Schrijnwerkers. Hij beschikt als enige teler in België over een eigen sorteerlijn en verpakkingsinstallatie. “Andere telers hoeven daardoor niet in de punnets te plukken”, legt hij uit. “Dat spaart werk uit. Bovendien kunnen we ruwer plukken en bessen van mindere kwaliteit achteraf uitsorteren.” Dankzij die werkwijze kunnen telers volgens hem 10 tot 40 procent meer plukken. Centrale sortering bij Limburgse telerEen centrale rol in die samenwerking is weggelegd voor Schrijnwerkers. Hij beschikt als enige teler in België over een eigen sorteerlijn en verpakkingsinstallatie. “Andere telers hoeven daardoor niet in de punnets te plukken”, legt hij uit. “Dat spaart werk uit. Bovendien kunnen we grover plukken en bessen van mindere kwaliteit achteraf uitsorteren.” Dankzij die werkwijze kunnen telers volgens hem 10 tot 40 procent meer plukken. Tom Mertens, blauwebessenteler in Hoogstraten, levert zijn eerste bessen de komende weken aan. “De pluk gaat misschien sneller gaat, maar je hebt meer uitval. Dat zijn lege kilometers waar je ook voor moet betalen”, nuanceert hij.Retail moet meerwaarde erkennenOm Vlaamse meerkost te compenseren en een hoger bedrag voor de Vlaams blauwe bessen te krijgen, probeert BelOrta in gesprekken met retailers de meerwaarde van Vlaamse bessen te benadrukken. “In Oost-Europa worden bessen vaak te vroeg geoogst vanwege de lange transporttijden. Onze bessen worden rijper geplukt en reizen minder ver. Dat zorgt voor een betere smaak en kwaliteit”, zegt Kris Jans, directeur fruit bij BelOrta. “Bovendien scoren onze telers sterk op duurzaamheid.” Jans waarschuwt dat de teelt in een moeilijke fase zit. “Als retailers geen meerprijs willen betalen, is het op termijn gedaan met de Vlaamse blauwe bessen.”Bij Aldi is men zich bewust van die problematiek. “We zijn heel blij met de eerste kist Belgische blauwe bessen als start van het seizoen”, zegt Maksim Van Herck, Category Manager Fruit & Vegetables bij Aldi. “We zetten al jaren in op lokale producten en werken nauw samen met Belgische telers. Voor kwaliteitsvolle, lokale blauwe bessen zijn we bereid een meerprijs te betalen.”Blauwe bessen blijven populair bij het grote publiek en die populariteit groeit jaar na jaar, benadrukt Van Herck. “Ze zijn een geliefd tussendoortje, rijk aan vitaminen en antioxidanten. Ideaal bij het ontbijt, als snack of in een drankje.” Goede oogstverwachtingenTerwijl Oost-Europese telers kampen met vorst- en hagelschade, ziet de oogst in België er veelbelovend uit. “Het lijkt een goede oogst te worden”, aldus Schrijnwerkers. Zijn eerste bessen rijpen onder plastic kappen, en hij heeft momenteel zo’n tien seizoenarbeiders aan het werk. Dat aantal loopt op tot 110 zodra de pluk op volle toeren draait.Over een maand komen de eerste bessen uit openluchtteelt op de markt. Door te werken met verschillende rassen kunnen Vlaamse telers de productie spreiden tot half september.

🎥 Koningin Mathilde bezoekt kaasboerderij 't Leenhof in Zele

2025-06-05T20:45:54+02:00

Hare Majesteit de Koningin heeft donderdag een werkbezoek gebracht aan het familiebedrijf ’t Leenhof in Zele (Oost-Vlaanderen). Het bezoek stond in het teken van de toekomst van de Vlaamse landbouwsector. Koningin Mathilde kreeg een rondleiding op de melkvee- en geitenboerderij, waar ook een kaasmakerij en een hoevewinkel gevestigd zijn. "Ze was erg geïnteresseerd in de landbouwsector en onder de indruk van de melkrobot", vertelt Bo De Maesschalck, die samen met haar twee broers Jolan en David het bedrijf overnam van hun ouders in 2021.

“Zonder verkoop paardenmelk zou het te stil zijn op het bedrijf”

2025-06-10T15:40:08+02:00

“Zo’n tien jaar geleden kende paardenmelk kortstondig een populariteitspiek door het tv-programma Schalkse Ruiters“, vertelt Monique Cobbaert. Hoewel de hype inmiddels is weggeëbd, heeft ze samen met haar man Marc een trouwe schare klanten opgebouwd. “Sommigen komen speciaal uit Brussel. Veel zijn tweedeverblijvers en elke heeft zo zijn eigen gewoontes. De ene komt dagelijks, de andere koopt om de vier dagen vier flesjes en weer anderen slaan een voorraad in voor enkele weken”, vertelt ze. Gezondheidseffecten: mythe of werkelijkheid?Veel klanten drinken de melk vanwege de vermeende gezondheidsvoordelen. “Bijvoorbeeld mensen die chemotherapie ondergaan”, aldus Monique. Online zijn studies te vinden die stellen dat paardenmelk de weerstand verhoogt, bijwerkingen van chemo verzacht en mogelijk zelfs het kankerrisico verlaagt. Andere onderzoeken spreken dit weer tegen.Opvallend is dat veel van deze studies uit Kazachstan komen. “Niet zo vreemd”, vindt Monique. “In Centraal-Azië is paardenmelk een nationaal drankje. We hebben ook klanten die van daar naar België zijn geëmigreerd – zij maken er zelfs sterke drank van.”Toch kent ook Vlaanderen een traditie van paardenmelkconsumptie. “Vroeger namen boeren hun paard mee het land op, terwijl het veulen op stal bleef. Onderweg tapten ze soms een glas melk om hun dorst te lessen.” Van hobby naar bedrijfHaar schoonouders begonnen twintig jaar geleden met het melken van paarden. “Mijn schoonvader was gek van Belgische trekpaarden. Om ook nog een opbrengst te hebben uit de hobby, zijn ze met melken begonnen.” Haar schoonvader melkte jarenlang met de hand, terwijl haar schoonmoeder de verkoop verzorgde.Na hun overlijden overwoog het stel even om te stoppen, maar corona bracht een omslag. “Het werd plots heel stil op de boerderij, geen bezoekers meer. Toen besloten we door te gaan.” Kleinschalig maar gedreven“Het blijft een kleinschalige activiteit”, benadrukt Marc, die ook varkens (gesloten bedrijf met 200 zeugen) en Witblauwe runderen houdt. Dagelijks worden drie paarden gemolken, tegenwoordig machinaal. Tijdens ons bezoek leidt Marc een merrie met veulen naar de melkstal. “Zonder het veulen geeft ze geen melk”, legt Monique uit.De melk – zo’n twee à drie liter per dag – wordt bewaard in een huisje aan de oprit, dat dienstdoet als boerderijwinkel. Monique vult handmatig plastic flesjes van 0,25 liter. Een deel gaat in de koelkast, de rest wordt ingevroren. “Dat is de ideale dagelijkse portie”, zegt ze, terwijl ze een proevertje aanbiedt. Paardenmelkerijen in Vlaanderen: een zeldzaamheidHoeveel paardenmelkerijen Vlaanderen telt, is onduidelijk. “In Nederland is de sector groter”, zegt Monique. Het aantal bedrijven daalde sterk nadat de hype van Schalkse Ruiters verdween. Google suggereert dat er nog zeven zijn, waarvan Het Brabanderhof in Lier de bekendste is.Dat bedrijf groeide in de jaren 90 explosief en lanceerde een eigen lijn cosmetica en supplementen op basis van paardenmelk. Op hun website prijzen ze de melk aan als “lichaamsversterkend, weerstandverhogend en energiegevend”, met een “unieke samenstelling die ideaal is tijdens herstel”.

Podcast helpt erfbetreders signalen van problemen bij landbouwers te herkennen en aan te pakken

2025-06-06T14:26:33+02:00

Erfbetreders, zoals de dierenarts, de verkoper van veevoeder of gewasbeschermingsmiddelen, de inseminator of een controleur, vormen op sommige dagen het enige bezoek dat een land- of tuinbouwer op zijn bedrijf krijgt. Om die reden zien en horen zij vaak meer dan op het eerste zicht waarneembaar is. Zeker wanneer zij op regelmatige basis op bezoek komen, vallen bepaalde signalen sneller op.“Zij bevinden zich in een unieke positie om te merken wanneer het niet goed gaat, met het bedrijf of met de landbouw of landbouwster zelf”, legt Els Verté, directeur van Boeren op een Kruispunt uit in de podcast. Uit onderzoek blijkt immers dat 20 procent van de Vlaamse land- en tuinbouwers hoge tot zeer hoge stress ervaart. Die zorgen worden niet snel geuit. "Hard werken en verder doen, ook als het moeilijk is: dat is vaak de manier waarop landbouwers met tegenslagen omgaan." In de podcast worden aan de hand van ervaringen en adviezen tips geformuleerd voor erfbetreders hoe zij het verschil kunnen maken in het leven van landbouwers die met problemen kampen. Zo wordt er gefocust om mogelijke signalen die kunnen wijzen op moeilijkheden, zoals herstellingen die uitblijven, stapels ongelezen post, afspraken die worden afgezegd, netheid op een bedrijf die achteruitgaat, dieren die minder goed verzorgd worden, enz.Daarnaast worden er ook tips gegeven over hoe ze het gesprek hierover kunnen aangaan met de landbouwer. “Een luisterend oor bieden kan een wereld van verschil maken. Het is vaak de eerste, en misschien wel belangrijkste, stap richting hulp en begeleiding.” Daarnaast wordt er ook ingegaan op hoe je als erfbetreder zelfdoding bespreekbaar maakt als er aanwijzingen zijn dat de landbouw met zelfmoordneigingen kampt of hoe je gericht kan doorverwijzen naar professionele hulpverlening. Naast de podcast werd ook een digitale folder ontwikkeld. Op aanvraag is die ook digitaal beschikbaar. Tot slot wijst Boeren op een Kruispunt ook op een gratis vorming voor erfbetreders met tips en tricks om met mogelijke problemen op landbouwbedrijven om te gaan. Wie daarin interesse heeft, kan contact opnemen met Boeren op een Kruispunt.

Konijnkoekje, honing uit De Merode, witte speculaas en Waas spek erkend als streekproduct

2025-06-06T14:59:18+02:00

Minister Brouns bakte zelf enkele Dilbeekse konijnkoekjes mee. Hij hielp bakker Frank Bossuyt en doopte de pootjes in chocolade. Het "konijntje" werd in 1986 voor het eerst gebakken door Pierre Bossuyt. Zoon Frank zette de traditie voort. Het zandkoekje verwijst naar de bijnaam "konijnenfretters" die de Dilbekenaren te danken hebben aan een legende over een bezoek van Keizer Karel. Bakker Frank Bossuyt kreeg woensdagmiddag van minister Brouns een erkenningsdiploma en een STREEKPRODUCT.be-sticker.Het is de Sectorgroep Streekproducten van VLAM (Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing) die op advies van een onafhankelijke beoordelingscommissie van voedingsspecialisten het label STREEKPRODUCT.be uitreikt. Producten worden beoordeeld op vijf criteria waaronder traditie, streekgebondenheid en ambachtelijke productie. Op de Vlaamse lijst staan vandaag 223 producten. Daar staan bekende producten op zoals Geuze-Lambiek, Limburgse vlaai, Geraardsbergse mattentaarten, maar ook veel minder bekende. De bekendste streekproducten hebben daarnaast vaak ook een Europese erkenning.Brouns onderstreept het belang van streekproducten: "De trots over die Vlaamse producten gemaakt door vakmannen en vakvrouwen mogen we meer uitdragen. Niet iedereen krijgt zomaar die erkenning - een commissie oordeelt hierover. Die Vlaamse streekproducten zijn meer dan lekkernijen. Lokale verankering en traditie zijn daarbij belangrijke criteria. Het product moet ook wijd in de regio bekend zijn. Door die erkenning houden we die mooie traditie van bepaalde producten ook in stand. Het is belangrijk dat we deze ambachten blijven koesteren en ondersteunen." ‘Merodegoud’, Vlaamse streekhoningDylan Elen van Merodegoud uit Tessenderlo voegt een unieke laag toe aan de lokale fauna waarvan zijn honing gemaakt is: hij werkt met de inheemse zwarte honingbij (Apis mellifera mellifera), een bedreigde soort die minder maar bijzonder kwalitatieve honing produceert. Zijn honing is dus niet alleen streekgebonden, maar ook gemaakt door streekeigen bijen.Dylan imkert op plekken met een rijke imkertraditie. Zijn bijenkasten staan onder meer in de Vallei van de Zwarte Beek, het Landschapspark de Merode (voorjaarsbloemenhoning), de Nationale Parken Bosland, Hoge Kempen (heidebloesemhoning) en de Brabantse Wouden. Witte speculaasWitte speculaas komt weinig voor in ons land en onderscheidt zich door witte suiker en weinig kruiden. Recepten uit de jaren 1940 tonen aan dat het om een oude traditie gaat.Bakker Hubert Aerts uit Lokeren begon in 1927 met brood en beschuiten, later volgden witte en bruine speculaas. Tot begin 2024 leidde Els Aerts de bakkerij; nu zetten Karin Savooy en Liviu Sandu het ambacht voort.Aan hun erkende Belgische speculaas voegen ze nu ook de traditionele Aerts speculaas met amandelen toe. Gekookt spek uit het WaaslandGekookt spek was ooit een typische slachtbereiding in heel Vlaanderen, maar verdween op veel plekken. In het Waasland bleef het echter populair. Zes Klasseslagers bundelden hun krachten om een recept te ontwikkelen dat de lokale traditie eert én moderniseert.Ze gebruiken blokjes buikspek van 1,5 à 2 kg, die vacuüm gezouten en vervolgens 8 uur lang gepocheerd worden op 72°C. Zoals vroeger worden groenten, laurier, jeneverbessen, peper en kruidnagel toegevoegd. Deze methode zorgt voor smaakvol spek met een stevige structuur dat toch smelt op de tong, én goed bewaart.Boerke Waas gekookt spek is veelzijdig: koud met brood, warm bij stoemp, of op de grill of BBQ.Het spek is te vinden bij Klasseslagers Quatacker uit Sint-Niklaas, Ter Saksen uit Beveren, Broecke uit Beveren, Boel uit Nieuwkerken, De Looze uit Stekene en Van der Weken uit Zwijndrecht.

Wordt Belgisch rundvlees een luxeproduct?

2025-06-06T20:06:17+02:00

Volgens minister Brouns is het dringend tijd om Vlaams rundvlees opnieuw te herwaarderen. “Als we op deze weg verdergaan, wordt Belgisch vlees een luxeproduct”, waarschuwt hij. “Straks liggen er alleen nog geïmporteerde stukken vlees in onze winkels. Dat kan toch niet de bedoeling zijn?”De recente prijsstijgingen in supermarkten zijn voor hem een wake-upcall. “We waarschuwen al jaren voor de druk op onze landbouwers: steeds strengere regelgeving, stijgende kosten, en onhoudbare verplichtingen”, aldus Brouns. “Boeren moeten ondersteund worden, niet ontmoedigd.”Geen Belgisch rundsvlees in de rekken?Retailexpert Pierre-Alexandre Billiet van Gondola schetst in HLN een somber toekomstbeeld. “De blauwtongziekte is tijdelijk, maar het echte probleem is het afnemende aanbod. In veertig jaar tijd is 70 procent van onze landbouwers verdwenen. In de jaren 80 verdienden veehouders goed hun brood, nu is de stiel nauwelijks rendabel. Denk maar niet dat de prijs van Belgisch rundvlees nog kan dalen. Met de hoge tarieven van vandaag mogen we ons nog gelukkig prijzen, er komen andere tijden aan. Het aanbod is zo klein geworden dat bepaalde supermarkten vrezen dat ze over 12 tot 24 maanden geen Belgisch rundvlees meer in hun rekken gaan kunnen leggen. Een witblauwsteak friet wordt een delicatesse. Lokaal rundvlees zal schaars worden.”Dierziektes hakken eropinProducentenorganisaties Febev en Vlaams Hoeverund vinden dit vooruitzicht te pessimistisch. Ze beamen dat het aanbod Belgisch rundvlees krimpt, en dierziektes als IBR en blauwtong de beschikbaarheid en betaalbaarheid onder druk zetten. “Maar dat sommige supermarkten over twee jaar geen Belgisch rundvlees in hun rekken zullen leggen, is toch een beetje overdreven”, zegt Michael Gore van Febev. “Al kunnen we niet ontkennen dat er problemen zijn."Volgens Gore bereiken de prijzen binnenkort wellicht een piek. “De grootste factor is momenteel de ziektedruk. Blauwtong en IBR beperken het aantal beschikbare dieren aanzienlijk. En runderen doen er veel langer over om slachtrijp te worden dan varkens of kippen. Het aanbod daalt dus, maar daarna volgt waarschijnlijk een correctie. Het heeft gewoon tijd nodig om te herstellen.”Dat de stiel niet meer rendabel zou zijn, vindt Gore een te grove veralgemening. “Vandaag wordt er in de rundveesector volgens mij wel geld verdiend. De prijzen zijn nog nooit zo hoog geweest. Al moet je dat natuurlijk wel in perspectief plaatsen, want veel producenten hebben dieren verloren door abortus, ziekte en afwijkingen.”Jongeren botsen op regels, ouderen haken af“En natuurlijk heb je ook veel vergrijzing in de sector”, zegt Gore. “De stoppers zullen geen grote investeringen meer doen, en bedrijven werken op grote schaal om rendabel te blijven. Voor jongere boeren speelt dan weer vooral de rechtsonzekerheid die een rem zet op de toekomstperspectieven. Kijk naar het stikstofdossier: je kan niet zeggen dat we daar veel progressie hebben gemaakt de afgelopen jaren.”Johan Pattyn, voorzitter van Vlaams Hoeverund, ziet dat jonge bedrijven op economisch vlak zeker nog kunnen uitbreiden, zolang de wetgeving mee wil. “We zien dat jongere bedrijven groeien, maar we moeten kijken in welke mate de wetgever wil. Het zal nooit meer zijn zoals vroeger zijn, maar te veel negativisme is voorbarig.”Gore verduidelijkt wel dat de prijsstijgingen van het vlees nog niet volledig worden doorgerekend tot de consument. “De karkasprijzen zijn de afgelopen vijf jaar verdubbeld”, zegt hij. “De consumentenprijzen niet. Op dat vlak begrijp ik dus zeer goed waarom Gondola aan de alarmbel trekt.”Volgens Pattyn blijft de vraag naar rundvlees stabiel. “Tien jaar geleden was er een dalende trend, maar die is gekeerd. De consumptie is in 2024 zelfs licht gestegen.” Dat de rendabiliteit in de sector de voorbije jaren ondermaats is geweest, wordt bevestigd door de cijfers van de FOD economie. Toch is recentelijk een kentering te zien. Sinds maart 2025 merken we een verbetering en stijgt de rendabiliteit boven de break-even lijn.VoedselautonomieMinister Brouns waarschuwt dat voedselzekerheid geen vanzelfsprekendheid is. “We moeten onze strategische autonomie beschermen. Vandaag zijn het de prijzen die stijgen, morgen zijn het de rekken die leeg blijven. Wie denkt dat we alles kunnen blijven invoeren, dwaalt. Iedereen moet toegang blijven hebben tot eerlijk, lokaal geproduceerd voedsel van hier.”Volgens de cijfers van het Vlaams Agentschap voor Landbouw en Visserij is de veestapel in Vlaanderen de afgelopen twintig jaar enigszins afgenomen. Bovendien maakt het aandeel melk- en zoogkoeien een groter deel uit van de totale koeien. Brouns presenteert een reeks maatregelen die de Vlaamse regering wil invoeren om landbouw in Vlaanderen leefbaar en aantrekkelijk te houden. Op de agenda staan administratieve vereenvoudiging, gerichte ondersteuning vna jonge landbouwers, het herwaarderen van lokaal voedsel via onder meer de korte keten, en het verduurzamen van de sector zonder land- en tuinbouwers op extra kosten te jagen.“Maar dit is niet alleen een opdracht voor de overheid”, benadrukt Brouns. “De hele keten moet mee: van distributie tot consument. We moeten stoppen met onze landbouwers te beschouwen als vanzelfsprekende leveranciers. Ze zijn de hoeksteen van onze voedselvoorziening. Koester ze.”

Belgische bierconsumptie daalde verder in 2024

2025-06-06T16:24:24+02:00

Er was vorig jaar sprake van een binnenlandse consumptie van bijna 6,4 miljoen hectoliter: 3,8 miljoen hectoliter in de retail en zowat 2,6 miljoen hectoliter in de horeca. In precoronajaar 2019 zat het totaalcijfer nog boven de 7 miljoen hectoliter. Na de coviddip steeg het cijfer in 2022 tot net onder de 7 miljoen-kaap, maar sindsdien gaat het opnieuw in dalende lijn.Ook export krimptNiet alleen de bierconsumptie in eigen land, maar ook de uitvoer naar het buitenland kreeg vorig jaar opnieuw een tik. Aanhoudende druk op de koopkracht, stijgende kosten en onzekere geopolitieke context, zo verklaart de sectorvereniging de trends van export en consumptie.Er werd met 14,5 miljoen hectoliter 3,4 procent minder Belgisch bier uitgevoerd: binnen de Europese Unie daalde de export met 2,6 procent naar 12,4 miljoen hectoliter, buiten de Europese Unie bedroeg die daling 8 procent naar bijna 2,1 miljoen hectoliter.De export naar de VS ging na enkele jaren daling dit keer met 10 procent omhoog tot 216.000 hectoliter. Rest de vraag wat het effect zal zijn Amerikaans president Donald Trump tarievenstrijd. Het cijfer van 2024 ligt sowieso veraf van een piek van 2,66 miljoen hectoliter in 2017. De daling is onder meer te verklaren omdat AB InBev de pils Stella lokaal in de VS is beginnen brouwen. Frankrijk en Nederland blijven de grootste buitenlandse afzetmarkten.De binnenlandse daling van de biervraag werd vaak gecompenseerd door de export, maar dat is sinds 2023 niet meer het geval. De daling van de export is wel kleiner dan in 2023, toen er sprake was van een historische daling. Toch bleef Belgisch bier een geliefd exportproduct, stellen de brouwers. Zeventig procent van de Belgische productie wordt immers geëxporteerd naar buitenlandse markten.Sector blijft positiefHoewel ons land met 411 brouwerijen in 2024 zes brouwerijen minder telde dan het jaar ervoor, blijven de brouwers hoopvol. "Ondanks de dalende trend, blijft de Belgische biersector zich onderscheiden door haar aanpassingsvermogen en veerkracht", klinkt het. Een bevestiging van die veerkracht zien ze in de 178 miljoen euro die vorig jaar geïnvesteerd werd in de sector, onder andere voor "de modernisering van installaties, verduurzaming van het productieproces en versterking van de lokale verankering".De sector heeft nu vooral stabiliteit en een voorspelbaar ondernemersklimaat nodig, klinkt het. Ook willen de Belgische Brouwers de focus houden "op de bestrijding van alcoholmisbruik, zonder af te glijden naar een discours waar elke consumptie van bier of alcohol wordt gedemoniseerd" en pleiten ze "voor correcte informatie en een sereen debat waarbij ruimte blijft voor redelijkheid en nuance".De 411 brouwerijen brouwen meer dan 1.600 biermerken. De sector is goed voor 6.822 directe banen.

FarmFocus helpt veehouders knelpunten in bedrijfsvoering bloot te leggen

2025-06-11T15:12:03+02:00

"Een frisse blik op je bedrijf opent mogelijkheden die je zelf niet meer ziet", vertelt een deelnemende veehouder. "Na verloop van tijd kijk je over een aantal zaken heen, maar deze analyse doorbreekt die bedrijfsblindheid definitief."FarmFocus gaat volgens DGZ verder dan traditionele bedrijfsbeoordelingen. “Waar andere methoden zich vaak beperken tot het vee, bekijkt FarmFocus het complete plaatje: denk aan rantsoenen en kuilmanagement, huisvesting en stalinrichting, watervoorziening, voer en voertijden”, vertelt Koen De Bleecker die binnen DGZ verantwoordelijk is voor de ontwikkeling van de tool. Zowel vleesveehouders en melkveehouders behoren tot de doelgroep.Hij beschrijft het traject: “Een FarmFocus-coach loopt samen met de veehouder, al dan niet samen met de bedrijfsdierenarts, systematisch door het bedrijf en beoordeelt maar liefst 150 management- en performantie-indicatoren.” De FarmFocus-analyse concentreert zich op vijf kritieke succesfactoren voor verschillende diercategorieën die bepalen of een bedrijf toekomstbestendig is:BedrijfsvoeringZiekte-incidentieHuisvestingMelkmanagementRantsoen en drinkwater Van score naar actieplanNa de intake krijgt elk van de 150 aspecten een gewogen score op een schaal van 1 tot 10, gebaseerd op de meest recente wetenschappelijke inzichten. Alles wat lager dan 6 scoort, wijst op verbeterpunten. De rundveehouder kan op basis daarvan gerichte acties ondernemen om zijn management aan te passen.Resultaten op het terreinVolgens DGZ heeft de tool op de veertig pilootbedrijven zijn nut al bewezen. “Deelnemers stonden bijvoorbeeld soms niet stil bij hun eigen biestmanagement. Door deze objectieve doorlichting werd de aandacht op biest vernieuwd en bedachten velen zelf een oplossing in overleg met de coach om de score ervan te verbeteren. Door systematisch actiepunten af te spreken, deze te registreren en af te vinken bij invulling ervan, kon er na verloop van tijd merkbare vooruitgang geboekt worden. Verbeterd biestmanagement zorgt immers op termijn ook voor minder ziektes bij kalveren, betere groei en optimalere afkalfleeftijd van de vaarzen”, klinkt het. Ook preventief antibioticagebruik kon in bepaalde gevallen worden verminderd. “Door het gebruik van alternatieve methoden werden succesvolle resultaten geboekt met minder ziekte in combinatie met minder antibioticagebruik”, aldus DGZ. ’In een ander geval bracht de tool mestcontaminatie in het rantsoen aan het licht. “Het probleem werd simpelweg opgelost door de mesthoop te verplaatsen.”DGZ benadrukt dat veehouders en dierenartsen, voor wie de tool ook nuttig kan zijn, zelf kunnen bepalen welke actiepunten zij prioritair en haalbaar achten om aan te pakken. In samenspraak met de FarmFocus-coach wordt een actieplan opgesteld die voorzien kan worden van opvolgdatums zodat de specialist van DGZ een vinger aan de pols kan houden. Veehouders kunnen kiezen voor een eenmalige analyse of voor regelmatige begeleiding om de zes maanden, jaarlijks of tweejaarlijks, afhankelijk van de acties die de rundveehouder wil ondernemen.VLIF-steunDGZ merkt tot slot op dat de tool in aanmerking komt voor steun via de Kennisportefeuille van het Agentschap Landbouw en Zeevisserij, waardoor tot 70 procent wordt gesubsidieerd door de Vlaamse overheid.

Nederlandse veeboer wint award met verticale grasteelt

2025-06-06T19:52:03+02:00

Met zijn spraakmakende idee won Slob de Dutch Dairy Challenge 2025, al roept het concept natuurlijk ook vragen op. Vragen waar Slob met een proefproject antwoorden op wil vinden. Verticale landbouw kent een hoge energieprijs, maar is wel zeer efficiënt in landgebruik – wat wel kan tellen in de regio waar Slob boert. “Een hectare landbouwgrond gaat hier al snel voor 100.000 euro”, zegt hij.Een meidag in decemberVandaag beschikt Slob over zo’n 100 hectare grasland om zijn runderen van eten te voorzien. Die graslanden produceren niet voortdurend, want in de winter kunnen de maaimachines in de hangar blijven staan. Door gras te telen in een gecontroleerd, verticaal systeem, kan Slob zelfs tijdens een grauwe winter gras oogsten als was het midden mei.En die winst is volgens Slob zelfs groter, wanneer we niet alleen kijken naar het volume droge stof, maar ook naar de voedingswaarde. In tegenstelling tot hooi, heeft vers gemaaid gras immers een hoge eiwitwaarde. “Bij het inkuilen, verliezen we tien tot vijftien procent van de voedingswaarde. Met vertical farming kan je echter het hele jaar door vers gras voeren. Als de omstandigheden juist zijn, kan je gras produceren dat zó voedzaam is dat je geen soja en graan meer hoeft bij te voeren. En zo reduceer je dus ook de methaanuitstoot aanzienlijk.”Subsidieaanvraag lopendeDe vraag is natuurlijk hoe verticale grasteelt in de praktijk zal lopen. “We zijn nu bezig met een subsidieaanvraag om een proefopstelling te bouwen”, zegt Slob. “Want er komt veel bij kijken. Kweken we het gras in een substraat, los, op jute? Dat zijn technische zaken die we moeten onderzoeken. Net zoals onderzoek naar de juiste lichtrecepten en voedingstoffen. En er is dus inderdaad ook een energievraag, al zal die bij gras anders liggen dan bij andere, typische verticale teelten. Bij tomaten en aardbeien heb je rood licht nodig om een vrucht te maken, maar bij gras hoeft dat natuurlijk niet. Om gras te laten groeien, ‘bladvorming’, heb je blauw licht nodig, en dat kost minder energie dan rood licht. Dus op dat vlak is het gunstiger dan andere teelten.”ScharrelkoeienMaar zelfs als Slob met zijn opstelling zijn koeien het hele jaar door kan voeden, wil hij geen komaf maken met de weidegang. “We blijven het natuurlijk wel belangrijk vinden dat koeien naar buiten kunnen en de benen strekken. Maar het zouden eerder ‘scharrelkoeien’ zijn; dieren die naar buiten gaan om een beetje te grazen en vrij rond te lopen, maar ze hoeven niet hun hoofdvoedsel te vinden in de weide. En dat maakt dat we hun weide dus ook een andere functie kunnen geven. Denk bijvoorbeeld aan notenbomen. Deze geven een extra inkomen aan de boer, en bovendien zorgt de schaduw voor verkoeling. Koeien kunnen immers niet goed tegen de hitte. Als je ze een weide aanbiedt zonder beschutting, zullen ze in de zomer vaak kiezen om op stal te blijven liggen, en dat is natuurlijk een beetje zonde.”Weides behouden dus hun rol binnen het landschap. “Mensen houden van het beeld van een koe die graast in de wei. Maar het totale ruimtebeslag van de veeteelt kan zo wel lager, want productiegras hoeft niet meer het hoofddoel van ons land te zijn. Als je een verticaal systeem opstelt over één hectare, van twintig lagen, dan betekent het dat je twintig hectare geen grasland meer nodig hebt”, zegt Slob.“Extensiveren is achteruitgaan”Het resultaat zou dus een meer ruimte-efficiënte veehouderij moeten geven, wat goed is voor de boer en het milieu. “We weten dat er een stikstofcrisis is, en langs alle kanten wordt ons nu gevraagd om te extensiveren”, zegt Slob. “Maar die uitgang is teloorgang, in mijn optiek. Dus ik kijk liever hoe we onze productie kunnen behouden, en toch iets kunnen terugdoen aan de natuur.”Slob is dan ook erg fier dat zijn idee de hoofdprijs won op de Nederlandse Dutch Dairy Challenge 2025. De vragen over de betaalbaarheid van zijn idee kon hij pareren met een uitgebreid businessplan, waarin de terugverdientijd en rendabiliteit werd uitgerekend. De veehouderij staat voor vele uitdagingen, en de jury noemt Slobs concept een verbindend puzzelstuk in een integrale puzzel: “Het biedt een alternatief voor de discussie rond landsparing (intensiveren en daarmee meer ruimte voor de natuur) en landsharing (natuurinclusieve landbouw en groen-blauwe dooradering). Grond wordt een steeds schaarser goed in Nederland. Het concept is schaalbaar, en Wouter heeft samen met zijn coach Judith van Heck en student Eldin Redzepagic van Avans Business Innovation een complete businesscase doorgerekend.”

Brouns trapt Bioweek af bij Limburgse fruitteler

2025-06-10T09:56:12+02:00

Groeiambities voor bio“Biologisch is meer dan het product alleen, het is een zienswijze, een overtuiging van de landbouwer”, vertelde landbouwminister Jo Brouns op het biologische fruitbedrijf van Hugo Jacobs in Sint-Truiden. De Vlaamse overheid schaart zich achter de ontwikkeling van biologische landbouw in Vlaanderen en lanceerde twee jaar geleden het Strategisch Plan Bio waarmee ze tegen 2027 wil evolueren naar 5 procent biologisch landbouwareaal, 5 procent bio-omzet in de dierlijke productie en 5 procent biologische landbouwbedrijven.“De 5 x 5% groeiambities op maat van de Vlaamse biolandbouw zijn ambitieus en we willen er blijven voor gaan”, aldus Brouns in zijn openingswoord. De minister constateert dat Vlaanderen voor het eerst de kaap van 10.000 hectare biologisch areaal gerond heeft. Ook een stijgende consumptie (volgens een marktanalyse van VLAM steeg de Vlaamse consumptie van bio met 8,6 procent in 2024 ten opzichte van het jaar ervoor, red.) stemt hem hoopvol. “Een toenemende belangstelling voor bio van consumenten en een groeiende consumptie zijn alleszins dé motor voor een groeiende biosector. Ik nodig iedereen daarom uit bio van dichterbij te leren kennen tijdens de Bioweek.”Promotiecampagnes werkenVoorlichting en promotiecampagnes spelen een belangrijke rol in de groeiende bekendheid en vraag naar biologische producten. Dat bewees ook de Bioweek-campagne van vorig jaar, vertelt VLAM-CEO Filip Fontaine. “Uit een bevraging na de campagne bleek dat 46 procent van de mensen die één van de radiospots hoorden, aangaf dat dit hun mening over bio positief beïnvloedde. Voor 41 procent had het zelfs invloed op hun aankoopgedrag. Bij de online video’s was het effect nog sterker: 69 procent vond dat hun kijk op bio verbeterde en 57 procent gaf aan dat ze daardoor meer bioproducten kochten.” De Bioweek is een gezamenlijk initiatief van VLAM en zijn Waalse tegenhanger Agence Wallonne pour la Promotion d’une Agriculture de Qualité (Apaq-W). Tijdens de week voert VLAM een campagne die in hoofdzaak loopt via radio, online platforms en sociale media. “De campagne toont dat wie bio eet, zich verbindt met het mooiste van wat de aarde te bieden heeft. Daarnaast spreekt ook het vakmanschap en de passie van de biolandbouwers voor zich”, klinkt het. Daarnaast voorzien producenten, verwerkers en verkopers van bioproducten verschillende activiteiten. Een overzicht van de activiteiten die plaatsvinden in Vlaanderen vind je op www.bioweek.be, een onderdeel van www.allesoverbio.be. Deze website speelt binnen de bio-campagnestrategie van VLAM een centrale rol. “Je kan er terecht voor nieuws en verhalen van biolandbouwers. Daarnaast vind je er veel feitelijke info over bio zoals de voordelen van biologische landbouw voor het milieu”, klinkt het. Samenwerken met de natuurHugo Jacobs zette zijn deuren zaterdag alvast open voor Brouns. De biologische fruitteler teelt sinds 2014 kersen, appelen en peren op biologische wijze. De diversiteit in de plantage noemt hij de sleutel tot succes. De percelen kers, peer en appel worden afgewisseld en daarnaast herbergt zijn plantage tal van andere soorten, zowel bomen, haagplanten, als grasstroken met kruidenmengsels. ”Van het vroege voorjaar tot het late najaar is er daardoor steeds voldoende eten voor nuttige insecten. Bio is voor mij samenwerken met de natuur en enkel sturen waar het echt nodig is”, laat de boer weten. Begin juni staat de kersenpluk op het biologische fruitbedrijf op punt van beginnen. Ondanks de aanwezigheid van de fruitluis, die meer overlast veroorzaakt dan ooit, is de teler tevreden over de toestand van de kersen en de oogstverwachtingen. "Ook de appel- en perenteelt op ons bedrijf verloopt naar wens”, laat hij aan de landbouwminister weten. Ook biologische bestrijdingsmiddelen onder drukDe biologische fruitteler sprak daarnaast wel zijn zorg uit over de verminderde beschikbaarheid van gewasbeschermingsmiddelen die in de biologische landbouw mogen gebruikt worden. Momenteel dreigt koper volgens hem van de lijst te verdwijnen omdat dit slecht zou zijn voor het grondleven. “Maar in de kleine hoeveelheden die wij als biologische telers gebruiken, is er geen gevaar”, aldus de teler. “En zonder koper zijn we in de perenteelt overgeleverd aan schurft en zie ik de toekomst van de teelt negatief in.” Jacobs is één van de 22 biologische fruittelers van BelOrta. Verantwoordelijke bio bij BelOrta, Gunther De Vadder, constateert dat de vraag naar biologisch fruit goed is. De coöperatieve veiling slaagt er volgens hem in behoorlijke prijzen te bedingen. “Dat moet ook wel, want de productie van biologische fruit ligt gemiddeld veertig procent lager dan de productie in de gangbare teelt." Schaalvergroting in biolandbouwHet aantal biobedrijven is het voorbije jaar licht gedaald. Eind 2024 waren er in het Vlaamse gewest 634 biologische landbouwbedrijven actief (op basis van bedrijfszetel), inclusief de bedrijven in omschakeling. Dat zijn er twee minder dan in 2023. Het areaal daarentegen zit in de lift. De biobedrijven bewerkten eind 2024 samen 10.237 hectare, wat een stijging is met 2,5 procent in vergelijking met 2023. Van dit areaal is 8.745 hectare effectief biologisch teelt, 1.493 hectare is areaal in omschakeling. Het aandeel van het omschakelingsareaal bedraagt hiermee 15 procent.“Ook in de biologische land- en tuinbouw zien we dat schaalvergroting zijn intrede doet. Hiermee kan de boer zijn kosten over meer productie spreiden”, aldus Brouns. De landbouwminister benadrukte ook nog de overeenkomsten tussen biologische en gangbare land- en tuinbouwers. “Voor beiden is de bodemkwaliteit van essentieel belang en beiden streven ernaar het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen te verkleinen. Wat dat betreft kan de technologie op termijn steeds meer betekenen. Kijk maar naar pcfruit dat een tool ontwikkelde om ziektedruk te voorspellen. Op deze manier kan een land- en tuinbouwer het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen minimaliseren.”

Dryade vangt bot in rechtszaak over Vlaams geurbeleid

2025-06-09T17:40:24+02:00

Woongenot onvoldoende beschermdDryade, een vzw die via juridische weg milieubescherming nastreeft, trok begin 2024 samen met 13 inwoners van Wuustwezel en Hoogstraten naar de rechtbank van eerste aanleg in Brussel. De groep klaagde de Vlaamse overheid aan wegens een gebrekkig geurbeleid, dat volgens hen leidt tot ernstige hinder door intensieve veeteeltbedrijven in de buurt. Niet de individuele omgevingsvergunningen van die bedrijven stonden ter discussie, wel het feit dat de overheid volgens hen “de gezondheid en het ongestoord woongenot manifest onvoldoende heeft beschermd”.Dryade en de omwonenden vroegen dat de Vlaamse overheid zou veroordeeld worden voor haar falend geurbeleid en dat ze zou verplicht worden tot het nemen van passende maatregelen om de geurhinderproblematiek te verhelpen. In het vonnis, dat werd uitgesproken op 22 mei maar waarover Dryade nu pas communiceert, stelt de rechtbank dat de Vlaamse overheid geen fout heeft begaan en dus wel een afdoend geurkader heeft uitgewerkt. Bijgevolg is er volgens de rechtbank geen sprake van een inbreuk en wordt de vordering om passende maatregelen te nemen, afgewezen. Geurbeleid intussen aangescherptVolgens Dryade baseerde de rechtbank haar uitspraak op “enkele algemene, niet-geurgerelateerde wettelijke instrumenten”, zoals het principe van goede ruimtelijke ordening en de verplichting tot milieueffectenrapportage. Intussen heeft de Vlaamse overheid, nog voor het vonnis werd uitgesproken, nieuwe regels ingevoerd voor de beoordeling van geurhinder bij veehouderijen.“Deze aanpassing werd doorgevoerd om een aantal onwettigheden in het geurkader te remediëren”, zegt Elias Van Marcke, jurist van Dryade. Volgens hem zijn de wijzigingen een stap vooruit, maar blijven ze ontoereikend. “Ze bieden nog steeds onvoldoende garanties om de fundamentele rechten van omwonenden te eerbiedigen. Daarom zijn we met onze procedure doorgegaan. Helaas zonder succes. We zullen het vonnis grondig analyseren en blijven strijden voor een gezond leefmilieu.”

Aantal terugroepingen voedingsproducten licht gestegen

2025-06-10T14:14:00+02:00

Hoewel Belgische voedingsbedrijven strenge voorzorgsmaatregelen moeten naleven, kan het gebeuren dat een product toch niet voldoet aan de voedselveiligheidsvoorschriften. Indien het product de eindconsument al heeft bereikt en de consumptie ervan een risico inhoudt, dan moeten de bedrijven, die tenslotte verantwoordelijk zijn voor de veiligheid van hun producten, consumenten daarvan op de hoogte brengen. Dit gebeurde 349 keer in 2024. In 2023 was dit 339 keer het geval, een kleine stijging van minder dan 5 procent dus.Bijna de helft van de producten (42%) werden teruggeroepen omdat er een chemisch risico werd vastgesteld. Dit is bijvoorbeeld een te hoog gehalte aan residu van gewasbeschermingsmiddelen, een te hoog gehalte aan additieven of de aanwezigheid van één of meerdere niet-toegelaten additieven. Bij een derde (33%) van de recalls gaat het om een ‘microbiologisch’ probleem, zoals de mogelijke aanwezigheid van een bacterie zoals listeria of salmonella. De overige 25 procent van de producten werd teruggeroepen vanwege de aanwezigheid van vreemde deeltjes, zoals kleine stukjes metaal, plastic of glas.In 2024 stuurden voedingsbedrijven ook 66 waarschuwingen uit. In 95 procent van de gevallen omdat allergenen niet vermeld werden in de ingrediëntenlijst (95%) of omdat er een verkeerde houdbaarheidsdatum op de verpakking vermeld stond.Verhoogde waakzaamheidFederaal minister van Landbouw David Clarinval (MR) reageert positief. “De lichte stijging van het aantal terugroepacties in 2024 wijst niet op een afzwakking, maar juist op een verhoogde waakzaamheid”, stelt hij. “Zo versterken we elke dag het vertrouwen van de burgers in hun voeding."Bij iedere productterugroeping wordt een affiche uitgehangen in de winkel (fysiek of online), wordt een persbericht uitgestuurd en wordt er gecommuniceerd via de website van het FAVV en de sociale media.“Het niveau van voedselveiligheid in België is hoog, en dat is iets om trots op te zijn. Het systeem werkt: de controles zijn grondig, de bedrijven reageren snel en het FAVV waakt over de transparantie tegenover de consumenten”, aldus nog Clarinval.

Handelsdeur voor tariefvrije Oekraïense landbouwproducten valt dicht

2025-06-10T14:22:21+02:00

Sinds de Russische invasie in 2022 wordt de handel tussen de EU en Oekraïne geregeld via een tijdelijk kader, de zogenaamde Autonome Handelsmaatregelen (ATM’s). Deze maatregelen schrapten voor een jaar alle invoertarieven en quota op Oekraïense landbouwexport naar de EU. Toen Rusland verscheidene zeeroutes in de Zwarte Zee blokkeerde, werd toegang tot de Europese markt cruciaal voor Oekraïense producenten. De ATM’s werden tweemaal verlengd, maar leidde telkens tot protesten bij Europese boeren, vooral in buurlanden als Polen. Zij klaagden dat de invoer van Oekraïense producten de marktprijzen deed dalen door enerzijds een overaanbod, en anderzijds oneerlijke concurrentie door de lagere productiestandaarden in Oekraïne. Vooral sectoren als granen, suiker, gevogelte, eieren, ethanol en honing kwamen onder druk. Om deze bekommernissen tegemoet te komen werden vorig jaar enkele beschermende handelsbeperkingen ingevoerd, maar deze werden als onvoldoende gezien voor een duurzame handelsrelatie. Oekraïense eieren op de EU-marktIn Vlaanderen trok de Landsbond Pluimvee meerdere malen aan de alarmbel. Zo’n 60 procent van de Europese ingevoerde eieren komt vandaag uit Oekraïne. “We mogen ervan uitgaan dat dit vooral eieren uit klassieke legbatterijen zijn”, duidde Vlaams landbouwminister Jo Brouns (cd&v) onlangs nog in de parlementaire landbouwcommissie. Hierdoor ondervinden onze pluimveehouders een concurrentieel nadeel aangezien dit kooisysteem al sinds 2012 verboden is.Volgens het associatieakkoord tussen de EU en Oekraïne (DCFTA), dat voor de ATM’s gold, moet Oekraïne tegen 1 januari 2026 voldoen aan de Europese regelgeving inzake dierenwelzijn. “Oekraïne moet wat ons betreft zo snel als mogelijk dat gelijke speelveld respecteren. Maar laat ons echter realistisch blijven, deze omschakeling zal door de oorlogssituatie enige vertraging oplopen”, aldus Brouns. “De oorlogssituatie primeert er boven alle andere zaken.” Om de steun aan Oekraïne vol te houden, is het belangrijk ervoor te zorgen dat Europese landbouwers niet disproportioneel worden belast. Anders dreigen we ons landbouwmodel te verzwakken en Rusland ongewild sterker te maken op het wereldtoneel Huidige tariefvrije export afgelopenOndertussen is de ATM-regeling afgelopen en wordt het niet nogmaals verlengd. Ondanks inspanningen sinds eind 2024 is het de EU niet gelukt om een duurzaam alternatief uit te werken. Daarom zijn de Oekraïense importquota en -tarieven ondertussen opnieuw gelijkgeschakeld met de situatie van voor de Russische invasie in 2022. Omdat het jaar al half gevorderd is, zullen de quota proportioneel worden toegepast.Cijfers over de impact hiervan wilde de Commissie niet geven, maar volgens Oekraïense functionarissen en landbouworganisaties dreigt het uitblijven van een nieuw akkoord het land jaarlijks 3,3 miljard euro aan exportinkomsten te kosten en het bbp met 2,5 procent te doen krimpen. De EU geeft wel mee dat de totale goederenhandel tussen de EU en Oekraïne in 2024 meer dan verdubbeld is sinds de inwerkingtreding van DCTFA in 2016. In 2023 was Oekraïne qua waarde de op twee na grootste bron van invoer van landbouwproducten in de EU. Volgens persagentschap Reuters ging dit over ongeveer 15 miljard euro.Nieuw akkoord in de maakOndertussen gaan de onderhandelingen verder. De nieuwe voorwaarden in de handelsovereenkomst zouden ergens in het midden liggen tussen de ATM’s en de voorwaarden die Oekraïne had voor de oorlog. "We proberen de juiste balans te bereiken tussen zoveel mogelijk steun geven aan Oekraïne op economisch en politiek vlak en de economische en politieke realiteiten in de EU”, klinkt het bij de EU.Ook de Europese landbouworganisatie Copa-Cogeca onderstreept dat steun aan Oekraïne in deze moeilijke tijden noodzakelijk blijft. “Maar om die steun vol te houden, is het minstens even belangrijk ervoor te zorgen dat Europese landbouwers niet disproportioneel worden belast”, waarschuwt de organisatie. “Anders dreigen we op lange termijn het Europese landbouwmodel te verzwakken en Rusland ongewild sterker te maken op het wereldtoneel.” De organisatie acht het haalbaar dat de nieuwe handelsovereenkomst nog voor het einde van de zomer rond is.

Prijs Nederlandse landbouwgrond stijgt verder

2025-06-10T15:36:56+02:00

Volgens Rabobank is de Nederlandse grondprijsstijging vooral het gevolg van een sterke vraagzijde, aangewakkerd door drie opeenvolgende jaren van bovengemiddelde inkomsten in de akkerbouw en intensieve veehouderij. Landbouwers herinvesteren deze winsten niet in fysieke bedrijfsontwikkeling, zoals stallen of mechanisatie. Door de beleidsmatige impasse rondom stikstof, natuurvergunningen en andere regelgeving, ontbreekt daarvoor het vertrouwen. Grond fungeert in deze context als een veilig en waardevast alternatief.Eenmalige kansen en ambitie grondgebondenheidBoeren moeten meer grond aankopen om aan regelgeving rondom mest en extensivering te voldoen. Uit een enquête onder 41 landbouwers blijkt dat deze grondgebondenheidsambitie binnen de melkveehouderij veruit de belangrijkste prijsbepalende factor is.Ook de “eenmalige kans” speelt een rol. Grond van een naastgelegen perceel komt zelden op de markt. Die schaarste, in combinatie met een beperkte alternatieve investeringsruimte, vergroot de bereidheid om te betalen. Daarbij geldt nog altijd dat grond historisch waardevast is, en dat het voor veehouders zelfs kan fungeren als ruilmiddel: verpachten aan akkerbouwers in ruil voor mestafzet.RecordprijsOp nationaal niveau zijn de gemiddelde landbouwgrondprijzen tussen het eerste kwartaal van 2024 en het eerste kwartaal van 2025 gestegen van 78.800 euro per hectare naar 91.300 euro per hectare. Een stijging die ver boven de Nederlandse inflatie van 3,3 procent in 2024 ligt. Zowel grasland als akkerbouwland zijn in prijs gestegen, waarbij akkerbouwland doorgaans sneller stijgt.Regionaal zijn de prijsverschillen aanzienlijk. De duurste Nederlandse grond ligt in de noordelijke provincie Flevoland (€184.000/ha), de goedkoopste in Friesland (€62.000/ha). Naast bodemkwaliteit spelen alternatieve aanwendingsmogelijkheden (zoals zonne-energie en woningbouw) en verstedelijkingsdruk een belangrijke rol.Vooruitzicht: gematigd positief, tenzij beleid verandertVoor de komende twaalf maanden wordt nog een stabiele tot lichte stijging (0% - 5%) verwacht. De langetermijnvisie van Rabobank blijft positief. De bank handhaaft haar eerdere inschatting dat de reële grondprijs in 2027 hoger zal liggen dan in 2024, gecorrigeerd voor inflatie. Die verwachting stoelt op drie trends: een beperkt aanbod van grond, een blijvende vraag (ook vanuit niet-agrarische functies zoals natuur, wonen en bedrijventerreinen) en het feit dat niet-landbouwers doorgaans bereid zijn meer te betalen dan landbouwers.Een beleidsmatige doorbraak in Den Haag zou bovendien kunnen leiden tot hernieuwde investeringen in andere bedrijfsactiviteiten, wat de vraag naar grond logischerwijs ook zal temperen.Europees perspectiefNederlandse grondprijzen behoren net zoals de Vlaamse tot de hoogste van Europa, al steekt Nederland er wel met kop en schouders bovenuit. In de eerste jaarhelft van 2024 lag de gemiddelde landbouwgrondprijs in Vlaanderen op 68.934 euro. In vergelijking met Nederland nu, is dit ruim 20.000 euro goedkoper. Waar Nederland maandelijks een barometer bijhoudt, is dit in Vlaanderen slechts één keer per jaar. Deze zomer zal er een nieuwe barometer gepubliceerd worden.

China verlengt antidumpingonderzoek naar Europees varkensvlees, maar dat kan goed nieuws zijn

2025-06-10T15:29:00+02:00

Volgens experts binnen de Belgische varkenssector is de verlenging van het onderzoek een excuus om de zaak op de lange baan te schuiven. Men vermoedt immers niet dat de Chinezen enig bewijs van dumping kunnen voorleggen. De premisse van het onderzoek is dat de Europese Unie diverse schakels binnen de voedingsketen subsidieert, en dat dit marktverstorend zou werken. Onder diezelfde logica loopt er een soortgelijk onderzoek naar cognac en zuivel.De producten die ons land vooral naar China exporteert, vallen onder de noemer ‘eetbaar slachtafval’, zoals varkenskoppen, -snuiten en -oren. Relatief goedkope producten, die wel aan marktconforme prijzen worden aangekocht. De sector vermoedt dus eerder dat het onderzoek dient om eventuele tegenmaatregelen voor de heffingen op elektrische wagens te rechtvaardigen.Geen dumping, maar net te duurMaar hoewel Europa zijn varkensvlees vier jaar geleden relatief goedkoop kon aanbieden, dreigen onze producten nu eerder te duur te zijn op de Chinese markt. Het omgekeerde dus van dumpingprijzen. We zijn zeker duur in vergelijking met de producten van andere exporteurs, want zowel de Amerikaanse dollar als de Braziliaanse reaal staan zwak tegenover de euro. Een mogelijke reden waarom het onderzoek op de lange baan wordt geschoven. De Europese prijzen zijn niet competitief, dus veel kan China niet winnen door ons onder druk te zetten.Dat valt ook te merken aan het type eetbaar slachtafval dat we nog richting China sturen. De voor hen ‘nobele’ delen zoals het hoofd worden wel binnengehaald, maar poten gaan vooral naar de Filipijnen, Vietnam en Afrikaanse landen. Landen die helaas ook minder goede prijzen kunnen bieden dan de Chinese markt. Ook de Belg zelf eet (bijna) geen varkenspoten. Wat niet kan worden geëxporteerd, wordt dus verwerkt in bijvoorbeeld hondenvoeding.China naar WTOOm terug te gaan naar de bijkomende heffingen op elektrische wagens, die de aanzet waren voor het antidumpingonderzoek: deze zijn inmiddels in voege. De extra heffing is afhankelijk van het autobedrijf en kan oplopen tot ruim 35 procent. China heeft dit handelsgeschil tot voor de Wereldhandelsorganisatie (WTO) gebracht.In juli moet een EU-China-top op de planning staan in China. Handelsgeschillen en het afstemmen van de handel tussen de EU en de Aziatische grootmacht kunnen er op de agenda staan.

VK wil verbod op sleepnetvisserij uitbreiden in Britse wateren

2025-06-11T12:26:07+02:00

Bij sleepnetvisserij worden grote, zware netten over de zeebodem gesleept. Volgens de Britse overheid en veel natuurorganisaties heeft dit een grote impact op de ecosystemen in de zee. De vismethode komt de biodiversiteit niet ten goede en verstoort de leefomgeving onder water door het herhaald omwoelen van de zeebodem.“Zonder dringende actie zullen onze oceanen onherstelbaar worden vernietigd, waardoor wij en de generaties na ons, beroofd worden van het zeeleven waar we allemaal van genieten”, liet Brits minister van Milieu Steve Reed optekenen. “We nemen daarom daadkrachtige maatregelen om de destructieve sleepnetvisserij waar nodig te verbieden. Hierdoor geven we het zeldzaam zeeleven en de zeebodems een kans om behouden te blijven, maar ook te herstellen.”Uitbreidingbeschermingszones sleepnetvisserijDe voorgestelde maatregelen breiden de huidige bescherming van 18.000 vierkante kilometer Britse zeebodem tegen sleepnetvisserij uit naar 41 zones, goed voor in totaal 30.000 vierkante kilometer. De maatregelen en de keuze van de mariene beschermingszones steunen volgens de regering op grondige analyses van de effecten van de visserij op kwetsbare mariene habitats. Het plan wordt nu onderworpen aan een twaalf weken durend overleg waarin de maritieme en visserijsectoren hun standpunten over het verbod kunnen delen. Zo goed als de volledige Belgische vloot werkt met kleine, lichte sleepnetten Impact op Belgische vissers"We moeten deze publieke consultatie van het Verenigd Koninkrijk afwachten, om te kunnen inschatten welke impact dit zal hebben op de Belgische visserij", reageert Vlaams minister van Zeevisserij Hilde Crevits (cd&v). "We volgen dit uiteraard in overleg met de sector van heel nabij op."De Rederscentrale, de Belgische producentenorganisatie en beroepsvereniging voor de reders van de zeevisserij, benadrukt dat er sowieso impact zal zijn. “Onze vissers vangen bijna de helft van hun inkomsten in Britse wateren. En zo goed als de volledige Belgische vloot werkt met sleepnetten. Dit zijn echter kleine, lichte sleepnetten die geclassificeerd staan onder de boomkorvisserij", legt de Rederscentrale uit. "Hoewel boomkorvisserij en sleepnetvisserij vaak door elkaar gebruikt worden, zijn ze niet hetzelfde. We betreuren dat dit onderscheid niet wordt erkend door de Britse overheid."Alternatieve vismethodes zijn er niet onmiddellijk voor deze schepen. “Dan moeten ze volledig worden aangepast, wat grote investeringen inhoudt”, luidt het. Vissen in andere Britse gebieden biedt ook weinig perspectief. “De vissers varen uit naar de gronden waarover ze veel kennis en ervaring hebben. Daar kunnen ze ook vissen op specifieke soorten”, aldus de Rederscentrale. Bovendien is de druk op het gebruik van het visgebied de laatste jaren erg toegenomen. “Niet enkel door beschermde zones, maar ook door de komst van windmolenparken hebben vissers steeds minder plaats om hun netten uit te gooien. Ondertussen proberen we al zo veel als mogelijk de gevoelige gebieden te vermijden door het toepassen van precisievisserij.” VN-oceaanconferentieHet Britse voorstel valt samen met de start van de ‘Ocean Conference’ van de Verenigde Naties in Frankrijk. Verschillende onderwerpen zullen worden behandeld waarbij de bescherming van de oceaan steeds centraal staat. Denk daarbij aan de strijd tegen plastic afval, beschermde mariene gebieden op volle zee en het omstreden mijnen van grondstoffen uit de diepzee.De oceanen mogen geen 'Far West' worden, zo verklaarde VN-secretaris-generaal Antonio Guterres bij de start van de conferentie. "Ik hoop dat we de situatie kunnen aanpakken. Dat we plundering kunnen vervangen door bescherming."De conferentie wordt bijgewoond door 130 landen en de druk om het ‘Verdrag voor de Bescherming van de Biodiversiteit op Volle Zee’ te ratificeren is groot. Twee jaar geleden sloten 193 landen een verdrag om 30 procent van de internationale wateren als beschermd gebied te beschouwen.Het verdrag treedt echter pas in werking nadat het door 60 landen is geratificeerd. Bij de opening van de conferentie werd maandag bekendgemaakt dat nog eens 15 landen het verdrag hadden geratificeerd, wat het totaal op 47 brengt. De conferentie duurt nog tot vrijdag.

Stikstofaanpak versnelt afbouw varkenshouderij: Nog eens 210 bedrijven stappen in opkoopregeling

2025-06-10T18:41:30+02:00

Begin januari vorig jaar raakte bekend dat 340 varkenshouders zich kandidaat hebben gesteld bij de tweede ronde van de uitkoopregeling die de Vlaamse regering in het kader van het stikstofakkoord op poten had gezet. In totaal kwamen er 2.688 varkenshouders in aanmerking voor die tweede regeling. Van die 340 varkenshouders hebben er 324 een bod aangevraagd aan de Vlaamse Landmaatschappij (VLM). Uiteindelijk beslisten 210 varkenshouders om eropin te gaan. Dat betekent dat ze in ruil voor een vergoeding hun exploitatie zullen stopzetten en hun stallen zullen afbreken. Minder animo dan verwacht voor eerste rondeBij de eerste uitkoopregeling waarvoor varkenshouders zich tot 17 juni 2023 konden kandidaat stellen, gingen uiteindelijk 156 landbouwers in op het uitkoopvoorstel van de overheid. Dat waren er toen opvallend minder dan verwacht toen de uitkoopregeling in het voorjaar van 2022 werd gelanceerd. Anderhalf jaar eerder hadden de landbouworganisaties dit voorstel gelanceerd omdat de varkenssector zich toen in een diepe crisis bevond. Maar op het ogenblik dat de Europese Commissie uiteindelijk haar fiat had gegeven voor de Vlaamse regeling, was de conjunctuur in de sector al helemaal gekeerd.Voor de opkoopregeling was een budget van 200 miljoen euro voorzien, maar dat geld was na de eerste ronde niet volledig opgebruikt. Daardoor besliste Vlaanderen om een tweede oproep te lanceren en de voorwaarden te versoepelen zodat varkenshouders met een impactscore boven de drempel van 0,025 procent ook in aanmerking kwamen voor de regeling. Voordien kwamen enkel de bedrijven in aanmerking die een impactscore hadden van 0,5 procent of meer op de nabijgelegen natuur. 60 procent uit West-VlaanderenDe versoepeling van die voorwaarden zorgde er ook voor dat er veel meer landbouwers uit West-Vlaanderen in aanmerking kwamen voor de uitstapregeling. En dat is ook te zien in de cijfers: 127 van de 210 varkenshouders die hun exploitatie gaan stopzetten komen uit West-Vlaanderen. Deze provincie heeft minder stikstofgevoelige natuur dan bijvoorbeeld Limburg of de Noorderkempen, maar telt wel het grootste aantal varkensbedrijven van alle provincies.De uitkoopregeling moet bijdragen aan de doelstellingen van het stikstofdecreet, waarin het verminderen van de varkensstapel met 30 procent vermeld staat als sectordoelstelling. Volgens minister Brouns zit Vlaanderen op koers om die reductie met 30 procent te behalen. “Tegenover 2015 was de varkensstapel in 2023 al 19 procent kleiner”, zegt hij in De Tijd. En in de cijfers van 2023 zitten zeker nog niet alle stoppende varkenshouders die zijn ingestapt in de uitkoopregeling, vervat. Varkensstapel op laagste peil sinds 1990VLM becijferde dat de varkensstapel al met 367.000 varkens zou gedaald zijn als gevolg van de uitkoopregeling. Maar de neerwaartse tendens in de varkenshouderij is al langer gaande. Volgens Statistiek Vlaanderen daalde het aantal varkens in 2023 al voor het derde jaar op rij naar vijf miljoen dieren, ofwel 6,5 procent minder dan in 2022. Hoewel er voor 2024 nog geen Vlaamse cijfers bekend zijn, lijkt die tendens zich niet te keren. Volgens de slachtcijfers van Statbel werden in 2024, net als in 2023, ongeveer 8,7 miljoen varkens geslacht in Vlaanderen. In 2022 ging het nog om 9,8 miljoen varkens. Dat is het laagste peil sinds 1990.Minister Brouns laat weten dat er geen nieuwe opkoopregeling op het programma staat, maar sluit niet uit dat die er in de toekomst wel nog komt. Wel vindt hij het essentieel dat deze daling van de varkensstapel in rekening wordt gebracht om de inspanningen van de volledige sector aan af te toetsen. “Dit moet de ontwikkelingskansen van jonge en actieve landbouwers ten goede komen”, benadrukt hij.

Melkveebedrijf BuitenKANs biedt kinderen nodige rust tussen ezels en emoties

2025-06-10T20:52:17+02:00

Een pittoreske vijver met een vlot, een grote speeltuin, ezeltjes, pony’s, miniatuurkoeien en andere snoezelige dieren omringen het anders traditionele melkveebedrijf van Jessica Van Parys (37) en Koen De Vreese. Vijf jaar geleden breidde boerin Jessica het bedrijf uit met de zorgtak ‘BuitenKANs’. Tussen het gras en de dieren helpt ze kinderen met een zorgnood om opnieuw hun weg te vinden. Waar zorgboerderijen traditioneel gelinkt worden aan mensen met een fysieke of mentale beperking, is dat bij BuitenKANs niet het geval. Zorgboerin Jessica koos ervoor om zich toe te spitsen op normaal- tot hoogbegaafde kinderen, die vastlopen op hun traditionele schoolparcours. De nood aan een concept als het hare, drong zich op wanneer ook haar eigen kinderen op hun limieten botsten binnen het onderwijssysteem. Jessica omschrijft de eerste schooljaren dan ook als een zoektocht naar wat er ‘misliep’ met de kinderen, en kwam terug met de labels hoogbegaafd en hoogsensitief, met autisme en adhd. Met de kinderen zelf was dus helemaal niets ‘mis’, al hadden ze een heleboel mooie en interessante talenten die ze niet lieten zien omdat ze zich niet konden ontplooien. Van ouderschap naar verzorger Het was een parcours waar meer ouders dan Jessica alleen zich in herkennen. Vijf jaar geleden, tijdens de hoogdagen van de coronaperiode, besloot de boerin om gezinnen in hetzelfde schuitje te helpen met zorginitiatief buitenKANs. Ieder kind dat vastloopt op school – om welke reden dan ook – is welkom. Op de boerderij krijgen zij de time-out waar ze soms al jaren naar verlangen. Volgens Jessica zijn er dan ook veel leerlingen met moeilijkheden, die ‘te slim’ zijn om te genieten van een aangepast traject. “Als je niet meer meedraait op een school, maar ook geen plaats vindt in het buitengewoon onderwijs, dan kom je vast te zitten in een tussensituatie waarin je niet meer functioneert.” Meer halen uit het leven Voor Jessica is de zorgboerderij een mooie kans om het ietwat solitaire werk op de veehouderij aan te vullen. “Ik verlangde al lang naar een nieuwe activiteit, waarmee ik meer kan betekenen”, zegt Jessica. “En omdat ik merkte hoe de natuur en de dieren zoveel deugd deed bij mijn kinderen, is de combinatie tussen zorgcoach en de boerderij ontstaan.” De overstap van boerin naar zorgcoach vroeg natuurlijk meer dan de aanschaf van een uithangbord en een stel knuffelbare dieren. Bij Steunpunt Groene Zorg kreeg Jessica alle beginselen aangereikt. “Bijvoorbeeld naar verzekering toe moet je wel een aantal punten in orde maken”, zegt ze. “En ik heb ook een coachingopleiding gedaan.” Als je niet meer meedraait op een school, maar ook geen plaats vindt in het buitengewoon onderwijs, dan kom je vast te zitten in een tussensituatie waarin je niet meer functioneert “Je bent nooit ‘klaar genoeg’” Toch bleef Jessica na haar opleiding nog met enige schroom zitten om van start te gaan. Maar de vraag was te groot om te wachten. “Eigenlijk voelde ik me nog niet klaar om te starten. Je voelt je nooit ‘klaar genoeg’. Maar een medestudent van de coachingopleiding belde me met de vraag of ik al begonnen was. ‘Januari’, zei ik. Ze vroeg of het niet eerder kon. Ze zat met een jongetje met wie het echt niet oké ging. Uiteindelijk besloot ik hem toch te laten langskomen. En zo is de bal aan het rollen gegaan.” De eerste sessies waren één op één, maar intussen begeleidt Jessica drie groepen per week, met kinderen van alle leeftijden. “Dat geeft net een afwisseling die ik fijn vind”, zegt Jessica. Ze denkt even na. “Met jongere kinderen heb je eerder dat… knusse? Om het zo te noemen. Met oudere kinderen heb je dan weer intensere gesprekken. Jongvolwassenen die vaak ook al een grote rugzak hebben.” Time-out Bij veel kinderen ligt er echter geen specifiek trauma aan de basis, maar wel een cluster aan persoonlijkheidstrekken die maken dat ze niet goed kunnen aarden in het klassieke schoolsysteem. “Hoogbegaafde kinderen die kampen met verveling of overprikkeling, kinderen met autisme, enzovoort”, zegt Jessica. “En vaak ook kinderen die voor zichzelf de lat te hoog leggen, en nood hebben aan een time-out op de boerderij. Sommigen komen hier één dag per week, andere kinderen gaan niet meer naar school en komen hier als dagbesteding.” Vertrouwen winnen Hoewel het bewustzijn rond mentale en emotionele gezondheid de afgelopen jaren fors is toegenomen, botst Jessica toch nog op bepaalde obstakels. De ouders zijn meestal overtuigd van het concept. Maar scholen, althans in het verleden, zijn vaker terughoudend om leerlingen een dag te laten doorbrengen buiten de schoolmuren. “Op het moment dat de ouders je contacteren, zitten ze vaak al in een situatie waarop ze hun kind gewoon gelukkig willen zien. Dan hebben ze wat er op school gebeurt zelfs al een beetje losgelaten.” Op het moment dat de ouders je contacteren, zitten ze vaak al in een situatie waarop ze hun kind gewoon gelukkig willen zien. Dan hebben ze wat er op school gebeurt zelfs al een beetje losgelaten “Bij scholen lag het vaak moeilijker, al zie ik daar de laatste jaren ook verandering in”, zegt Jessica. “Het gebeurt dat scholen zelf contact met me opnemen, met de vraag of ze mijn concept aan de ouders en leerlingen mogen voorstellen. Het klinkt misschien drastisch om een kind een dag of meer per week van school te houden, maar als je volledig overprikkeld bent, kom je niet tot leren. En dan zien we vaak dat die ene dag in de week genoeg rust geeft om de andere vier te overbruggen. Bij sommige kinderen is het geen probleem om gemiste lessen in te halen, bij anderen moet de school kijken welke leerstof cruciaal is en welke niet.” Eén gouden regel De dagbesteding op de zorgboerderij verschilt van dag tot dag, en van kind tot kind. “Er geldt hier slechts één regel: wij eten niet alvorens de dieren hebben gegeten”, zegt Jessica. “Maar de activiteiten variëren. Als een kind zich in zijn absolute dieptepunt bevindt, heeft het niet de energie om mee te helpen. En dat hoeft ook niet. Al is het doel natuurlijk wel om hen op termijn te activeren. Hen te leren dat het gerust oké is om eens een lastige periode te hebben, maar in je zetel liggen heeft geen zin.” ‘Actief bezig zijn’ hoeft zich niet enkel te vertalen in boerderijwerk. Zowel gezond buitenwerk als actief spelen kan heilzaam werken. “Ze rijden hier vaak met de gocarts, bouwen kampen, knuffelen of werken met de dieren, wandelen, enzovoort”, zegt Jessica. “Ik heb eens een meisje gehad die elke namiddag moest rusten in het hooi. Zo óp was ze. En om haar aan het einde van de rit toch weer te zien evolueren en openbloeien… dat is zo mooi om te zien.” Gsm-vraagstuk Kinderen groeien vandaag echter anders op dan twintig jaar geleden, en dat levert voor Jessica soms ook dilemma’s op. Het gsm-vraagstuk, bijvoorbeeld. “Daar heb ik even mee geworsteld”, zegt ze. “Je kan opteren om ze te verbieden, maar dat ligt moeilijk. Want die gsm biedt hun ook een houvast om contact te houden met het thuisfront, als het niet meer gaat. Ik heb op vlak van gsm-gebruik nog geen excessen gekend in die mate dat ik ze moest verbieden. Als ze er continu op zitten, zal ik hen wel met een kwinkslag aanmoedigen om iets actiever te doen.” Er geldt hier slechts één regel: wij eten niet alvorens de dieren hebben gegeten ‘Probleemkinderen’ Toch is het werk op de zorgboerderij niet altijd zo romantisch. “Je moet de hele tijd ‘aan staan’”, zegt Jessica. “Soms vertonen ze problematisch gedrag naar mij toe, of naar elkaar. Kinderen met agressieproblemen bijvoorbeeld, dat is pittig. Ik heb al wat mogen bufferen qua verbaal en fysiek geweld, maar op al die jaren tijd heb ik slechts twee keer een traject moeten stopzetten omdat het qua agressie echt niet meer houdbaar was. Het was telkens wel een immens gevecht tussen hoofd en hart om die beslissing te nemen.” Het hoofddoel van de boerderijdag is om de druk weg te nemen, en de eigenwaarde van de kinderen weer op te krikken. “Vaak zie je dat ze in een negatieve spiraal zitten”, zegt Jessica. “Als je een ‘probleemkind’ bent op school, word je ook enkel nog op die manier bekeken, en ga je je ernaar gedragen. Wanneer ik samenzit met de scholen, hoor ik hen soms de kinderen beschrijven op een manier die ik absoluut niet herken, simpelweg omdat ze op de boerderij heel andere kwaliteiten vertonen. Dat ze hier beginnen met een blanco blad, doet hen veel deugd.” Leren van dieren, toepassen bij mensen Maar wat het meest deugd doet van al, is de omgeving van de boerderij. “Wat dit zo’n ideale plek maakt? De rust”, zegt Jessica. “En de dieren. Een dier oordeelt niet, maar het is wel een spiegel. Vaak voelen ze aan wanneer het niet oké met je gaat. Wanneer een kind niet wil praten, noch met elkaar, noch met mij, dan zijn de dieren voor hen een veilig iets om toch rust bij te vinden.” Naast emotionele rust, barst de boerderij ook van leermomenten. “Ik denk bijvoorbeeld aan één van mijn eerste kinderen hier op time-out. Hij had pittige ADHD en wilde een koe aaien. Maar die kwam natuurlijk fors aangelopen, en de koe liep weg. Pas op het moment dat hij de rust vond in zichzelf, kon hij naar het dier toegaan, aaien en vergezellen in de ligbox. En zo leerde hij dat het bij mensen net hetzelfde is: als je te hevig bent in je eerste stap, schrik je mogelijke vriendjes af.” Gelukkig afzwaaien Natuurlijk rest nog de vraag hoe Jessica zelf de zorgboerderij combineert met haar leven als boerin. “Ik heb heel veel aan mijn man te danken”, zegt ze. “Hij steunt me volledig in dit project. Als ik minder tijd heb door de drukte op de zorgboerderij, neemt hij wat taken over. Zonder hem zou ik het niet kunnen. Maar gelukkig zijn de kinderen begripvol wanneer ik er soms bij noodgevallen even tussenuit moet. Ook de koeien hebben verzorging nodig, natuurlijk.” Gelukkig zijn de kinderen begripvol wanneer ik er soms bij noodgevallen even tussenuit moet. Ook de koeien hebben verzorging nodig, natuurlijk Alles tezamen heeft Jessica dus een volle agenda, maar dat vindt ze niet erg. “Hoewel ik slechts drie zorgdagen heb per week, komt er in praktijk natuurlijk meer bij kijken. Maar dat heb ik ervoor over. En er zijn situaties die aan de ribben blijven kleven, maar de evolutie van de kinderen maakt me zo gelukkig. Kinderen die vier of vijf jaar later nog van zich laten horen voor een nieuwjaarswens of een gelukkige verjaardag. Weten dat ze het ook na al die tijd weer goed stellen. Dat geeft een immens goed gevoel.”

Kersenproductie herstelt na dramatisch seizoen

2025-06-16T14:34:01+02:00

Van Kerckvoorde (40) wijst op de noodtoelating die de Nederlandse overheid recent nog gaf voor het enige doeltreffende middel tegen de Suzuki-fruitvlieg. Deze vlieg legt haar eitjes in de kers vlak voor de oogst, waarna larven zich in de vrucht ontwikkelen. “Als ook dat laatste middel verdwijnt, is het gedaan met de kersenteelt”, stelt hij onomwonden. Hij leeft mee met zijn Nederlandse collega’s, maar maakt zich tegelijk zorgen over de toekomst van de sector in Vlaanderen.Van Kerckvoorde uit daarnaast kritiek op het feit dat individuele lidstaten zelfstandig gewasbeschermingsmiddelen kunnen verbieden, terwijl die elders in Europa nog zijn toegelaten. “Als kersen verdwijnen uit landen met strenge normen, worden ze gewoon ingevoerd uit regio’s met soepelere regels, en dan blijven er wél residuen op de vruchten.” Plaagdruk en concentratie: extra uitdagingenDe Suzuki-fruitvlieg blijft ook in Vlaanderen één van de grootste bedreigingen voor de kersenteelt. “In België zijn momenteel nog drie middelen toegelaten, maar zodra er één wegvalt, komen we in de problemen”, zegt Van Kerckvoorde. “Bovendien zijn de teeltbedrijven hier meer geconcentreerd dan in Nederland, wat de plaagdruk aanzienlijk vergroot.”De onzekerheid over de toekomst van gewasbescherming weerhoudt hem ervan grote uitbreidingen te plannen. Op zijn acht hectare teelt hij een tiental rassen, en combineert die activiteit met zijn werk als fruitteeltadviseur bij het Limburgse onderzoekscentrum pcfruit. In de winter helpt hij in de apotheek van zijn vrouw. “Ik heb farmacie gestudeerd, maar al snel ontdekt dat mijn hart bij de fruitteelt ligt”, vertelt hij. Zestien jaar geleden begon hij met drie hectare achter zijn woning. Inmiddels is zijn teelt verspreid over meerdere percelen, waarvan het merendeel is overkapt. Bomen als haag voor de toekomstDankzij overkappingen beperkt Van Kerckvoorde de risico’s van regen, hagel en vogelvraat, allemaal belangrijke schadefactoren. “De kers is de meest gevoelige fruitsoort die we in België telen”, zegt Mieke Thoelen, R&D-supervisor bij BelOrta. Ze wijst daarnaast op de impact van nachtvorst en langdurige regen. “Door de regen vorig jaar zijn veel bomen afgestorven. Kersenbomen verdragen geen ‘natte voeten’, staan hun wortels onder water, dan gaan ze snel dood.”Om ook dat risico te beperken, plantte Van Kerckvoorde zijn jongste bomen op kleine heuveltjes. Opvallend: hij teelt deze bomen als een soort haag, waarbij de takken strak worden geleid met bamboestokken en stalen kabels. Dat staat in scherp contrast met de oudere percelen, waar de bomen breed uitwaaieren. Met die nieuwe teeltwijze anticipeert hij op de toekomst: “Een robot werkt veel efficiënter in twee dimensies dan in drie”, verklaart hij. “Als de sector wil blijven evolueren, zullen we daar nu al rekening mee moeten houden.” Ook nu al plukt hij de vruchten van deze aanpak. “De pluk gaat hierdoor tot 30 procent sneller”, zegt hij. “Ik heb minder seizoensarbeiders nodig, en kan hen eenvoudiger instructies geven, bijvoorbeeld over het opsnoeien van de bomen.”Arbeid blijft de grootste kostenpost in de teelt, en de beschikbaarheid van personeel baart steeds meer zorgen. Voorlopig lukt het Van Kerckvoorde nog: over twee weken starten veertig Roemeense seizoenarbeiders met het vullen van de bakken vol zoete, donkerrode vruchten. Goede oogstverwachtingenWaar de oogst vorig jaar werd gehinderd door nachtvorst, regen en hagel, zijn de vooruitzichten nu veel beter. “We hebben een goede bloei gehad en er zijn veel vruchten gevormd”, zegt Van Kerckvoorde. Hij teelt onder andere Samba, Kordia en Regina, die na elkaar rijpen, waardoor de oogst gespreid kan worden van half juni tot eind juli.Ook elders ziet BelOrta positieve signalen. De coöperatie telt 151 aangesloten telers, samen goed voor zo’n 470 hectare, ongeveer de helft van het Vlaamse kersenareaal. De andere grote speler is Gielen, een private teler en handelaar die snel groeide en intussen honderden hectaren bewerkt, ook in Zuid-Frankrijk. “Daar is de oogst inmiddels al begonnen”, aldus Van Kerckvoorde. Ondanks de risico’s wint de kersenteelt nog aan populariteit. Volgens cijfers van de Vlaamse overheid steeg het areaal zoete kersen van 870 hectare in 2018 naar 975 hectare in 2023. Thoelen verwacht dat het areaal de komende jaren stabiel blijft, maar ziet wel een duidelijke trend naar overkapping. “Vandaag is zo’n 35 procent van het areaal overkapt. Door de klimaatverandering nemen de risico’s én de kosten toe. We verwachten dat die trend zich versneld zal doorzetten.”Van Kerckvoorde zelf houdt voorlopig de boot af voor grote investeringen. “Misschien komt er nog een hectare bij, maar de focus ligt vooral op optimalisatie van wat we al doen.”Centralisatie kersenverwerking BelOrtaOok BelOrta is voorbereid op het nieuwe kersenseizoen. De coöperatie centraliseerde dit jaar haar volledige kersenwerking in Sint-Truiden, waar ook de meeste telers zijn gevestigd. Voorheen verliepen inzameling, koeling, sortering en verkoop via zowel Borgloon als Sint-Truiden.Met de centralisatie wil BelOrta het logistieke proces efficiënter en duurzamer maken. Zo hoeven kersen niet langer tussen locaties vervoerd te worden, kunnen volle paletten direct klaarstaan voor levering en kunnen kopers alles op één plaats ophalen. “Dat betekent minder transport, lagere CO₂-uitstoot en een efficiëntere inzet van mensen en middelen”, zegt Thoelen.Hoewel de sorteer- en verpakkingslijnen zijn verhuisd uit Borgloon, kunnen telers daar nog steeds hun kersen afleveren. De vruchten krijgen bij aankomst een koele douche via een hydrokoeler, wat de temperatuur snel verlaagt. Hierdoor worden de kersen minder kwetsbaar bij verwerking en blijft de houdbaarheid tot wel tien dagen langer behouden.

Wissel aan de top bij VBT, maar samen sterker blijft de rode draad

2025-06-11T17:26:16+02:00

Je was één van de eerste vrouwen in de raad van bestuur van een tuinbouwveiling, je was ook de eerste vrouwelijke voorzitter van REO en vervolgens van VBT. De eerste functie oefende je 20 jaar uit, voorzitter van VBT was je bijna 15 jaar lang. Daar bovenop was je ook tien jaar lang burgemeester van Hooglede. Waarom stop je nu met je veilingmandaten, Rita?Rita Demaré: De statuten van REO bepalen dat op je 65ste je bestuursmandaten stoppen. Ik ben vandaag 62, maar een mandaat duurt zes jaar. Ik had gerust nog drie jaar kunnen verder doen, maar ik vond het beter om plaats te maken voor de jonge generatie die klaarstaat om verantwoordelijkheid op te nemen. En natuurlijk, als dat mandaat wegvalt, dan zet dat een domino in gang en vallen er ook andere mandaten weg, zoals dat van voorzitter van VBT. Ik wist dat toen ik de beslissing nam om te stoppen bij REO, maar het voelt toch vreemd. Voor het eerst in mijn leven ben ik gaan solliciteren en ik ben heel blij dat ik intussen gestart ben bij een adviesbureau. Dat ga ik combineren met de administratie van ons slabedrijf in Hooglede.Dirk, jij neemt de fakkel over als voorzitter van VBT. Kan je jezelf eens voorstellen?Dirk Van den Plas: In 1988 ben ik samen met mijn vrouw een tomatenbedrijf gestart. Doorheen de jaren zijn we beginnen samenwerken met collega’s op vlak van kennisdeling, samen aankopen, enz. en in 2008 heb ik samen met John Vermeiren en Tom Lefevre Hortipower opgericht, een tomatenbedrijf van 14,5 hectare. In 2023 hebben we een naburig bedrijf overgenomen, Vitapower, waar in vijf hectare serres tomaten worden geteeld. We werken onder de koepel van Tomeco dat ecologisch geteelde specialty tomaten verpakt en naar de markt brengt. Dat doen we via Coöperatie Hoogstraten, waar ik al sinds de jaren ’90 in het bestuur zit. Al ruim 18 jaar ben ik er ook voorzitter en in die hoedanigheid zetelde ik ook in de raad van bestuur van VBT. Nu neem ik het van Rita over als voorzitter van VBT. Met zoveel bestuurservaring hebben jullie het veilinglandschap de afgelopen 20 tot 25 jaar enorm zien veranderen. Het aantal veilingen is zienderogen gedaald. Zitten er nog fusies in de pijplijn?Rita Demaré: Er is inderdaad veel veranderd. Toen ik 2011 als voorzitter van VBT begon, telde onze organisatie nog elf leden en vandaag zijn het er zes. Maar tegelijk is de omzet wel gestegen van ongeveer 700.000 miljoen euro naar 1,255 miljard euro. Dat is ook logisch, want die veilingen zijn niet verdwenen, ze zijn gefusioneerd dus die omzet is niet weg. Meer zelfs, tussen 2018 en nu is de omzet met 35 procent gestegen. Dat is een mooi resultaat, maar ook broodnodig, want de kosten zijn eveneens gestegen.Nieuwe fusies verwacht ik niet meteen, maar zeg nooit nooit, dat heb ik doorheen de jaren wel geleerd. Vandaag behoort 90 tot 95 procent van de groentetelers tot een coöperatie, in de fruitsector ligt dat percentage een pak lager: ongeveer 55 procent. Nochtans zien we dat telers zich in die sector ook gaan verenigen, maar dat gebeurt dan eerder rond een handelaar. Bij ons komt de sturing vanuit de producenten, maar hier vanuit een handelsbedrijf. Die dynamiek is niet hetzelfde, maar je kan je wel de vraag stellen of zij geen plaats verdienen binnen VBT, onder de vorm van een ander lidmaatschap. De afgesprongen fusie tussen REO en Coöperatie Hoogstraten heeft ons doen beseffen dat elke coöperatie zijn eigenheid heeft. Het is niet slecht om die eigen accenten te behouden Dirk Van den Plas: De afgesprongen fusie tussen REO en Coöperatie Hoogstraten heeft ons doen beseffen dat elke coöperatie zijn eigenheid heeft. Het is niet slecht om die eigen accenten te behouden. Door samen rond de tafel te zitten binnen VBT kunnen we elkaar ook scherp houden én samenwerken waar nodig.Heeft dit de werking van VBT gewijzigd?Dirk Van den Plas: Eigenlijk niet. En als het veranderd is, dan is het in de positieve zin. Er is meer samenwerking.Rita Demaré: Als je met vier tot een vergelijk moet komen of je moet dat met elf, dat is een verschil natuurlijk. Belangrijk is dat je oog hebt voor de producent en dat je beseft dat je als coöperatie niet als concurrenten rond de tafel zit. Je moet weg van het kortetermijndenken en niet alleen met elkaar spreken, maar vooral ook luisteren naar elkaar. VBT wordt zeker niet overbodig en ik denk dat onze leden dat ook beseffen.Luc Vanoirbeek: We gaan niet ontkennen dat die vraag op een bepaald moment wel naar boven is gekomen toen de coöperaties steeds groter werden. Maar de veilingen hebben al snel beseft dat het beter is om een aantal zaken uit te besteden. Zo spreekt VBT als één stem voor de Vlaamse tuinbouwcoöperaties en dat maakt dat je serieuzer wordt genomen dan wanneer je bijvoorbeeld met drie verschillende stemmen spreekt. Naast VBT heb je ook nog LAVA. Hoe verhouden beiden zich tot elkaar?Luc Vanoirbeek: De ontstaansgeschiedenis is helemaal verschillend. Waar VBT in 1991 gestart is met als belangrijkste opdracht belangenverdediging, is LAVA pas later ontstaan, rond 1999.LAVA focust zich eerder op praktische opdrachten zoals de opvolging van specifieke opdrachten van de commercialisatie en de coördinatie van de operationele programma’s van de GMO voor de aangesloten producentenorganisaties. Door de toenemende fusies werd de nood aan twee aparte organisaties steeds meer in vraag gesteld. In 2019 hebben we al beslist om LAVA te huisvesten in Leuven bij VBT en momenteel werken we aan concrete fusieplannen. Dat is een logische stap in ons streven naar meer efficiëntie, want we zitten al in hetzelfde kantoor en onze raden van bestuur lopen gelijk. We verwachten dat proces in de loop van volgend jaar rond te hebben, want juridisch zijn er toch wat moeilijkheden. Een coöperatie en een vzw voeg je niet zomaar samen. We vieren dit jaar het Jaar van de Coöperatie. De tuinbouwsector in Vlaanderen is zowat het symbool van het coöperatief ondernemen. Welke meerwaarde biedt deze vorm van ondernemen volgens jullie voor de tuinbouwsector in Vlaanderen?Luc Vanoirbeek: De essentie van een coöperatie is dingen samen doen. Het bedrijfsleven doet geen zaken samen met de boeren, wij doen dat wel. Zo kunnen we bepaalde investeringen doen die je als individuele teler niet kan doen, denk aan een vacuümkoeler, investeren in de zoektocht naar nieuwe variëteiten, exportpromotie, enz. Een aanzienlijk deel procent van de GMO-gelden gaat rechtstreeks of onrechtstreeks naar de producenten. En de rest wordt gebruikt om een performantere coöperatie te bouwen wat ook ten goede komt aan de telers. De groente- en fruitsector heeft echt wel coöperaties nodig. We kunnen niet zonder, ook al ben je als teler groot of zelfs heel groot Rita Demaré: De groente- en fruitsector heeft echt wel coöperaties nodig. We kunnen niet zonder, ook al ben je als teler groot of zelfs heel groot. Maar je moet als coöperatie wel scherp blijven. Je moet leiderschap tonen, luisteren naar je leden en goed communiceren.Dirk Van den Plas: Je moet vooral zien dat je als coöperatie mee evolueert dus de veranderingen zien aankomen en ze eventueel zelfs voor zijn. Is het altijd evident om de individuele teler van het nut ervan te overtuigen?Rita Demaré: Dat is het zeker niet. Je moet enerzijds goed luisteren naar de telers, je mag als coöperatie hun zorgen niet vanuit de hoogte benaderen. En anderzijds moet je er ook voor zorgen dat je goed uitlegt wat je doet en waarom. Een perfect product kan iedereen verkopen, maar het onderscheid als coöperatie maak je vooral wanneer je een minder perfect product wil verkopen. Dirk Van den Plas: Communicatie is inderdaad heel belangrijk. Telers weten inderdaad niet altijd wat er allemaal gebeurt, zeker niet op het niveau van VBT. Het is een steeds terugkerende opdracht om die informatie tot bij de telers te krijgen. De omzet van coöperaties onder VBT is op vijf jaar tijd met 16 procent gestegen. Is dit enkel toe te schrijven aan inflatie of zit er ook groei in de sector?Luc Vanoirbeek: Jaar na jaar hebben we inderdaad een hogere omzet gerealiseerd. Enkel 2022 vormt een uitzondering. De Oekraïnecrisis en de hoge energieprijzen hebben ervoor gezorgd dat sommige serres toen leeg zijn gebleven.Eigenlijk gaat het niet altijd om groei in volume. In 2024 is het volume bijvoorbeeld gedaald, maar is de omzet wel gestegen dus waren de prijzen gemiddeld hoger. Ik denk dat we kunnen zeggen dat het volume globaal genomen misschien wel wat is teruggelopen, maar dan zie je bijvoorbeeld bij tomaten dat we volop de verschuiving hebben gemaakt van losse tomaten en trostomaten naar specialties. Het volume van die specialiteiten is misschien wel een stuk lager, maar de prijsvorming is vaak heel wat beter. En natuurlijk heb je ook de weersinvloeden. Al speelt bij ons de factor licht een grotere rol. Bij slecht en donker weer ligt de opbrengst lager. Tegelijk hebben onze coöperaties ook meer buitenlandse telers aangetrokken die bij ons komen verkopen.Dirk Van den Plas: En dat is op zich ook geen ramp, want dat product is er toch. Het voordeel is dat we zelf de regie in handen houden. De klimaatverandering baart landbouwers grote zorgen, denk maar aan de droge periode van de afgelopen maanden. Geldt dit ook voor tuinbouwers, en meer bepaald voor glastuinbouwers?Luc Vanoirbeek: Ik zie vandaag drie grote uitdagingen voor onze sector: water, energie en gewasbescherming. Water hebben we voldoende in ons land, maar het komt ongelegen. De periodes van droogte worden langer en de periodes van regen intenser. We zijn volop met wateropvang bezig, maar die evolutie moet versneld worden. Het grote probleem vandaag zijn vergunningen. Je moet maar eens proberen om een gat in de grond te maken om water op te vangen…Energie is de tweede uitdaging, zeker voor onze glastuinbouwers. Wie werken vandaag nog altijd met fossiele brandstoffen. Met onze wkk’s zijn we netto-energieproducent, maar we hebben nog steeds gas nodig. Meer nog, onze glastuinbouwers laten hun wkk’s vandaag ook draaien om de stabiliteit van het netwerk te garanderen. Door meer te mikken op hernieuwbare energie wordt de plaatsing op het net veel volatieler. De energie geproduceerd door wkk’s helpt dat te overbruggen.Dirk Van den Plas: De overgang voor glastuinbouw naar puur hernieuwbare energie blijft een moeilijk verhaal. Er wordt wel gezocht naar oplossingen, maar evident is het niet omdat je al gauw over grote investeringen spreekt. Er zijn bijvoorbeeld kansen voor geothermie, maar garanties bij het boren hebt je niet. In Nederland krijgen glastuinbouwers daarvoor steun van de overheid, bij ons niet. Vandaag duurt het veel te lang vooral biologische gewasbeschermingsmiddelen goedgekeurd worden. Als die procedure niet versneld wordt, terwijl dit in andere werelddelen wel gebeurt, zullen we achterop geraken Gewasbescherming was de derde grote uitdaging?Luc Vanoirbeek: Ik zie het zelfs als het grootste probleem waar de tuinbouwsector tegenaan loopt. Daar zien we twee tegengestelde evoluties. Enerzijds zien we meer ziektedruk door de klimaatverandering en anderzijds worden we meer en meer geconfronteerd met stoffen die niet meer toegelaten zijn. Begrijp me niet verkeerd, we zijn niet tegen regels, maar vanuit VBT zijn we van mening dat er zonder alternatief geen verbod kan komen. Vandaag duurt het veel te lang vooral biologische of biogebaseerde gewasbeschermingsmiddelen goedgekeurd worden. Als die procedure niet versneld wordt, terwijl dit in andere werelddelen wel gebeurt, zullen we achterop geraken.Rita Demaré: Ik zou daar graag nog een vierde component aan toevoegen: grond. We zien meer en meer dat grond wordt opgekocht om bos op te planten zodat bedrijven kunnen voldoen aan de Europese duurzaamheidsverplichtingen. Waar is men mee bezig zeg, goeie landbouwgrond? Of de grond wordt gekocht door grootgrondbezitters of zelfs door onze afnemers. Die willen dan een partnerschap aangaan met boeren, maar hoe vrij ben je dan? Eerlijk gezegd ben ik dan veel liever lid van een coöperatie.Maakt de klimaatverandering tuinbouw in onze contreien in de toekomst moeilijk tot bijna onmogelijk? Of kan het ook een opportuniteit zijn, gezien de impact van de klimaatverandering in de meer zuidelijke Europese landen?Luc Vanoirbeek: We zitten in de meest vruchtbare streek van Europa met een gematigd klimaat. Het klopt dat ook wij de weersextremen zullen voelen, maar als ik het vergelijk met andere streken… in Noord-Italië verdwijnen teelten, zoals de kiwiteelt en de perenteelt. Ook in Spanje lopen de temperaturen vaak zo hoog op dat bepaalde teelten praktisch onmogelijk worden. Met de nodige technologie zullen ze daar wel nog het één en ander kunnen doen, maar dat geeft ons wel mogelijkheden. Hoe zit het met de vergunningen in de glastuinbouwsector? Komen tuinders ook in de knoei met de stikstofwetgeving?Dirk Van den Plas: Vandaag is ‘not in my backyard’ een groter probleem voor de glastuinbouw dan stikstof. Natuurlijk, dat is de situatie vandaag. Hoe alles rond stikstof verder gaat evolueren en wat de invloed daarvan gaat zijn op vergunningsverlening, kunnen we op dit moment eigenlijk nog niet goed inschatten. Hoe kijkt VBT naar de rol van Europa? Wegen de middelen van de Gemeenschappelijke Marktordening (GMO) op tegen de strengere regels rond duurzaamheid, enz.?Rita Demaré: Absoluut. Je moet met die GMO-gelden natuurlijk zeer bewust omgaan, maar moesten we die middelen niet hebben, dan zouden we onze telers een hogere commissie moeten vragen.Luc Vanoirbeek: Je moet dat hele GMO-gebeuren in zijn context bekijken. Europa is met GMO gestart om het aanbod te concentreren. Gaan onze telers allemaal verspreid naar de markt, dan verliezen ze sowieso. Na verloop van tijd is daar de crisisaanpak bijgekomen. Die laat ons bijvoorbeeld toe om de helft van de hagelverzekering te betalen die telers afsluiten. Maar sinds twee jaar moet 15 procent van onze programma's ook naar milieuvriendelijke maatregelen gaat. Daarnaast gaat twee procent van het budget ook naar onderzoek waardoor we ervoor zorgen dat de tuinbouw verder evolueert in een maatschappelijk wenselijke richting. Soms hoor je telers wel eens zeggen dat ze niet veel merken van die GMO-gelden, dat vooral de veilingen ervan profiteren…Dirk Van den Plas: Dat hoor je inderdaad wel eens. Maar wat is de veiling? Dat is toch het verlengstuk van wat de producenten doen?Luc Vanoirbeek: Is het je al opgevallen dat er merkelijk meer proeftuinen zijn die zich focussen op groenten en fruit? Juist omdat die ondersteund worden vanuit de GMO-gelden. Neem die weg en je zal veel minder innovatie hebben in onze sector. Waar verwachten jullie dat de sector over 20 jaar staat?Dirk Van den Plas: De schaalvergroting zal zich verder doorzetten. Dat zal nodig zijn om innovatief te blijven en om de nodige investeringen te kunnen verantwoorden. Want hoewel ik het gevoel heb dat de opvolging in onze sector misschien wel iets vlotter gaat, kan je er niet om heen dat het aantal tuinbouwers alleen maar zal dalen.Luc Vanoirbeek: Dat is inderdaad een algemene tendens en ik heb ook wel de indruk dat de opvolging in de tuinbouw iets beter gaat. Uit onderzoek blijkt dat dit een gevolg kan zijn van de betere inkomensvorming in onze sector in vergelijking met de rest van de landbouwsector. Bovendien treedt de vervennootschappelijking in de tuinbouw veel sterker op. Daardoor kunnen jonge mensen in het bedrijf stappen door aandelen over te nemen. Ze moeten dat niet meteen in één keer doen, ze kunnen erin groeien. En dus zie je ook vaker dat niet de kinderen het overnemen, maar externen of personeelsleden.Dirk Van den Plas: Ons bedrijf is daar een voorbeeld van. We zijn gestart met drie, maar één van ons wou er op een bepaald moment uitstappen. Dat is ook gebeurd zonder dat de continuïteit van het bedrijf in gevaar is gekomen. En als ik straks uit het bedrijf stap, zal het bedrijf ook verder blijven draaien, terwijl mijn kinderen mijn aandelen niet zullen overnemen. Bij landbouwbedrijven is dat vaak veel moeilijker omdat er zo veel kapitaal in grond zit. Rita, tot slot, wat vind je jouw mooiste verwezenlijking als voorzitter van VBT?Rita Demaré: Ik denk dat het duidelijk is dat ik geen verwezenlijkingen heb alleen. Je kan niets alleen. Je kan wel het samenwerken bevorderen en dat heb ik wel in positieve zin zien evolueren. Tegelijk moet je als voorzitter je onafhankelijkheid bewaken. Ook al zat ik namens REO in de raad van bestuur van VBT, eens je voorzitter bent, spreek je voor iedereen. Dirk Van den Plas: Ik denk dat het wel benadrukt mag worden dat Rita dat bijzonder goed gedaan heeft. Ik zal mij tijdens mijn voorzitterschap dan ook inspannen om de lijn die Rita heeft uitgezet, verder door te trekken. Tegelijk vind ik het ook belangrijk dat we oog hebben voor wat de toekomst brengt en dat we daar op tijd inspelen. Als we daarin slagen, zal dit de samenwerking alleen maar bestendigen en zelfs versterken.

Biologisch en doeltreffend: AIF investeert in onkruidbestrijding met elektriciteit

2025-06-11T16:45:11+02:00

Onkruid verschroeien met elektriciteit klinkt als een jongensdroom, maar het werkt wel degelijk als een doeltreffende vorm van gewasbescherming. Zo heeft Rootwave al diverse producten ontwikkeld, waaronder een elektrische onkruidbrander die zelfs moeilijk te bestrijden, invasieve soorten als de Japanse duizendknoop vernietigt. Maar de grote trots van het bedrijf is de eWeeder: een machine die aan een tractor wordt gehangen en minder visueel spektakel oplevert dan men zou verwachten, maar toch is het doeltreffend. Alle onkruid dat wordt geraakt met een elektrische lading, krijgt verschroeide wortels. Onkruid wordt zo efficiënt gedood en dat zonder gebruik van chemicaliën. Agri Investment Fund (AIF), het investeringfonds van de holding boven Boerenbond, gelooft in de technologie en investeert 2,35 miljoen euro in het Britse bedrijf RootWave om de producten verder te ontwikkelen. Deze financieringsronde van in totaal 14 miljoen euro werd geleid door het in Singapore gevestigde Clay Capital.Goedkoop en veiligHoewel alternatieve oplossingen zoals mechanische, laser- en thermische onkruidbestrijding aan een opmars bezig zijn, wil RootWave zich onderscheiden door meer doeltreffendheid, kostenefficiëntie en veiligheid te beloven. Zijn technologie vernietigt het onkruid immers zonder schade aan bodem of gewassen, met veldprestaties die vergelijkbaar zouden zijn met die van chemische herbiciden. De focus lag tot nu toe vooral op biotech-oplossingen met een lange tijd tot marktintroductie, maar omdat onze landbouwers vandaag al oplossingen nodig hebben, hebben we onze investeringsstrategie uitgebreid “Nu landbouwers geconfronteerd worden met steeds acutere uitdagingen, zoals resistentieproblemen, strengere regelgeving en arbeidskrapte, heeft AIF recent zijn ambities kracht bijgezet om meer innovaties sneller naar de markt te brengen en zo landbouwers te ondersteunen”, motiveert AIF deze investering. Bredere investeringsstrategie“Hoewel onze huidige portefeuille veelbelovende bedrijven bevat, lag de focus vooral op biotech-oplossingen met een lange tijd tot marktintroductie,” zegt Sonja De Becker, voorzitter van AIF. “Omdat onze landbouwers vandaag al oplossingen nodig hebben, hebben we onze investeringsstrategie onlangs uitgebreid om een breder scala aan oplossingen te ondersteunen die ook sneller op de markt kunnen komen.”“Deze investering in het Britse RootWave onderstreept de groeidoelstelling van ons fonds: we breiden onze activiteiten uit buiten België op zoek naar de nieuwe en verbeterde tools die onze landbouwers nodig hebben,” voegt Patrik Haesen, CEO van AIF, toe. “Onkruidbestrijding is een groeiende uitdaging. Een niet-chemische en duurzame oplossing die onkruid tot in de wortel vernietigt, is een echte gamechanger voor de landbouw.” Na boom- en wijngaarden ook vollegrondNa de eerste verkopen in het VK bereidt RootWave zich nu voor op internationale expansie, waaronder België. Momenteel ligt de focus op boom- en wijngaarden, maar RootWave werkt al samen met partners om zijn technologie ook toe te passen voor onkruidbestrijding in akkerbouwgewassen zoals vollegrondsgroenten en granen.Andrew Diprose, CEO van RootWave, besluit: “Deze kapitaalronde stelt RootWave in staat om zijn groei te versnellen. We zijn dankbaar voor de steun van onze klanten, partners en medewerkers en kijken ernaar uit om samen te werken met de nieuwe investeerders. Samen zullen we RootWave uitbouwen tot een dominante wereldspeler in onkruidbestrijding.”

20 jaar Regionaal Landschap Brabantse Kouters: “Meer dan 400.000 bomen en struiken aangeplant”

2025-06-11T16:32:32+02:00

De vzw werd opgericht in 2005 en is door de jaren heen uitgegroeid tot een zestienkoppig team van landschapsexperten en een brede projectwerking in de Brabantse Kouters. Meer kwaliteitsvolle landschappen, geïnspireerd door het verleden en klaar voor de toekomst. Met die visie wil het Regionaal Landschap al 20 jaar niet alleen de natuur en het landschap, maar ook het erfgoed en de streekidentiteit in de regio behouden en versterken. Met vele kleine acties maken we globaal echt een impact in het landschap Groen-blauwe corridors voor meer natuurbehoud en biodiversiteitDe projecten focussen op het behoud van natuur en biodiversiteit door habitats te versterken en versnippering ervan tegen te gaan. Jaarlijks plant en beheert de organisatie kilometers hagen, heggen, houtkanten en knotbomenrijen. Daarbij werden zo’n 7.000 hoogstamfruitbomen geplant, meer dan 300 poelen hersteld en klein bouwkundig erfgoed kreeg een opknapbeurt. “Met die vele kleine acties maken we echt globaal een impact in het landschap”, aldus Van den Brande. “Door leefgebieden te versterken en groenblauwe verbindingen te maken in het landschap, zetten we in op natuurbehoud en biodiversiteit en creëren we een plek voor de vele soorten in de regio, zoals de grote pimpernel, de kamsalamander, de akkervogels, de vleermuizen en solitaire bijen”, vertelt Bart Nevens, gedeputeerde voor Leefmilieu van de provincie Vlaams-Brabant. Naast directe impact op het landschap zet de organisatie ook in op natuureducatie. “Meer dan 53.000 leerlingen kregen intussen al een begeleiding door Regionaal Landschap Brabantse Kouters (RLBK) voor een natuureducatieve activiteit”, weet de voorzitter. Samenwerking en expertiseDe kracht van Regionaal Landschap Brabantse Kouters is volgens de organisatie van bij het begin samenwerking, overleg en expertise. “Dankzij de vzw-structuur en betrokkenheid van verenigingen, provincie en gemeenten, maar ook dankzij de flexibiliteit en brede expertise kan Regionaal Landschap Brabantse Kouters snel tot concrete resultaten komen op het terrein”, legt de voorzitter uit. “In de laatste tien jaar wordt daarbij een gebiedsgerichte aanpak voor rivier- en beekvalleien als de Zenne, Woluwe, Maalbeek en Tangebeek erg belangrijk. Zo lopen in de regio vier gebiedsprojecten met RLBK als coördinator of partner. Projecten van alle betrokken partners sluiten op die manier mooi op elkaar aan en in 2024 werkte RLBK zelf aan 17 projecten voor klimaatrobuuste inrichting en meer toegankelijke natuur die uitvoering geven aan deze gebiedsvisies.” Toekomst met toerisme en cultuur“De Brabantse Kouters als streek hebben de perceptie wat tegen. Vanop de Ring rond Brussel, snelwegen en de vele gewestwegen krijg je vooral een indruk van een economische activiteit en lintbebouwing. Wandel of fiets je doorheen de Brabantse Kouters dan krijg je een heel ander beeld van open landbouwlandschappen met vergezichten, groene beekvalleien en prachtige kasteeldomeinen”, vertelt Patrick Endels, coördinator van RLBK. “De ambitie is groot om dit in de komende jaren nog meer op de kaart te zetten. We kijken daarvoor ook naar een hechte samenwerking met andere regionale samenwerkingsverbanden rond toerisme en cultuur.”

"Zorg voor wie ons voedt": Vlaamse parlementsleden willen betere opvolging van welzijn bij boeren

2025-06-11T16:53:19+02:00

“De problematiek rond het welzijn van de land- en tuinbouwers moet hoog op de agenda blijven, met concrete acties om de leefbaarheid en de toekomst van de Vlaamse landbouw te waarborgen”, zo schrijven Ryde en zes collega-parlementsleden in hun resolutievoorstel.In 2022 werd nochtans een ‘Actieplan welbevinden voor de Vlaamse land- en tuinbouw’ uitgerold door toenmalig Vlaams minister van Landbouw Hilde Crevits (cd&v) in samenwerking met het Agentschap Landbouw en Zeevisserij en een zeventigtal organisaties. De zeven parlementsleden hekelen echter het gebrek aan opvolging ervan: “Het actieplan is een belangrijke stap en bevat duidelijke acties, maar verdere opvolging en structurele maatregelen zijn noodzakelijk.”Huidig minister van Landbouw Jo Brouns (cd&v) benadrukte eerder in de landbouwcommissie dat het actieplan verder wordt uitgevoerd, maar er geen opvolging door het Agentschap Landbouw en Zeevisserij gepland staat. “Daarom roepen we vanuit het parlement de Vlaamse regering op om het agentschap daar verantwoordelijkheid voor te geven”, aldus Ryde. Problemen treffen dus niet alleen de boer, maar ook zijn partner en kinderen. We mogen hen niet vergeten 13 aanbevelingenVerder werd ook nog een lijst met aanbevelingen voor de Vlaamse regering opgesteld om het welzijn van land- en tuinbouwers op te krikken. Zo pleiten de parlementsleden voor een betere ondersteuning van projecten die landbouwers uit hun sociaal isolement halen, een vlottere toegang tot reguliere welzijnshulp en meer aandacht voor sociale cohesie in het plattelandsbeleid.Ook het aanpakken van bredere sectorknelpunten wordt aanbevolen om het welzijn te verbeteren. Zo wordt de administratieve vereenvoudiging, eerlijke prijzen voor landbouwproducten en het realiseren van een sociaal duurzaam landbouwmodel aangehaald.Tot slot zien de parlementsleden verbeterruimte in duidelijkere informatie over de veranderende regelgeving en een efficiënter gebruik van bestaande middelen, zodat vergoedingen voor maatschappelijk relevante uitbreidingsactiviteiten toereikend zijn.“Daarnaast mogen het gezin niet vergeten,” benadrukt Ryde, “Op een landbouwbedrijf vloeien privé en werk in elkaar over. Problemen treffen dus niet alleen de boer, maar ook zijn partner en kinderen. Daarom vragen we een kindreflex en meer begeleiding op gezinsniveau.” Daling welzijnscore“Landbouwers dragen grote beroepsrisico’s, kampen met toenemende financiële onzekerheid, ervaren stress door de strenge, veranderde regelgeving en administratieve lasten en hebben frustraties over hun zwakke positie in de keten. Daarnaast moeten ze ook steeds meer rollen en taken op zich nemen”, aldus de zeven parlementsleden: Eva Ryde (N-VA), Els Robeyns (Vooruit), Bart Dochy (dd&v), Freya Perdaens (N-VA), Koen Dillen (N-VA), Stephanie Vanden Eede (Vooruit) en Stijn De Roo (cd&v).“Sommige boeren voelen zich soms niet alleen fysiek geïsoleerd in hun dagelijkse werkzaamheden, maar ervaren steeds vaker ook een sociaal isolement door het verlies van de traditionele netwerken op het platteland. De hoge werkdruk, economische onzekerheden en strengere regelgeving komen daar nog eens bovenop. Daarnaast wordt de kloof tussen boeren en burgers steeds groter, waardoor veel landbouwers het gevoel hebben dat de maatschappij hen niet begrijpt of niet waardeert”, klinkt het verder.Dit tonen ook de cijfers aan. Uit een enquête in 2023 van het Agentschap Landbouw en Zeevisserij blijkt dat Vlaamse landbouwers zichzelf gemiddeld een score van 6,5 op 10 geven op vlak van levenskwaliteit. Een forse daling tegenover de score van 7,5 in 2012. En bovendien ook een stuk lager dat de algemene populatie (7,3). Bij de hulporganisatie Boeren op een Kruispunt blijft ook het aantal aanmeldingen elk jaar zeer hoog. In 2024 waren er 246 aanmeldingen, dat zijn minstens 20 aanmeldingen per maand.

Meerdere extreme klimaatgebeurtenissen tegelijk worden nieuwe norm

2025-06-11T16:29:55+02:00

De studie gebeurde onder leiding van de Universiteit van Uppsala, in samenwerking met de Brusselse universiteit VUB en universiteiten uit Zweden, Frankrijk en Duitsland. De wetenschappers hebben de impact van klimaatverandering in verschillende regio’s van de wereld in kaart gebracht en zien dat natuurrampen in de nabije toekomst steeds minder alleenstaande drama’s zullen zijn. In plaats daarvan zullen verschillende klimaatgerelateerde gebeurtenissen gelijktijdig of kort na elkaar plaatsvinden.De studie toont aan dat combinaties van hittegolven en bosbranden sterk zullen toenemen in bijna alle regio’s van de wereld, behalve waar geen vegetatie is, zoals in de Sahara. Hittegolven en droogtes zullen een terugkerend verschijnsel worden in gebieden zoals het Middellandse Zeegebied en Latijns-Amerika. Gebieden die nu doorgaans alleenstaande gebeurtenissen ervaren, zoals de Noordse landen, zullen ook vaker getroffen worden door combinaties van hittegolven en bosbranden. Nieuw paradigma“Het is al langer bekend dat er in veel regio’s meer hittegolven, bosbranden en ernstige droogtes zullen zijn, dat op zich is geen verrassing”, zegt professor Gabriele Messori van de Universiteit van Uppsala en hoofdauteur van de studie. “Wat ons verraste, is dat de toename zo groot is dat we een duidelijke paradigmawisseling zien, waarbij meerdere gelijktijdige extreme gebeurtenissen de nieuwe norm worden.”Door bijvoorbeeld het effect van klimaatverandering op het risico van bosbranden of overstromingen te berekenen, ontstaat een duidelijker beeld van hoe verschillende regio’s ter wereld daadwerkelijk getroffen kunnen worden. “Na een proefanalyse in Oost-Afrika hebben we deze methode nu wereldwijd toegepast en onderzocht wat er tussen 2050 en 2099 zal gebeuren. We kijken specifiek naar zes soorten gebeurtenissen: overstromingen, droogtes, hittegolven, bosbranden, tropische cycloonwinden en mislukte oogsten. Wat we zien is een zeer zorgwekkend resultaat van gelijktijdige extreme gebeurtenissen wereldwijd,” zegt Derrick Muheki, doctoraal onderzoeker aan de VUB en coauteur van de studie.“De zomer van 2018 in Noord-Europa werd gekenmerkt door uitzonderlijk hoge temperaturen en wijdverspreide bosbranden – wat destijds als een uitzonderlijke gebeurtenis werd beschouwd. Over een paar decennia is dat misschien niet meer zo uitzonderlijk,” zegt Messori.Nu is de vraag wat we nog kunnen doen om dit te voorkomen. De analyse van de onderzoekers bestrijkt verschillende mogelijke emissiescenario’s. De belangrijkste focus ligt op een scenario met middelmatig-hoge uitstoot. Dat is immers het meest realistische vooruitzicht, gezien de huidige uitstoottrends. Onderzoekers kijken naar COP30Maar zelfs in de scenario’s die relatief optimistisch zijn over onze inspanningen om emissies te reduceren, zien de onderzoekers nog steeds dat het gelijktijdig optreden van klimaatextremen fors zal toenemen.Het ziet er dus niet naar uit dat we de voorspelde klimaatrampen zullen voorkomen. “Het toont aan dat we ons vandaag al moeten voorbereiden op de nieuwe klimaatrealiteit die we in de toekomst zullen ondervinden”, zegt Wim Thiery, professor klimaatwetenschap aan de VUB en coauteur van de studie. “Met het oog op de komende COP30 onderstreept dit des te meer hoe belangrijk het is om nu sterke, snelle en diepgaande verminderingen van de wereldwijde koolstofuitstoot door te voeren, om zo de klimaatlast voor jonge en toekomstige generaties te verlichten.

Rundveehouder over IBR-uitbraak: “Dit wens je je grootste vijand niet toe”

2025-06-12T07:35:43+02:00

“Ik heb er nog steeds slapeloze nachten van als ik terugdenk aan de tijd”, vertelt Nele Ceenaeme ons aan de keukentafel van het melkveebedrijf in Middelkerke dat zij runt met haar man Lesley Vanoverschelde. Ze hebben juist gedaan met het instrooien van de potstal waar de droge koeien gehuisvest worden. "Lakse houding leidt tot veel leed"Het verhaal van een veehouder in VILT eerder dit jaar was voor hen aanleiding contact te zoeken met onze redactie. In dit verhaal houdt een rundveehouder een pleidooi om zijn met IBR besmette dieren, die volgens hem kerngezond zijn en volop melk geven, aan te houden. Het betreft één van de weinige zogenaamde ‘historisch besmette bedrijven’ in België die nooit de IBR-vrije status hebben gekregen en die keer op keer uitstel van opruiming kregen.“Het is door dit soort rundveehouders en deze mentaliteit in de sector dat andere melkveehouders in de miserie terechtkomen. Het is een schande. Ze beseffen niet half wat ze aanrichten”, vervolgt een geëmotioneerde Ceenaeme haar verhaal. Aan de keukentafel blikken zij en haar man terug op de IBR-uitbraak die het bedrijf in de eerste helft van 2024 trof.In hun emotionele relaas strijden verdriet en boosheid om voorrang. Verdriet om de veestapel waar de boeren jaren aan gebouwd hadden en die geëuthanaseerd moest worden na de IBR-uitbraak en het familiale leed dat dit teweeg bracht. Woede voelen ze ten aanzien van de lakse houding van veel spelers in de sector, van rundveehouders tot handelaren en de “niet kordate” overheidsstrategie om het virus uit te bannen. Uitbraak meerdere haarden in West-VlaanderenHet landbouwkoppel stopte in 2016 met het vaccineren tegen IBR en verkreeg het hoogste statuut: IBR-vrij, zonder vaccinatie (I4). “We zijn gepassioneerd met ons vak bezig en wilden de beste van de klas zijn”, aldus Lesley. “Achteraf gezien hadden we misschien niet moeten stoppen met vaccineren en was een lagere IBR-status (IBR-gE NEG, maar met vaccinatie, I3), misschien wel beter geweest. Het verschil is dat je dan beperkt handel mag drijven met andere rundveebedrijven, maar dat deden we toch al niet.”Nadat eind 2023 diverse IBR-haarden de kop op staken in de regio Torhout in West-Vlaanderen, kwam de ziekte erg dichtbij. Alhoewel periodieke bloedproeven begin februari negatief waren en de IBR-vrije status bevestigden, maakten de ondernemers zich grote zorgen. In de loop van februari besloten ze daarom hun veestapel te vaccineren: 220 melkkoeien, 200 Belgisch witblauwrunderen en 160 stuks jongvee kregen een vaccin. Levenswerk gaat in rook opDe boeren konden daarna maar korte tijd gerust slapen. “In melkstalen is het IBR-virus begin maart door MCC aangetroffen”, vertelt Nele die haar oren aanvankelijk niet geloofde. “We waren kort ervoor nog IBR-vrij en hadden onze dieren ook nog gevaccineerd. Ik dacht dat de melding van het vaccin kwam, maar dat werd al snel uitgesloten.”In de dagen erop is bij alle dieren bloed getrokken en werd de besmetting bevestigd. Negentig procent van het melkvee was besmet. Het vleesvee en het jongvee, dat in andere stallen zat, was daarentegen kerngezond. “Onze wereld stortte in elkaar”, vertelt Nele die meteen naar de telefoon greep en alle mogelijke erfbetreders en bedrijven in de buurt contacteerde om hen te waarschuwen.De jonge veehouders zagen hun levenswerk in rook opgaan. IBR-besmette koeien moeten immers geruimd worden. Dat is onderdeel van het federale IBR-programma dat een IBR-vrije status nastreeft tegen 2030. “Na de overname van het bedrijf en de nieuwbouw van een melkstal in 2015 en 2019 hebben we de melkveestapel vanaf de grond opgebouwd. We hadden een erg jonge melkveestapel met 75 procent eerste kalfvaarzen. Dat betekent dat deze koeien alleen maar geld hebben gekost en pas op dat moment geld gingen opleveren”, aldus Lesley. Vragen over hoe het virus in de veestapel terechtkwamEen jaar later weten de boeren nog steeds niet hoe het virus is binnengekomen. “Het moet in de periode kort voor het vaccin geweest zijn of in de week erna als het vaccin nog niet 100 procent werkt. In deze periode en lange tijd ervoor hebben we geen externe koeien aangeworven en onze meest frequente erfbetreders, de veearts, had altijd bedrijfseigen kleren aan”, vertelt Nele. Zij gaat ervan uit dat het misschien een toevallige erfbetreder is geweest.Nadat het virus geconstateerd werd op het bedrijf, was er juist een update van het IBR-wetgeving in de maak en moesten de veehouders wachten op een nieuw koninklijk besluit. Dat volgde op 6 mei 2024. Dat besluit bepaalt dat nieuw besmette dieren binnen 90 dagen geruimd moesten worden. Bedrijven die besmet waren voor dit besluit van kracht werd, kregen volgens de vorige wetgeving tot eind oktober 2023, hetzij vier jaar voor bedrijven met recente insleep. “De 90 dagen is een hele vooruitgang ten opzichte van de vorige termijn van vier jaar”, aldus Nele over de wetswijziging in het nationale IBR-programma.Drie maanden hebben de ondernemers niet gewacht. Op 26 juni waren alle melkkoeien van het bedrijf geruimd, inclusief de niet-besmette melkkoeien. “Veertig vaarzen, die in afwachting waren van een kalving in een andere stal stonden, waren niet besmet met het IBR-virus”, begin Lesley zijn uitleg. Na de kalving werden zij wel naar de melkveestal verhuisd. Lange tijd leekt het vaccin voor hen te werken, zo bleek uit periodieke bloedproeven. Kort voor de ontruiming, lieten de rundveehouders voor de zekerheid een vierde, en laatste bloedproef doen. Hieruit bleek dat vier van de 40 onbesmette dieren inmiddels ook besmet waren. “Om het zekere voor het onzekere te nemen, hebben we besloten alle melkkoeien af te voeren”, vervolgt de 44-jarige West-Vlaming.Rotsvast overtuigd van werking vaccinHet feit dat een aantal gevaccineerde dieren toch nog besmet was met het IBR-virus heeft hun vertrouwen in de vaccinatiestrategie niet doen wankelen. Het feit dat de twee andere stallen, met vleesvee en jongvee, niet besmet werden, zien zij als bewijs hiervoor. “En in de melkveestal was nagenoeg de hele kudde besmet. De virusdruk was hierdoor enorm en daarbij hebben koeien die starten met hun lactatie na de kalving, een zwakkere weerstand.”De veehouders zien de ontwikkeling van het virus op het bedrijf juist als een bewijs dat IBR te bestrijden is. “Door snel te handelen, hebben we het virus kunnen beperken tot één stal waardoor uiteindelijk maar een derde van de veestapel besmet is geraakt”, aldus Lesley.Wouter van Mol, die namens DGZ het bedrijf begeleidde tijdens de IBR-uitbraak, looft het kordate optreden van de ondernemers en hun aandacht voor bioveiligheid. “Het is hierdoor dat ze een verspreiding naar de andere stallen hebben voorkomen.” Nog steeds slapeloze nachtenNele beschrijft de ontruiming van de stal als één van de moeilijkste momenten uit haar leven. “Wij slapen achter de stal en horen constant geluiden van schuifelende runderen die tegen het voerhek stoten. In de nacht van 25 op 26 juni was het muisstil. Dat was pijnlijk en bezorgt me nog steeds slapeloze nachten als ik eraan terugdenk. Ook onze kinderen van 14 en 16 jaar hadden veel verdriet. Zij zijn tussen het vee opgegroeid en hadden allebei hun lievelingsdieren.”Toch moest de familie verder. Nadat de laatste dieren naar het slachthuis waren afgevoerd, volgde een professionele ontsmetting van de stal. In de dagen erna werd de stal opnieuw gevuld met nieuwe melkkoeien. “Wij wilden de stal binnen een dag weer gevuld hebben. Door de doorlopende kosten konden wij het ons niet permitteren om de stal leeg te laten staan”, aldus Lesley die aangeeft dat het lange tijd duurde voordat de nieuwe koeien gewend waren aan hun nieuwe omgeving. Onvergoede kosten liepen op tot 1.000 euro per dierDoor deze langzame aanpassing en de impact daarvan op de melkgift wogen de gevolgen van de IBR-uitbraak zwaar door. De compensatie van hun dieren (80 procent van de vervangingswaarde minus de slachtprijs, red.) was bij lange niet voldoende om de dieren te vervangen. Voor de vervanging van hun 220-koppige melkveestapel kwamen de West-Vlamingen bij Duitse melkveehouders terecht. “Deze veehouders wisten ook dat wij vee nodig hadden en vroegen goed door”, vertelt Lesley. “Daarnaast wil de handelaar nog een commissie en kost ook het vervoer geld.”Ook waren er tal van indirecte kosten waardoor het verlies per dier opliep tot meer dan 1.000 euro. “Denk aan de kosten voor de professionele reiniging en de inseminatie van de nieuwe dieren. Van de afgevoerde IBR-dieren was bijna driekwart zwanger en hadden we al veel geld uitgegeven aan rietjes (sperma, red) voor kunstmatige inseminatie”, voegt Nele aan. De grootste indirecte kostenpost was de afvoer van de niet besmette dieren. Hiervoor kregen de boeren geen compensatie. “Terwijl wij met deze maatregel alle risico's wilden uitsluiten. De kans dat de dieren besmet waren, maar dat het virus nog niet detecteerbaar was, was immers mogelijk”, aldus Lesley. Hij voelt zich op dit vlak in de steek gelaten door de overheid. “Als op deze manier iedereen zijn risico’s uitsluit, zou de ziekte veel sneller uitgebannen zijn en liggen de kosten voor de overheid veel lager.” Kritiek op IBR-programma en lakse houding in sectorDe boeren hebben meer kritiek op de IBR-strategie van de federale overheid. Recent is de datum dat ons land de IBR-vrije status wil bereiken verlengd van 2027 tot 2030, om meer tijd te kopen voor het opsporen en ruimen van besmette dieren. “Wraakroepend”, noemt Nele dat besluit. Zij vindt dat er veel kordater opgetreden moet worden om de ziekte te weren uit ons land. “Neem de ruimperiode van 90 dagen. Dat zou veel sneller kunnen, om zo het risico van verspreiding te verkleinen.”Verder hebben de veehouders geen goed woord over voor de strategie rond de historisch besmette bedrijven. Die hebben keer op keer een derogatie gekregen om hun besmette dieren te ruimen. “Het is door deze strategie dat het virus keer op keer terugkomt. Bij het transport of op verzamelplaatsen komen deze dieren in aanraking met gezonde dieren en verspreidt de besmetting zich verder.”Ook de lankmoedige houding van handelaren en transportbedrijven stuit de ondernemers tegen de borst. “Tussen de besmetting en het volledig ruimen van de melkveestal lieten we enkele dieren naar het slachthuis afvoeren. De vervoerder die deze dieren kwam halen, gaf aan dat hij hierna nog meer dieren moest ophalen op een ander adres. Toen ik aangaf dat onze dieren besmet waren, zei deze transporteur doodleuk dat hij op de transportpapieren ons bedrijf als laatste laadplaats zou vermelden. Toen ben ik enorm tegen hem uitgevallen. Net alsof het ons om de papieren ging. Wij wilden niet dat hij andere melkveebedrijven in gevaar bracht.” Bewustzijn creëren in de sectorDoor hun verhaal te vertellen hopen de veehouders meer bewustzijn te creëren in de sector. “Alleen als alle schakels in de keten de juiste bioveiligheidsmaatregelen hanteren en de IBR-bestrijding door de overheid verstrengd wordt, kunnen we het virus onder de knie krijgen”, aldus Nele. De boeren vrezen de IBR-uitbraak nog lange tijd mee te moeten dragen. Tankmelkcontroles zijn bijvoorbeeld een spannend moment. “Er zouden toch niet weer besmettingen tussen zitten”, omschrijft Nele haar zorgen.Lesley kan inmiddels weer genieten van het vak en toont in de melkveestal vol trots de goed gevulde uiers van de Duitse Holstein koeien. “Het is het doorzettingsvermogen van mijn man en de steun van onze dierenarts die mij erdoor hebben getrokken”, vertelt Nele terwijl ze samen met Lesley poseert in de melkveestal waar de rundveehouders met een waarschuwingsbordje ongewenste pottenkijkers proberen te weren uit de stal. Ondergetekende fotograaf draagt bedrijfseigen laarzen en een wegwerpoveral.Kort na de vervanging van hun veestapel verkregen de rundveehouders weer de IBR-vrije status. Voorlopig hebben zij geen plannen de vaccinatie stop te zetten. “Zeker niet. Ik heb een voorraad aangelegd om zeker te zijn van de beschikbaarheid”, besluit Nele vastberaden.

🎥 #Veldvloggers: Van kuiken tot legkip

2025-06-11T14:21:27+02:00

In deze video neemt Mitch je mee achter de schermen van zijn opfokbedrijf, waar piepkleine kuikens in 17 weken uitgroeien tot sterke leghennen. Opvallend: in de opfok zie je zowel witte als bruine kippen. Witte zijn een stuk efficiënter: ze eten minder, leggen langer én zijn dus ecologischer. Toch kiest Mitch op zijn legbedrijf enkel voor bruine hennen, en daar heeft hij een goede reden voor.

Hongarije en Slowakije weer vrij van mond-en-klauwzeer

2025-06-11T16:09:22+02:00

Mond-en-klauwzeer is een uiterst besmettelijke virusziekte die grote schade kan aanrichten aan een veestapel. De laatste gevallen in ons land dateren van de jaren ‘70, maar zoals de situatie in Oost-Europa aantoont, kan één besmetting snel spreiden naar wijdere gebieden. De eerste MKZ-uitbraak werd vastgesteld op 6 maart in Hongarije. Het virus verspreidde zich naar in totaal vijf rundveebedrijven, waarvan het laatste op 17 april in Hongarije. De besmettingen gebeurden in het grensgebied met Slowakije, en dus werd ook daar het eerste bedrijf op 20 maart besmet. In totaal zijn er in Slowakije zes bedrijven besmet geraakt, waarvan het laatste op 4 april.Geen symptomen, toch besmettelijkMKZ is massaal aanwezig in het vocht uit de aften, alsook in speeksel, melk, sperma, urine, feces en de lucht die een besmet dier uitademt. Het virus wordt ook aangetroffen in het vlees. Dragers van het virus zijn besmettelijk nog voor ze symptomen vertonen, wat het extra moeilijk maakt om deze ziekte in te dijken.De respons in Hongarije en Slovakije was ook best opmerkelijk te noemen. In april suggereerden de landbouwministers van beide landen dat deze nieuwe uitbraak te wijten was aan bioterrorisme, maar dat is nooit bewezen. Lokale experts vonden deze hypothese zeer onwaarschijnlijk. Massale afmakingen en staalnamesOmdat het virus zich zo makkelijk verspreidt, hebben beide landen drastische maatregelen genomen om het virus in te perken. Zo is er in Hongarije een bedrijf met 10.000 varkens preventief geruimd. In beide landen zijn stalen genomen van tienduizenden landbouwdieren en duizenden wilde dieren. Sinds april zijn er geen positieve gevallen meer aangetroffen en durft men dus eindelijk stellen dat het virus weer verdwenen is.Goed nieuws voor de Oost-Europese veehouders, want de Europese Unie heeft op 6 juni dus ook alle beperkende maatregelen opgeheven. De wereldmarkt blijft echter nog deels op slot. Eind juli kunnen Hongarije en Slowakije opnieuw de officiële MKZ-vrije status aanvragen bij de Wereldorganisatie voor Diergezondheid. Nadien kan men onderhandelen om de export naar derde landen te herstarten.

Achter de schermen van de aardappelcrash: NEPG legt uit

2025-06-13T19:12:30+02:00

ExportproblemenDe eerste barst was reeds vorig jaar op te merken in de exportmarkt. De uitvoer van diepvriesfrieten en andere aardappelproducten begon toen te vertragen. De handel in verwerkte producten uit de vier grote EU-aardappellanden (België, Duitsland, Frankrijk en Nederland) daalde in 2024 met 1,8 procent ten opzichte van het jaar ervoor. “Een historische daling, als de covid-crisis buiten beschouwing wordt gelaten”, aldus NEPG. De verbluffende opmars van China en India laat zich daarbij steeds sterker voelen. In vijf jaar tijd is hun export maar liefst vertienvoudigd, wat de concurrentiedruk op de Aziatische markten fors vergroot.Stijgende productiekosten droegen stevig bij aan de toenemende concurrentiedruk, niet alleen op de Aziatische markt. Zo bleken Europese diepvrieschips plots duurder dan het aanbod uit landen als Canada, China, India of andere nieuwkomers in de sector. Voornamelijk hogere energie- en vrachtkosten voor de lange transportroutes zijn hier de oorzaak van. “Telers krijgen bovendien steeds strengere milieuregels en maatschappelijke verwachtingen opgelegd rond gewasbescherming, bemesting en watergebruik, veel meer dan hun collega’s buiten Europa”, aldus NEPG.Daarbovenop kwam nog een geopolitieke tegenvaller. De economische onzekerheid die de Amerikaanse president veroorzaakte, verzwakte de Amerikaanse dollar en maakte Europese producten duurder. In combinatie met de aangekondigde tarieven viel de Europese export naar de Verenigde Staten deels of zelfs volledig stil. KwaliteitsproblemenEen tweede barst in de marktprijs volgde na de oogst van dit seizoen. Foute teeltkeuzes brachten de kwaliteit van de aardappelproducten onder druk. Door een tekort aan kwalitatief pootgoed leverden sommige verwerkers variëteiten aan boeren die normaal voor andere exportmarkten bestemd zijn. Dit leidde tot heel wat kwaliteitsproblemen met bijvoorbeeld frietjes met wisselende tinten, een teken dat verschillende rassen gemengd zijn verwerkt. De frieten van mindere kwaliteit bemoeilijkten de verkoop en droegen bij tot de prijsval. Overschatte verwachtingenOok aan de aanbodszijde begon het succesverhaal van de aardappelteelt dit jaar te wankelen. De voorbije jaren groeide de aardappel uit tot het economische topgewas. De zeer hoge prijzen op de vrije markt aan het einde van het voorjaar van 2023 en 2024, wekten uiteindelijk de indruk dat lage prijzen tot het verleden behoorden. Gestuwd door de succesverhalen en de voortdurende schaalvergroting van de verwerkers, sprongen heel wat boeren mee op de kar waardoor het aardappelareaal gevoelig toenam. “De verwachting dat de lage prijzen achter de rug waren, bleek echter fout ingeschat”, aldus NEPG. “Heel wat producenten zijn in die val getrapt.”Vroege teelt en weersinvloedenTot slot speelde ook het teelt- en weersverloop een rol in de crash volgens NEPG. Door een historisch vroege aanplant kwam het besef bij veel handelaren en verwerkers dat de nieuwe oogst sneller op de markt zou komen dan gebruikelijk, terwijl veel oude aardappelen nog in de opslagloodsen lagen. Deze marktsituatie duwde de prijzen verder naar beneden.Regenval in april en mei, al bleef die beperkt, heeft ook het tijdelijk schrikbeeld van ernstige droogte weggenomen en hielp opkomende aardappelen zich zeer snel te ontwikkelen. Dit verhinderde op zijn beurt dat de prijzen zich eerder stabiliseerden of weer begonnen te stijgen. Telers moeten rekening houden met de grenzen van de teelt, de overheid zal anders ingrijpen met nog meer wetgeving Voorzichtigheid geboden“De markt voor verwerkte aardappelproducten blijft groeien, maar wordt tegelijk steeds competitiever en fragieler”, concludeert NEPG. “Nieuwe spelers uit alle hoeken van de wereld betreden het speelveld, terwijl Europese telers en verwerkers hun positie onder druk zien staan.” Volgens NEPG is samenwerking binnen de Europese aardappelketen dan ook cruciaal om sterker te staan in deze wereldwijde concurrentiestrijd.Ook voor telers geeft de federatie nog een boodschap mee: “Weest niet blind zijn voor de grenzen van de teelt. Houd hier rekening mee vooraleer overheden ingrijpen met nog meer beperkingen en wetgeving. Velen overschatten de winstgevendheid van de aardappelteelt op lange termijn. Voorzichtigheid blijft geboden, ook al zijn er economisch aantrekkelijke alternatieven schaars.”

Podcast met PreventAgri over veiligheid en gezondheid in de sector

2025-06-12T18:06:04+02:00

In de podcast legt Sevenans uit voor welke gevaren bedrijfsleiders alert moeten zijn en welke uitdagingen ze als preventieadviseur tegenkomt. Zo zijn veel landbouwers zich onvoldoende bewust van bepaalde gevaren omdat hun bedrijf vaak al generaties lang op dezelfde manier werkt. "Veel gebeurt nog omdat het altijd zo gegaan is," stelt Sevenans. Ook seizoensarbeiders vormen een uitdaging omdat ze maar voor een zeer kortstondige periode op het bedrijf blijven.Sevenans streeft naar een evenwicht tussen regelgeving en de dagelijkse realiteit op het terrein. Wetgeving zonder oog voor de menselijke factor werkt volgens haar zelden motiverend. Daarom probeert ze boeren en tuinaannemers steeds te benaderen als mens met reële zorgen en uitdagingen, niet enkel als schakel in een wettelijk kader. "Alleen zo kan de veiligheid in de sector echt vooruitgaan."Beluister de podcastaflevering op Spotify of hieronder op YouTube.

"Bio groeit pas echt als ook de logistiek verduurzaamt"

2025-06-12T12:03:35+02:00

We hebben pas de Week van de Korte Keten achter de rug en daar is de Bioweek al. Zouden consumenten zich echt laten leiden door zo’n acties? Of is dat spielerei met subsidies van de overheid? Vast staat dat Vlaanderen ver achterna hinkt als het gaat over bio. In 2020 was meer dan 9% van het areaal in Europa biologisch bewerkt, in Vlaanderen is dat nog amper 1,6 procent. In Wallonië wordt ruim 12 procent van de landbouwgrond gebruikt door bioboeren. Grasland in de Ardennen omvormen tot een bioweide is natuurlijk minder ingrijpend dan een intensief bewerkte akker. Maar niemand twijfelt eraan dat er voor Vlaanderen nog een heel parcours openligt. Want er is een markt voor bio. En dus moeten we groeien. Als de biosector wil groeien, dan zal er meer verkocht moeten worden via de supermarkt. De vraag is welke prijs de biosector daarvoor moet betalen Een groot deel van de biologische producten wordt vandaag nog verhandeld in de korte keten. Dat zijn hoevewinkels, zelfoogstboerderijen, online platforms gelinkt aan voedselhubs enzovoort. Maar als de biosector wil groeien, dan zal er meer verkocht moeten worden via de supermarkt. En dan komen uiteraard ook de grootkeukens in beeld, in de eerste plaats bij de overheid. Want die moet het goede voorbeeld geven. Er zijn ook meer en meer keukens die weten dat gezonde voeding enorm belangrijk is voor het welzijn van patiënten, bewoners van bejaardenhuizen en dergelijke. Heel wat potentieel dus om te groeien. De vraag is welke prijs de biosector daarvoor moet betalen. Want groeien, betekent uiteraard ook grotere hoeveelheden en een heel andere logistiek. En daar schort er toch nog één en ander. In de korte keten is de logistiek misschien niet altijd even efficiënt. In de langere keten is dat op het eerste zicht beter georganiseerd. Maar wie achter de schermen mee kijkt, weet dat die lange keten verslaafd is aan plastic verpakkingsmateriaal, eenmalig gebruikte kartonnen dozen en houten kistjes. Tot nu toe zijn we heel streng als het gaat over bio op de boerderij. En dat is terecht. Maar éénmaal we de boerderij achterlaten, mag bijna alles Ook groenten en fruit die in bulk verkocht worden, worden getransporteerd op paletten en karretjes die voor de zekerheid nog eens gewikkeld worden met meterslange folie. Zelfs lege kisten worden soms ingepakt in een folie, omdat die anders voor problemen zorgen op de grote vrachtwagen. Op zich lijkt dat allemaal heel onschuldig, tot je die berg afval ziet liggen. Het klopt dat transport van groenten en fruit een delicaat verhaal is. Want elke klant wil zijn appel of tomaat zien arriveren zonder deuk of vlekje. Dat is niet eenvoudig op te lossen. Maar zijn we vergeten hoe moeilijk en complex het is om die appel en tomaat op een biologische manier te telen? Zolang we op de boerderij zijn, bij de producent, kunnen we niet streng genoeg zijn. Bioboeren breken dagelijks het hoofd om die bioproducten te produceren, zonder dat ze belaagd worden door insecten, schimmels of woekerend onkruid. Na tientallen jaren ervaring in de praktijk en gericht onderzoek, zijn we daar al een heel eind mee gevorderd. Maar wie denkt dat het ondertussen makkelijk is om bio te telen, vergist zich faliekant. Mogen we dan van de transportsector ook niet verwachten dat zij de gangbare patronen doorbreekt? Moet er daar ook niet dringend gezocht worden naar vervoer met veel minder plastic en ander afval? We hebben daar nog een lange weg af te leggen, voordat we kunnen spreken van een duurzame groei van de biosector. Tot nu toe zijn we heel streng als het gaat over bio op de boerderij. En dat is terecht. Maar éénmaal we de boerderij achterlaten, mag bijna alles. Het is tijd om de biowetgeving uit te breiden en ervoor te zorgen dat producten hun label kunnen verliezen als ze voor te veel ballast zorgen. Dat wordt even wennen. We doen enkele concrete voorstellen. Om plastic afval in de biosector te verminderen, stellen we voor dat groenten of fruit die individueel verpakt worden in niet-composteerbaar plastic, automatisch hun biologo verliezen. Gedaan met de biokomkommer in plastic. Voorstanders van individueel verpakte groenten, benadrukken vaak dat dit positief is voor de bewaarheid. En dat is ongetwijfeld waar, zeker in de lange keten en bij transport over grote afstand. Maar het is een kwestie van prioriteiten: kiezen voor een komkommer die soms iets minder knapperig is of steeds meer plastic gebruiken. Wat nog eenvoudiger op te lossen is, zijn de individuele klevertjes op fruit zoals bananen en appelen. Dat is een gangbare vorm van marketing, die niet thuishoort in de biosector. Want al die klevertjes, komen vaak terecht op de composthoop. Microplastics liggen op de loer. Een andere eenvoudig toe te passen maatregel is het vermijden van vliegtuigtransport. Groenten of fruit die met het vliegtuig vervoerd worden, verliezen automatisch hun biologo. Logisch toch? Blijkbaar niet. Ook in de Bioweek worden daar nauwelijks vragen over gesteld. Want dat is niet goed voor de groei in de sector. Jammer, want bio kan ook logisch zijn. Maar daar is af en toe wat lef voor nodig. Misschien dus toch nog niet zo slecht dat de Week van de Korte Keten in de buurt zit van de Bioweek. Om over na te denken. Met dit opiniestuk wil de auteur een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat. De auteur schrijft in eigen naam en is verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. De auteur:Bavo Verwimp is landbouweconoom en runt bioboerderij De Kijfelaar in Noorderwijk.

Apache plaatst vraagtekens bij CO2-uitstoot van ethaankraker Ineos

2025-06-12T16:36:22+02:00

Levenscyclusanalyse gaat verder dan lokale uitstootHet inschatten van de volledige klimaatimpact van Ineos' Project One. Dat was de voornaamste bedoeling van het onderzoek van Apache. Bij een levenscyclusanalyse (LCA) wordt alle uitstoot van grondstoffen tot afgewerkt product in rekening gebracht. Bij de ethaankraker zou daarom de CO2-uitstoot van het schalieveld tot de verbrandingsoven in rekening moeten gebracht worden. Alles samengenomen schat Apache dat er op die manier gemiddeld minstens zes miljoen CO2 per jaar vrijkomt. Dat is zowat tien keer zoveel als Ineos communiceert voor de directe emissies van de ethaankraker (655.000 ton CO2 per jaar). Eerst en vooral is er de verwerking van schaliegas in de Verenigde Staten. Daarnaast draagt ook het vloeibaar maken van ethaan in hoge mate bij aan de uitstoot van bijkomende broeikasgassen. Maar, zo schrijft Apache, het is vooral het trans-Atlantische transport via zeeschepen dat zwaar doorweegt bij de eindafrekening. "Wanneer het ethaan in Antwerpen aankomt, staat de teller al op minstens 1,3 miljoen ton CO2 per jaar."Tot slot wordt de koolstof uit het ethaan slechts tijdelijk vastgelegd in kunststoffen. "Het grootste deel van het plastic belandt binnen enkele jaren in een verbrandingsoven, ondanks een gemiddeld recyclingpercentage van 20 procent", klinkt het nog. "Ons model houdt rekening met de verschillende soorten kunststoffen, de gemiddelde levensduur van plastictoepassingen en de gemiddelde recyclagegraad." Beroepsprocedure verlegt focus van stikstof naar klimaatimpactDat Ineos niet alles in rekening zou brengen, is meteen ook het juridisch kernargument in het vierde beroep tegen de kraker. "In het verleden zijn er een aantal aspecten van de kraker nooit beoordeeld omdat de focus enkel op de lokale uitstoot lag", liet de Bond Beter Leefmilieu (BBL) eerder optekenen. "Nu kijken we meer naar de impact op het klimaat doorheen de hele waardeketen van plastics." Begin dit jaar tekende een dozijn milieuorganisaties voor de vierde keer beroep aan tegen de kraker, die ondertussen bijna is afgewerkt. Eind dit jaar beginnen de eerste testen in Antwerpen. In plaats van zich zorgen te maken over de depositie van stikstof in de Benelux, verschoven de klimaatbewegingen met andere woorden de aandacht naar de vervuiling van de industrie op zich. "Zo kan de rechter naar het brede plaatje kijken", aldus nog de BBL. "De lokale uitstoot maakt niet zoveel uit, de grote boosdoener is de complete keten van plastics." Het zal aan de rechter zijn om daar uiteindelijk een oordeel over te vellen. Landbouwers hekelen verschil in vergunningverleningHoewel deze levenscyclusanalyse van Apache niet zozeer iets te maken heeft met de lokale stikstofdepositie van de kraker, leeft er ook al jaren onvrede bij landbouwers over de manier waarop Ineos zijn omgevingsvergunning in de wacht heeft gesleept. Waar de veehouderij sinds het uitbreken van de stikstofcrisis in 2021 nauwelijks nog op vergunningen kon rekenen omwille van de stikstofuitstoot, stelde de Vlaamse regering wel alles in het werk om de vergunning voor Ineos veilig te stellen.Niet alleen de landbouworganisaties spraken van twee maten en twee gewichten. Ook organisaties als Climaxi en Greenpeace stoorden zich aan de ongelijke behandeling. “Je kan als overheid niet tegelijkertijd aan landbouwers vragen om serieuze inspanningen te leveren voor het klimaat en natuur en aan industriële vervuilers als Ineos vrijkaarten blijven uitdelen”, klonk onder meer het verwijt eind juli 2024 toen toenmalig minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) op eigen houtje een hernieuwde omgevingsvergunning afleverde voor de ethaankraker.

Biobestedingen nemen toe in Vlaanderen

2025-06-13T18:29:42+02:00

In 2024 lagen de biobestedingen van Vlamingen op 601 miljoen, tegenover 554 miljoen in 2023. De bioversmarkt (zuivel, eieren, vlees, vis, gevogelte, vleeswaren, brood, aardappelen, fruit en groenten) is in Vlaanderen goed voor 310 miljoen euro, oftewel ruim de helft van de totale Vlaamse biobestedingen. Dit aandeel is groeiend. In 2016 was het aandeel van de bioversmarkt slechts 37% van de totale biomarkt.Dit alles blijkt uit een analyse door marktonderzoekbureau YouGov in opdracht van Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing (VLAM). Het rapport werd gepubliceerd naar aanleiding van de Bioweek die liep van 7 tot 15 juni. Met deze promoweek, die met diverse promo-campagnes gepaard gaat, wil VLAM de bekendheid van biologische landbouwproducten vergroten en de consumptie verder aanwakkeren. Aankoopfrequentie terug in stijgende lijnDat de Vlaming bekend is met biologisch, blijkt ook uit de zogenaamde “biopenetratie”. Deze blijft in Vlaanderen stabiel op het hoge niveau van 97 procent. Dit wil zeggen dat 97 op 100 Vlaamse huishoudens wel eens een bioproduct kopen. De aankoopfrequentie van bio, die jaar na jaar stijgt, daalde in 2022 maar pikte in 2024 de stijgende trend weer op. De Vlaming kocht in 2024 gemiddeld 28,3 keer bio. Het marktaandeel van de biologische versproducten in Vlaanderen zit in stijgende lijn. In 2024 kwamen we uit op een aandeel van 5,3 procent. Dit marktaandeel verschilt wel sterk van product tot product. De bio-eieren (9,4%) en de plantaardige biovleesalternatieven (9,3%) hebben het hoogste marktaandeel. De agf-categorie (aardappelen, groenten en fruit) heeft ook een hoger bio-aandeel dan gemiddeld, namelijk 6,3 procent voor groenten en 5,8 procent voor zowel fruit als aardappelen. Vlees komt op een bioaandeel van 5,3 procent, gevogelte op 4,5 procent en vleeswaren op 3,0 procent. De plantaardige zuivelalternatieven, met een bio-aandeel van 2,8 procent, en zuivel, met een bio-aandeel van 2,7 procent, zitten in een dalende trend. Groente en fruit in de lift, zuivel daaltBiologische groenten en fruit zijn stabiele groeiers wat het aangekocht volume betreft. Biofruit is goed voor een volume van 2,4 kilo per capita, groenten 2,3 kilo en aardappelen 1 kilo. Biozuivel daalt van 2,2 kilo per capita in 2016 naar 1,8 kilo in 2024. In 2024 kocht de Vlaming gemiddeld 4,5 bio-eieren. De biologische plantaardige alternatieven voor vlees en zuivel blijven ook beperkt in volume per capita en vertonen een stabiele tendens, zo blijkt uit het VLAM-rapport.Welvaartsniveau bepaalt bioaankopenVLAM bracht het profiel van de biokoper in kaart. Gepensioneerden uit de hogere sociale klasse en singles zijn verhoudingsgewijs de grootste biokopers. In absolute cijfers zijn gezinnen met kinderen en de gepensioneerden uit de hogere sociale klasse de belangrijkste groep biokopers. Samen zijn zij verantwoordelijk voor 46 procent van de biobestedingen terwijl ze slechts 38 procent van de bevolking uitmaken. De gezinnen met kinderen uit de lagere sociale klasse hebben het laagste bio-aandeel (2,4%). Deze bevolkingsgroep zag haar bio-aandeel tot 2021 wel groeien. “De introductie en de uitbouw van een aantal biocategorieën bij de harddiscounters liggen hier aan de basis. In 2022 en 2023 stagneerde het bio-aandeel bij deze groep als gevolg van de hoge inflatie. In 2024 zien we bij deze groep opnieuw een groei van het bio-aandeel”, aldus VLAM.De klassieke supermarkt is het grootste biokanaal, met een marktaandeel van 42 procent. Het gespecialiseerde kanaal (zoals de bakker, slager, natuurvoedingswinkel en overige algemene voedingswinkels waaronder Bio-Planet) komt op de tweede plaats met een aandeel van 32 procent. De buurtsupermarkt blijft het op twee na belangrijkste kanaal voor biovoeding met 9 procent marktaandeel vóór hard discounters Aldi en Lidl (6% marktaandeel).De rechtstreekse verkoop op de hoeve, de boerenmarkt en de openbare markt zijn kleinere biokanalen in vergelijking met de supermarkten maar het bio-aandeel ligt er wel hoger. De hoevewinkel en de boerenmarkt zijn de kanalen met het hoogste bio-aandeel. Eén product op drie dat er verkocht wordt, is van biologische kwaliteit. Bij de harddiscounters vinden we relatief het minst biologische producten terug. Slechts 1,3 procent is hier van biokwaliteit en dit aandeel stijgt amper.Waal en Brusselaar eten meer biologischNet zoals bij vorige onderzoeken blijkt de bioconsumptie in Vlaanderen wel lager te liggen dan in de anderen gewesten. De Vlaming spendeerde gemiddeld 90 euro per capita aan bioproducten in 2024. De Brusselaar en de Waal trok daarentegen respectievelijk 147 euro en 141 euro uit.

Blue Deal mist concrete doelen en financiering

2025-06-12T17:29:54+02:00

Om waterschaarste en droogte aan te pakken lanceerde de vorige Vlaamse regering in 2020 de Blue Deal. Sinds 2023 is die wettelijk verankerd, waardoor elke nieuwe Vlaamse regering verplicht is zo’n plan op te maken. Daarin moeten telkens de doelstellingen, financiering, beleidslijnen en maatregelen staan om zowel de waterkwaliteit als de waterzekerheid te versterken. Ook moeten de verbanden met andere beleidsdomeinen in kaart worden gebracht. "De opmaak van een Blue Deal is een grote uitdaging want de inhoudelijke reikwijdte is zeer breed, en de koppeling tussen de verschillende doelen, instrumenten en financiering zijn veelvuldig en complex”, aldus de adviesraden. “De urgentie van de problemen maakt dat ook de verwachtingen hoog zijn.”Te veel vage bewoordingenEn die verwachtingen worden in de voorlopige ontwerpnota niet helemaal ingelost voor de drie adviesraden. Zo moet volgens hen het motiverend en mobiliserend karakter veel sterker worden. “De aanpak van de problemen vraagt meer krachtdadigheid, waarbij stakeholders worden gemotiveerd en gemobiliseerd om samen vooruitgang te boeken”, klinkt het. “Het ontwerp bevat op te veel plaatsen vage bewoordingen.”Zo kan het volgens de raden concreter op vlak van langetermijnvisie, budgetten, doelstellingen en garanties dat die ook gehaald kunnen worden. “Bij het bepalen van de doelstellingen moeten de effecten van het toekomstig beleid correct ingeschat worden en dienen de onzekerheden rond data, aannames en modellen transparant te zijn”, schrijft SALV. Verder moeten ook de maatregelen veel concreter doorgewerkt worden naar effectieve beleidsinstrumenten, in alle sectoren. “Een goede onderbouwing van het nodige beleid zorgt ervoor dat de maatregelen juridisch sterk en haalbaar zijn”, luidt het. Meer ambitie gevraagdNaast duidelijkheid vragen de adviesraden ook meer ambitie op vlak van waterzekerheid. “De risico’s van droogte en overstromingen moeten omlaag”, klinkt het. Momenteel is Vlaanderen bezig om vergunningprocedures te vereenvoudigen. De drie raden bevelen aan om daarbij ook te bekijken hoe maatregelen rond klimaatadaptatie en waterzekerheid vereenvoudigd kunnen worden.“We verwelkomen alvast ook de inspanningen om de waternoden van onder meer de landbouwsector beter in beeld te brengen”, aldus SALV. “Maar we herhalen met aandrang om uiteindelijk te komen tot een overkoepelend Vlaams strategisch plan waterbevoorrading. Zo’n plan moet zowel de waterbronnen als noden van alle sectoren omvatten. Dit moet afgestemde oplossingen voor de watervraag mogelijk maken.” De uitgangspunten moeten 'haalbaar’, ‘betaalbaar’ en ‘billijk’ zijn Onvoldoende middelenDe adviesraden stellen duidelijk dat de financiering onvoldoende is: “Het ambitieniveau is enkel haalbaar met de nodige middelen en effectieve maatregelen. De overheidsmiddelen die nu vooropgesteld worden zijn ontoereikend voor de grote uitdagingen. In globo gaat het om 285 miljoen euro over heel de legislatuur.” Zeker de komende jaren zouden de budgetten voor de Blue Deal zeer beperkt zijn. “Problematisch”, zeggen de adviesraden, want niets doen zal uiteindelijk meer kosten dan actie ondernemen.De raden geven enkele aanbevelingen om efficiënter om te gaan met de beschikbare middelen. “Dat moet transparanter en efficiënter gebeuren over beleidsgrenzen heen zodat gebiedsgerichte werking écht mogelijk wordt. De verkokering van de budgetten nu maakt het moeilijk om geïntegreerd en samenhangend te werken.”Verder laten de adviesraden weten dat de uitgangspunten naast haalbaar, ook betaalbaar en billijk moeten zijn. De bezorgdheid rond betaalbaarheid verdient volgens de raden enige objectivering door voor een reeks maatregelen zowel de kosten, baten als mogelijke financieringsbronnen nader in beeld te brengen.Tot slot pennen de Minaraad, de SERV en SALV in hun rapport diverse aanbevelingen neer om te komen tot betere koppelkansen met andere beleidsdomeinen zoals ruimte, industrie, natuur en landbouw. Koppelkansen met landbouwOm de koppelkansen met landbouw te maximaliseren, pleiten de adviesraden ervoor om nog meer gebruik te maken van de mogelijkheden binnen het GLB. Ook zouden er diverse verdienmodellen in de landbouw ontwikkeld moeten worden die de waterdoelen helpen realiseren. Ze verwijzen daarbij naar voorbeelden zoals vergoedingen voor ecosysteemdiensten en verdienmodellen rond paludicultuur (natte landbouw, red.) en koolstoflandbouw.In hun advies benadrukken ze ook het belang van een gezonde bodem voor het welslagen van het waterbeleid. Daarnaast kunnen ook maatregelen uit de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) en het Mestactieplan (MAP) waardevolle bijdragen leveren. Een geïntegreerd beleid dat concrete stappen vooruitzet is dan ook cruciaal volgens de raden om de doelen te realiseren.

Vlaamse varkenshouder wint Ivan Tolpe Prijs met slimme mestaanpak en biogasproductie

2025-06-16T11:09:57+02:00

Slimme combinatie van staltechniek en vergistingDe jury verkoos het systeem van Hanssens boven één andere genomineerde. Het winnende project combineert het VeDoWS-stalsysteem (Vermeulen Dobbelaere Welfare System) met een Biolectric pocketvergister. De innovatieve stal is voorzien van een hellende vloer en een afvoergoot die urine en vaste mest van elkaar scheidt. De dikke fractie wordt vervolgens via een mestschuif verwijderd. Het systeem wordt voornamelijk toepast in de varkenshouderij en zorgt ervoor dat mest en urine aan de bron gescheiden worden.De tweede techniek die op het gemengde melkvee en varkensbedrijf gebruikt wordt, is een installatie van Biolectric voor de productie van biogas via de vergisting van de dikke fractie. Dit biogas wordt dan op het bedrijf gebruikt via een WKK-generator voor de productie van elektriciteit en warmte die maximaal benut worden op het bedrijf zelf.Drie vliegen in een klapHet stalsysteem zorgt voor een beter stalklimaat, vermindert de stikstofemissie door urine en dikke fractie van elkaar te scheiden en houdt de mest vers voor de vergisting. "Hoe verser de mest, hoe hoger het biogaspotentieel", laat Biolectric weten.Het systeem draait al bijna vijf jaar op het bedrijf van Hanssens. Zo wekte hij uit de mest van zo’n 1.800 vleesvarkens en 120 melkkoeien inmiddels al meer dan 1 miljoen kWh groene energie op. “Eén van de grote voordelen van de biogastechnologie is dat de energie lokaal kan worden opgeslagen en kan worden omgezet op momenten waarop ze het meeste waarde heeft. De mest fungeert zo als een grote batterij”, klinkt het bij VCM.Het platform voor mestverwerking sprak van het "varkensbedrijf van de toekomst" bij de uitreiking van de prijs op de VCM-ledenvergadering. Zaakvoerder Bert Hanssens reageert enthousiast en benadrukt de praktijkwaarde van zijn systeem: “We zijn trots dat ons bedrijf deel uitmaakt van een oplossing die écht werkt en ook economisch rendabel is voor de varkenshouder.”Mestrobot uit Spanje grijpt naast prijsDe tweede finalist, de ‘AGV Sucker’ van het Spaanse Segalés Group, stelde een autonome mestrobot voor die mest uit de kelder frequent en automatisch afvoert. Het systeem verhoogt de biogasopbrengst en bemestingswaarde van mest. Ondanks de innovatieve insteek viel het project buiten de prijzen. Buitenlandse inzendingen mogen sinds vier edities meedingen, mits hun technologie toepasbaar is binnen de Vlaamse context.Masterthesis benoemt onzekerheid over wetgevingTijdens deze zesde editie van de Ivan Tolpe Prijs werd voor het eerst ook een studentenprijs uitgereikt. Die ging naar Luca Dykmans, masterstudent milieutechnologie aan de Universiteit Antwerpen. In haar masterthesis onderzocht ze de problemen van stikstof- (N) en fosforverliezen (P) uit mest als economisch en milieuprobleem. Grote verliezen aan nutriënten leiden tot eutrofiëring, bodemdegradatie en broeikasgasemissie. Daarnaast is de Europese landbouw erg afhankelijk van de import van kunstmeststoffen. “Dit heeft tot gevolg dat nutriëntenrecuperatie een cruciale stap is richting zelfvoorziening”, aldus VCM.Haar onderzoek focust op het verbeteren van de circulaire economie voor stikstof en fosfor. Ze onderzocht verder waarom landbouwers twijfelachtig staan tegenover het implementeren van mestverwerkingstechnologieën op hun bedrijf. Onder andere de onzekerheid in de wetgeving komt in het onderzoek naar voren als gebruiksgemak, en economische belangen. “Fluctuerende marktprijzen zorgen ervoor dat deze technologieën als hoog risico investeringen gezien worden”, klinkt het.

Eurocommissaris Serafin bij ILVO: “We moeten meer investeren in onderzoek, ondanks budgettaire beperkingen”

2025-06-13T08:06:17+02:00

Samen met Vice Minister-President en Vlaams Minister voor begroting Ben Weyts ontving Joris Relaes, administrateur-generaal ILVO de tienkoppige EU-delegatie. Ook vertegenwoordigers uit de Vlaamse overheid zoals Bram Van Hecke, Patricia Declercq van het AL&Z , vertegenwoordigers van departement WEWIS en het lokaal bestuur van Merelbeke werden gegidst door het hart van deze onderzoeksinstelling.Voor ILVO is Europese steun cruciaal. “We maken er al een tiental jaar werk van om Europese onderzoeksmiddelen binnen te halen”, zegt Relaes. “Een beetje uit noodzaak, ook omdat de Vlaamse overheid soms een rem zet op de middelen die we krijgen.”Strijden voor een onderzoeksbeursAnders dan bij vele andere Europese budgetten, wordt Europees onderzoeksgeld niet gelijk evenredig over de lidstaten verdeeld. Of men geld krijgt of niet, hangt louter af van de sterkte van een projectvoorstel. Onderzoeksinstellingen die er niet in slagen Europa te overtuigen van het belang van hun projecten, krijgen dus ook geen geld. “De onderzoeksgelden zijn een competitief gegeven”, zegt Relaes. “ILVO heeft in 2024 80 projecten ingediend, waarvan er 35 zijn goedgekeurd. Dat is een zeer hoog slaagpercentage, wetende dat vele kennisinstellingen slechts 15 tot 20 procent van hun projecten goedgekeurd zien.” We moeten nadenken over hoe we de uitgaven van het GLB kunnen coördineren tegenover andere Europese fondsen Hoeveel geld Europa in zijn meerjarenplan zal voorzien voor landbouw en voor de post research & development (R&D), valt af te wachten. In deze tijden van geopolitieke instabiliteit, leeft de vrees dat Europa de prioriteiten zal verschuiven, mogelijk ten koste van landbouw en daarbij horend onderzoek. Hoewel de budgetbesprekingen nog steeds open liggen, benadrukt Serafin dat Europa het belang van innovatieve landbouw blijft erkennen. Europa belooft blijvende investering in onderzoek"Een belangrijk uitgangspunt voor het meerjarenplan, is hoe we de investeringen in landelijke gebieden kunnen faciliteren”, zegt Serafin. “Want het is duidelijk dat een fonds voor plattelandsontwikkeling onvoldoende is om de structurele problemen in rurale gebieden ten gronde aan te pakken. We moeten nadenken over hoe we de uitgaven van het GLB kunnen coördineren tegenover andere Europese fondsen. Die discussie is nu lopende. Ik ben heel blij dat we kunnen rekenen op commissaris Christophe Hansen, die dicht bij de boeren staat en hun bezorgdheden kent. In de eerste plaats is hij het die zal beslissen welke rol het GLB zal spelen in de meerjarenbegroting.”Serafin vindt dat niet alleen de structuur van het Europees landbouwbudget vereenvoudigd moet worden, maar ook de regels voor wie er aanspraak op wil maken. “Ook dat is een kritische vraag vanuit de landbouw. We moeten boeren helpen om te voldoen aan de milieuvereisten waarmee ze worden geconfronteerd en hun administratieve lasten verminderen.” Meer toegang voor boeren tot budgetten“We hebben al een aantal stappen genomen om de regels makkelijker te maken voor boeren en er is ook nog het vereenvoudigingspakket dat Hansen drie of vier weken geleden heeft voorgesteld”, geeft Serafin nog mee. “Maar er volgen nog extra maatregelen."De eurocommissaris ontkent echter niet dat dit makkelijker gezegd is dan gedaan. “Het is waar dat de uitwerking van de volgende begroting niet eenvoudig wordt”, zegt hij. “Dat ondervinden vele overheden op het nationale niveau, en in Europa is het niet anders. Het EU-budget bestaat vooral uit bijdragen van de lidstaten en na overleg met de individuele ministers van financiën, weet ik dat er weinig rek zit op deze bijdragen.”“Toch kan ik met vrij veel zekerheid zeggen dat we ondanks de budgettaire beperkingen meer zullen moeten investeren in R&D”, zegt Serafin. “Dat is niet alleen mijn mening, maar het staat ook in de richtlijnen die de voorzitter van de Europese Commissie vorig jaar heeft uitgevaardigd voor het parlement.” Niet alleen klimaat is een uitdagingDe uitdagingen voor landbouwers zijn legio. “Op de middellange en lange termijn is het klimaat de grootste uitdaging voor de landbouw”, zegt Serafin. “Maar op de korte termijn weet ik dat ook de rendabiliteit van de landbouwproductie problematisch is. In Europa hebben we hoge input- en energiekosten. Dat geldt overigens voor meer dan landbouw alleen.”“Wat we vandaag hebben gezien, is alweer een mooi voorbeeld waarom het R&D-budget moet groeien”, zegt Serafin tot slot. “Omdat zulk onderzoek niet alleen antwoord biedt op diverse maatschappelijke noden, maar ook omdat het de Europese samenwerking bevordert. Het is logisch voor Europa om zulke projecten gezamenlijk aan te pakken, in plaats van alle knappe knoppen in Europa elk afzonderlijk te laten werken. Samenwerken is goedkoper dan dit in alle 27 lidstaten apart te organiseren.” Marktgerichte innovatiesOp de bezoekdag haalde Ben Weyts nog even aan dat de budgettaire uitdagingen inderdaad groot zijn, maar hij benadrukte wel dat Vlaanderen 3,5 procent van het bbp besteedt aan onderzoek en ontwikkeling. “Ik denk dat ons dit de meest onderzoeksintensieve regio maakt binnen Europa”, zegt Weyts. Hij ziet de ILVO-terreinen als een mooie demonstratie van het Vlaamse onderzoeksbudget in actie. Het onderzoekscentrum is naast steun van de private partners erg afhankelijk van Vlaams, federaal en Europees geld om projecten te verwezenlijken.Langs de ILVO-terreinen kregen de gasten een demonstratie van enkele van de vele lopende ILVO-projecten, die telkens gebeuren in samenwerking met private bedrijven. Relaes is een grote believer van zulke samenwerkingen. “Dankzij deze samenwerkingen werken we aan innovaties die inspelen op de werkelijke noden van de markt”, zegt aldus de ILVO-topman. Sproeidrone in actieEén zo’n project is AgriFoodTEF, een Europees initiatief dat start-ups en kmo’s helpt om slimme technologieën zoals AI, robotica en datagedreven tools sneller op de markt te brengen in de landbouw- en voedingssector.Een partner die gebruik maakt van de dienstverlening via AgriFoodTEF is dronebedrijf Agriflight. Ondernemer Arnaud Laurencin demonstreerde het gebruik van een sproeidrone met laadcapaciteit van 40 kilo.“Nieuwere modellen kunnen tot 100 kilo dragen”, zegt Laurencin. Drones zoals de zijne mogen nog niet commercieel worden ingezet vanwege de sproeiwetgeving, maar op de ILVO-terreinen kan de dronetechnologie in afwachting van wettelijke toelating op scherp worden gesteld. Nog een partner van AgriFoodTEF is Steven Van Houcke van VanHoucke Machine Engineering uit Moorslede, die een mechanische schoffelmachine kwam voorstellen. Het zijn projecten als deze die dankzij ILVO worden mogelijk gemaakt. "We fungeren als een brug tussen onderzoek en markt, de zogenaamde "valley of death", zegt Marijke Hunninck van ILVO. "In plaats van op papier te bewijzen dat iets werkt, helpen wij bedrijven om hun technologieën effectief te testen en valideren in realistische omstandigheden. Dat versnelt innovatie, verlaagt risico’s en vergroot het vertrouwen bij eindgebruikers."Uitgekiende onderzoeksopzet om droogte na te bootsenEen ander project dat werd voorgesteld is Hydras, in samenwerking met United Beet Seeds uit Tienen. Dit project spitst zich toe op het de droogteresistentie van gewassen. Onderzoek dat in praktijk moeilijk uit te voeren is, want een druppel regen kan de hele test letterlijk in het water laten vallen. Met behulp van geavanceerde, verplaatsbare overkappingen die vermijden dat neerslag de grond intrekt, kunnen de onderzoekers langdurige droogte simuleren.Belangrijk onderzoek, vindt ook veredelaar David Eyland van United Beet Seeds. “Veredeling spitst zich vooral toe op ziekteresistentie en verbeterde opbrengst, maar droogteresistentie is zeer moeilijk om op te testen. Voor dit onderzoek hebben we de bieten zes weken droogte laten doorstaan, wat niet ongezien is in Vlaanderen. We willen zo planten bekomen die inzetbaar zijn in gebieden die gevoelig zijn voor waterschaarste, en die toch een mooie opbrengst opleveren.” Integrale aanpakSinds 2016 zag ILVO het aantal projecten goedgekeurd voor Europese steun meer dan verdubbelen. Volgens ILVO-baas Joris Relaes is dat succes vooral te wijten aan de integrale en marktgerichte aanpak van de kennisinstelling. “We hebben hier alles op één plaats”, zegt Relaes. “240 hectare met stallen voor koeien, varkens en pluimvee. We hebben zelfs een voedingsfabriek en zijn nu bezig met de ontwikkeling van een veevoederfabriek. Dat we zoveel zaken gecentraliseerd hebben, is zeer waardevol om het onderzoek goed uit te voeren. De problemen waarmee onze maatschappij kampt zijn vaak systemische problemen zoals het klimaat met een impact op vele aspecten. We moeten die dan ook op een multidisciplinaire alomvattende manier aanpakken. En dat kan hier, van de bodem tot op het bord van de consument.”

Nieuw onderzoeksproject moet biologische veehouderij verzoenen met stikstofregels

2025-06-12T18:03:49+02:00

Op vandaag tasten onderzoekers in het duister als het gaat over de emissies van natuurlijk geventileerde varkens- en pluimveestallen met buitenloop. Biologische en welzijnsgerichte ingrepen zoals een lagere bezettingsgraad, toegang tot buitenloop of het gebruik van traaggroeiende rassen, hebben een nog ongekende impact op de ammoniakemissies. Een geschikte meetmethodiek om dit in kaart te brengen ontbreekt immers. Zo snel mogelijk naar toepassing op praktijkbedrijvenHet nieuwe onderzoeksproject BOWIE moet deze leemte aanpakken. “We gaan geschikte meetmethodes voor ammoniakemissie ontwikkelen en valideren”, duidt Eva Brusselman, emissie-onderzoeker bij ILVO. “We zullen ons daarvoor toespitsen op twee pistes: tracergasmetingen en drone-gebaseerde sensortechnologie. De nadruk ligt op een zo snel als mogelijke toepassing bij praktijkbedrijven. Het project zal vier jaar lopen.”Daarnaast onderzoekt het project ook de invloed van bezettingsgraad en temperatuureffecten op ammoniakemissie. In overleg met de sector en stakeholders zullen een aantal veelbelovende ammoniakreducerende maatregelen worden geselecteerd voor verder onderzoek. In een later stadia van het project worden gecombineerde maatregelen getest via proeven met varkens en leghennen. Perspectief brengen voor biologische sector“Varkens- en pluimveehouders met buitenloop hebben nog geen PAS-maatregelen om op terug te vallen. De erkende technieken zijn van toepassing in bedrijven die met gesloten stalsystemen werken. Maar dus niet voor iedereen”, aldus Pieter-Jan Delbeke van Boerenbond.Biologische veehouderijen met een impactscore van één procent of lager zijn vrijgesteld van de verplichte generieke ammoniakreductie uit het stikstofdecreet. Toch valt een kleine minderheid buiten deze vrijstelling en zijn ze genoodzaakt om de veestapel in te krimpen om aan hun PAS-referentie 2030 te voldoen. Ook voor gangbare veehouders die willen omschakelen naar bio vormt zich een groot knelpunt. Als zij-instromers moeten ze een nieuwe vergunning aanvragen waarvoor de vrijstellingsdrempel niet geldt. Zij moeten dan voldoen aan de strengere stikstofdrempel van 0,025 procent. Omdat er geen technieken bestaan om de ammoniakuitstoot voldoende te beperken, zou hun veestapel zodanig klein worden dat een omschakeling voor velen economisch onhaalbaar wordt.Met het nieuw BOWIE-onderzoeksproject moet de sector weer enig toekomstperspectief krijgen.

Vanaf 1 juli hogere invoertarieven voor Russische meststoffen

2025-06-12T21:04:23+02:00

De Commissie had voorgesteld om dit jaar een tarief van 6,5 procent te heffen op meststoffen uit Rusland en Wit-Rusland, en om de douanerechten gevoelig op te trekken: van ongeveer 40 tot 45 euro per ton dit jaar en volgend jaar tot een onbetaalbaar tarief van 430 euro per ton tegen 2028. Voor landbouwproducten waarop vandaag nog geen extra invoertarieven gelden, worden de heffingen opgetrokken tot 50 procent. Het gaat onder meer om suiker, azijn, bloem en veevoeder, alles samen goed voor 15 procent van de invoer van landbouwproducten uit Rusland. De voorgestelde maatregelen moeten de import van de producten in de EU sterk verminderen, en de onafhankelijkheid van Rusland versterken. "We verlagen de Russische inkomsten uit export en zijn mogelijkheden om zijn brutale oorlog te financieren. Dit is verenigd Europa op haar best", zegt de Poolse minister Michal Baranowski namens het roterende EU-voorzitterschap in een persbericht.De Commissie hoopt dat de vermindering van de import zal leiden tot een verdere diversificatie van de meststoffenproductie in de EU, die momenteel te lijden heeft onder de lage invoerprijzen. De Commissie zal volgens de nieuwe wetgeving prijsstijgingen en mogelijke schade op de interne markt monitoren en eventuele maatregelen nemen om de impact ervan te verlichten.

Deze vijf bedrijven maken kans op de BioVLAM 2025

2025-06-13T18:25:48+02:00

In augustus zal de vakjury de vijf genomineerde bedrijven bezoeken om de finale beslissing te nemen. De zaakvoerders krijgen zo de kans om meer toelichting te geven over hun innovatie, en deze ook in de praktijk aan de jury te tonen. De vakjury beoordeelt de projecten volgens de criteria: passie, innovatie en duurzaamheid. Naast de vakjury krijgt ook het publiek dit jaar een stem. Via de website Alles over bio kan iedereen in augustus stemmen op de laureaat van zijn of haar keuze. Nu de Bioweek achter de rug is, is het tijd om de vijf genomineerden voor te stellen. Brothway (Michelbeke), Frederiek Ballière: biologische drinkbouillonsBrothway biedt 100 procent biologische en gezonde drinkbouillons aan die op een duurzame manier worden geproduceerd. Ze bevatten geen toegevoegde smaakversterkers of bewaarmiddelen. Hun product ‘Chicken Curcuma’ is gemaakt op basis van kippenbotten, ui, wortel, gember, appelciderazijn, zout, peper en een royale hoeveelheid kurkuma. De bouillon wordt verpakt in glazen flesjes van 180 milliliter. Brothway werkt nauw samen met lokale producenten en zet sterk in op duurzame energie en milieuvriendelijke productieprocessen. “Ons jonge, unieke bedrijfje is ontstaan uit de missie om een eeuwenoud en supergezond product opnieuw te valoriseren. Met vers vlees, verse groenten en kruiden - tot wel 72 uren ingekookt -  doen wij het opnieuw zoals het écht moet”, klinkt het bij bedrijfsleider Frederiek Ballière. VOF den Boogerd (Zelem), Maarten Gelders: biologische hoogstamboomgaardenHet familiebedrijf den Boogerd plant, beheert en baat sinds 2008 authentieke hoogstamboomgaarden uit op biologische wijze. Daarbij besteden ze zowel veel aandacht aan de geteelde fruitrassen als aan de samenstelling van de onderbegroeiing en het waterbeheer. De boomgaard wordt zo een vorm van economisch rendabele agroforestry. Alles wat de boomgaarden voortbrengen, wordt verkocht of verwerkt tot product (sap, stroop, gelei, olie). “We opereren in een niche van een niche – een sector waar traditie, biodiversiteit en duurzaamheid samenkomen. Dat dit werk nu via deze nominatie bevestigd en gewaardeerd wordt, betekent enorm veel”, Nia Ponsaerts. Great Moments (GR’EAT) (Kortenberg), Amélie de Cartier: prebiotische porridgesGR’EAT wil met zijn producten bijdragen aan een gezonde en duurzame levensstijl. Sinds 2015 maakt het bedrijf onder andere biologische en glutenvrije granola. Nieuw in het assortiment zijn biologische, prebiotische porridges in twee smaken. Een soort havermout(pap) die verrijkt is met prebiotica, onverteerbare voedingsvezels die als voeding dienen voor de goede bacteriën in je darmen. Ze zijn glutenvrij, bevatten veel vezels en eiwitten, en zijn goed voor de spijsvertering. Ze worden met de hand gemaakt in het Brusselse Haren en kunnen warm of koud gegeten worden. “We zijn ontzettend blij met deze nominatie. In oktober 2025 vieren we ons tienjarig bestaan, en dit voelt als een waardevolle erkenning voor het mooie werk van ons team”, aldus zaakvoerder Amélie de Cartier. GR’EAT kiest bewust voor duurzame verpakking en transport, en blijft innoveren met nieuwe producten die inspelen op voedingstrends. Het Land van Melk en Honing (Diksmuide), Johan en Isabel Boussemaere: rauwmelkse kaas en yoghurt op basis van biologische melk van eigen koeienBij Het Land van Melk en Honing staan biodiversiteit, bodemgezondheid en kringlooplandbouw centraal. Johan en Isabel Boussemaere-Delanote houden melkkoeien met veel aandacht voor de kwaliteit van de weides en de bodem. Ze doen aan roterend begrazen en maken vervolgens met de melk rauwmelkse kaas, waarbij het microbioom intact blijft. De rauwmelkse kaas, bekroond met twee gouden medailles op de Belgian Cheese Awards, is het resultaat van een gezonde bodem, een rijk microbioom en een natuurlijke veehouderij die de biodiversiteit versterkt. Door hun zelfredzame aanpak en minimale afhankelijkheid van externe input, tonen zij aan hoe biologische landbouw niet alleen ecologisch, maar ook economisch en sociaal toekomstbestendig kan zijn. “Tussen hopen, verwachten en krijgen ligt vaak een berg twijfel. Maar we zijn heel blij met deze nominatie. Het is goed dat de BioVLAM uitgereikt wordt, dat we als bio-ondernemers eens een momentje krijgen waar we aan het woord komen, om wat we doen en hoe we dat doen in de kijker te plaatsen. We willen ons steentje bijdragen aan het verder promoten van onze prachtige biosector”, vertelt Johan Boussemaere. Het Polderveld (Knokke-Heist), Lieven Devreese: teelt van biogroenten voor patiënten van AZ ZenoHet Polderveld is een CSA-boerderij waar deelnemers in ruil voor een jaarbijdrage een deel van de oogst ontvangen. Opvallend is de samenwerking met het ziekenhuis in Knokke-Heist AZ Zeno, waarbij de biologische groenten rechtstreeks van het veld op het bord van de patiënten belanden. Deze unieke aanpak combineert ecologische duurzaamheid met sociale impact: het verkort de keten drastisch, vermindert voedselverspilling, en versterkt de band tussen boer en zorginstelling. Door hun kennis te delen via het project ZoBio inspireert Het Polderveld andere bioboeren en zorginstellingen in Vlaanderen. “Het voelt als een erkenning voor ons werk en een waardering voor de samenwerking die we negen jaar geleden vanuit overtuiging begonnen zijn met AZ Zeno. We zijn trots dat de kijk op voeding van AZ Zeno en hoe wij daaraan bijdragen, als een voorbeeld wordt gezien voor andere instellingen”, aldus Lieven Devreese.

Enquête: Hoe kan landbouwadministratie eenvoudiger worden?

2025-06-16T09:29:52+02:00

“We weten dat administratie veel tijd kost, ingewikkeld kan zijn en dat het niet altijd even gemakkelijk is om de wetgeving te kennen”, motiveert het Agentschap Landbouw en Zeevisserij. “Hoe kan u ons helpen? Door een vragenlijst in te vullen en daarbij uw mening te geven over alle aspecten van de administratieve lasten en regeldruk. De bevraging gaat niet alleen over het Agentschap Landbouw en Zeevisserij en ook niet enkel over zuivere landbouwregels. Het gaat over álle knelpunten die landbouwers ervaren.”Na de aanhoudende boerenprotesten begin vorig jaar sloten de landbouwsector en de Vlaamse regering het zogenaamde Landbouwakkoord. Eén van de speerpunten daarvan was de overdreven regels en administratieve overlast aanpakken. Punten die daarbij werden aangehaald door de landbouworganisaties waren bijvoorbeeld soepelere termijnen voor registratie van kunstmestaankopen in functie van het kunstmestregister, het verleggen van bewijslast voor ecoregelingen en het schrappen van disproportioneel hoge boetes bij administratieve fouten in de Mestbankaangifte.Landbouwers kunnen via deze enquête nu zelf hun ervaringen delen. De enquête duurt ongeveer 15 minuten. Invullen kan via deze link.

Studie ziet link tussen glyfosaat en kanker bij ratten: Wat als erkenning wordt stopgezet?

2025-06-13T18:19:50+02:00

Glyfosaat is een omstreden herbicide, dat wel nog steeds gebruikt wordt in de landbouw. De Wereldgezondheidsorganisatie klasseerde het in 2015 als ‘waarschijnlijk kankerverwekkend’ bij mensen, maar een harde link tussen de ziekte en het middel zijn nog niet gevonden. Dankzij zijn doeltreffendheid als onkruidverdelger wordt het product dan ook nog steeds gebruikt. Het onderzoek gebeurde door een internationaal team van experten. Zo’n 1.000 laboratoriumratten werden getest. Een deel werd blootgesteld aan glyfosaat, een ander deel niet. Telkens weer kregen enkele van de proefdieren kanker en gebeurde dat niet in de controlegroep. De gezondheidsschade treedt vooral op bij ratten tijdens de zwangerschap en in hun eerste levensjaar.Schaadt het de rat, dan schaadt het wellicht ook de mensDe conclusies van de studie werden gepubliceerd in de krant De Morgen, dat de resultaten liet beoordelen door Ad Ragas, hoogleraar risicobeoordeling van chemische stoffen aan de Radboud Universiteit. In deze krant zegt hij dat de studie correct lijkt uitgevoerd te zijn. De krant spreekt dan ook van ‘hard bewijs’ dat glyfosaat kanker veroorzaakt. Dat het gaat om laboratoriumratten, is doorgaans genoeg indicatie dat ook mensen risico lopen.“Ratten lijken genetisch sterk op mensen”, zegt Ragas aan De Morgen. “We gebruiken ze als stand-in omdat we deze proeven niet op mensen willen doen. Als dan blijkt dat een middel schadelijk is voor hen, is het aan critici om argumenten aan te brengen waarom die effecten niet voor mensen zouden gelden. Als die argumenten er zijn, wil ik er graag naar luisteren, maar ik heb ze nog niet gehoord.”Dit is slecht nieuws voor landbouwers die leunen op het gebruik van glyfosaat, want deze studie kan de doorslag geven in de volgende evaluatieronde van het middel, dat vandaag nog toegelaten is in Europa. “Misschien zitten er gaten in deze studie die wij niet zien”, zegt Ragas aan De Morgen. “Dat proces gaat nu lopen en zo hoort het ook. Maar als deze studie blijft staan, dan kan de EU niet volharden in het standpunt dat een verband met kanker niet is aangetoond. De classificatie van glyfosaat moet dan worden aangepast.” In welke mate worden we blootgesteld aan glyfosaat?VILT contacteerde professor Pieter Spanoghe, expert gewasbescherming aan de UGent. “Ik ben geen kankerspecialist. Ik kan niet bevestigen of ontkennen wat die mensen in hun studie beweren”, zegt Spanoghe. “Wat ik weet is dat kanker, met uitzondering van asbestose, in hoofdzaak veroorzaakt wordt door een dagelijkse blootstelling aan stoffen. Na enige tijd ontwikkelt men dan deze chronische ziekte van kanker. Glyfosaat wordt bij mijn weten één tot tweemalig in het seizoen toegepast en er zijn tegenwoordig beperkingen op. Volledige weilanden kan men in België niet meer bespuiten.”Spanoghe wijst erop dat het zeer moeilijk is om in te schatten in welke mate mensen in contact komen met glyfosaat. “Het komt sowieso niet op onze groenten en fruit terecht”, zegt hij. “Het is immers een breedwerkend plantenverdelgingsmiddel. Pas je het toe, dan heb je geen groenten en fruit meer. Als consument komen wij dus hoofdzakelijk via onze omgeving met het middel in contact. Dat zijn zeer lage hoeveelheden. Zoals ik elders al schreef, zijn het hoeveelheden die niet correct kunnen worden afgemeten en in toxicologische tests aan ratten en muizen worden voorgeschoteld. Deze blootstelling moet dan via hun huid of hun ademhaling verlopen, vermits voeding niet de voornaamste blootstellingsroute is. Dit maakt dat een studie in het lab vaak ver staat van wat er in de praktijk op het veld verloopt.” Nieuwe evaluatieronde“Desalniettemin heeft deze studie haar waarde”, zegt Spanoghe. “Een studie als deze zal zonder twijfel meegenomen worden in de nieuwe evaluatieronde van glyfosaat. Ze zal vermoedelijk wel haar steentje bijdragen voor de nieuwe evaluatie van glyfosaat. Dat is het interessante aan ons pesticidenbeleid. We erkennen geen werkzame stoffen voor de eeuwigheid der dagen. We hebben AIR of Active Ingredient Revision programma's die om de 10 à 15 jaar elke werkzame stof die in Europa op de markt is grondig opnieuw evalueren op impact naar mens en milieu. Studies als deze worden dan in die nieuwe evaluatie volledig opgenomen.”Evenwaardige alternatieven niet voorhandenMoest glyfosaat de erkenning verliezen, is dat natuurlijk wel vervelend voor landbouwers die op dit middel berusten. Hoewel er volop gezocht wordt naar minder risicovolle alternatieven, zijn die volgens experten niet voorhanden. Dat is de mening van professor Benny De Cauwer, expert gewasbescherming aan UGent.“Er bestaat geen evenwaardig individueel alternatief, aangezien het werkingsspectrum en effectiviteit van elk alternatief -individueel en per toepassing gezien - in de meeste gevallen smaller én zwakker is”, zegt De Cauwer. “Uiteraard is dit afhankelijk van het doelwit, maar meestal gaat het bij glyfosaattoepassing over bestrijding van goed gevestigde meerjarige onkruiden of dichte plantenbestanden, geen gevoelige vegetaties dus.”Volgens De Cauwer zou het bannen van glyfosaat naar alle waarschijnlijkheid moeten opgevangen worden door een complexer bestrijdingssysteem. Het kan hier gaan om combinaties en herhaaldelijke toepassingen van alternatieve methoden. Eén van deze pistes zijn de alternatieve herbiciden, zoals het contactherbicide pelargonzuur. Het spectrum van dit middel is veel smaller, er is geen systemisch effect en grotere planten worden niet goed bestreden. “Dus dit herbicide moet aangevuld worden met bijvoorbeeld een een systemisch bladgraminicide om het werkingsspectrum te verbreden”, zegt De Cauwer. “Glyfosaat kan dus niet één op één vervangen worden door een ander herbicide. Ook bij gebruik van systemische bladherbiciden zullen mengsels nodig zijn, afhankelijk van de te bestrijden doelwitvegetatie, aangezien geen enkel systemisch herbicide eenzelfde breedspectrum heeft.”De Cauwer haalt ook de niet-chemische methoden aan, zoals die gebruikt worden in de biolandbouw, of thermische onkruidverdelging bijvoorbeeld door elektrocutie. En dan is er uiteraard ook de mechanische onkruidbestrijding. Al deze methoden hebben uiteraard ook hun voor- en nadelen, en mankracht is daar één van. Technische beperkingen en nieuwe risico's“Er is geen passe-partout. Voor elke situatie waar glyfosaatgebruik van toepassing is, zal dit een andere aanpak vergen. Immers in veel situaties ontbreken de erkenningen voor alternatieve herbiciden die in theorie in aanmerking zouden kunnen komen, of zijn bepaalde niet-chemische methoden technisch of organisatorisch onhaalbaar en onbetaalbaar”, zegt De Cauwer. Volgens hem is ‘betaalbaarheid’ vooral een relatief begrip: niet-chemische methoden zijn financieel realistischer als de mensen ook bereid zijn om meer te betalen voor hun voeding.“Voor sommige toepassingen zijn er nog geen haalbare of commercieel beschikbare alternatieven omwille van allerhande technische beperkingen”, zegt De Cauwer nog. “Denk aan de bestrijding van onkruiden op sporen waar maar ruimte is voor twee toepassingen per jaar en waar gewerkt wordt moet gevoelige infrastructuur. Ook heet water of elektrocutie zijn vaak geen oplossing daar waar veiligheid van personeel en reiziger hoog in het vaandel gedragen wordt.”Als glyfosaat dus op schop gaat, weet De Cauwer niet meteen hoe de betrokken sectoren dit zullen opvangen. “Duidelijk is wel dat een alternatief doorgaans duurder, kennisintensiever, onvoorspelbaarder zal zijn en niet noodzakelijkerwijs a priori minder schadelijk”, zegt hij. “De vraag is ook nog of wat glyfosaat vervangt überhaupt minder negatieve impact heeft op mens dier en milieu. Zoals eerder geschetst is dit geen eenvoudige één op één vergelijking.”

Belastingvoordeel op de helling voor seizoensarbeid in groente- en fruitsector

2025-06-13T18:35:33+02:00

Eind 2022 kwamen de landbouworganisaties en de vakbonden tot een akkoord over de tewerkstelling van seizoenarbeiders. Op vraag van de werkgevers werd de periode van 100 dagen aangehouden en op verzoek van de vakbonden werden de lonen boven de indexering extra opgetrokken. Als compensatie kregen de werkgevers een korting van 1,23 euro op de belastingen die ze moesten betalen aan seizoenarbeiders per gepresteerd uur. Concreet gaat het om een vrijstelling op de doorstorting van de bedrijfsvoorheffing.Het is dit derde luik van het akkoord dat nu onderuitgehaald wordt door het Grondwettelijk Hof. Het oordeelde over een zaak die Federgon, de beroepsvereniging van uitzendkantoren, had aangespannen. Dat argumenteerde dat er sprake was van discriminatie omdat het fiscale voordeel alleen gold voor werknemers die rechtstreeks door groente- en fruitbedrijven werden tewerkgesteld, en niet voor seizoenarbeiders die via een interimkantoor bij deze bedrijven werkten.Het Grondwettelijk Hof stelt Federgon dus in het gelijk. Het merkt op dat de vrijstelling een vorm van staatssteun is en dit vooraf aangemeld had moeten worden bij de Europese Commissie, wat niet gebeurd is.De beslissing lijkt grote gevolgen te hebben voor de naar schatting 1.600 groente- en fruitbedrijven die van het gunstregime gebruik maakten. Zij spaarden vorig jaar 21,4 miljoen euro aan belastingen uit. De fiscus kan dat bedrag nu terugeisen van deze bedrijven. Ook voor dit jaar is het fiscale voordeel van de baan, waardoor de loonkosten voor fruit- en groente bedrijven feitelijk met 1,23 euro per uur zullen stijgen. Onderhandelingen mogelijkChris Botterman, hoofd sociale zaken bij Boerenbond, zegt dat de teerling nog niet geworpen is voor de groente- en fruitbedrijven. “De fiscale compensatie was voor ons een belangrijk onderdeel van het akkoord dat we met de vakbonden eind 2022 hebben onderhandeld. Op 1 juni 2023 is het in voege getreden. Als daar nu een onderdeel uit wegvalt, dan wankelt heel het akkoord en moeten we terug aan tafel, maar daar zit niemand op de wachten.”Volgens Botterman is de oplossing simpel: “Breid het fiscale gunstregime uit naar de interimkrachten. Dat hoeft zo niet veel te kosten. In de fruit- en groentesector zijn respectievelijk 30.000 en 20.000 seizoenarbeiders actief. Dit terwijl het aantal interimkrachten maar op 3.000 tot 4.000 ligt.” Botterman schat dat het één tot twee miljoen euro extra kost om het gunstregime naar de interimmers uit te breiden. Boerenbond is inmiddels in gesprek met overheid en vakbonden. “Iedereen heeft er baat bij dat het akkoord behouden blijft. De vakbonden hebben baat bij de loonsverhoging, wij bij de 100-dagenregeling en de fiscale compensatie, en de overheid heeft baat bij sociale rust”, besluit hij hoopvol.

Wanneer landbouw oorlogsmunitie wordt

2025-06-16T20:35:36+02:00

De kwetsbaarheid van voedselonzekerheid wordt steeds vaker bewust uitgespeeld als geopolitiek wapen, met enkele tastbare voorbeelden in de voorbije jaren. De onderling verbonden mondiale agrovoedingssystemen, met complexe toeleveringsketens en handelsafhankelijkheden, creëren nieuwe kansen om voedsel strategisch te gebruiken.Hoewel er internationale juridische kaders bestaan die het gebruik van voedsel als wapen verbieden of als oorlogsmisdaad bestempelen, blijken die onvoldoende afschrikking te bieden. Daders vermommen hun tactieken vaak als onbedoelde nevenschade om straf te ontlopen. De voorbije decennia werd het daarom al vaak gebruikt in oorlogen en conflicten als effectief en goedkoop instrument, aangezien voedsel een fundamentele menselijke behoefte is en gemakkelijk grote groepen mensen kan treffen.3 tactieken waarbij voedsel als wapen gebruikt wordtDe MSC-taskforce onderscheidt drie strategieën waarbij voedselonzekerheid als oorlogswapen wordt ingezet. Een eerste is het blokkeren van aanvoerroutes en het verhinderen dat de bevolking toegang krijgt tot voedselhulp. De oorlog in Gaza is een zeer actueel voorbeeld hiervan. Israël werd vorig jaar door het Internationaal Strafhof beschuldigd van het ‘opzettelijk en systematisch beroven van goederen die onmisbaar zijn voor het menselijk overleven’, onder meer door humanitaire hulp aan de grens tegen te houden.Een tweede methode is het gebruik van voedselonzekerheid als instrument voor rekrutering en behoud. Deze tactiek wordt vaak gebruikt wanneer een partij in het conflict niet over gelijke militaire middelen of slagkracht beschikt.De derde strategie richt zich op het aanvallen van landbouwinfrastructuur en logistieke ketens op land en zee. De tactieken variëren van het vernietigen van gewassen, vee, waterreservoirs en opgeslagen oogsten, tot het bombarderen van havens en landbouwgrond. De oorlog van Rusland heeft het aantal mensen in hongersnood wereldwijd fors doen stijgen, waaronder een vijfde van de gehele bevolking van Afrika Rusland bespeelt voedselonzekerheid met wereldwijd dodelijke gevolgenRusland heeft deze laatste tactiek in al haar facetten toegepast in de oorlog tegen Oekraïne. In twee jaar tijd werden volgens Oekraïne 50 Russische aanvallen uitgevoerd op hun Zwarte Zeehavens. Meer dan 300 haveninstallaties en 23 schepen raakten daarbij beschadigd. Ook 100.000 ton aan landbouwproducten ging verloren. De Oekraïense bevolking werd direct getroffen door beperkte toegang tot voedsel, verlies van inkomen en infrastructuur, en een forse daling van de exportinkomsten voor de staatskas.Daarnaast manipuleerde Rusland actief de wereldwijde voedselvoorzieningsketens. Het aanvallen van Oekraïense exportknooppunten en landbouwinfrastructuur resulteerde in een berekende toename van de wereldwijde voedselonzekerheid. De schok voor de wereldwijde voedselmarkten vertaalde zich naar mondiaal hogere prijzen, met een bijzonder diepgaande impact in het Midden-Oosten en Noord-Afrika. De oorlog heeft het aantal mensen dat wereldwijd honger lijdt fors doen stijgen, waaronder volgens de MSC-taskforce een vijfde van de gehele bevolking van Afrika. “De gevolgen van de inzet van voedsel als wapen reiken steeds veel verder dan het oorspronkelijke conflict en kunnen niet genoeg worden benadrukt”, stelt de taskforce. Handelspartners onder voorwaardenRusland zet zijn landbouwmacht al langer strategisch in. Graan geldt er als hun “tweede olie”. Met controle over een aanzienlijk deel van de wereldwijde landbouwproducten bouwt het Kremlin geopolitieke invloed op, die het daarna ook uitbuit.Landen die voorheen afhankelijk waren van Oekraïense import, zijn intussen de nieuwe Russische agrarische handelspartners. Deze leveringen komen echter met voorwaarden. Op de Rusland-Afrika-top in 2023 beloofde Poetin bijvoorbeeld gratis voedselhulp aan zes Afrikaanse landen. Vervolgens onthielden vier van de zes landen zich bij VN-resoluties over de oorlog in Oekraïne.“De wereldwijde voedselvoorziening is succesvol door Rusland geinstrumentaliseerd en dient nu als hefboom om geopolitieke invloed uit te oefenen en wereldwijd aanhangers te werven of te behouden”, aldus de taskforce. “Voedsel is een effectief wapen op lange afstand geworden.” Voedselzekerheid verdient een prominente plaats in nationale veiligheidsstrategieën Voedselbewapening vraagt om nieuwe verdediging“Het is zinvol voor landen om te bekijken hoe zij hun verdediging tegen dit soort dreiging kunnen versterken”, aldus de MSC-taskforce. Het vereist volgens de taskforce nieuwe preventieve strategieën. Investeren in veerkrachtige agrovoedselsystemen is daarbij essentieel. “Versterk regionale productie en handel om afhankelijkheden zoveel mogelijk te beperken”, klinkt het. Daarbij zijn investeringen in klimaatmitigatie en -adaptatie onmisbaar om kwetsbaarheden in de voedselketen te verkleinen.Verder raadt de taskforce aan om voedselonzekerheid in derde landen niet louter als een humanitair probleem te beschouwen, maar ook als een strategisch veiligheidsvraagstuk. Zeker nu budgetten voor ontwikkelingssamenwerking onder druk staan, terwijl militaire uitgaven wereldwijd zullen toenemen. “Ministeries van ontwikkelingssamenwerking zouden de risico’s van voedselonzekerheid grondiger moeten analyseren”, klinkt het bij de taksforce.Om de nodige financiering bijeen te krijgen voor het uitbouwen van veerkrachtige agrovoedselsystemen wereldwijd, roept de MSC-taskforce op tot coalities van bereidwillige actoren. Daarbij denkt het aan samenwerking tussen regeringen, het maatschappelijk middenveld, de privésector en internationale financiële instellingen zoals de Wereldbank en het IMF.“Voedselzekerheid verdient een prominente plaats in nationale veiligheidsstrategieën”, besluit de taskforce. “Het moet tot de hoogste prioriteiten behoren van militaire planners, inlichtingendiensten, diplomatieke leiders en maatschappelijke organisaties. Alleen door veerkrachtige agrovoedselsystemen uit te bouwen en voedselonzekerheid als een veiligheidsvraagstuk te behandelen, kan men een geloofwaardige preventieve afschrikking tot stand brengen.” De MSC-taskforce bestaat uit zestien leden uit politiek, bedrijfsleven, diplomatie en wetenschap. De groep wordt gefaciliteerd door de invloedrijke Munich Security Conference, met inhoudelijke en financiële steun van onder meer de Annenberg Foundation en Cargill. Onder de leden bevinden zich onder meer Vera Songwe (Liquidity & Sustainability Facility, een organisatie gericht op de ontwikkeling van Afrika), Erin Sikorsky (Center for Climate & Security, een wereldwijd werkende denktank op het gebied van klimaat- en milieurisico's) en Benedetta Berti (NAVO, de defensie-alliantie van landen rond de Atlantische Oceaan).

Prof Bruyninckx moet draagvlak voor Vlaamse waterbeleid helpen versterken

2025-06-13T18:21:44+02:00

In zijn nieuwe functie zal Bruyninckx uiteenlopende stakeholders samenbrengen binnen een nieuw participatietraject rond de stroomgebiedbeheerplannen 2028-2033, die de ruggengraat vormen van het Vlaamse waterbeleid. De deelnemers zullen uit zeer diverse sectoren komen. Niet alleen watermaatschappijen en lokale besturen worden uitgenodigd, ook natuur- en landbouworganisaties, VOKA, Unizo en zelfs de Gezinsbond zullen onder meer een plaats aan tafel krijgen."Waterbeleid raakt de kern van de grote uitdagingen van deze tijd, van droogte en wateroverlast tot de aanpak van vervuiling. Door een sterk participatieproces op te zetten met iemand als Hans Bruyninckx aan het roer, zorgen we ervoor dat wetenschappelijke inzichten, maatschappelijke belangen en praktische oplossingen samenkomen", duidt Brouns.De klankbordgroep komt tussen september 2025 en juli 2026 zes keer samen. De gesprekken focussen op thema's als kennisdeling, beleidsopties, economische context en aanbevelingen voor verbetering. Deze input wordt meegenomen in de voorbereiding van de ontwerp-stroomgebiedbeheerplannen, waarover in het najaar van 2026 een openbaar onderzoek volgt. De definitieve plannen worden eind 2027 voorgelegd aan de Vlaamse regering.

Witloofrolletjes en Luikse balletjes worden de ruimte ingeschoten

2025-06-13T18:52:05+02:00

Astronauten mogen naast het standaard ruimtevoedsel ook enkele persoonlijke gerechten kiezen, voor speciale gelegenheden. Astronaut Liégeois zal kiezen voor Luikse balletjes en witloofrolletjes met hesp en kaassaus. En ook al lijkt ruimtevoedsel ondertussen sterk op wat we op aarde eten, beide gerechten brengen in de ruimte wel enkele uitdagingen met zich mee. Zo mag de kaassaus niet te lopend zijn, zodat die niet begint rond te zweven in het ruimtestation. En aangezien het ISS geen heteluchtoven heeft, zal ook een gratinkorstje moeilijk te realiseren zijn op de witloofschotel. De Luikse balletjes mogen dan weer geen alcohol bevatten, en worden zonder frietjes geserveerd omdat er geen friteuse aan boord is. De gerechten zullen ook al goed gekruid moeten zijn, want kruiden mogen enkel mee in vloeibare vorm om rondvliegende korrels in het ruimteschip te vermijden.Gelukkig hoeft Liégeois zich niet zelf over deze kookuitdagingen te buigen. Twee professionele Belgische koks nemen dit voor hun rekening. De maaltijden worden daarna vacuüm verpakt, zodat ze jarenlang houdbaar blijven.Belgisch comfortfood in de ruimteMet deze keuze schrijft Liégeois ook een klein stukje Belgische ruimtegeschiedenis. Het wordt de eerste keer dat witloof mee naar het internationale ruimtestation reist. Bovendien krijgt het gerecht een persoonlijke toets, met Orvalkaas uit de streek waar Liégeois’ familie vandaan komt. “Ik ben heel blij dat ik op deze manier een mix van Belgische producten kan meenemen”, zegt hij aan VRT NWS.Het is nog even wachten voor Liégeois zijn Belgische gerechten in de ruimte zal kunnen proeven. Zijn vertrek naar het ISS staat gepland in augustus 2026 en zijn missie zal minstens zes maanden duren.

Hoge melkprijs legt druk op rendabiliteit zuivelindustrie en noopt tot voorzichtigheid

2025-06-17T12:58:43+02:00

4,35 miljard liter melk verwerkt in 2024Elk jaar blikt BCZ terug op het afgelopen zuiveljaar tijdens de jaarvergadering van de organisatie. De bekendmaking van de verwerkte hoeveelheid melk en de gemiddelde jaarmelkprijs hoort daarbij. In 2024 werd 4,35 miljard liter melk geleverd door Belgische melkveehouders. Dat is een daling met 0,8 procent in vergelijking met het recordjaar 2023 toen 4,38 miljard liter werd geleverd. Op langere termijn wordt evenwel een duidelijke stijging genoteerd: in vergelijking met 2015, toen het melkquotum werd afgeschaft, zien we een totale stijging van de melkleveringen met 22 procent.Waar de gemiddelde daling van het aantal melkveehouders ongeveer 3,5 procent bedraagt, moet BCZ vaststellen dat er afgelopen jaar 244 melkveehouders mee ophielden. Dat is een daling van 4,1 procent. In Wallonië was de daling sterker (-4,5%) dan in Vlaanderen (-3,9%). Eind 2024 waren er nog 3.358 melkveehouders in Vlaanderen, in Wallonië nog 2.282. “Dat betekent dat 60 procent van de melkveehouders Vlaams is en ongeveer 40 procent Waals. Die verhouding is de afgelopen jaren niet echt gewijzigd”, vertelt Lien Callewaert, directeur van BCZ. Sinds 2021 hebben de melkveehouders zeer goede rendementen gehaald. Meer nog, de afgelopen jaren behoren tot de meest rendabele ooit Leveringen biomelk forser gedaald dan gangbare melkDe daling van de biologische melkleveringen ging forser achteruit dan die van gangbare melk. Op een jaar tijd werd 4,1 procent minder biomelk geproduceerd. Waar in 2023 nog 115.656 miljoen liter biomelk werd aangeleverd aan de Belgische zuivelbedrijven, was dat een jaar later nog maar 110.883 miljoen liter. Dat is amper 2,5 procent van alle melkleveringen. In tegenstelling tot bij gangbare melk is het aandeel van Wallonië een stuk groter: twee derde van de biomelk komt uit Wallonië en slechts een derde uit Vlaanderen. Melkprijs 9 procent hoger dan in 2023De gemiddelde jaarmelkprijs bedroeg in 2024 49,62 euro per 100 liter. Dat is een stijging van negen procent in vergelijking met een jaar eerder. Maar een record is het niet, in 2022 werd gemiddeld 55,14 euro per 100 liter betaald. Die hoge melkprijzen zijn volgens BCZ het gevolg van een grote internationale vraag naar zuivel. “Sinds 2021 hebben de melkveehouders, met uitzondering van een korte periode in 2023, zeer goede rendementen gehaald. Meer nog, de afgelopen jaren behoren tot de meest rendabele ooit”, vertelt Callewaert.Toch moet BCZ vaststellen dat deze gunstige economische omstandigheden de daling van het aantal melkveehouders niet heeft kunnen afremmen. “We stellen vast dat de rechtsonzekerheid over het beleid, moeilijke toegang tot landbouwgronden en de hoge administratieve lasten zwaar blijven wegen op melkveehouders.” De melkleveringen in 2024 zijn gedaald en het risico op onderbenutting van de productiecapaciteit neemt daardoor toe, wat de kosten per eenheid verhoogt Druk op rendabiliteit en vrees voor onderbenutting productiecapaciteitDie hoge melkprijzen zijn minder goed nieuws voor de zuivelverwerkers. Want waar de rendabiliteit in 2023 met 1,23 procent al bijzonder laag was, zetten de hoge melkprijzen die rendabiliteit nog verder onder druk. Ook de onzekerheid bij melkveehouders zet verder een rem op de zuivelindustrie. De melkproductie daalde het afgelopen jaar met 0,8 procent en de zuivelsector verwacht dat er ook in de toekomst minder grondstof zal zijn. “Daardoor neemt het risico op onderbenutting van de productiecapaciteit toe, wat de kosten per eenheid verhoogt”, aldus voorzitter Buytaert. Die toegenomen onzekerheid bij de zuivelbedrijven wordt ook gereflecteerd in hun investeringsbereidheid. In 2024 daalden de investeringen van de sector met zes procent.Tegelijk zorgt ook de geopolitieke instabiliteit voor bezorgdheid over de wereldwijde zuivelhandel. Niet alleen is er het Chinese antidumpingonderzoek, ook het handelsbeleid van Donald Trump baart kopzorgen. “De VS is met 36 miljoen euro goed voor de achtste plaats op de lijst van Belgische exportbestemmingen buiten de EU. Maar wat ons nog meer zorgen baart dan de rechtstreekse impact voor de Belgische zuivelbedrijven, zijn de nadelige gevolgen van tarievenoorlogen op de totale wereldhandel”, stelt Buytaert. Onzekerheid leidt tot fusies en consolidatiesHij ziet dat al deze factoren ervoor zorgen dat zuivelverwerkers hun weerbaarheid op scherp zetten om zich voor te bereiden op de toekomst. “Met verschillende overnames en aankondigingen tot fusies in binnen- en buitenland het afgelopen jaar wordt het zuivellandschap grondig hertekend”, verduidelijkt de BCZ-voorzitter. “De consolidatie die zich binnen de sector heeft verdergezet, onderstreept het belang van rendabiliteit als fundament voor competitiviteit en toekomstbestendigheid. Dit vraagt niet alleen van zuivelverwerkers, maar van elke schakel in de keten efficiëntieslagen door te voeren.”Maar BCZ ziet ook positieve signalen. Want ondanks de huidige turbulente tijden is de Belgische zuivelsector er wel in geslaagd om zijn omzet te doen stijgen met zo’n vijf procent tot 7,3 miljard euro. En er is nog meer goed nieuws: afgelopen jaar is het thuisverbruik van zuivel gestegen met vier procent. “Zuivel blijft dus stevig verankerd in het Belgisch eetpatroon en dat is terecht”, meent de voorzitter. Hij wijst erop dat steeds meer studies de gezondheidsvoordelen van zuivel bevestigen. “Zo is er een Britse studie die stelt dat melk en zuivel een beschermend effect kunnen hebben tegen darmkanker en ook het imago van boter is terug positief. Dat zien we ook in de vraag: de krapte op de markt leidde in september tot recordprijzen van de boternoteringen tot wel 8.100 euro per ton.” Strategische rol van zuivelsector erkennenDe sectorfederatie ziet redenen genoeg om de strategische rol van zuivelverwerkers te erkennen en pleit daarom voor een doordacht industriebeleid. “De eerste stappen die op dat vlak al gezet zijn, zijn positief”, meent BCZ, “maar het is essentieel om deze aanpak structureel te verankeren zodat elk nieuw initiatief automatisch getoetst wordt op zijn impact op competitiviteit. Het is tijd om de Belgische zuivelsector naar waarde te schatten. We garanderen lokale voedselvoorziening met veilige, kwaliteitsvolle en duurzaam geproduceerde gezonde producten, creëren werkgelegenheid en dragen bij tot de economische motor van ons land”, besluit voorzitter Buytaert.

Goede prognoses, maar Vlaamse hardfruitteler waarschuwt voor greep van megahandelaars

2025-06-17T14:21:40+02:00

Vanuit het terras achter zijn huis kijkt Groven (56) uit over een heuvelachtig landschap vol appel- en perenbomen. “Een prachtig uitzicht”, zegt hij glimlachend, “maar je ziet ook altijd je werk.”Van appel naar peerMet 14 hectare appels en 10 hectare peren runt Groven een atypisch fruitbedrijf naar Vlaamse normen. Als voorzitter van de fruitbeurs Fructura kent hij de sector als geen ander. Hij zag de appelteelt de afgelopen tien jaar in zwaar weer komen. “De prijsvorming bij appels was zo slecht dat veel telers overstapten op peren. Vlaanderen is intussen echt een perenland geworden.” Polen in opmars, Italië in vervalReden van de slechte prijsvorming tot twee jaar geleden was mede de groeiende productie in Polen waar telers tegen lagere kosten kunnen produceren. De verschuiving richting perenteelt is volgens Groven dan ook niet zonder risico. In Polen worden momenteel massaal perenboomgaarden aangeplant. “De klimaatopwarming speelt daar zelfs in het voordeel: het risico op vorstschade in de winter daalt.”Het is niet de enige bedreiging. “Steeds meer gewasbeschermingsmiddelen verdwijnen van de markt. Daardoor zijn ziektes als schurft, maar ook plagen zoals de wants, steeds moeilijker te beheersen.” Op zijn bureau toont hij een appel met een donkere plek. “Dit is schurft. We krijgen er elk jaar meer last van.”Vooral in Zuid-Europa hebben wantsen al flink wat schade aangericht. “Zij zijn naast de hoge temperaturen mee verantwoordelijk voor de neergang van de Italiaanse perenteelt”, zegt Groven. “Als Italië minder produceert, merken wij dat meteen in onze export naar Duitsland.” De Belgische conferencepeer blijft ook gewild in Rusland. “Hoewel de export officieel stilviel na de Russische boycot van 2014, vinden veel peren via omwegen alsnog hun weg daarheen.” Dat zou deels verklaren waarom Poolse telers bereid zijn het risico op late vorst te nemen. Via omwegen komt een groot deel van de Europese perenproductie alsnog in Rusland terecht Vorstprikken drukken productie in EuropaDit jaar ondervonden de Polen en ook de Turken (Turkije is een belangrijk perenland, red.) wel overlast van de winter. “Wintervorst tijdens de bloei heeft de productieverwachtingen daar toch getemperd”, aldus de Limburgse teler. In Vlaanderen heeft de vorst geen roet in het eten gegooid, maar een gure oosterwind heeft volgens Groven de bloei gefnuikt. “Ik verwacht 60 procent van de oogst van normale jaren.”Toch ziet de Limburger de markt positief in en voorspelt hij een herhaling van vorig jaar. “Ook toen viel de productie hier en elders in Europa tegen en was er een onderaanbod met goede prijzen als gevolg.” Illustratief daarvoor was de prijs voor industrieappelen. “Doordat de industrie geen voorraad had en er weinig aanbod was, betaalden ze vorig jaar prijzen die normaal voor klasse A gelden.” Macht verschuift richting megahandelarenGroven is één van de 350 hardfruittelers die aangesloten is bij BelOrta. Het ledenaantal hardfruittelers bij BelOrta kreeg een boost nadat de coöperatieve groente- en fruitveiling de Belgische Fruitveiling (BFV) opslokte in 2023. Hierdoor ontstond een indrukwekkende blok van Vlaamse hardfruittelers die zo sterker hoopten te staan tegen de retail.Tegenover de traditionele coöperatieve veiling staan de meer commerciële producentenorganisaties, zoals Green Diamond en New Green. “Deze coöperaties zijn opgericht door handelaars met het doel om Europese GMO-subsidies binnen te halen”, aldus Groven die constateert dat deze producentenorganisaties flink aan de weg timmeren.De concurrentie van deze spelers speelt al langer, bevestigt Kris Jans, directeur fruit bij BelOrta. Tot een exodus van fruittelers bij BelOrta heeft het volgens hem niet geleid. “Deze spelers trekken aan de mouw van onze telers. Op deze manier proberen zij onrust te creëren in de sector. Dat is logisch: handelaars hebben liever onrust dan stabiliteit, dat drukt de prijzen. Maar uiteindelijk hebben we elkaar nodig.”Groven ziet op termijn wel een risico in deze commerciële producentenorganisaties waarbij het oprichtende handelshuis vaak ook eigen productie heeft. Sommige van deze teeltbedrijven – zoals Vergo, Devos en Derwael – zijn het voorbije jaren sterk gegroeid en slokken kleine bedrijven op. Het feit dat deze handelaars zelf telen, vindt hij niet slecht. "Zo krijgen ze ook meer inzicht in de kosten en de uitdagingen in de teelt”, stelt hij. Maar de groeiende macht van deze handelshuizen baart hem zorgen. “Er zijn zo’n tien handelaars-telers actief, waarbij een aantal de markt domineren. Deze bedrijven hebben eigen productie, kunnen via hun producentenorganisatie afzetten, én kopen ook nog aan op de veiling. Als de prijzen hoog liggen, verkopen ze eerst hun eigen producten. Zijn de prijzen laag, dan kopen ze op en stockeren ze tot betere tijden. Dat verstoort het evenwicht", schetst Groven de impact.De consolidatie gaat verder: Devos Group en Wouters Fruit kondigden eind vorig jaar aan hun handelsactiviteiten vanaf augustus 2025 te fuseren.Zelf blijft Groven voorlopig op de huidige koers. Veel van zijn oogst verkoopt hij in eigen beheer, en zijn dochter toont interesse in het bedrijf waardoor opvolging wellicht verzekerd is.

Matige oogst, sterke prijsvorming: aspergeseizoen loopt op z’n einde

2025-06-18T13:07:15+02:00

Halverwege juni is de aanvoer bij BelOrta gedaald naar 80.000 kilo per week. In de piekweken van april en mei lag dat volume boven de 200.000 kilo, met een uitschieter tot 270.000 kilo. “In juni bouwen telers traditioneel hun productie af, om tegen 24 juni, Sint-Jansdag, volledig te stoppen”, zegt Cuypers.De dalende aanvoer leidde de voorbije weken tot een piekprijs van 10 euro per kilo. “Deze week is de prijs weer wat genormaliseerd, de vraag neemt immers af”, merkt Cuypers op. “Asperges worden geassocieerd met het voorjaar, en in juni verdwijnen ze van het menu.”Sterke vraag dankzij mooi voorjaarOver de vraag hadden de aspergetelers dit seizoen weinig te klagen. Het zonnige voorjaar zorgde voor een stevige vraag naar het ‘witte goud’. “Bovendien stimuleerden tal van promoties in de supermarkten de verkoop”, aldus Cuypers. De prijsvorming bleef door het seizoen heen gunstig.De productie bleef daarentegen bescheiden. Met ongeveer 500 hectare asperges vertegenwoordigt BelOrta zo’n 90 procent van de geveilde asperges in Vlaanderen. De totale productie zal dit seizoen net onder de drie miljoen kilo eindigen. “Dat is op zich een gemiddeld volume, maar gezien het groeizame voorjaar toch teleurstellend”, stelt Cuypers. Oorzaak: de overvloedige regen in 2024. “Aspergeplanten profiteren van droge, gematigde zomers om zich te herstellen. Door de vele regen vorig jaar hadden de planten dit seizoen meer tijd nodig om te recupereren.” Ervaringen uit het veldDat beaamt ook Sooi Bries, aspergeteler in het Limburgse Peer. Met verwarmde tunnels startte hij medio maart al de productie. Dankzij een late Pasen (20 april) en een goede vroege productie kende hij een prima seizoensstart. “De prijzen schommelden wat, maar gemiddeld was het een goed seizoen”, aldus Bries.De voorbije dagen nam Bries afscheid van het gros van zijn seizoensarbeiders. De resterende ploeg werkt nog tot vrijdag op een kwart van het areaal. “Vrijdag stoppen we ermee. Na vier maanden is het mooi geweest”, zegt Bries, die samen met zijn vrouw een boerderijwinkel runt.Ook aspergebedrijf Nooyens uit het Kempense Ravels blikt tevreden terug. “De productie lag ongeveer 10 procent lager dan normaal, maar de prijzen waren 10 procent hoger. Dat compenseerde elkaar mooi”, zegt oprichter Fons Nooyens. De inmiddels 62-jarige teler is officieel met pensioen, maar nog geregeld op het bedrijf van zijn zoon Jan te vinden.Dankzij verwarmde serres startte Nooyens al in februari met de oogst. Door verschillende rassen en teeltwijzen kunnen ze de productie tot eind juni spreiden. De vroege rassen zijn nu volledig uitgelopen en staan in blad. “Hoe langer de plant groen staat, hoe meer suikers ze opslaat, wat de productie voor volgend jaar ten goede komt”, legt Fons Nooyens uit. Dat, in combinatie met de afnemende vraag, verklaart waarom de teelt traditioneel stopt op 24 juni. Laatste kans voor de liefhebbersHoewel de vraag in juni afneemt, weten consumenten hun weg naar de verkooppunten en supermarkten nog steeds te vinden. “Er zijn altijd klanten die beseffen dat het seizoen eindigt, en voor een laatste keer asperges willen eten”, aldus Nooyens.Net als veel collega’s combineert het Kempense aspergebedrijf de teelt met korteketenverkoop. Naast asperges bieden ze ook aardbeien en grondwitloof aan, klassiekers die het goed doen in de hoevewinkels. De korteketenactiviteiten van Nooyens, met twee winkels en marktkramen, worden gerund door dochters Tinne en Kim. “Deze week staan er nog drie markten op de planning, en dan zit het seizoen erop”, besluit Nooyens.Goede vooruitzichten voor volgend jaarIn tegenstelling tot dit seizoen, is Nooyens hoopvol over de vooruitzichten voor volgend jaar. “Dit jaar was een groeizaam seizoen voor de planten. Daardoor zou de productie volgend jaar wel eens bovengemiddeld kunnen uitvallen”, verwacht hij.

VN Oceanenconferentie hekelt diepzeemijnbouw, bodemtrawling en plasticvervuiling

2025-06-18T12:40:41+02:00

Over vijf jaar moet dertig procent van de zee moeten worden afgebakend als beschermd gebied. Sinds vorige week is dat tien procent, althans op papier. Deze afspraak is vastgelegd in het BBNJ-verdrag, dat de bescherming van het zeeleven buiten de territoriale wateren omvat. Dit verdrag is nog niet officieel in werking getreden. Dat gebeurt pas wanneer 60 landen het hebben geratificeerd, wat wil zeggen dat ze het ook moeten uitvoeren. Vandaag is dit reeds het geval bij 51 partijen (50 landen plus de EU). Naar verwachting wordt het minimum van zestig dit najaar bereikt. De EU zet alvast veertig miljoen euro in om andere landen te ondersteunen bij de ratificatie en de uitvoering van het verdrag. Wereldwijd is daarvoor al ruim 100 miljoen euro beschikbaar.Natuurorganisaties zijn deels tevreden, maar ook erg kritisch over de afgelopen conferentie. “De VN-conferentie geeft wind in de zeilen voor een bescherming van de oceaan”, communiceerde WWF met een kwinkslag na afloop van het congres. Maar de organisatie waarschuwt dat er dus wel extra inspanningen zullen nodig zijn om dertig procent van de oceaan te beschermen. Vandaag wordt er nog maar drie procent van de oceaan daadwerkelijk beschermd.Bodemroerende activiteitenEen belangrijk element binnen deze oceanenbescherming, is het aan banden leggen van bodemroerende activiteiten zoals bodemtrawling en diepzeelandbouw. 37 partijen, waaronder de EU, zijn voor een moratorium op diepzeemijnbouw. Maar niet elk land toont evenveel animo om de boot naar de ‘blauwe economie’ te missen. Op 24 april ondertekende de Amerikaanse president Donald Trump een uitvoerend bevel dat diepzeemijnbouw in de Amerikaanse en internationale wateren promoot. De hulpbronnen die in de bodem van de oceaan te vinden zijn, zijn "essentieel" om voor "kritieke mineralen" minder afhankelijk te zijn van het buitenland, klonk het. Tegen dat plan en andere plannen van president Trump trok de Franse president Emmanuel Macron aan het begin van de Oceaanconferentie van leer. "De abyssale zone (het deel van de oceaan dieper dan 2.000 meter) is niet te koop, net zoals Groenland niet te koop is, net als de volle zee niet te koop is", verklaarde hij. De abyssale zone is niet te koop, net zoals Groenland niet te koop is, net als de volle zee niet te koop is Bodemtrawling blijft echter een struikelpunt. Aan het begin van de conferentie kwam de Franse president onder vuur te liggen omdat hij bodemtrawlvisserij in beschermde mariene gebieden niet had verboden. Frankrijk kondigde aan dat het in plaats daarvan de praktijk zou “beperken” en zou streven naar bescherming van vier procent van zijn territoriale wateren. Vandaag geniet slechts 0,1 procent van de Franse wateren deze bescherming. Het is niet duidelijk hoeveel resultaat deze belofte zal kennen, want natuurorganisatie Oceana wijst erop dat de vier procent oceaan waarvan sprake, zones zijn waar hoe dan ook amper bodemtrawling gebeurt.De zogenaamde zeenatuurparken of parcs naturel marin genieten opmerkelijk genoeg geen bescherming van bodemtrawling, tot nijd van Oceana. “Bodemtrawling is één van de meest destructieve en verspillende praktijken die momenteel in onze oceanen plaatsvinden”, zegt Frans marien wetenschapper Dr. Daniel Pauly in een persbericht van Oceana. "Deze enorme, verzwaarde netten bulldozeren de oceaanbodem, vernietigen alles op hun pad en brengen koolstof die in de zeebodem is opgeslagen weer in beweging. Je kunt gebieden niet vernietigen en ze vervolgens ‘beschermd’ noemen. We hebben geen behoefte aan nog meer bulldozerpaden op de zeebodem.”Eilandstaten: "verbied bodemtrawling"Dat Frankrijk niet drastischer komaf maakt met bodemtrawling, is een beslissing die niet alleen door natuurorganisaties wordt bekritiseerd. Moetai Brotherson, de president van Frans-Polynesië, heeft de oprichting aangekondigd van het grootste beschermde mariene gebied ter wereld. Het zal vijf miljoen vierkante kilometer beslaan. “Door te doen wat we doen, zullen we druk uitoefenen op andere landen, waaronder Frankrijk, om meer te doen”, sprak de president op de conferentie.Ralph Regenvanu, minister van Milieu van de Republiek Vanuatu (een eilandengroep in Oceanië, red.), vindt dat de eilandstaten in de Stille Oceaan het goede voorbeeld geven. “De eilandstaten in de Stille Oceaan hebben bodemtrawling in hun nationale rechtsgebieden verboden – en daarom roepen we alle landen op om hetzelfde te doen. De EU telt veel landen die dit nog steeds doen.” De eilandstaten in de Stille Oceaan hebben bodemtrawling in hun nationale rechtsgebieden verboden – en daarom roepen we alle landen op om hetzelfde te doen Symboliek en concrete afsprakenIn ander visserijnieuws hebben nu meer dan 100 landen de WTO-overeenkomst inzake de stopzetting van bepaalde visserijsubsidies geratificeerd, zoals subsidies voor illegale visserij, overbeviste bestanden en ongereguleerde visserij op volle zee. Er zijn nog minder dan tien ratificaties nodig om de overeenkomst in werking te laten treden.Bovendien ondertekenden 96 landen een oproep tot een bindend plasticverdrag, met strenge regels over productie en afvalverwerking, dat in augustus in Genève moet worden afgesloten. De landen vragen dat de "productie en consumptie van primaire plastic polymeren" moeten herleid worden naar een "duurzaam niveau" zo staat in de verklaring.De verklaring bevat geen bindende engagementen en heeft daardoor vooral een symbolische waarde. De Franse minister voor Ecologische Transitie, Agnès Pannier-Runacher, maakt zich evenwel sterk dat het toch gaat om een "belangrijke" afspraak.Sommige landen "proberen ons te laten geloven dat actie ondernemen op het vlak van inzameling, sortering en recyclage doeltreffend is om een einde te kunnen maken aan de plasticvervuiling", zegt ze. "Dat is een leugen, die we niet kunnen steunen." De productie van plastic is gestegen van 2 miljoen ton in 1950 tot 413,8 miljoen ton in 2023.Tot slot is er een coalitie gevormd om het uitsterven van haaien en roggen tegen te gaan. 37,5 procent van de soorten wordt met uitsterven bedreigd. Update 18/06: in een eerdere versie van het artikel stond dat er gepleit werd voor een beperking van boomkorvisserij. Het gaat echter om bodemtrawling.

KU Leuven-luchtwasser klaar voor de markt via spin-off Circlair

2025-06-16T20:15:35+02:00

Met steun van onder meer de Vlaamse overheid werd de innovatieve luchtwasser de voorbije jaren opgeschaald op TRANSfarm, de proefboerderij van KU Leuven. Nadat de technologie een positief rapport kreeg, staat hij weer een stap dichter om op de markt te komen. Via de spin-off Circlair worden er nu stappen gezet om op de Vlaamse ammoniakemissiereducerende (AER) lijst te belanden, zodat veehouders de luchtwasser kunnen gebruiken om hun PAS-referentie 2030 te behalen. “Samen met CBgroep, een specialist in luchtzuiveringsinstallaties, hebben we een betrouwbaar systeem gebouwd. Voor gebruik in de Vlaamse landbouw mikken we op eind 2026 om op de markt te komen”, geeft Hollevoet mee. De kersverse CEO was tot voor kort nog onderzoeker en projectverantwoordelijke van de luchtwasser binnen KU Leuven.Om de luchtwasser erkend te krijgen bij het Wetenschappelijk Comité Luchtemissies Veeteelt (WeComV) zijn metingen in meerdere proefstallen nodig. Deze winter wil Circlair de metingen starten, om te eindigen in de zomer van 2026. Daarna zal de spin-off zijn dossier bij Wecomv kunnen indienen in de hoop nog voor 2027 erkenning te krijgen. Een strakke timing maar wel haalbaar volgens Hollevoet. "Voor andere toepassingen, zoals industriële installaties of biogasinstallaties, kan de technologie wel al sneller worden ingezet", luidt het nog. Renurewet niet nodigDe chemische luchtwasser gebruikt salpeterzuur om de lucht te behandelen. Andere klassieke chemische luchtwassers gebruiken hiervoor zwavelzuur. Door salpeterzuur in te zetten, kan het waterverbruik ferm teruggeschroefd worden en ontstaat er een zeer geconcentreerde vloeibare meststof waarvan de bemestingwaarde dubbel zo hoog is als andere luchtwassers. “Dit maakt het ook dubbel zo interessant voor landbouwers”, aldus Hollevoet. “Dit spoelwater mag al ingezet worden om akkers te bemesten, daarvoor moeten we niet wachten op de renurewetgeving. Soms mag de wetgeving al eens meezitten ook hé.”

Inagro organiseert groepsophaling medisch afval: “Belangrijk en goedkoper voor landbouwers”

2025-06-16T17:47:05+02:00

Flesjes medicatie, gebruikte naalden… Niet alleen in ziekenhuizen worden soms grote hoeveelheden medicatie gebruikt. Bij wet moet alle medisch afval apart verzameld worden. “Bij een ziekenhuis gebeurt dit met een dagelijkse ophaling, maar voor landbouwers zou dat te duur zijn”, zegt Isabelle Vuylsteke van Inagro. “Daarom hebben we samen met Boerenbond, ABS en de provincie West-Vlaanderen het initiatief genomen om ophaaldagen te organiseren.”"We hopen dat de regering het initiatief zal nemen om over heel Vlaanderen zulke ophalingen te organiseren", zegt Vuylsteke nog. "Dat kunnen we met Inagro niet doen, maar het is dus spijtig dat deze nood elders in Vlaanderen onbeantwoord blijft."Na zes jaar hebben de ophaaldagen al flink aan bekendheid gewonnen. Vandaag maken al meer dan 1.000 veehouders gebruik van dit systeem. Boeren kunnen hun materiaal aanleveren in speciaal daarvoor ontworpen kunststofcontainers van 50 liter, voor maximum 15 kilo afval. Boeren betalen per tonnetje. "Ook boeren uit pakweg Oost-Vlaanderen mogen trouwens naar deze ophalingen komen", zegt Vuylsteke. "Maar de ophaallocaties zelf liggen in West-Vlaanderen."Correcte verwerking aan een lage prijsVolgens Vuylsteke maken de centrale ophaalmomenten de verwerking van medisch afval betaalbaar en praktisch haalbaar. “Vroeger gebeurde het al eens dat veehouders dit niet op de juiste manier verwerkten, bijvoorbeeld kleine bedrijven die niet moesten intekenen op het afvalstoffenregister. De risico’s daarvan zijn moeilijk in te schatten, maar hoe dan ook is het beter om dit soort afval correct te sorteren.”Landbouwers die willen meedoen aan deze gezamenlijke inzameling, kunnen een kunststofcontainer kopen aan 37 euro. Alle daarbijkomende exemplaren kosten twaalf euro. Naaldcontainers hebben een volume van 1 of 2 liter en zijn al voor 1,70 tot 1,90 euro beschikbaar. Alle inzamel-, transport- en verwerkingskosten zijn in de prijs inbegrepen.Meer info op de website van Inagro.

In het Wilde Westen van duurzaamheidsclaims wint regeneratieve landbouw terrein

2025-11-17T09:31:26+01:00

Regeneratieve landbouw streeft naar duurzamere voedselproductie door bodems te herstellen en uitputting te vermijden. Daarnaast kan ze ook bijdragen aan meer biodiversiteit. Veelgebruikte technieken zijn minimale grondbewerking, bodembedekking en gewasrotatie. Een bekende toepassing is koolstoflandbouw, waarbij de opslag van koolstof in de bodem centraal staat.Verwarring troefVaak wordt regeneratieve landbouw verward met agro-ecologische landbouw, maar dat is volgens ILVO-onderzoeker Dylan Feyaert niet helemaal hetzelfde. “Achter de agro-ecologische landbouwvorm zit meer een sociale beweging waar enkele principes centraal staan zoals een eerlijke prijs en participatie van landbouwers in het voedselsysteem”, duidt hij. “Dat ontbreekt bij regeneratieve landbouw.”Welke technieken precies onder regeneratieve landbouw vallen en aan welke voorwaarden een bedrijf moet voldoen om zich zo 'regeneratief' te noemen, zijn vandaag zeer vaag. Er is geen erkend controlesysteem zoals bij biologische landbouw. Hierdoor kan elke speler in de agrovoedingsketen zelf invullen wat 'regeneratief' betekent en vooruitgang claimen zonder objectieve toetsing. Dit zet de deur open voor greenwashing.Hoewel de onderliggende gedachte van regeneratieve landbouw ecologisch positief is, schuilt in de vaagheid van de term een groot risico. Bovendien is het zonder duidelijke normen moeilijk om er beleid rond te voeren of om bedrijven financieel te belonen voor inspanningen. Feyaerts geeft aan dat er in Vlaanderen wordt gezocht naar indicatoren om bodemkwaliteit en -herstel op te volgen. Maar dit zijn slechts sectorale initiatieven, zonder de ambitie om de term 'regeneratieve landbouw’ te monitoren of te certificeren.Nieuwe lieveling van de agrovoedingsindustrieToch is regeneratieve landbouw in opmars, zeker bij grote voedingsbedrijven. Voedingsnieuwssite Foodnavigator bracht vorige maand in kaart hoe zij de term ‘regeneratieve landbouw’ integreren in hun duurzaamheidsbeloftes. Daarbij bleek vooral dat elk bedrijf zijn eigen invulling geeft aan het begrip. Zo baseert Nestlé zich op definities van de FAO en het Sustainable Agriculture Initiative (SAI), en spreekt het van “een aanpak die landbouwgrond en ecosystemen behoudt en herstelt, met voordelen voor boeren, milieu en maatschappij”. Danone benoemt het dan weer als “een holistische benadering die de veerkracht van de boerderij vergroot en positieve effecten heeft op natuur, boer en dierenwelzijn.” PepsiCo gaat een stap verder en koppelt het begrip aan meetbare uitkomsten: “een praktijk telt pas als regeneratief als die aantoonbare verbetering oplevert op minstens twee ecologische fronten, zoals bodemkwaliteit of waterbeheer”.Volgens Foodnavigator is intussen 21 procent van de ingrediënten bij Nestlé afkomstig van landbouwbedrijven die regeneratieve praktijken toepassen. Bij Danone zou dat aandeel op 39 procent liggen. Consumenten verwarren vaak regeneratieve landbouw met bio De kracht van perceptieHet gebrek aan heldere definities opent de deur voor marketing, want producten met duurzaamheidslabels slaan goed aan bij consumenten. Vorig jaar onderzocht EIT Food, een Europees partnerschap dat innovatie in voedselverduurzaming en gezondheid stimuleert, de perceptie ervan bij consumenten. Wat bleek? Veel mensen hebben een vermoeden wat regeneratieve landbouw is, maar verwarren het met biologische landbouw. Een grote meerderheid is er ook van overtuigd dat producten die via regeneratieve landbouw zijn geproduceerd, gezonder zijn dan de voeding die ze gewoonlijk kopen. Die overtuiging komt voort uit het geloof dat regeneratieve landbouwproducten worden geteeld zonder chemicaliën en kunstmest, meer voedingsstoffen bevatten omdat de bodem gezonder is en gewassen meer tijd krijgen om te groeien. Slechts een minderheid ziet regeneratieve claims als mogelijke marketingtruc. Zekerheid boven imagoVoor veel voedingsverwerkers zou de interesse in regeneratieve landbouw in de eerste plaats niet draaien om hun duurzaamheidsimago. Volgens Foodnavigator zou het voor hen vooral een manier zijn om leveringszekerheid en risicobeheersing te garanderen. Regeneratieve praktijken hebben namelijk een beter uitzicht op stabielere oogsten. Daardoor krijgt regeneratieve landbouw voor hen een economisch belang dat verder reikt dan louter een marketinginstrument.Volgens Feyaerts hebben de voedingsbedrijven nog een grote drijfveer: de Europese regelgeving en doelstellingen rond koolstofemissies en broeikasgasemissies in het algemeen. “Zij koppelen hun verplichtingen aan initiatieven van landbouwers om het organisch koolstofgehalte in de bodem te verhogen, en gebruiken daarbij graag de term regeneratieve landbouw als kapstok.”Niet alleen voedselproducenten, ook supermarkten zoeken hun positie in het versnipperde duurzaamheidslandschap, geeft Feyaerts mee. “Sommige zetten sterk in op bio-initiatieven, anderen profileren zich met regeneratieve landbouw, terwijl nog andere dan weer liever het sociale luik van agro-ecologie willen benadrukken.” De druk om de koolstofvoetafdruk te verlagen doet voedingsverwerkers vandaag vaker kiezen voor regeneratieve in plaats van biologische landbouw Bedreiging voor biolandbouw?Biolandbouw heeft in België een sterk imago. Het label is verankerd in Europese wetgeving en behoort tot de best gekende labels onder consumenten. Maar biolandbouw gaat ook gepaard gaat met strikte eisen, extra kosten en ingrijpende bedrijfsaanpassingen die tijd vragen. Voor akkerbouw duurt de omschakeling bijvoorbeeld minimum twee jaar, voor meerjarige gewassen soms drie. In die transitieperiode kunnen landbouwproducten bovendien niet onder het biolabel verkocht worden, pas na voltooiing van de omschakeling is dit wel mogelijk.Regeneratieve landbouw daarentegen kent geen vastgelegde spelregels. Onder die brede kapstok kan vandaag duurzaamheid geclaimd worden, zonder controle, lange wachttijden of regelgeving. Hoe bedreigend is deze flexibele optie voor de aantrekkingskracht van biolandbouw? BioForum, de Vlaamse sectororganisatie voor biologische landbouw, ziet niet onmiddellijk een probleem: “Wij zien heel veel voordelen van bepaalde regeneratieve technieken, al staat daar geen label tegenover.” De sectorfederatie pleit alvast wel voor een en-en-verhaal. “We hebben bioboeren die dit ook doen. Zo worden de potentiële kwaliteiten van regeneratieve landbouw gecombineerd met de zekerheid dat er geen chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest gebruikt worden”, klinkt het.De druk om de koolstofvoetafdruk te verlagen doet voedingsverwerkers volgens Feyaerts vandaag vaker kiezen voor regeneratieve in plaats van biologische landbouw. “Omdat in de biologische teelt geen chemische bestrijdingsmiddelen zijn toegelaten tegen onkruid, wordt er vaker geploegd. Dit is niet bevorderlijk voor de koolstofvoetafdruk. Op andere ecologische vlakken scoort biolandbouw beter, maar bij de focus op koolstof wint regeneratief vandaag steeds vaker terrein", besluit hij.

6 van de 9 agrisolar-dossiers in landbouwgebied botsen op negatief advies

2025-06-17T11:51:10+02:00

In totaal werden de afgelopen periode negen vergunningsaanvragen ingediend voor de installatie van zonnepanelen op Vlaamse landbouwgronden. Projecten in Turnhout en Jabbeke kregen eerder al een negatief advies van het Agentschap Landbouw en Zeevisserij. In antwoord op een schriftelijke vraag van Vlaams parlementslid Mien Van Olmen (cd&v) liet Brouns weten dat ook vier andere aanvragen recent ongunstig werden beoordeeld.Volgens de minister richten veel aanvragen zich op de aanleg van zonneparken, waarbij de energieopwekking primeert en de landbouwactiviteit naar de achtergrond verdwijnt. Vlaanderen wil vermijden dat landbouwgrond vooral om financiële redenen voor zonneparken wordt ingezet. “Omdat dergelijke installaties doorgaans rendabeler zijn dan klassieke landbouwteelten, dreigt er een stormloop op landbouwgrond”, verduidelijkt Brouns. Dat standpunt wordt verduidelijkt in de nota ‘Zonneparken en agrivoltaïcs in agrarisch gebied’, die als toetsingskader dient voor vergunningsaanvragen. Lokale besturen kunnen deze nota als houvast gebruiken, maar behouden daarbij wel de eindbeslissing.Verder meldt Brouns dat het Agentschap tot op heden naast deze negen dossiers geen nieuwe adviesaanvragen heeft ontvangen. “Zonnepanelen op landbouwgrond klinken aantrekkelijk en sluiten aan bij de groeiende vraag naar hernieuwbare energie”, benadrukt parlementslid Van Olmen, “maar ze mogen de schaarse landbouwgrond niet bijkomend onder druk zetten, noch de landbouwexploitatie belemmeren.”

Slechts handvol Belgen eet genoeg groenten, fruit en zuivel

2025-06-17T13:18:36+02:00

Onbewerkt rood vlees is de enige productcategorie waar meer dan de helft van de Belgen de aanbevelingen volgen. Bij alle andere categorieën worden de aanbevelingen slechts door een kleine minderheid gevolgd. De consumptie van groenten, fruit, water, noten, peulvruchten, melkproducten en vis, die gelinkt worden aan positieve gezondheidseffecten, blijft bij de Belgische volwassen bevolking ver onder de aanbevelingen. Zo eet slechts zeven procent van de volwassenen voldoende groenten, en haalt amper tien procent de richtlijn voor fruit. Bovendien voldoet 88 procent van de volwassen Belgen niet aan de richtlijn voor een gezonde zuivelconsumptie. “We zijn blij dat de Hoge Gezondheidsraad nogmaals bevestigt dat zuivel een belangrijke rol speelt in een gezond en duurzaam voedingspatroon. De te lage consumptie van melk en zuivel is echter zorgwekkend, want zo worden de positieve gezondheidsvoordelen van zuivel onvoldoende benut”, stelt Lien Callewaert van de Belgische Confederatie van de Zuivelindustrie (BCZ).Zelfs bij kinderen tussen 3-9 jaar, waar de zuivelconsumptie nog het hoogst is (204 g/dag) worden de minimumaanbevelingen niet gehaald. Maar ook volwassen vrouwen, waarvoor voldoende calcium essentieel is om in de menopauze het verlies van botmassa te vertragen blijven met 138 gram melkproducten ruim onder de dagelijkse aanbevelingen. Iedereen zondigt, maar niet op dezelfde manierBij de zaken waarvan we onze consumptie zouden moeten temperen, blijft overdaad de norm. De consumptie van niet-bewerkt en bewerkt rood vlees, alcohol en gesuikerde dranken, ligt volgens Sciensano veel te hoog. 91 procent van de volwassenen overschrijdt de aanbevolen limiet voor charcuterie en 82 procent drinkt alcohol, ondanks het advies om alcoholgebruik te vermijden. Opvallend: de gemiddelde consumptie van wijn is hoger onder personen met een hoog opleidingsniveau, terwijl de gemiddelde consumptie van bier hoger is onder personen met een laag opleidingsniveau. Slechts 37 procent drinkt voldoende water.Door de band genomen maakt iedereen wel ‘fouten’ in zijn dieet, maar we doen het allemaal op een andere manier. Vrouwen, mensen met een hoger opleidingsniveau en inwoners van Vlaanderen eten en drinken doorgaans meer in lijn met de voedingsaanbevelingen. Oudere volwassenen (65 jaar en ouder) eten meer fruit, maar drinken ze minder water dan jongere volwassenen.“Het aantal evoluties in de positieve richting blijft jammer genoeg beperkt”, zegt Isabelle Moyersoen, onderzoekster bij Sciensano. “Sinds onze vorige bevraging in 2014-2015 drinken Belgen wel gemiddeld meer water en eten ze meer groenten, maar het blijft onvoldoende. De consumptie van bewerkt rood vlees of charcuterie is zorgwekkend, en ook de consumptie van alcohol en frisdranken zou sterk verminderd moeten worden.”Overgewicht blijft zwaar probleemHet hoeft dus ook niet te verbazen dat ook de cijfers voor lichaamsgewicht de pan uit swingen. Bijna de helft van de bevolking (49%) heeft overgewicht (inclusief obesitas). Bij kinderen en adolescenten heeft respectievelijk 72 procent en 69 procent een normaal gewicht. Naarmate volwassenen ouder worden, neemt het percentage van degenen met een normaal gewicht fors af. Mannen kampen meer met overgewicht dan vrouwen. Deze cijfers hebben echter niet alleen met voeding te maken, want ook onze lichaamsbeweging is fors afgenomen. Slechts 18 procent van de adolescenten tussen 10 en 17 jaar neemt voldoende beweging. Tien jaar geleden was dat nog 29 procent. In tegenstelling tot wat men zou denken, brengen jongeren meer tijd zittend door dan ouderen. Sciensano benadrukt dat gezonde voeding cruciaal is voor al wie een lang en gezond leven wil leiden, en om de ziektelast in ons land te verminderen. De resultaten benadrukken volgens Sciensano dan ook de noodzaak om gezonde voedingskeuzes makkelijker en aantrekkelijker te maken. “Een omgeving creëren waarin gezonde voeding de eenvoudigste keuze is, moet centraal staan in het volksgezondheidsbeleid”, zegt Isabelle Moyersoen. “Daarbij denken we aan maatregelen zoals het betaalbaarder maken van gezonde producten, betere etikettering en strengere regulering van voedselmarketing”, concludeert ze.Nieuwe aanbevelingenIn navolging van het onderzoek heeft de Hoge Gezondheidsraad (HGR) dinsdag nieuwe voedingsaanbevelingen voorgesteld die moeten bijdragen aan een betere gezondheid. Het adviesorgaan raadt Belgen onder meer aan wit brood of witte pasta te vervangen door volkoren varianten, de consumptie van bewerkt rood vlees (charcuterie) te beperken en meerdere keren per week peulvruchten zoals linzen of bonen te eten.De HGR herhaalt dat je niet-bewerkt rood vlees zoals biefstuk best beperkt tot niet meer dan 300 gram per week, het gebruik van zout te beperken tot 5 gram per dag en zo weinig mogelijk gesuikerde dranken te drinken. Verder adviseert de Raad om dagelijks een handvol ongezouten/ongezoete noten en voldoende groenten en fruit te eten, respectievelijk 250 en 300 gram.De aanbevolen hoeveelheid alcohol en ultrabewerkte voeding blijft nul. Wie toch drinkt, beperkt zich volgens de adviesraad best tot tien standaardeenheden per week. Drink deze tien glazen niet op één enkele zaterdag, maar verspreid ze over verschillende dagen.Verder raadt de HGR aan bij voorkeur plantaardige oliën te gebruiken, maximaal één ei per dag te consumeren, zo weinig mogelijk voedingsmiddelen rijk aan toegevoegde suikers te eten en regelmatig aardappelen te serveren. Hoewel aardappelgerechten gezien worden als de basis van de Belgische eetcultuur, lijkt dat voor de jongere generaties steeds minder het geval. De consumptie van aardappelen ligt beduidend hoger bij de oudere lagen van de bevolking. Ook een milieuverantwoord voedingspatroon met duurzame keuzes is belangrijk, stelt de HGR. Daarnaast vraagt de Raad om voldoende aandacht te besteden aan samen eten. 27 procent van de Belgen eet ‘vaak’ tot ‘altijd’ hun avondmaal voor televisie, wat de HGR dus afraadt. Samen eten "creëert sociale verbondenheid en versterkt het gemeenschapsgevoel", klinkt het.

Maar één land ter wereld kan zichzelf gezond voeden

2025-06-17T15:27:25+02:00

Niet alleen calorieën, maar ook gezondheid en duurzaamheidWaar eerdere studies vooral naar calorieën keken, koos dit onderzoek voor een meer omvattende benadering: hoe goed kunnen landen hun bevolking voorzien van gezonde en duurzame voeding? Daarbij gebruikten de onderzoekers de Livewell-dieetrichtlijnen van het WWF, gebaseerd op de laatste inzichten rond voeding en duurzaamheid, als maatstaf. Er werd gekeken naar zeven essentiële voedselgroepen: groenten, fruit, zuivel, vis, vlees, plantaardige eiwitten (zoals peulvruchten, noten en zaden) en zetmeelrijke basisproducten.Confronterend resultaatDe resultaten zijn confronterend. Enkel Guyana produceert voldoende in alle zeven voedselgroepen. China en Vietnam scoren zes op zeven. Meer dan een derde van de onderzochte landen is zelfvoorzienend in hoogstens twee voedselgroepen. En slechts één op de zeven landen haalt zelfvoorziening in vijf of meer groepen, deze zijn vooral gesitueerd in Europa en Zuid-Amerika.Opvallend is dat 65 procent van de landen te veel vlees en zuivel produceert, terwijl ze tekortschieten in groenten, plantaardige eiwitten en zetmeelrijke producten, precies de bouwstenen van een gezond dieet. Wereldwijd haalt slechts 24 procent van de landen voldoende groenten uit eigen bodem, en 60 procent van de landen dekt minder dan de helft van hun visbehoefte met eigen productie. Kwetsbaar door importafhankelijkheidDat maakt veel landen kwetsbaar, zeker bij verstoringen van de wereldhandel. Denk aan de COVID-19-pandemie, de oorlog in Oekraïne of blokkades zoals die in het Suezkanaal. In West-Afrika bijvoorbeeld, waar sommige landen tot 70 procent van hun rijst importeren, leidde dat in het recente verleden tot acute voedseltekorten.De afhankelijkheid is vaak geconcentreerd: veel landen leunen voor cruciale producten op slechts één of twee handelspartners. Dit geldt bijvoorbeeld voor landen in Sub-Sahara Afrika en Oost-Azië die meer dan de helft van hun groentenimport uit één land halen, of voor Centraal-Amerikaanse landen die voor zetmeelrijke producten sterk op de VS steunen. Kleine eilandstaten zijn extra kwetsbaar door hun beperkte productiecapaciteit en afhankelijkheid van scheepvaart.Regionale samenwerking helpt, maar volstaat nietDe onderzoekers bekeken ook hoe handelsblokken scoren. Binnen de Europese douane-unie en andere economische unies verbetert de zelfvoorzieningsgraad gemiddeld licht, maar geen enkele unie haalt volledige zelfvoorziening. In groenten is zelfs geen enkele unie zelfvoorzienend, en vis en zeevruchten zijn ook moeilijk in eigen regio te produceren. Handel binnen unies vergroot de weerbaarheid enigszins, maar kan de kwetsbaarheid bij wereldwijde verstoringen niet volledig opvangen. Kansen in plantaardige productieToch biedt de studie ook hoopvolle aanknopingspunten. Veel landen kunnen hun zelfvoorziening opkrikken door gerichte investeringen in plantaardige productie. Voor peulvruchten, noten en zaden bijvoorbeeld is het mogelijk om tegen 2032 het productietekort met gemiddeld 19 procentpunt te verkleinen. Ook in zetmeelrijke gewassen, met name in Sub-Sahara Afrika, zit groeipotentieel.Daarentegen zijn vis en zuivel veel moeilijker op te schalen. De studie voorspelt dat tegen 2032 slechts twee landen volledig zelfvoorzienend in vis zullen zijn, en vijf in zuivel. Vleesproductie zou wereldwijd met gemiddeld 12 procentpunt kunnen verbeteren, maar dat botst op ecologische grenzen en gezondheidsaanbevelingen die juist pleiten voor minder vleesconsumptie.Belang van technologie en beleidDe onderzoekers wijzen op de noodzaak van technologische innovatie en gerichte beleidsmaatregelen om de kloof te dichten. Precisielandbouw, verticale teelt, aquacultuur en zelfs ‘cellulaire landbouw’, denk aan kweekvlees of precisiefermentatie, kunnen bijdragen.Voorbeelden zoals Singapore’s “30 by 30”-strategie – om tegen 2030 minstens 30 procent van de nationale voedingsbehoefte zelf te produceren – tonen dat met gerichte inspanning veel mogelijk is. Maar een verschuiving naar meer duurzame en plantaardige diëten is onvermijdelijk, stellen de auteurs, net als diversificatie van importbronnen om risico’s te spreiden.Zelfvoorziening als strategische zetNationale voedselsoevereiniteit staat wereldwijd opnieuw op de agenda, gevoed door geopolitieke spanningen, klimaatverandering en nieuwe consumptietrends. De studie in Nature Food laat zien dat bijna alle landen ruimte hebben om hun zelfvoorziening te versterken, maar dat dit geen louter technische uitdaging is. Het vraagt om een fundamentele herziening van productie- en consumptiepatronen, beleidskeuzes en internationale samenwerking.

🎥 Krak in het Vak: Leidinggevend landbouwingenieur

2025-06-18T10:18:39+02:00

In Krak in het Vak lopen we mee achter de schermen bij landbouwmachineproducent CNH Industrial. We volgen landbouwingenieur en teamleider Frank en ontdekken wat er allemaal komt kijken bij zijn werk. Van het eerste ontwerp tot de indrukwekkende eindtest: we krijgen een exclusieve kijk op het volledige ontwikkelproces van de nieuwste giga-maaidorser. Een unieke blik op de technologie die de landbouw van morgen vormgeeft.

Nieuwe toekomst voor slachthuis Kortenaken dankzij lokale veehouders

2025-06-17T18:00:55+02:00

De broers kochten het leegstaande slachthuis aanvankelijk met het idee het gebouw te slopen, maar zagen later kansen in een herstart, specifiek gericht op veehouders die actief zijn in de korte keten. Volgens hen en het Steunpunt Korte Keten ondervinden korteketenboeren steeds meer moeilijkheden om hun dieren binnen het gangbare circuit te laten slachten.Het vernieuwde slachthuis moet tegemoetkomen aan die behoefte. De plannen kregen al snel steun van het Steunpunt Korte Keten, Boerenbond en de Vlaamse Schapenhouderij. Samen organiseerden zij in februari enkele informatieavonden waar geïnteresseerde landbouwers hun licht konden opsteken en de financieringsmogelijkheden werden toegelicht. 17 veehouders stappen mee in het projectUit die avonden kwamen uiteindelijk 17 veehouders naar voren die elk tussen de 1.000 en 10.000 euro investeren in het project. “Het gaat vooral om boeren die zelf verkopen via de korte keten en die het belang van een gespecialiseerd slachthuis goed inzien”, vertelt Bert Van Asbroeck.Bovendien ontvingen de ondernemers vorig jaar al 300.000 euro VLIF-steun van de Vlaamse overheid. “Dit omdat we met dit microslachthuis een impact kunnen hebben op de valorisatie van primaire producten met korteketenverkoop”, verklaart Van Asbroeck.Eind dit jaar operationeelDe komende weken starten de broers met de renovatie van de bestaande infrastructuur. De slachtlijn voor runderen wordt opgefrist, terwijl de slachtlijn voor schapen volledig vernieuwd wordt, zodat er in de toekomst ook varkens geslacht kunnen worden.Bij volledige opstart verwachten de ondernemers maandelijks ongeveer 150 runderen, 240 lammeren (schapen en geiten) en 240 varkens te verwerken. De deelnemende veehouders genieten daarbij van een symbolische korting van 1 procent op de slachtkosten.Als alles volgens plan verloopt, zal het vernieuwde slachthuis tegen het einde van dit jaar operationeel zijn.

Nederlandse boeren planten eerste "voedselmoeras"

2025-06-17T18:06:34+02:00

Het laaggelegen drasland van onze noorderburen is niet louter mooi om naar te kijken tijdens een daguitstap. Helene Marcus is deel van het vijfkoppig team dat op het perceel van Gravesteyn een voedselmoeras aanlegt. Samen zullen ze gedurende zes jaar de grond pachten, bewerken en oogsten. Een biotoop voor een ruime variatie aan insecten, fauna en flora, maar ook het bed voor vele unieke teelten.Enkele teelten zijn bij het grote publiek wel gekend als wilde plant, maar niet in functie. Lisdodde bijvoorbeeld kan worden verwerkt in textiel of isolatie, maar kent ook een culinaire functie. “Jong blad kun je wokken, de bloem zelf heb ik laatst gegeten en is erg lekker, en ook het zetmeel van de wortel is heel veelbelovend”, zegt Marcus. Andere voorbeelden van teelten zijn watermunt, waarmee men pesto kan maken, of gagel een populair alternatief voor hop, dat in dit geval verkocht wordt aan Wilderland voor verwerking in limonade. Ook bekendere teelten zoals veenbessen gedijen hier goed. “Wat we nu produceren is afkomstig van onze kleine proefvelden, één in Den Haag en één in Leiden”, zegt Marcus. “Maar dit terrein van één hectare is ons eerste project op deze schaal.”Uitgezakte, droge veenweides opnieuw vernattenBiomelkboer Gravesteyn is enthousiast om zijn veld voor dit project te verpachten. “Ik ben met de initiatiefnemers in contact gekomen via de nonprofitorganisatie Wij.land, dat boeren begeleidt die willen verduurzamen. Ik werk heel extensief en door omstandigheden hebben we meer grond voor onze veestapel dan we eigenlijk nodig hebben. We hebben telkens een ruwvoeroverschot, dus ik kon zeker wel grond beschikbaar stellen voor dit project.”“We zitten natuurlijk in een laag Holland, vijf en een halve meter onder NAP (Normaal Amsterdams Peil, een Nederlandse referentiehoogte vergelijkbaar met zeespiegel, red.)”, zegt Gravesteyn. “Dus het is een ontdekkingstocht om te zien hoe we deze veenweides die uitzakken en uitdrogen, opnieuw kunnen vernatten en er toch een rendabele landbouw bedrijven.”“Het is misschien een beetje raar om dit als biologisch melkveehouder te zeggen, maar grasland is per definitie een vrij schrale biotoop”, zegt Gravesteyn. “Ook al probeer ik het zo goed mogelijk te doen met veel weide en biologisch werken, vroeg of laat kom ik een keer maaien. Binnen het voedselmoeras komen er geen koeien en ook geen mest aan te pas. Het gaat om het hanteren van permacultuurprincipes, met verschillende planten door elkaar heen.”Wat met de winst?Gravesteyn is zeer benieuwd om te zien hoe het project de komende jaren zal evolueren. “Men teelt hier geen aardappelen met tonnen tegelijk, maar eerder gedroogde producten, thee-achtigen en smaakmakers”, zegt hij. “Alles wat betreft productie en afzet is dus grotendeels onontdekt terrein.”Ook Gravesteyn zelf heeft veel te winnen en te verliezen bij dit project, want hoewel het pachtcontract voorlopig zes jaar loopt, zijn de terreinaanpassingen voor de langere termijn. “Er is altijd een risico dat het niet zal werken, en dat risico ligt dus voor een deel ook bij ons”, zegt de melkveehouder. “Maar gelukkig is er een behoorlijke financiering gevonden om de aanloopkosten en investeringen te dekken, dus het financiële risico is vrij beperkt.”“De gemiddelde inschatting bij een voedselbos, is dat je na zo’n zeven jaar de doorslag hebt bereikt naar een verdienmodel”, zegt Marcus. “Wij hopen het iets eerder te doen. De arbeid die bij een voedselmoeras komt kijken valt op zich wel mee, maar je moet natuurlijk wel machines vinden waarmee je op kleinere schaal kunt oogsten.”Hoe dan ook kan het project een grote bijdrage leveren aan het lokale milieu. “Het project dient ook om meer CO2 op te nemen en bodemdaling tegen te gaan”, zegt Marcus. “Het borgt ook veel meer wateropvang, en een nat veld kent natuurlijk een heel andere biodiversiteit dan drooggelegde velden.”"De bedoeling is nu om hier een model te ontwikkelen waarmee we andere boeren kunnen inspireren om hetzelfde te doen", zegt Marcus. "Wie weet, misschien hebben we over enkele jaren een voedselmoerassennetwerk, net zoals vandaag al het geval is voor de voedselbossen."

Investeringsfonds van Boerenbond investeerde in 2024 voor bijna 12 miljoen euro in landbouwinnovaties

2025-06-18T13:52:09+02:00

Risicokapitaal voor start-upsAgri Investment Fund (AIF) is het investeringsfonds van de Maatschappij Roerend Bezit Boerenbond (MRBB). En die laatste is op haar beurt de financiële holding van de Boerenbondgroep. Het investeringsvehikel werd 18 jaar geleden opgericht en sinds een achttal jaar is het geëvolueerd naar een fonds dat risicokapitaal ter beschikking stelt aan start-ups die werken aan innovatieve oplossingen voor land- en tuinbouw omdat zij vaak onvoldoende kapitaal vonden op de kapitaalmarkten.AIF ziet zichzelf daarbij als een langetermijninvesteerder en kiest meestal voor een minderheidsparticipatie. “Als AIF in het kapitaal stapt, dan zien we vaak dat andere investeringsfondsen mee instappen. Ze vertrouwen op onze agrarische expertise om het project te beoordelen”, zei Sonja De Becker, voorzitter van MRBB, daar eerder over in een gesprek met VILT. Daarmee antwoordde zij op de kritiek die er kwam over de middelen van Boerenbond. MRBB beloofde ook meer transparantie. “Wij hebben niets te verbergen”, zei Raf Sels, CEO van MRBB, in datzelfde gesprek. Zeven investeringen voor 11,9 miljoen euroMet de communicatie van AIF over de jaarresultaten van 2024 lijkt die transparantie er ook te komen. “In 2024 investeerde AIF in totaal 11,9 miljoen euro. Het gaat voornamelijk over vervolginvesteringen binnen de bestaande portefeuille”, vertelt Haesen, CEO van AIF. Zo werd er opnieuw vijf miljoen euro geïnvesteerd in Biotalys, dat nieuwe biologische beschermingsmiddelen voor planten ontwikkelt op basis van antilichamen van lama’s. Aphea.Bio kreeg nog eens 2,3 miljoen euro om nieuwe biostimulanten en biocontrolemiddelen voor gewassen op basis van microbiële organismen verder te ontwikkelen. En ook Protealis, dat werkt aan een verdere verbetering van eiwitgewassen, kon rekenen op een extra injectie van 1,5 miljoen euro.Ook in de dierlijke sector blijft AIF verder zijn rol spelen, want daar is het vaak nog moeilijker voor start-ups om kapitaal aan te trekken omdat veel investeringsfondsen met ESG-criteria (Environmental, Social and Governance, red.) schermen. Zo kreeg Virovet, dat nieuwe antivirale middelen en vaccins ontwikkelt voor nutsdieren, nog eens 766.000 euro extra. En Animab, dat met eetbare antilichamen maagziektes bij runderen wil bestrijden, mocht rekenen op 870.000 euro van investeringsfonds van de Boerenbond-groep. Dat start-ups maar moeilijk worden overgenomen door gevestigde waarden zorgt voor onzekerheid bij investeerders waardoor die beduidend voorzichtiger en selectiever te werk gaan Daarnaast investeert AIF ook in Biotope Ventures dat werd opgericht in de schoot van het Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB). Biotope is een start-upstudio die internationale biotechstart-ups steunt. Over een periode van drie jaar investeerde het in 16 Europese start-ups binnen de domeinen voeding, landbouw en materialen. In 2024 droeg AIF 250.000 euro bij aan Biotope.Heet van de naald is ook het nieuws dat er dit jaar een tweede fonds door Biotope in het leven is geroepen. Ook hier zal AIF met een bedrag van één miljoen euro aan bijdragen. “We zijn er trots op dat we een fonds steunen dat diepgeworteld is in ons lokale ecosysteem en met succes ondernemers van over de hele wereld aantrekt om hun transformatieve oplossingen te versnellen", klinkt het bij Agri Investment Fund.In 2024 voegde AIF één nieuwe participatie toe aan zijn portefeuille. Het investeerde 1,2 miljoen euro in Biocsol, een start-up opgericht vanuit de universiteit van Louvain-la-Neuve die zich richt op biocontrolemiddelen op basis van metabolieten van microbials. “Op deze manier treden we ook toe tot het groeiende Waalse agro-tech ecosysteem”, stelt Haesen.Eigen vermogen van 62,3 miljoen euroAfgelopen jaar realiseerde AIF een nettowinst van 1,2 miljoen euro, wat in vergelijking met het verleden een gemiddeld bedrag is. De winst komt uit dividenden op de investeringen, interesten en de afwikkeling van een oud investeringsdossier, min de kosten die het investeringsfonds gemaakt heeft. “Dankzij dat resultaat stijgt ons eigen vermogen tot een totaal van 62,3 miljoen euro. Hiervan is 60,3 miljoen euro netto geïnvesteerd in tien portfoliobedrijven”, verduidelijkt de CEO. “Daarenboven heeft AIF voor 4,5 miljoen euro aan commitments voor bijkomende investeringen open staan binnen de bestaande portefeuille.” Overnames door gevestigde bedrijven blijven uitHaesen wijst erop dat het uitdagende tijden zijn voor de agro-tech sector. “In de periode 2018-2021 zagen we een boost in enthousiasme, maar sindsdien heeft de sector een reality check gekregen. Het blijft zeer uitdagend om de markt te betreden door een combinatie van beperkte prijszettingskracht, zware wetgevende trajecten en de dominantie van een beperkt aantal partijen doorheen de keten. Bovendien betekent de stijging van de rentes ook een beperking van het kapitaal”, klinkt het.De CEO ziet dat ook het uitblijven van noemenswaardige exits binnen de sector de onzekerheid bij investeerders verhoogt waardoor die beduidend voorzichtiger en selectiever te werk gaan. “Er zijn verschillende bedrijven de we al acht jaar of langer in portefeuille hebben. In de start-upwereld is dat vrij uitzonderlijk. Vaak zien we dat wanneer een innovatie marktklaar is, die innovatie of de start-up wordt overgenomen door een gevestigde waarde. Dat gebeurt vandaag opmerkelijk minder. Dat zorgt er enerzijds voor dat wij langer en meer geld moeten investeren en anderzijds blijft ook een waardebepaling uit die door investeerders als een benchmark kan worden gezien. En dat zorgt dan weer voor onzekerheid”, legt Haesen uit. Wij blijven op lange termijn investeren met als ambitie een sterkere en meer duurzame land- en tuinbouw Aanvullende financiering vanuit overheidMaar AIF ziet zeker ook lichtpunten. “Overheden beginnen meer en meer te beseffen dat oplossingen nodig zijn en lijken bereid de regulatoire trajecten te herbekijken. Via allerhande overheidgerelateerde vehikels komt er bovendien meer aanvullende financiering ter beschikking”, somt Haesen op. “Ondertussen wordt de noodzaak aan nieuwe oplossingen ook alsmaar acuter in de landbouw zelf, omwille van problematieken zoals resistentie, strengere milieunormen, enz.”Gelukkig stelt AIF vast dat er bij start-ups nog heel wat ondernemerschap is dat deze problematieken wil aanpakken. “Dankzij een combinatie van impactgedreven investeerders en overheidsgeld, blijft er toch een positieve dynamiek aanwezig binnen deze moeilijke omgeving. AIF wenst dan ook meer dan ooit zijn rol en verantwoordelijkheid op te nemen en blijft investeren doorheen deze cycli en over álle domeinen heen die een positieve bijdrage kunnen leveren aan de land- en tuinbouw”, benadrukt Haesen. 20 miljoen euro meer kapitaal in 2025Voor 2025 heeft MRBB beslist om het kapitaal van AIF te verhogen met 20 miljoen euro. Dat is de tweede stevige kapitaalverhoging in drie jaar tijd. In 2023 injecteerde MRBB al eens 15 miljoen euro in AIF. “Dat is een versnelling die we in het verleden nog niet gezien hebben. Het geeft ons in elk geval een buffer voor de toekomst”, zegt Haesen.Die extra middelen hebben het investeringsfonds dit jaar al toegelaten om te investeren in Rainbow Crops, een spin-off van VIB, en in het Britse RootWave dat technologie ontwerpt voor elektrische onkruidbestrijding. Met de investering in RootWave kiest AIF voor het eerst voor een investering buiten België. “Wij blijven op lange termijn investeren met als ambitie een sterkere en meer duurzame land- en tuinbouw en een positieve impact voor het milieu én voor de boer”, besluit de CEO.

Kraft Heinz haalt kunstmatige kleurstoffen uit producten in VS

2025-06-18T13:51:28+02:00

De Trump-administatie trekt ten strijde tegen de zogenaamde ‘FD&C-kleurstoffen’. Dat is een verzameling van veelvoorkomende synthetische kleurstoffen die tot op vandaag zijn toegestaan in Amerikaanse voeding. Bedrijven krijgen evenwel een aanpassingsperiode om hun productieproces aan te passen. Kraft Heinz heeft zo aangegeven dat het van plan is om de kleurstoffen voor het einde van 2027 uit zijn Amerikaanse producten te verwijderen. Er zullen ook geen nieuwe producten meer op de markt worden gebracht die deze stoffen bevatten. "Men vergiftigt onze kinderen"Het ministerie van Volksgezondheid en Human Services en de Food and Drug Administration FDA hebben in april gezegd dat ze samen met de voedingsindustrie willen werken aan het verwijderen van zes synthetische kleurstoffen tegen het einde van volgend jaar. Bovendien wordt voor de mogelijk kankerverwekkende stoffen Citrus Red 2 en de kleurstof Orange B sinds deze lente al gewerkt aan een onmiddellijk verbod. Deze twee kleurstoffen worden voor de duidelijkheid in Europa niet gebruikt.Bij aankondiging van zijn ‘MAHA’-plan heeft Kennedy kunstmatige kleurstoffen en andere additieven verantwoordelijk gehouden voor een hele reeks gezondheidsproblemen en gezegd dat ze Amerikaanse kinderen vergiftigen. Suiker noemt hij “zo verslavend als crack.”Grote voedingsmiddelenbedrijven en brancheorganisaties verdedigen het gebruik van synthetische kleurstoffen en wijzen erop dat deze al lang door federale regelgevers als veilig worden beschouwd. Vijf van de zes synthetische kleurstoffen die worden uitgefaseerd, vindt men ook terug in Europese voedingsmiddelen onder de zogenaamde E-nummers. In tegenstelling tot de VS, krijgen sommige van deze stoffen in Europa wel een waarschuwingslabel. VILT bracht eerder een overzicht van deze middelen.Maar hoewel sommige bedrijven zoals PepsiCo en ontbijtgranenfabrikant WK Kellogg niet staan te springen om deze additieven te laten vallen, delen deze bedrijven wel mee dat ze werken aan het uitfaseren of beperken van bepaalde kleurstoffen. Groen en blauw zijn zeldzaamKraft Heinz, dat zijn hoofdkantoor in Chicago en Pittsburgh heeft, verklaart dat het overgrote merendeel van zijn Amerikaanse producten geen kunstmatige kleurstoffen bevat. Voor de producten die dat wel doen, waaronder bijvoorbeeld de knalrode drank Kool-Aid of de Crystal Light- en bepaalde Heinz- en Jell-O-producten; zei het bedrijf dat het de kleurstoffen zou verwijderen of vervangen. Sommige van deze producten krijgen een geheel nieuwe kleur.Voor de meeste producten zei Kraft Heinz dat het kunstmatige kleurstoffen kan vervangen door natuurlijke kleurstoffen. Maar dat ligt moeilijker bij sommige kleuren, zoals groen en blauw. In producten waar kleur niet cruciaal is, zal Kraft Heinz ze volledig verwijderen."We zijn voortdurend bezig onze recepten, producten en portfolio te verbeteren om consumenten en klanten de beste kwaliteit te bieden", zegt Pedro Navio, voorzitter Noord-Amerika bij Kraft Heinz, in een verklaring. "In het overgrote deel van onze producten zitten natuurlijke of geen kleurstoffen, en we zijn al een tijd bezig om het gebruik van FD&C-kleurstoffen in de rest van ons assortiment te verminderen."

Europese Commissie sleutelt aan Mercosurverdrag om Fransen te paaien

2025-06-19T09:32:05+02:00

De Mercosur-handelsovereenkomst is een voorgesteld handelsakkoord tussen de Europese Unie en de Zuid-Amerikaanse handelsblok Mercosur, bestaande uit Brazilië, Argentinië, Paraguay en Uruguay.Goedkoop rund, kip en suikerDe Franse president Emmanuel Macron herhaalde vorige week zijn bezorgdheid over de overeenkomst en riep op tot extra maatregelen om EU-boeren te beschermen tegen een mogelijke toestroom van Zuid-Amerikaans vlees. Dit vlees wordt immers geproduceerd in andere, goedkopere omstandigheden dan in Europa, met alle gevolgen van dien voor de voedselprijzen. Naast een laksere regelgeving inzake arbeid, gewasbescherming en dierenwelzijn, genieten deze landen ook van een gunstig klimaat en goedkope landbouwgronden, wat hun productieproces een stuk goedkoper maakt.Maar de bezorgdheden gaan verder dan vlees alleen. De Franse minister van Landbouw Annie Genevard waarschuwde dat onder de huidige voorwaarden “grote hoeveelheden suiker” uit Mercosur-landen naar de EU zouden kunnen worden geëxporteerd, wat een bedreiging zou vormen voor de Europese suikerindustrie. “De prijzen dalen en er wordt gesproken over mogelijke sluitingen van suikerbedrijven”, zei ze.Macron probeert dus om voldoende tegenstanders te verzamelen om de overeenkomst te blokkeren, maar daarvoor heeft hij de steun nodig van landen die 35 procent van de EU-bevolking vertegenwoordigen. De bescherming van gevoelige landbouwproducten moet worden gewaarborgd, en dat is iets waar we ons in Brussel sterk voor maken Duitse twijfels en kanttekeningenHet zijn overigens niet alleen Franse boeren die wakker liggen van dit akkoord. Hoewel Duitsland voorstander is van het akkoord, nuanceerde de Duitse staatssecretaris Martina Englhardt-Kopf op de nieuwssite Euractiv dat het vrijhandelsakkoord “niet tegen elke prijs” mogelijk is. “De bescherming van gevoelige landbouwproducten moet worden gewaarborgd, en dat is iets waar we ons in Brussel sterk voor maken”, stelt ze.Een belangrijke kanttekening is dat Mercosur niet compleet vrij spel krijgt om onze markten te overspoelen. De tariefvrije quota die Europa aan de Zuid-Amerikanen toekenen, kennen een maximumvolume. Voor rundvlees vertegenwoordigen deze 1,6 procent van de jaarlijkse consumptie van Europeanen in volume en iets meer in waarde. Voor pluimvee en suiker is dit nog minder, met respectievelijk 1,4 procent en 1,2 procent in volume. Cijfers die van veraf verwaarloosbaar lijken, al vertellen ze niet het volledige verhaal.Laten we inzoomen op pluimvee. Europese consumenten kopen vooral kipfilets of borstvlees. Deze kunnen verkocht worden een goede prijs en zijn dus ook de 'winststukken' die pluimveeproducenten nodig hebben om rendabel te blijven. Als de Mercosur-landen zich toespitsen op deze meest gewilde snedes, is de verstoring van de pluimveemarkt groter dan men op het eerste gezicht zou denken. Bijkomende bepalingen en compensatiefondsEU-voorzitter Ursula von der Leyen sloot de overeenkomst afgelopen december in Uruguay, waarmee een einde kwam aan twee decennia van moeizame onderhandelingen tussen de EU en het Zuid-Amerikaans handelsblok. Au fond kan de tekst binnen het Mercosurverdrag niet meer gewijzigd worden, maar een bijlage met bijkomende bepalingen moet Frankrijk overtuigen om zijn standpunt te herzien. Deze zouden garanties moeten bieden voor de invoer van onder andere rundvlees en gevogelte.Bovendien werkt men ook aan een fonds om boeren te compenseren voor eventuele negatieve gevolgen van de overeenkomst tussen de EU en Mercosur, in een poging om het Franse verzet te sussen. Dat fonds werd eigenlijk al in januari aangekondigd. Op 5 juni bracht de Braziliaanse president Lula zelfs een bezoek aan Parijs als charmeoffensief om de Franse publieke opinie te beïnvloeden. De EU-lidstaten hopen eind dit jaar hun politieke goedkeuring aan het akkoord te kunnen geven. Nieuwe afzetmarkt nodigDoor de nieuwe bijlage niet-juridisch bindend te maken, zijn er geen nieuwe onderhandelingen met de Mercosur-landen nodig. De Europese Commissie heeft hier ook geen zin in, omdat het naarstig op zoek is naar nieuwe handelspartners om de gevolgen van de eenzijdige invoerheffingen van de Amerikaanse president Donald Trump af te wenden en omwille van de snel veranderende verhoudingen in de wereld.Binnen enkele weken moet de definitieve, juridisch getoetste tekst van het akkoord aan de lidstaten worden voorgelegd. Dat zou dus moeten gebeuren vóór het zomerreces, dat eind juli begint. De zwaarte van dit dossier mag niet worden onderschat. Als het akkoord erdoor komt, ontstaat er een nieuwe vrijhandelszone met bijna 800 miljoen mensen en de invoerrechten op 91 procent van de export van de EU naar Mercosur zouden worden afgeschaft.De Franse minister van Landbouw, Annie Genevard, blijft op zoek naar steun tegen de overeenkomst. “Tot op heden is er geen meerderheid voor de goedkeuring van het verdrag, en de blokkerende minderheid is niet ver weg”, zei Genevard maandagochtend op de nationale radiozender France Info. “Oostenrijk, Hongarije en Polen zijn tegen, en veel landen hebben hun bedenkingen geuit, zoals Ierland en Griekenland.” Ook voordelen voor landbouwers?Hoewel boerenorganisaties in diverse Europese landen zich uitspreken tegen Mercosur, zoals ook de Europese boerenorganisatie Copa-Cogeca, zou het handelsakkoord ook pluspunten bevatten voor Europese boeren. Aan de nieuwssite Politico stelt EU-onderhandelaar John Clarke het volgende: “De varkensvleessector profiteert enorm van de overeenkomst. Hetzelfde geldt voor de zuivelsector, wijn, sterke drank, dranken en vrijwel alle verwerkte landbouwproducten: jam, conserven, koekjes, ontbijtgranen, babyvoeding, diervoeding.”Hetzelfde zou gelden voor regionale voedingsmiddelen waarvan de productie een handelsmerk is, zoals Franse kazen, Italiaanse hammen, Ierse drank en Duitse worst. “Er zullen er een paar honderd geografische aanduidingen worden beschermd”, stelt Clarke.Het is ook zo dat Europa momenteel moeite heeft met de afzet van bepaalde producten. Zo heeft China recent het antidumpingonderzoek naar Europees varkensvlees verlengd. Een maatregel die door analisten vooral als vergelding wordt gezien voor onze geplande importtaksen op Chinese elektrische wagens.

Van proefveld tot praktijk: Antwerpen zoekt pioniers voor productief kruidenrijk grasland

2025-06-18T22:26:49+02:00

“Als 10 procent van de 3 400 melkveebedrijven tien procent van hun raaigras vervangen door productief kruidenrijk grasland kan er jaarlijks 1,67 miljoen euro bespaard worden aan ruwvoederkost en kunstmest. Naast de economische winst, spreken ook de ecologische voordelen voor zich. Door de langere wortels verbetert de sponswerking van de bodem, de vlinderbloemigen vangen stikstof uit de lucht en de wortels houden koolstof beter vast in de bodem. De bloeiende biodiversiteit en het weelderige insectenleven krijgen we er extra bij", aldus Antwerpse gedeputeerde voor Landbouw Jinnih Beels. Zij lichtte het belang van het project Herbgrass toe op een proefperceel in Geel.Droogteresistenter“Kruidenrijk grasland is één van de maatregelen die landbouwers weerbaarder maakt voor klimaatveranderingen”, vervolgt Beels. Productief kruidenrijk grasland is immers beter bestand tegen droogte dan Engels raaigras, een veel gebruikt grasras in de landbouw. Dit ras is veredeld op productie en wortelt oppervlakkig. De grassen, vlinderbloemigen en kruiden in mengsels wortelen dieper in de grond waardoor de gewasgroei langer aanhoudt en stabieler is tijdens droge periodes.Daarnaast bevordert de variatie in worteltypes via de stoffen die de wortels afscheiden het bodemleven met als gevolg een betere koolstofopslag en dus bodemkwaliteit. ”, klinkt het. Door het positief effect op de bodemstructuur verbetert ook het waterbufferende vermogen van de grond, iets wat ook de weerbaarheid van de landbouw bevordert. Minder kunstmestDoor de toevoeging van vlinderbloemigen, zoals witte en rode klaver, luzerne en rolklaver, wordt stikstof uit de lucht gefixeerd. Daardoor is er minder kunstmest nodig. Binnen het project onderzoekt Hooibeekhoeve in hoeverre kunstmest volledig kan worden weggelaten en welke mengsels beter of minder goed presteren op dat gebied.In totaal zijn er op drie locaties steeds 15 verschillende graskruidenmengsels uitgezaaid en wordt het voordeel ten opzichte van grasklaver vergeleken. De combinatie van gras en klaver wordt al meer toegepast waarbij klaver als onbestendige eiwitbron geldt. “De toevoeging van kruiden in de mengsels kan ervoor zorgen dat de koe deze eiwitbron ook beter op kan nemen”, verklaart onderzoeker An Schellekens van Hooibeekhoeve. Stimuleren van biodiversiteitDe diverse samenstelling van kruidenrijk grasland ondersteunt zowel de ondergrondse als de bovengrondse biodiversiteit. Worteluitscheidingen stimuleren een rijk bodemleven, terwijl bloeiende kruiden insecten aantrekken, zoals bijen en vlinders. Die insecten vormen op hun beurt voedsel voor bijvoorbeeld weidevogels. “Zo komen er onder grasklaver tot tweemaal zoveel regenwormen voor als onder zuiver gras”, klinkt het.Volgens An Schellekens zouden bijvoorbeeld zuivelverwerkers op termijn premies kunnen uitreiken aan boeren die dergelijke agro-ecologische maatregelen toepassen. Om zich ook op deze toekomst voor te bereiden, is het volgens haar cruciaal om meer kennis op te doen over verschillende kruidenmengsels en het effect op biodiversiteit, bodemkwaliteit, kunstmestbehoefte en voedzaamheid.Daarnaast is ook de voederkwaliteit een puzzel die de komende jaren gelegd moet worden. Zo is onder andere het maaimoment essentieel voor een juiste voederkwaliteit. Of en hoe uitbundig kruiden in bloei mogen of moeten komen wordt onderzocht. Wat zeker al aanbevolen wordt is om hoger te maaien “Op acht centimeter in plaats van vijf centimeter, omdat anders bepaalde kruiden op termijn verdrukt kunnen worden door het gras of de klaver”, aldus Schellekens. Van onderzoek naar praktijkHooibeekhoeve, Inagro en UGent/ HOGENT zijn in het najaar van 2023 gestart met het project. In een volgende fase willen ze opschalen. Hooibeekhoeve is daarom op zoek naar een tiental landbouwers die kruidenrijk grasland telen en/of voeren aan hun runderen. Het wil daarbij de teelt- en rantsoenstrategie mee opvolgen. Daarnaast biedt Hooibeekhoeve ook gratis advies aan. “Zo krijg je de informatie uit ons onderzoek rond kruidenrijk grasland vanuit de eerste hand.”Een volgende stap in het onderzoek zijn voederproeven eind 2026. Binnenkort begint Hooibeekhoeve met het apart inkuilen van speciaal hiervoor ingezaaide praktijkvelden met grasklaver en graskruidenmengsels. Op het proefbedrijf zal een rantsoen met grasklaver worden vergeleken met vergelijkbaar rantsoen waar de grasklaver vervangen werd door kruidenrijk grasland. “Zo komen we te weten wat het effect is op melkproducties en gehaltes van vet- en eiwit in de melk. Het is de bedoeling om nog meer melkveehouders ervan te overtuigen dat kruidenrijk grasland een plek waard is op hun bedrijf en in hun teeltrotatie”, klinkt het.

Onenigheid over voorkooprecht van landbouwers vertraagt bosuitbreiding

2025-06-18T16:38:19+02:00

In het regeerakkoord staat het voornemen om 10.000 hectare extra bos aan te planten tegen 2030. Een belangrijk instrument daarvoor zijn subsidies waarmee lokale besturen gronden kunnen aankopen om extra percelen te bebossen. Daarvoor zou jaarlijkse 18 miljoen euro worden uitgetrokken. Ook de vorige regering maakte gebruik van dit instrument, maar onder de huidige regering verloopt het dossier moeizamer. Lokale besturen weten op vandaag nog steeds niet of ze al dan niet kunnen rekenen op deze aankoopsubsidies.Het struikelblok blijkt het voorkooprecht voor landbouwers te zijn. In het regeerakkoord werd opgenomen dat als overheidsmiddelen worden gebruikt voor grondaankopen voor natuur- of bosrealisatie in agrarisch gebied, deze gronden eerst actief moeten worden aangeboden aan actieve landbouwers. Als er binnen de drie maanden geen kandidaat-koper gevonden wordt, komt deze grond vervolgens in aanmerking voor bosuitbreiding. Lokale besturen zouden daarna geen vergunning meer nodig hebben om de percelen te bebossen, al moet die vrijstelling ook nog definitief worden goedgekeurd. Technische aspecten nog niet uitgeklaardVlaamse parlementsleden Sanne Van Looy (N-VA) en Kris Verduyckt (Vooruit) hekelen dat er veel tijd wordt verloren: “Lokale besturen werken momenteel aan hun meerjarenplanning en -begroting. Het is cruciaal dat ze duidelijkheid hebben over de beschikbaarheid van die middelen.”Toch zijn het juist de coalitiepartners die er niet in slagen een akkoord te sluiten over het voorkooprecht van landbouwers, ondanks de afspraak daarover in het regeerakkoord. Zo blijkt uit het antwoord van minister Brouns op vragen van Vlaams parlementsleden Van Looy, Lydia Peeters (Open Vld) en Mieke Schauvliege (Groen). Het kader werd vorige week nog geagendeerd om goedgekeurd te worden binnen de Vlaamse regering, maar werd last-minute toch weer ingetrokken.Er zou onenigheid zijn over de technische uitwerking en de reikwijdte van het voorkooprecht. “Het regeerakkoord legt niet vast hoe dat recht er precies uitziet en daar is tot op vandaag nog geen overeenstemming over gevonden”, duidt Van Looy in een gesprek met VILT. Volgens haar lijkt minister Brouns verder te gaan dan de afspraken in het regeerakkoord: "Hij koppelt het voorkooprecht van boeren aan het bebossingsdossier. Maar in het regeerakkoord staat ook dat enkel het herbevestigd agrarisch gebied uitgesloten kan worden van bebossing, tenzij de gronden gelegen zijn in beschermde natuurgebieden."Van Looy haalt daarnaast aan dat lokale besturen in het verleden nooit beperkingen opgelegd kregen over waar ze wel of niet mogen bebossen. "Dat staat haaks op het principe waar minister Brouns altijd zelf altijd op hamert: het vertrouwen in de lokale bestuurder. Ik ga ervan uit dat die het best weet waar er potentieel ligt om te bebossen in Vlaanderen. Waarom zouden zij niet de keuze mogen maken om bijvoorbeeld versnipperde landbouwpercelen te bebossen?", aldus Van Looy. Landbouwgrond onder drukOok Schauvliege uit kritiek op het trage tempo, zowel van minister Brouns als van de realisatie van extra bos. Ze betwijfelt bovendien of lokale besturen wel de juiste partners zijn om de bosdoelstellingen te helpen waarmaken. “Lokale besturen zijn de traagste bebossers ooit en u blijft dan nog dralen met een stimulerend kader voor hen”, zei ze tegen Brouns. Volgens haar wordt er getalmd omdat er onderling een gevecht is over waar bosuitbreiding mag komen. “Ik kan me perfect voorstellen wat dit gevecht inhoudt: er zal volgens mij geen millimeter landbouwgrond bebost mogen worden door u. Maar als Vlaanderen het engagement heeft uitgesproken om 10.000 hectare bijkomend bos te realiseren, dan zal dit overal moeten kunnen. En dan zullen er drempels gesloopt moeten worden, niet bijkomen.”

Boer in de klas: Boerenbond brengt boerenwijsheid naar de schoolbanken

2025-06-18T21:55:50+02:00

Kaderend binnen het thema ‘Landbouw en klimaat’ kwam boer Guy langs op de vrije basisschool Zemst met een wagen gevuld met materiaal en lekkers. In de klas van het vijfde studiejaar bracht de ‘boerenwijzer’ authentieke verhalen over onder meer seizoensgebonden voedselproductie, bestuiving, voedselkilometers en klimaatuitdagingen. De leerlingen proefden letterlijk én figuurlijk van wat het is om landbouwer te zijn. Landbouwers naar de klasVia het project Boerenwijs wordt het voor Vlaamse land- en tuinbouwexperts mogelijk om de stap naar het klaslokaal te zetten. “Op de schoolbanken wordt er veel gesproken over voedsel, klimaat, technologie en ondernemerschap. Onderwerpen die nauw aansluiten bij de land- en tuinbouwsector. We merken dat het omwille van tijdsinvestering of budget niet altijd makkelijk is voor leerkrachten of docenten om met hun studenten naar een landbouwbedrijf te trekken. Daarom brengen we landbouw mee naar de klas zodat we toch de dialoog tussen jongeren en landbouwers kunnen faciliteren.” duidt Peter De Donder, coördinator van Landbouweducatie Boerenbond vzw. Boerenbond organiseert ook klasuitstappen naar landbouwbedrijven en plattelandsklassen, waar jongeren de landbouw beleven op het terrein zelf. Zo brengt landbouweducatie zowel de boer naar de klas als de klas naar de boerderij. 48 boerenwijzers met een authentiek verhaal Boerenwijs focust op de laatste graad lager onderwijs, het secundair en hoger onderwijs. Samen met de leerkracht en de boerenwijzer wordt gezorgd voor een ervaring die beklijft en de stal- of serredeur van de landbouwsector in de klas even openzet. Dit doen ze door gastlessen, workshops of onderzoeksvragen naar de klas te brengen.Momenteel staan al 48 landbouwers klaar om hun verhaal te delen met jongeren over landbouw gerelateerde thema’s zoals agro-ecologie, bodembeheer, technologie, klimaat, ondernemerschap en meer. Tegen 2026 wil Landbouweducatie Boerenbond vzw maar liefst 250 van dergelijke klasbezoeken organiseren.

Goede vooruitzichten voor Belgische biologische melkprijs, Franse prijs onder niveau gangbare melk

2025-06-19T14:23:04+02:00

Frankrijk loopt traditioneel voorop in biologische landbouw. Het land kent al jarenlang een sterke biologische melkveesector met veel bedrijven. Maar de markt hapert: de vraag naar biologische producten is sinds enkele jaren teruggelopen, en het biologische aandeel in de totale landbouwproductie daalt.Hoewel er tekenen zijn dat de vraag zich begint te herstellen, blijft de biologische melkprijs dalen. Sinds oktober 2024, toen nog 55,91 euro per 100 liter werd betaald, zakte de prijs naar 49,16 euro in april 2025. Daarmee ligt de biologische melkprijs nu onder de gangbare prijs, die overigens voor de tweede maand op rij daalt. Het is niet de eerste keer dat dit gebeurt, in april 2023 lag de prijs voor biologische melk eveneens lager dan die voor gangbare melk.Belgische markt: stabiele vraag, krimpend aanbodIn België werd biologische melk in april met 60,52 euro per 100 liter 2,5 cent beter betaald dan in oktober 2024. De prijs lag weliswaar 50 cent lager dan in maart, wat mogelijk te maken heeft met het seizoensmatig hogere melkaanbod in het voorjaar. Toch bleef de biologische melkprijs in België in april ruim 6 euro per 100 liter boven de gangbare prijs, die op 54,60 euro stond.Volgens Chris Keppens van Biomilk, een coöperatie van 42 Belgische biologische melkveehouders, zakken de prijzen in Frankrijk harder in de aanloop naar zomer omdat ze meer seizoensgebonden prijzen hanteren. Maar daarnaast is het Belgische marktbeeld volgens hem wezenlijk anders dan het Franse. “In Frankrijk is de vraag sinds de energiecrisis sterk gedaald. In speciaalzaken zie je nu herstel, maar de retail blijft achter. In België daarentegen is de vraag vrijwel volledig hersteld van de terugval door de energiecrisis.”Minder aanbod door stopzettingen en weersomstandighedenBehalve de aantrekkende vraag speelt ook het verminderde aanbod een rol in de gunstige prijsontwikkeling. “Sinds de energiecrisis zijn sommige melkveehouders weer overgestapt op gangbare productie. Daarnaast zijn diverse bedrijven gestopt wegens pensionering”, vertelt Keppens. Ook blauwtong en slechte weersomstandigheden hebben de melkproductie negatief beïnvloed. “Biologische melkkoeien presteren vooral op gras, en door het natte, sombere weer van vorig jaar was de graskwaliteit matig.”Uit cijfers gepresenteerd op de jaarvergadering van de Belgische Confederatie van Zuivel (BCZ) bleek al dat de biologische melkproductie in België in 2024 sterker daalde dan de gangbare productie. In totaal werd 4,1 procent minder biologische melk geleverd: van 115.656 miljoen liter in 2023 naar 110.883 miljoen liter een jaar later. Biologische melk is daarmee goed voor zo’n 2,5 procent van alle Belgische melkleveringen.Regionaal gezien is de productie ongelijk verdeeld: hoewel Biomilk zowel Vlaamse als Waalse leden telt, is twee derde van de biologische melkproductie afkomstig uit Wallonië.Positieve verwachtingen, maar met kanttekeningenKeppens is gematigd positief over de toekomst van de sector. “Enerzijds staan veel bedrijven op het punt te stoppen vanwege vergrijzing. Anderzijds worden de eisen rond gewasbescherming steeds strenger, waardoor de overstap naar bio aantrekkelijker wordt. Veel zal afhangen van het beleid van de overheid.”

Raad van State geeft Dryade gelijk over stikstof in steenfabriek-arrest, mogelijk precedent

2025-06-18T20:31:53+02:00

Het bestreden gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (GRUP) van Steenfabrieken Nelissen wil de verdere ontwikkeling van het historisch gegroeid bedrijf in Lanaken mogelijk maken. Vorig jaar keurde de Vlaamse regering deze uitbreidingsplannen goed, maar Dryade trok naar de Raad van State om dit aan te vechten. Volgens Dryade baseert het uitvoeringsplan zich op achterhaalde kritische depositiewaarden (KDW’s). Dit zijn grenswaarden die richting geven aan de hoeveelheid stikstof een habitat aankan vooraleer er betekenisvolle impact kan zijn.Om na te gaan of er betekenisvolle impact is, werd voor het project een passende beoordeling opgemaakt. Deze stelt dat “de beperkte bijdrage aan de KDW geen betekenisvol effect heeft op de beschermde natuurgebieden”. Ook zou het realiseren van de natuurdoelstellingen niet in het gedrang komen. Achterhaalde KDW’sMaar Dryade voert aan dat deze passende beoordeling geen rekening houdt met de best beschikbare wetenschappelijke kennis, zoals voorgeschreven in het Europees milieurecht. Zo werd volgens Dryade een achterhaalde KDW van 2013 van het INBO gebruikt voor habitattype 6230. Dryade verwijst in zijn beroep dat er ondertussen beter beschikbare wetenschappelijke kennis is met het internationale KDW-rapport van 2022 van UNECE. Dit zou een lagere KDW voor habitattype 6230 impliceren.“Hierdoor bevat de passende beoordeling geen nauwkeurige conclusie die elke wetenschappelijke twijfel over de gevolgen van de plannen kan wegnemen”, besluit Dryade. “Daarom moet de passende beoordeling als ontoereikend worden beschouwd.” Nog niet vertaald naar VlaanderenDe advocaten van Nelissen voerden in hun verweer aan dat de KDW’s van het KDW-rapport van 2022 echter nog niet werden omgezet in het Vlaamse stikstofbeleid. En dat deze KDW’s bovendien “aanbevelingen zijn” waarbij lidstaten zelf kunnen bepalen wat ze ermee aanvangen. Ook werd betoogd dat louter het overschrijden van de KDW’s niet gelijkstaat met het effectief veroorzaken van schadelijke gevolgen voor de natuur.“KDW’s zijn richtwaarden die als hulpmiddel worden ingezet om een in abstracto beoordeling te kunnen maken van de stikstofeffecten op beschermde natuur. Daarna dient nog een in concreto onderzoek plaats te vinden, waarbij aan de hand van een gebiedsspecifieke analyse wordt onderzocht welke habitats schadelijke gevolgen kunnen ondervinden. Dit werd ook gedaan, waarbij geoordeeld werd dat er geen schadelijke gevolgen zijn voor de natuur.” Volgens de vaststelling van de erkende natuurdeskundigen zou het betreffende habitattype zich in een goede tot uitstekende staat van instandhouding bevinden.Echter voert Dryade in zijn beroep niet aan dat een overschrijding van de KDW al dan niet een betekenisvolle schade met zich zou meebrengen, enkel dat de passende beoordeling niet gefundeerd is op de best beschikbare wetenschappelijke inzichten. En daar gaat de Raad van State nu mee akkoord. De Raad stelt dat, overeenkomstig met de rechtspraak van het Hof van Justitie, er een verplichting is om zich te baseren op de beste wetenschappelijke kennis, wat hier het KDW-rapport van 2022 van UNECE is, geïmplementeerd in Vlaanderen of niet. In tal van andere lopende procedures maken we hetzelfde argument Stikstofdecreet op losse schroevenDit arrest zet niet alleen de toekomstplannen van Nelissen op de schroeven, maar ook het volledige stikstofdecreet, meent Dryade. “In tal van andere lopende procedures maken we hetzelfde argument: het stikstofdecreet is gebaseerd op achterhaalde stikstofcijfers”, aldus Dryade. Zo ging de ngo al in beroep tegen de uitbreiding van Brussels Airport, de verbreding van de Brusselse Ring en de procedure tegen het stikstofdecreet voor het Grondwettelijk Hof. “We hameren er al jaren op dat de meest recente stikstofcijfers gebruikt moeten worden bij de vergunningverlening. Samen met Natuurpunt en BBL schreven we de vorige minister van Omgeving, mevrouw Demir, hierover aan. Ze gaf hieraan geen gevolg. We roepen minister Brouns op zo snel mogelijk de nieuwe cijfers te gebruiken voor de vergunningverlening om rechtsonzekerheid te vermijden”, stelt Dries Verhaeghe, directeur van Dryade.“Serieuze klap”Hoewel het “bijzonder ontgoocheld” is in de uitspraak, laat Nelissen weten niet bij de pakken te blijven zitten. “In 2017 werd de aanvraag voor de uitbreiding ingediend als belangrijk onderdeel van onze duurzame toekomstvisie”, vertelt Renate Nelis. De uitspraak komt dan ook als een serieuze klap. “Maar het haalt onze ambitie niet onderuit. Het is onze overtuiging dat onze bakstenen perfect passen binnen een duurzaam bouwverhaal. De ingeslagen weg van het verder verduurzamen en opschalen van onze productie willen we dan ook met volle overtuiging blijven volgen.”De steenfabriek zal het arrest grondig bestuderen en onderzoeken wel stappen er genomen kunnen worden. Maar de bal ligt nu alvast in het kamp van de Vlaamse overheid. “We rekenen op duidelijke, werkbare richtlijnen die duurzame investeringen niet afremmen, maar juist aanmoedigen. Onze vraag aan de overheid is helder: geef ondernemers de steun die ze nodig hebben om hun duurzame ambities waar te maken."Bij het kabinet van minister van Omgeving Jo Brouns (cd&v) kunnen ze pas later inhoudelijk reageren. "De minister neemt akte van het arrest en zal het de komende dagen grondig bestuderen", valt te horen.

Fusie Arla en DMK brengt Europese zuivelreus een stap dichterbij

2025-06-19T15:03:32+02:00

Door de fusie ontstaat een coöperatie die meer dan 12.000 melkveehouders verenigt. DMK, waarin ook de Nederlandse coöperatie DOC Kaas is opgenomen, verwerkt jaarlijks 5,3 miljard kilo melk en telt ongeveer 4.600 leden in Nederland en Duitsland. Arla brengt daar 13,7 miljard kilo melk en 7.600 leden uit Denemarken, Zweden, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Luxemburg, Nederland en België bij. In België telt de Deense coöperatie volgens insiders tussen de 100 en 200 leden.Samen realiseren de twee bedrijven een jaaromzet van bijna 19 miljard euro en stellen ze zo’n 28.700 mensen te werk. Ter vergelijking: FrieslandCampina en Milcobel, die eveneens fusieplannen hebben, zouden samen op een omzet van ongeveer 14 miljard euro uitkomen.In een gezamenlijk persbericht stellen DMK en Arla: “De fusie brengt het internationale bereik en de expertise van Arla samen met de sterke, gediversifieerde productportefeuille en knowhow van DMK Group.”De Europese Commissie moet de fusieplannen nog goedkeuren, een proces dat volgens DMK mogelijk tot maart volgend jaar zal duren. Tot die tijd blijven de twee bedrijven afzonderlijk opereren. Meer dan 100 leveranciers in BelgiëDe Vlaamse melkveehouder Ton van den Broek uit Merksplas levert al enkele jaren melk aan Arla, nadat hij overstapte van Milcobel. Hij reageert positief op de aangekondigde fusie: “Dit is goed nieuws. Arla kan daardoor in nieuwe segmenten actief worden en de melk beter valoriseren. Dat zal de melkprijs op langere termijn alleen maar ten goede komen.”Van den Broek is nu al een tevreden leverancier: “Arla biedt een zeer concurrerende melkprijs en legt de nadruk op veel eigen vermogen.” Daarnaast stimuleert de Deense zuivelcoöperatie haar Belgische leveranciers om hun bedrijfsvoering te verbeteren. “We krijgen regelmatig bedrijfseconomisch advies, bijvoorbeeld over het beperken van hittestress, het gebruik van ventilatoren of het optimaliseren van het rantsoen. Wie hierin vooruitgang boekt, krijgt daarvoor punten. Via dat puntensysteem wordt de melk uiteindelijk ook beter betaald.”Consolidatie in zuivellandDe fusie kadert in een bredere consolidatietrend binnen de Europese zuivelindustrie. Eerder kondigde Milcobel al zijn voornemen aan om te fuseren met het Nederlandse FrieslandCampina, om zo de concurrentiepositie te versterken en meer meerwaarde te creëren voor de geleverde melk.Die fusiedrang is mede ingegeven door de druk op de Europese melkveestapel. Strengere milieu- en klimaatwetgeving remt de melkproductie af. Een daling in het aanbod leidt tot onbenutte verwerkingscapaciteit en drukt de rentabiliteit van zuivelbedrijven.

Brouns onderzoekt of nieuw stikstofarrest gevolgen heeft voor andere projecten

2025-06-19T16:27:37+02:00

De Raad van State heeft woensdag het Gewestelijk Ruimtelijk Uitvoeringsplan (GRUP) 'Nelissen Steenfabrieken' in Lanaken vernietigd omdat er bij de goedkeuring geen gebruik is gemaakt van de meeste recente gegevens rond stikstof. Milieuorganisatie Dryade heeft op dezelfde basis nog verschillende andere procedures lopen. “Elk dossier afzonderlijk beoordelen”"Samen met onze juridische diensten analyseren we momenteel grondig de inhoud en de draagwijdte van dit arrest", zegt Brouns. "We onderzoeken of en in welke mate het arrest mogelijke gevolgen heeft voor reeds verleende vergunningen, andere goedgekeurde ruimtelijke uitvoeringsplannen of lopende plannings- en vergunningsprocedures."Het arrest stelt geenszins dat ook andere vergunningen of ruimtelijke uitvoeringsplannen automatisch aangetast worden, verduidelijkt Brouns. "Elk dossier moet afzonderlijk beoordeeld worden op zijn merites, met inbegrip van de gebruikte onderbouwingen en adviezen."Emissie vs. depositie"Dit arrest sterkt mij meer dan ooit in de overtuiging dat we ons stikstofbeleid moeten herwerken tot een emissiegestuurd toetsingskader dat rechtszekerheid, duidelijkheid en perspectief kan bieden", vervolgt hij. Boerenbond luidt alarmbelLandbouworganisatie Boerenbond reageert scherp op het arrest. Volgens de organisatie toont de vernietiging van het GRUP aan dat het huidige Vlaamse stikstofbeleid niet alleen de landbouw, maar de volledige economie dreigt stil te leggen.“De manier waarop het beleid gestoeld is, is kaduuk”, zegt voorzitter Lode Ceyssens. “Wij waarschuwen hier al van in het begin voor. Als men blijft vasthouden aan het depositiebeleid gebaseerd op kritische depositiewaarden en andere bewegende doelen, dan rijdt men zich vast in de vergunningverlening.”Boerenbond pleit voor een snelle bijsturing van het stikstofbeleid en roept op tot alternatieve oplossingen, waaronder een herziening van de Europese Habitatrichtlijn. “Die richtlijn houdt onvoldoende rekening met de socio-economische belangen en met de specifieke Vlaamse context: dichtbevolkt, sterk verstedelijkt en versnipperd”, aldus Ceyssens. “Alle ondernemers in Vlaanderen moeten rechtszekerheid en ontwikkelingskansen krijgen.”

Eurocommissaris Jessika Roswall onderstreept belang natuurherstel tijdens bezoek Demerbroeken

2025-06-19T14:54:24+02:00

De Demerbroeken gelden als een van de belangrijkste natuurgebieden in Vlaanderen. De voorbije tien jaar heeft Natuurpunt, samen met diverse partners, een aanzienlijk deel van het gebied hersteld tot een unieke biotoop voor zeldzame diersoorten en diverse landschappen. Dat gebeurde onder meer met steun van het LIFE-programma, een Europees initiatief dat investeert in projecten rond natuurbehoud, milieubescherming en klimaatmaatregelen."Natuurherstel is geen kost, maar een slimme investering", zegt Noah Janssen, algemeen directeur van Natuurpunt. "Volgens een studie van het Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek (VITO) levert elke geïnvesteerde euro in de Demerbroeken acht euro op voor de samenleving. Over een periode van honderd jaar betekent dat een nettowinst van 18 miljoen euro, onder meer door vermeden overstromingsschade, extra toerisme en uitgespaarde gezondheidskosten. In het Kastanjebos in Herent loopt dat zelfs op tot 51 euro per geïnvesteerde euro." "Geen natuurherstel, geen toekomst"Volgens Janssen toont dit aan dat investeren in natuurherstel essentieel is: "Zonder robuuste natuur is er geen proper water, geen gezonde lucht - en dus geen toekomst."De realisatie van het herstelproject was mogelijk dankzij steun van het LIFE-programma en bijdragen van onder meer Coca-Cola. "Dankzij de inzet van vrijwilligers en Europese steun kunnen we nu genieten van dit prachtige landschap, met gezonde fauna en flora, proper water en vruchtbare grond", aldus Eurocommissaris Roswall. Vlaanderen is een koploper in LIFE-projecten, maar volgens Natuurpunt-directeur Noah Janssen is het LIFE-fonds momenteel de enige Europese financiering voor natuur en biodiversiteit. "We pleiten ervoor om het LIFE-fonds niet alleen te behouden, maar ook fors te versterken en centraal aan te sturen, zodat het budget gericht naar de meest impactvolle projecten kan gaan", zegt hij.Natuurpunt vraagt ook meer ambitie van de Vlaamse overheid. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat 30 procent van het Vlaamse grondgebied nodig is voor effectief natuurherstel, om zowel biodiversiteit te behouden als bescherming te bieden tegen de gevolgen van de klimaatverandering. "De Europese natuurherstelwet biedt een unieke kans om die ambitie waar te maken. Zonder voldoende ambitie dreigen rechtsonzekerheid en verdere versnippering van de natuur. Vlaanderen heeft nood aan een herstelplan dat wetenschappelijk onderbouwd is en meteen vooruitblikt naar 2050", aldus Janssen.

Glyfosaatexpert UGent scherp voor kankerstudie met ratten: "Onderzoek van matige kwaliteit"

2025-06-19T20:43:58+02:00

Fraeyman, die werkt aan een boek over glyfosaat, is van mening dat het carcinogeen karakter van dit middel een realiteit is. Bovendien zijn er volgens hem ook andere gezondheidseffecten die niet mogen worden genegeerd.Maar hoewel het laatste glyfosaat-kankeronderzoek van het Ramazzini-instituut duidelijk in het voordeel spreekt van het anti-glyfosaatkamp, is Fraeyman niet laaiend enthousiast. “Dit lijkt een wetenschappelijk artikel van matige kwaliteit waarbij een aantal opmerkingen moeten gemaakt worden”, zegt de wetenschapper. “De zo gewenste finale verduidelijking van het carcinogeen karakter van glyfosaat is niet bereikt.” De zo gewenste finale verduidelijking van het carcinogeen karakter van glyfosaat is niet bereikt Gedurende het onderzoek werden ratten continu blootgesteld aan glyfosaat via drinkwater. Na twee jaar werden de dieren onderzocht op diverse kenmerken, waaronder het voorkomen van tumoren. De conclusie van het artikel is dat er significant meer tumoren van diverse aard voorkomen in de proefdieren die de pesticide kregen dan in de controledieren.(On)afhankelijk onderzoek?Volgens Fraeyman was er al lang vraag naar dergelijk onderzoek. Het aantal dierexperimenten is immers beperkt en kent vaak een dubieuze achtergrond. “In het dossier dat Bayer indiende bij de EU om de toestemming voor een verlenging van het gebruik van glyfosaat te bekomen, zitten een tiental dergelijke studies met ratten en muizen. De meeste daarvan zijn oud tot zeer oud. Deze studies zijn ook vaak uitgevoerd zonder de OECD-spelregels, die de gouden standaard zijn, te volgen. Bovendien is de onafhankelijkheid van de uitvoerders soms twijfelachtig.”Volgens Fraeyman was de vraag naar een volledig onafhankelijk en hoogwaardig onderzoek duidelijk. “Vooral de financiële (on)afhankelijkheid was een bijzonder teer punt.”Dat een glyfosaatstudie, besteld door een producent van gewasbeschermingsmiddelen, geen neutrale basis kent, is logisch. Maar hoe neutraal is het Ramazzini-instituut, dat deze nieuwe studie heeft uitgevoerd? De organisatie claimt onafhankelijk te zijn van eender welke (drukkings)groep en overheid, maar niet iedereen is daarvan overtuigd.“Het gerucht deed de ronde dat het instituut de financiering voor dit onderzoek via crowdfunding zou verzamelen maar ik weet niet of dit effectief zo gebeurd is”, zegt Fraeyman. “Uit het hoofdstukje ‘funding’ in het artikel blijkt dat toch heel wat financiële steun van diverse organisaties werd ontvangen. De zo begeerde neutraliteit kan dus in vraag worden gesteld.”Fraeyman wijst er ook op dat de eerste resultaten van dit onderzoek twee jaar geleden werden voorgesteld op een vergadering op Europees niveau georganiseerd door het Pesticide Action Network, gepresenteerd door Dr. Mandrioli. Deze eerste resultaten waren er al na 13 weken tijd, dus na zo’n tien procent van de totale looptijd van de studie.Verband is kleiner dan voorgesteldIn totaal werden 1.020 dieren gebruikt voor deze studie verdeeld over 20 groepen van 51 proefdieren waarbij elke groep een ander blootstellingsregime onderging. De uitvoering van het onderzoek beantwoordt volgens Fraeyman grotendeels aan de vereiste kwaliteiten. “Een correct aantal proefdieren, correcte behandeling en opvolging van de proefdieren, de keuze van de verschillende dosissen, verantwoorde keuze van het toegediende materiaal, dus zowel het zuiver glyfosaat als twee commerciële vormen, enzovoort”, zegt de hoogleraar.Over de statistische verwerking van de resultaten, heeft Fraeyman wel enkele opmerkingen. Zo zijn de significantieniveaus – of de waarschijnlijkheid waarmee men kan stellen dat glyfosaat kanker veroorzaakt - voor de individuele groepen proefdieren zeer beperkt. Per testgroep ratten, zijn er vaak slechts één of twee dieren die een specifiek gezondheidsprobleem vertoonden. “Als de resultaten van de afzonderlijke groepen samengevoegd worden, bijvoorbeeld per geslacht of per substanties, worden de significanties duidelijker”, zegt Fraeyman.“Het voordeel van de twijfel is voor de auteurs, maar de negatieve gedachte dat men uit de veelheid van statistisch mogelijke testen diegene gekozen hebben die significantie opleveren, is aanwezig. Hoe dan ook, zuiver mathematisch hebben de auteurs gelijk.” Het voordeel van de twijfel is voor de auteurs, maar de negatieve gedachte dat men uit de veelheid van statistisch mogelijke testen diegene gekozen hebben die significantie opleveren, is aanwezig Statistische correctie niet gebeurdVolgens Fraeyman is er echter geen noodzakelijke statistische correctie gebeurd wanneer men de drie dosissen van de substanties telkens weer vergeleek met één controlegroep. “Niet corrigeren voor meervoudige vergelijkingen verhoogt de kans op een significant resultaat terwijl dit moet vermeden worden”, legt hij uit. Moest een statistische correctie worden uitgevoerd, dan zouden sommige significante resultaten die nu een zwakke maar significante link met kankers aantonen, wegvallen. Bovendien claimen de auteurs dat er een verband is tussen de grootte van de dosis en het voorkomen van tumoren, maar Fraeyman merkt op dat hij dit niet bevestigd ziet in de cijfers. Hij stelt zich de vraag wat dit artikel dus zal bijdragen aan de totale besluitvorming, want zowel de besluiten van het wetenschappelijk artikel als de onafhankelijkheid van het onderzoek vallen in vraag te stellen.Lobby's vertroebelen het debatOndanks de bemerkingen over dit specifieke onderzoek, is Fraeyman er wel van overtuigd dat glyfosaat een zwak carcinogeen is. Maar ook het debat rond glyfosaat valt volgens hem giftig te noemen. De hetze rond het carcinogeen karakter van deze stof is al begonnen in 2015, wanneer glyfosaat door het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) als “waarschijnlijk carcinogeen” werd bevestigd. “Nu, tien jaar later, is deze discussie nog altijd gaande”, zegt Fraeyman. “De vraag is waarom dit niet opgelost geraakt.”“De opinie dat glyfosaat carcinogeen is, wordt niet gedeeld door iedereen en zeker niet door de officiële instanties die het uiteindelijke oordeel moeten vellen”, aldus de hoogleraar. “EFSA, ECHA, EPA, BfR enz… zijn allen van oordeel dat glyfosaat niet carcinogeen is. IARC staat dus in de feiten alleen met zijn formele opinie”, meent hij. “De voorbije tien jaar zijn opgevuld met het over en weer gebruiken van argumenten, soms met de nodige bitsigheid, vooral om te bewijzen dat de tegenpartij ongelijk heeft. Met andere woorden, het feitelijke onderwerp van de discussie komt bijna op de tweede plaats.” De voorbije tien jaar zijn opgevuld met het over en weer gebruiken van argumenten, soms met de nodige bitsigheid, vooral om te bewijzen dat de tegenpartij ongelijk heeft Fraeyman wijst erop dat dit geleid heeft tot een veelvoud aan mistoestanden rond glyfosaat. “Al dan niet gewild en geïnduceerd, gecombineerd met een flinke lobby-inspanning, is de sfeer totaal vertroebeld”, zegt hij.Geen asbest, maar ook niet onschuldigVolgens de onderzoeker hebben zowel de kampen pro als contra glyfosaat een punt. “Bijna automatisch maakt men bewust of onbewust al gauw de vergelijking met bekende carcinogenen waaronder asbest en roken”, zegt Fraeyman. “Voor deze twee zijn er maatregelen genomen, zoals het asbestverbod in 1998, en worden grote inspanningen geleverd om maatregelen in te voeren, zoals we zien bij roken. Echter zijn er daarnaast nog vele andere stoffen of situaties die carcinogeen zijn maar minder in de picture komen: alcohol, arsenicum, bereide vleesproducten, luchtverontreiniging enzovoort. Mijn argument is dat men de carcinogeniteit van glyfosaat hiermee moet vergelijken, niet met asbest.”Volgens Fraeyman is glyfosaat een zwak carcinogeen en moet het dus ook zo behandeld worden. “Alle resultaten van dierexperimenten en van menselijke studies wijzen op een tendens tot carcinogenese, eerder dan een uitgesproken carcinogeen”, stelt hij. “Ook in deze studie is het carcinogeen effect weinig uitgesproken.” Alle resultaten van dierexperimenten en van menselijke studies wijzen op een tendens tot carcinogenese, eerder dan een uitgesproken carcinogeen Is verbieden de juiste weg?Dat leidt tot de volgende vraag: Als glyfosaat ‘slechts’ zo kankerverwekkend is als pakweg bewerkte vleesbereidingen, wat vrij verkrijgbaar is en en masse gegeten wordt, zou het dan wel terecht zijn om glyfosaat te verbieden? “Ik ben van oordeel dat dit een ethisch onverantwoorde houding is”, zegt Fraeyman. “Wat glyfosaat wel degelijk tot een probleemmolecule maakt, is het feit dat glyfosaat op dergelijke schaal wordt gebruikt dat iedereen ermee in aanraking komt of je nu wil of niet. Vermits risico gelijk staat aan gevaar maal de blootstelling, en vermits de blootstelling in het geval van glyfosaat groot en wereldwijd is, wordt het risico op toxische bijwerkingen groot”, stelt hij.Een ander element dat de onderzoeker aanhaalt, is keuze. Waar iemand kan kiezen om alle bereide vleeswaren uit gezondheidsoverwegingen te vermijden, kan dat niet met glyfosaat. “De blootstelling aan glyfosaat is onvrijwillig, net zoals passief roken onvrijwillige blootstelling is”, zegt Fraeyman. “Roken en het eten van bereide vleeswaren zijn individuele keuzes, blootstelling aan glyfosaat is dit niet.” Roken en het eten van bereide vleeswaren zijn individuele keuzes, blootstelling aan glyfosaat is dit niet Volgens hem is het echter moeilijk om met wetenschappelijke zekerheid vast te stellen dat glyfosaat carcinogeen is voor de mens, wat de voorstanders van glyfosaat sterkt. “Epidemiologie kan niet het directe verband tussen blootstelling en ziekte vastleggen vermits de individuele blootstelling niet gemeten wordt”, zegt hij.Europa legde adviezen naast zich neerHet besluit in het advies van de Hoge Gezondheidsraad inzake glyfosaat, is het volgende: “Het advies was, gezien het overmatig gebruik van glyfosaat en rekening houdend met zijn zwak carcinogeen karakter, dat glyfosaat op termijn zou moeten verdwijnen met inbegrip van een voldoende lange overgangsperiode die de landbouw zou toelaten zich aan te passen”, zegt hij. De vrees van de agrarische industrie is immers dat glyfosaat meteen zou worden uitgebannen, terwijl het product voor veel landbouwers moeilijk vervangbaar is. De hoogleraar aan de UGent merkt op dat er in de huidige vergunning enige restricties in gebruik zijn vastgelegd. Zo mogen particulieren het product niet meer gebruiken. Maar dit verandert volgens Fraeyman slechts weinig aan het totale verbruik van glyfosaat.Het advies heeft ook benadrukt dat naast het carcinogeen karakter van glyfosaat, ook andere toxische effecten niet mogen verwaarloosd worden. Glyfosaat leidt mogelijk tot meer dan tumoren alleen. “Het huidige onderzoek naar het effect van glyfosaat op het darmmicrobioom is in dit opzicht van groot belang”, aldus de professor. “Maar ons advies is duidelijk niet gevolgd door de EU, dat in 2023 glyfosaat een vergunning heeft gegeven tot 2033.”

Veel vrije aardappelen dreigen niet meer verwerkt te raken: "Geen crisis, wel nood aan herpositionering"

2025-06-19T21:20:58+02:00

100.000 ton naar veevoeding of vergistingDat de aardappelmarkt in de vier belangrijkste productielanden van Noordwest-Europa (België, Nederland, Duitsland en Frankrijk) onder druk staat, is intussen al geweten. Waar begin februari nog prijzen werden betaald op de vrije markt van 300 euro per ton, ging het nadien stijl bergaf. Vorige week noteerde Belgapom nog maar 50 euro per ton. “Waar aanvankelijk nog werd aangenomen dat de dalende prijstrend zou stabiliseren, is het inmiddels duidelijk dat de markt geen bodem kent”, schrijft Boerenbusiness, want ook in Nederland was eenzelfde prijsverloop waar te nemen.Nu de tweede helft van juni is aangebroken en het einde van het bewaarseizoen in zicht komt, dreigt een structureel overschot aan aardappelen. Volgens Boerenbusiness zou het in Nederland alleen al gaan om een teveel van 100.000 consumptieaardappelen. “Het gaat niet om aardappelen van slechte kwaliteit, integendeel. De bakkwaliteit is prima, maar er is simpelweg geen markt meer voor. Deze partijen dreigen te worden afgevoerd als veevoeder of naar de vergisting”, klinkt het. Geen cijfers voor BelgiëOok in België worden er nauwelijks nog aardappelen gekocht op de vrije markt, erkent Christophe Vermeulen. “Dat merk je ook aan het huidige prijsniveau. De verwerkers hebben voldoende met de contractaardappelen. Dat er dus onverkochte aardappelen in de bewaarloodsen zullen blijven liggen, is zeker. Maar daar nu een cijfer op kleven, dat kan ik echt niet.” Vermeulen erkent dat het drie moeilijke maanden zijn geweest voor de aardappelmarkt, maar wijst er meteen op dat de aardappelsector drie tot vier heel hele goede jaren achter de rug heeft. “Alleen al voor 2024 werd er door de Belgische verwerkers tien procent meer betaald voor aardappelen. In totaal gaat het om 2,4 miljard euro.” De CEO van Belgapom dringt erop aan om alles in context te zien. “Een momentopname wordt bijna meteen uitvergroot als een trend. Er loopt iets mis en het lijkt al gauw of er een ramp dreigt, maar uiteindelijk is dat nooit het geval”, tempert hij de doemdenkers. Verwerkingscapaciteit blijft op peilVolgens Boerenbusiness is de huidige malaise niet veroorzaakt door de productiecapaciteit van de verwerkende industrie. “Het knelpunt ligt bij de afzet van het eindproduct”, klinkt het. Uit cijfers van DCA, een bureau dat zich toespitst op agrarische marktanalyses en risicomanagement en dat verbonden is aan Boerenbusiness, blijkt dat de export van voorgebakken aardappelproducten in Nederland, België, Frankrijk en Duitsland, ruim 500.000 ton achterloopt op het gemiddelde van de afgelopen twee seizoenen. “Omgerekend komt dat neer op ruim één miljoen ton aardappelen in deze vier landen waarvoor geen definitieve bestemming wordt gevonden”, luidt de conclusie.Wat bovendien opvalt, is dat dit verminderde exportvolume nauwelijks terug te zien is in de verwerkingscijfers. De enige logische conclusie volgens Boerenbusiness is dat de industrie blijft verwerken om de afgesloten contracten te honoreren. Maar dit houdt wellicht in dat dit verwerking is zonder directe afzet, met als gevolg dat het eindproduct langere tijd in de koelhuizen belandt in afwachting van betere marktcondities. Wellicht ook slecht nieuws voor komend aardappelseizoenBovendien betekenen die hoge voorraadniveaus wellicht ook slecht nieuws voor het nieuwe seizoen dat voor de deur staat. De vroege aardappelen lijken er door het goede weer immers snel aan te komen. “Veel van die vroege aardappelen zijn gecontracteerd in een periode waarin de marktstemming opperbest was."Volgens de Nederlandse website is er sprake van een structurele onbalans tussen de contractteelt en de exportvraag. “De overmoedige contracteringsstrategie van verwerkers de afgelopen jaren, zowel in volume als op prijsniveau, die was ingegeven door de mogelijke schaarste aan aardappelen en hoge eindproductprijzen, keert zich nu als een boemerang tegen de sector”, aldus Boerenbusiness. “Zonder hernieuwde exportimpulsen voor het eindproduct dreigt er, na de moeizame afwikkeling van afgelopen seizoen, dan ook een groot probleem op te doemen voor komende aardappelseizoen. Het groeiseizoen is nog lang en een oogstrisico is er steeds. Dat is momenteel dan ook het enige lichtpunt”, klinkt het tot slot. Geen crisis, wel een herpositioneringBij Belgapom erkent men de moeilijke positie op dit moment. “We hebben niet het beste voorjaar achter de rug. De geopolitieke onrust én de opkomst van de aardappelverwerking in Azië, waar steeds meer wordt geproduceerd en geëxporteerd, zijn een feit. Belgische aardappelverwerkers die internationaal actief zijn, moeten zich in deze veranderende markt herpositioneren. Dat vergt tijd”, zegt Vermeulen. Hij benadrukt daarbij dat de sector recent nog voor 800 miljoen euro heeft geïnvesteerd. “Er is dus absoluut geen sprake van een crisismodus binnen de verwerking, het gaat eerder om een noodzakelijke herpositionering”, stelt hij.Wat betreft de opbouw van voorraden bij de momenteel verwerkte aardappelen, geeft Vermeulen aan daar weinig zicht op te hebben, maar hij sluit het niet uit. “Aan de huidige prijzen verwacht ik dat er nog steeds aardappelen worden aangekocht, mocht dat nog niet gebeurd zijn”, reageert hij.Dat de nieuwe oogst zich snel aandient, lijkt hem duidelijk. Toch wil hij nog geen voorbarige conclusies trekken. “De komende vijf weken moeten droog blijven, afhankelijk daarvan kan het plaatje er weer heel anders uitzien. Het is lastig om op basis van momentopnames harde uitspraken te doen”, besluit hij.

Hogere rioolheffing overvalt voedingsbedrijven: “Plots tienduizenden euro’s extra op de factuur”

2025-06-19T21:37:49+02:00

Eind vorig jaar verhoogde Vlaanderen de heffing voor rioollozers met 40,75 procent. Dit hoger tarief wordt vanaf volgend jaar afgerekend op de lozingen van dit jaar. De impact op de factuur verschilt sterk per bedrijf. “De bedragen lopen uiteen van 3.000 euro, tot 300.000 euro”, is te horen bij zowel de federatie van de voedingsindustrie (Fevia) en de Federatie van vleesverwerkers, eiwitten en bereide maaltijden (Fenavian/Brema).Uit een bevraging bij de leden van Fenavian blijkt dat de gemiddelde meerkost zo’n 95.000 euro bedraagt. “In bepaalde gevallen loopt dat zelfs op tot enkele honderdduizenden euro’s, enkel en alleen voor de waterheffing op rioollozingen”, klinkt het. “Onze leden zijn vooral kmo’s, die al onder druk staan door hoge administratieve lasten. Deze plotse meerkost is voor hen niet gemakkelijk om op zo’n korte termijn op te vangen, zeker niet met de kleine marges waar ze op werken.”Fevia wijst erop dat zelfs een meerkost van enkele duizenden euro voor kleinere bedrijven zwaar kan doorwegen. “Na de opeenvolgende crisissen is het voor veel ondernemingen al moeilijk genoeg om het hoofd boven water te houden”, klinkt het. De federatie merkt ook op dat de vermelde meerkost enkel slaat op de bovengemeentelijke saneringskosten. Als ook de gemeentelijke bijdrage verhoogt, kan de totale waterfactuur nog verder oplopen. Er is geen rekening gehouden met de impact op de bedrijven Met haast en uit het zichtDe voedingsverwerkers zijn ook niet te spreken over de manier waarop de heffing is verhoogd. “Ze werd plots zeer snel doorgevoerd via een amendement op het programmadecreet, zonder enig overleg met de sector”, aldus Fevia. Ook de adviesraden, die over zo’n beslissingen meestal geïnformeerd worden, werden niet geconsulteerd. “Zo is er op geen enkel moment nagegaan wat de impact op bedrijven zou zijn. We betreuren de volledige gang van zaken enorm”, aldus Fevia.De maatregel heeft bovendien ook meteen gevolgen. Hoewel het gaat over heffingsjaar 2026, zullen de bedrijven de stijging nu al voelen. Op de waterfactuur van dit jaar zal zoals gewoonlijk een voorlopige aanrekening van de heffing van volgend jaar staan. “Geen enkel bedrijf heeft dit voorzien in haar budgettering”, aldus Fevia. Bedrijven moeten dubbel betalen voor hun zuivering Rioollozers die dubbel moeten betalenBedrijven die hun afvalwater, mits voldoende zuivering, in oppervlaktewater kunnen lozen, zien een gebruikelijke indexering van 3,2 procent. Maar veel bedrijven hebben die keuze niet. Ook al willen ze investeren in zuivering om minder te moeten betalen volgens het principe ‘de vervuiler betaalt’, dan nog zijn ze vaak verplicht via de riolering te lozen omdat ze niet in de buurt van een beek of kanaal liggen.“Eén van onze leden loost zijn gezuiverd afvalwater in de riolering omdat er geen aansluitmogelijkheid is om rechtstreeks te lozen in oppervlaktewater”, aldus Fenavian/Brema.“Dat bedrijf zal nu een heffing van ongeveer 55.000 euro betalen, terwijl dat slechts 4.000 euro zou zijn bij lozing in oppervlaktewater. En zo hebben we nog wat voorbeelden. Leden worden via hun vergunning verplicht om een gescheiden lozing te voorzien tussen regenwater en rioolwater. Daarbij moet veel geïnvesteerd worden om afvalwater te zuiveren tot regenwaterkwaliteit. Maar in sommige gevallen voorziet de overheid zelf geen gescheiden afvoer, waardoor toch in de riolering geloodst moet worden. Zo moeten ze uiteindelijk dubbel betalen voor hun zuivering."Volgens Fenavian/Brema is ook de snelheid van invoering problematisch: “Je kan niet zomaar van de ene dag op de andere afkoppelen van de riolering. Zelfs wanneer een beek maar enkele meter verder ligt, vraagt het aanleggen van een ondergrondse leiding een lang vergunningstraject. Enkel met een gefaseerde aanpak valt dit werkbaar te maken.” Shift in financiering waterbeleidMaar waar komt de plotse stijging van 40 procent vandaan? Het merendeel van de financiering van de publieke waterzuivering wordt gedragen door de gebruikers, zijnde bedrijven en gezinnen. De rest komt uit de algemene middelen van de Vlaamse overheid. In het regeerakkoord werd echter voorzien dat Vlaanderen de kosten meer bij de gebruikers wil leggen en minder bij de belastingbetaler, het gekende principe van “de vervuiler betaalt”. Daarom werd een verschuiving van de financiering doorgevoerd van 113 miljoen euro.Tot voor kort werd minder dan 70 procent van de totale kost van de waterzuivering doorgerekend aan de gebruikers. Voor het resterend bedrag sprong de Vlaamse overheid bij. “Door het tarief te verhogen is dit gestegen naar 85 procent”, duidt Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns (cd&v). “De Vlaamse regering koos er dus voor om nog steeds meer dan 10 procent van de noodzakelijke middelen voor waterzuivering uit de algemene middelen bij te dragen. In die zin worden nog steeds belangrijke inspanningen geleverd om deze verhoging, ook voor de bedrijven behapbaar te maken.”Hij benadrukt ook dat het tarief voor iedereen in gelijke mate werd opgetrokken: “Ook gezinnen dragen bij en betalen zelfs het grootste aandeel van de totale waterfactuur.” Volgens de minister was uitstel geen optie omdat de verhoging al in het regeerakkoord werd vastgelegd.Nog hervormingen op tilIn de omgevingsbeleidsnota van Brouns staat dat heffingen voor afval- en grondwater zullen worden geoptimaliseerd in functie van het verbruik en het “de vervuiler betaalt”-principe. Voor het lozen van bedrijfsafvalwater komt er een aangepaste heffing. “Over andere hervormingen zijn er nog geen beslissingen genomen”, aldus Brouns. Wanneer die er komen, worden de sectoren tijdig uitgenodigd voor overleg, verzekert hij.Fenavian/Brema pleit alvast voor een beperking van de heffingsstijging. "Onze leden voldoen reeds aan strenge waterzuiveringsnormen. Door deze stijging komt hun concurrentievermogen nog meer onder druk en worden hun innovatiemogelijkheden ingeperkt."

Maak van gezonder eten geen cultuurstrijd

2025-06-20T10:30:39+02:00

Minder charcuterie en rood vlees, meer kikkererwten en linzen: natuurlijk raakten de nieuwe voedingsadviezen van de Hoge Gezondheidsraad een gevoelige snaar. Wat en hoe we eten, raakt aan de kern van wie we zijn. Dat bleek ook uit de reactie van Vlaams minister van Landbouw Jo Brouns, die de adviezen op sociale media van tafel veegde met een pleidooi voor “gezond verstand”. De reacties waren verdeeld, de polarisering compleet.Onze eetgewoontes zijn al langer voer voor cultuurstrijd. Het ene kamp lijkt alles te willen veranderen, het andere houdt halsstarrig vast aan wat was. Maar die karikatuur klopt niet. De meeste mensen balanceren voortdurend tussen ratio en gevoel. Willen we vooruit, dan moeten we die twee benaderingen niet tegenover elkaar zetten, maar net met elkaar verzoenen.Het is normaal dat mensen zich ongemakkelijk voelen bij aanbevelingen die botsen met hun gewoontes of eetvoorkeuren. Zeker als die aanbevelingen worden gebracht zonder gevoel voor context of beleving. Maar net daarom moeten we weg van het denken in tegenstellingen. Want mensen zijn niet óf rationeel óf emotioneel. We zijn allebei.Eten is meer dan brandstofEten is niet alleen voeding. Het is smaak, troost, herinnering, ritueel. Het verbindt ons met elkaar: aan de ontbijttafel met je gezin, tijdens de lunch op het werk, of op een feestavond met vrienden. Eten is cultuur en identiteit. Het zegt iets over wie we zijn én over waar we vandaan komen. En tegelijk is het ook een venster naar andere culturen.Die emotionele en sociale betekenis moeten we ernstig nemen. Wie enkel over voeding praat in termen van cijfers en calorieën, botst onvermijdelijk op weerstand.Maar ook: de feiten zijn niet minToch kunnen we het andere aspect niet negeren: wat en hoe we eten, heeft impact. Op onze gezondheid, op onze planeet. In dezelfde week van de nieuwe voedingsadviezen lazen we dat bijna één op vier Vlaamse leerlingen overgewicht heeft. Een duidelijke stijging in élke leeftijdsgroep. Het is geen toeval. Studies stapelen zich op, en de conclusie blijft dezelfde: onze eetgewoonten zijn een belangrijke oorzaak van die trend.Gezonde voeding is dus niet zomaar een persoonlijke keuze, het is een zaak van volksgezondheid: 13,5 procent van onze uitgaven voor gezondheidszorg zijn direct gelinkt aan overgewicht. In dat licht is het goed dat er duidelijke, wetenschappelijk onderbouwde richtlijnen bestaan.Tussen verstand en gevoelHet is normaal dat mensen zich ongemakkelijk voelen bij aanbevelingen die botsen met hun gewoontes of eetvoorkeuren. Zeker als die aanbevelingen worden gebracht zonder gevoel voor context of beleving. Maar net daarom moeten we weg van het denken in tegenstellingen. Want mensen zijn niet óf rationeel óf emotioneel. We zijn allebei.De échte vooruitgang boeken we daar waar die twee benaderingen elkaar versterken. Van polarisering naar participatieDat werkt. In scholen bijvoorbeeld, waar Rikolto samen met schoolteams, leerlingen en ouders bouwen aan gezonde, duurzame eetomgevingen. Neem de SMD-L scholengroep in Leuven die overstapte op vegetarische maaltijden. De eerste poging was te abrupt en lokte weerstand uit. Maar door ouders en leerlingen actief te betrekken – met proevertjes, gesprekken en gezamenlijke keuzes – groeide het draagvlak wél. Niet door regels op te leggen, maar door samen oplossingen te zoeken die smaken én gezond zijn.Eten is cultuur en identiteit. Het zegt iets over wie we zijn én over waar we vandaan komen. En tegelijk is het ook een venster naar andere culturen. Die emotionele en sociale betekenis moeten we ernstig nemen. Wie enkel over voeding praat in termen van cijfers en calorieën, botst onvermijdelijk op weerstand.Een recept voor veranderingHet nieuwe Vlaamse beleid rond gezonde voeding op school geeft scholen vandaag meer ruimte om kinderen van jongs af aan gezonde eetgewoontes bij te brengen. Niet alleen in de les, maar ook op het bord. Niet alleen vanuit wetenschappelijke voedingsrichtlijnen, maar ook met respect voor smaakbeleving en (eet)cultuur.Verandering lukt niet door mensen te dwingen of te beschuldigen. Wel door ze te betrekken. Ratio en gevoel zijn niet elkaars tegenpolen, maar ingrediënten in het recept voor een gezondere Vlaamse eetcultuur. Een maand geleden zagen we trouwens iemand op sociale media dit nieuwe beleid rond gezonde voeding op school volmondig toejuichen. Het was minister van Landbouw Jo Brouns. Ook een minister mogen we niet te snel in één kamp duwen. Met dit opiniestuk willen de auteurs een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat. Ze schrijven in eigen naam en zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. De auteurs:Jelle Goossens is communicatiemedewerker en woordvoerder van Rikolto. Maarten Corten werkt er als medewerker Communicatie & Citizen Engagement. Rikolto (voorheen Vredeseilanden) is een internationale organisatie die werkt aan duurzamere en eerlijkere voedselsystemen.

Laatste Limburgse fruitveiling failliet, tuinders blijven achter met miljoenenclaim

2025-06-23T06:47:33+02:00

Met het faillissement verliest Limburg zijn laatste zelfstandige groente- en fruitveiling. Eerder fuseerde de Belgische Fruitveiling al met BelOrta. Volgens openbare cijfers draaide LTV in 2023 een verlies van 3,8 miljoen euro, op een omzet van 16,7 miljoen euro, fors lager dan de circa 30 miljoen euro omzet in 2021 en 2022. Cijfers over 2024 zijn nog niet openbaar, maar volgens ingewijden bleef de situatie verslechteren.Telers en personeel maandenlang zonder betalingIn de loop van vorig jaar werden de activiteiten van de veiling stapsgewijs afgebouwd. Veel telers verkochten hun producten inmiddels op eigen initiatief en gebruikten de veiling enkel nog voor opslag. Producenten van voorjaarsgroenten en aardbeien leverden vanaf dit jaar al niet meer aan de coöperatie. Sommige personeelsleden, die VILT vorige week sprak, zaten al maanden thuis zonder loon. Anderen bleven onbetaald doorwerken om hun anciënniteit niet te verliezen.Ook de aangesloten groente- en fruittelers wachten nog op betaling. Volgens meerdere bronnen zou er een miljoenenbedrag openstaan. Onder de schuldeisende telers is onder meer Gert Buntinx, die stelt nog een "groot bedrag" tegoed te hebben. Hij werd in 2023 nog uitbetaald, maar na de pluk van vorig jaar zijn deze betalingen gestopt. Hij gebruikte de veilingloods nog voor gekoelde opslag. Ook hardfruitteler Bob Goffin uit Velm claimt een “heel groot bedrag” van de veiling te krijgen. Samen met een groep collega-telers heeft hij inmiddels juridische stappen ondernomen en een advocaat ingeschakeld.Of de telers hun geld ooit zullen terugzien, hangt volgens Goffin en Buntinx sterk af van de curator. “Hoe diep zal de curator graven? Dat zal bepalend zijn”, klinkt het. Mogelijk kunnen de gronden en gebouwen van de veiling nog worden verkocht om de schulden deels af te lossen. Een deel van het vastgoed, waaronder het verpakkingsstation, is recent al van de hand gedaan. Bij de afwikkeling van het faillissement spelen mogelijk ook andere zaken een rol. Zo VILT sprak uitvoerig met enkele andere telers die een klacht wegens wanbeleid en fraude hebben ingediend bij het parket van Hasselt.Hoewel LTV op haar website nog spreekt van 150 actieve leden, zou het werkelijke aantal volgens bronnen in de sector dichter bij de vijftig liggen, voornamelijk hardfruittelers. De coöperatie was enkele jaren geleden nog betrokken bij de oprichting van de fruitbedrijven Herks Fruit en M-Fruit, die eerder dit jaar ook failliet gingen.Dirk Jans, voorzitter van de Raad van Bestuur van LTV, is niet bereikbaar voor commentaar. Enkele weken geleden, nadat hij faillissement was aangevraagd, verklaarde hij enkel: “Om de sereniteit van de situatie te bewaren, wensen wij hier niet op te reageren.” Ook medebestuurder Kris Vandervelpen weigert voorlopig elk commentaar.

Invasieve exoot koploper bij Insectenzomer van Natuurpunt

2025-06-20T14:48:59+02:00

In totaal leven er zo’n 20.000 insectensoorten in Vlaanderen. “Insecten zijn cruciaal voor ons ecosysteem”, zegt Natuurpunt. “Zonder hen geen bestuiving, geen voedsel, geen gezonde bodem.” Volgens de natuurorganisatie is de insectenpopulatie in de afgelopen vijftig jaar gehalveerd in Vlaanderen. “De achteruitgang van insecten in Vlaanderen is zorgwekkend”, vertelt Wim Veraghtert van Natuurpunt. “Vooral vliegende insecten zoals bestuivers nemen sterk in aantal af. Eén derde van de dagvlinders die ooit in Vlaanderen voorkwamen is intussen uitgestorven.” De Insectenzomer wil aandacht vragen voor de achteruitgang én actie uitlokken. Insectenzomer verzamelt cruciale natuurdataMet de campagne roept Natuurpunt burgers op om deze zomer zoveel mogelijk insecten in kaart te brengen via de app ObsIdentify om zo waardevolle natuurdata te verzamelen. “De waarnemingen die we tijdens de Insectenzomer ontvangen, leren ons meer over de verspreiding van insecten: waar komt welke soort voor? Het zijn geen tellingen, maar dankzij bepaalde statistische methoden kan je door jaren te gaan vergelijken, toch conclusies trekken over de voor- of achteruitgang van vele honderden insectensoorten. De kracht van de Insectenzomer is net dat we voor heel veel verschillende insectengroepen gegevens verzamelen: niet enkel de populaire zoals vlinders, maar ook groepen waar anders maar weinig naar gekeken wordt, van wapenvliegen tot stofluizen”, klinkt het bij Natuurpunt. Top 10 geregistreerde soorten1. Aziatisch lieveheersbeestje2. Aardhommelgroep3. Akkerhommel4. Bruin zandoogje5. Zevenstippelig lieveheersbeestje6. Honingbij7. Distelvlinder8. Snorzweefvlieg9. Fraaie schijnbok10. Groot dikkopje Exoot aan de topHoewel de campagne nog maar drie weken loopt, is er al een voorlopige top tien van meest geregistreerde soorten bekend. Met stip bovenaan staat het Aziatische lieveheersbeestje, een invasieve exoot. Het diertje is afkomstig uit Zuidoost-Azië en is ingevoerd in België in de jaren ’90 als biologische bestrijder van bladluizen in de glastuinbouw. Nadien heeft het zich hier gevestigd.“Naast bladluizen doet het Aziatische lieveheersbeestje zich ook tegoed aan de larven van onze inheemse lieveheersbeestjes en larven van andere inheemse insecten. Daardoor vormt deze exoot een bedreiging voor de inheemse soorten lieveheersbeestjes. Hierdoor is het tweestippelig lieveheersbeestje in Vlaanderen enorm achteruitgegaan”, duidt Veraghtert. Naast het Aziatische lieveheersbeestje worden ook veel hommels gespot in Vlaanderen. Gelijktijdig met de Insectenzomer ging ook het hommelweekend van start. “Vorig jaar was een heel slecht jaar voor hommels door het natte weer. Dit jaar lijkt het tij gekeerd en worden er erg veel waarnemingen gedaan”, klinkt het voorzichtig optimistisch bij Natuurpunt. Ook van de snorzweefvlieg komen veel meldingen binnen. "Het is een soort die in Vlaanderen algemeen voorkomt. Vanuit landbouwoogpunt is de snorzweefvlieg een interessante soort omdat de larven zich voeden met bladluizen.” Opmerkelijke soortenTijdens de Insectenzomer zijn ook enkele opmerkelijke en zeldzame insecten waargenomen. Zo werd de bidgaasvlieg, een vrij mysterieuze soort, gespot in Vlaanderen. In Gent blijkt een populatie van de bruine prachtuil zich te hebben gevestigd, met meerdere waarnemingen in Sint-Amandsberg en Wondelgem. Eén van de meest opvallende ontdekkingen is Karsholts kroeskopje, een piepkleine nachtvlinder van minder dan 5 millimeter. Deze soort werd voor het eerst in Vlaanderen gezien, in Meise. “Zulke waarnemingen tonen hoe waardevol citizen science is voor het in kaart brengen van de biodiversiteit”, aldus Natuurpunt. Heel wat bekende Vlamingen zetten mee hun schouders onder de campagne. Anastasya Chernook, Jacotte Brokken, Dieter Coppens, Bart Cannaerts en Tom Van Dyck lieten zich voor de gelegenheid fotograferen door Lieve Blanckaert, bedekt met levende insecten. De campagne loopt nog tot 31 augustus. Meer info vind je terug op www.insectenzomer.be.

De Landgenoten zetten nieuwe koers richting publieke gronden

2025-06-24T17:01:25+02:00

Uit een onderzoek van het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO) blijkt dat ongeveer 53.000 hectare landbouwgrond in Vlaanderen publiek bezit is. Het maatschappelijk debat over het gebruik van deze publieke gronden woedt volop: verkopen of behouden? Hierdoor voelen steden, gemeenten en andere publieke actoren de nood om hun grondenbeleid te herevalueren. Vaak ontbreekt echter een goed overzicht van het eigen patrimonium. Eind 2024 kreeg de organisatie een kortlopende erkenning als omgevingsvereniging van het Departement Omgeving. Dit maakt het voor De Landgenoten mogelijk om publieke grondeigenaren te inspireren en begeleiden in hun grondenbeleid.Inspireren tot nieuwe blik op lokale grondenbeleid“Vaak weten steden en gemeenten niet goed welke gronden bij hun patrimonium horen en wie erop werkt. De eerste stap is om een degelijke inventaris te maken en terug voeling te krijgen met het patrimonium en de huidige gebruikers”, licht Petra Tas, coördinator van De Landgenoten toe. “Vervolgens willen we publieke grondeigenaren inspireren om in het licht van hun beleidsplannen omtrent klimaat, biodiversiteit of lokaal voedsel, met een nieuwe blik naar hun eigen gronden te kijken.” Met eigen grond hebben steden en gemeenten een belangrijk instrument in handen om deze en andere maatschappelijk relevante doelen te realiseren. We dagen lokale besturen uit om grondiger na te denken over hun grondenbeleid Advies op maat van lokale besturen De Landgenoten wil in de eerste plaats lokale besturen inspireren en antwoorden bieden op de verschillende knelpunten. Daarnaast neemt de organisatie ook een adviserende rol op. “We werken heel erg op maat van gemeenten met vragen over hun gronden”, vertelt Stijn De Rijck, adviseur publieke gronden. “Soms bieden we advies bij zeer concrete vragen over inventarisatie van de gronden, contracttypes of projectopvolging. Maar we dagen lokale besturen ook uit om grondiger na te denken over hun grondenbeleid.”Toegang tot grond voor landbouwers verzekeren via lokale besturenToegang tot zekere landbouwgrond voor boeren is al meer dan tien jaar de kerntaak van De Landgenoten. Met deze inzet op publieke gronden is dat niet anders. “Heel wat boeren kampen vandaag met onzekerheid over de grond die ze gebruiken. Willen we actieve landbouwers behouden en zij-instromers aantrekken in de landbouw, dan moeten we letterlijk ruimte voor hen maken. Lokale besturen zijn interessante partners om deze verantwoordelijkheid op te nemen”, geeft Tas aan.De Landgenoten nodigt publieke grondeigenaren uit om met de landbouwers in gesprek te gaan en te bekijken hoe een transitie naar een meer duurzame landbouw kan ingezet worden, mits langetermijnzekerheid. Lokale besturen en andere geïnteresseerden kunnen op de website van De Landgenoten terecht voor enkele voorbeelden en een overzicht van de ondersteuning die de organisatie biedt rond publieke gronden.

Zelfs met landbouwadaptatie smelt er per graad opwarming 120 kilocalorieën per dag weg

2025-06-20T15:11:47+02:00

Tot 17% minder voedsel per persoonDe onderzoekers analyseerden zes basisgewassen in meer dan 12.000 landbouwregio’s in 54 landen. Die gewassen, waaronder maïs, rijst en tarwe, leveren samen twee derde van alle calorieën die wereldwijd uit landbouw komen.Volgens de studie daalt de wereldwijde productie met gemiddeld 120 kilocalorieën per persoon, voor elke graad opwarming. Dit komt neer op zo’n 4,4 procent van de aanbevolen dagelijkse inname. Het verlies doet zich voor zelfs wanneer landbouwers adaptatiemaatregelen nemen en hun inkomen stijgt. In het extreme scenario, wanneer de wereld vier graden zou opwarmen tegen 2100, zou er per persoon 17 procent minder voedsel beschikbaar zijn.Rijst vormt de enige uitzondering. Waar alle onderzochte gewassen aanzienlijk terrein verliezen, zien de onderzoekers op termijn net een positief effect bij rijst. Die bevinding sluit aan bij eerdere studies die aantonen dat rijst kan profiteren van warmere nachten. Grootste verliezen in zowel armste, als rijkste landbouwregio’sKlimaatverandering zou de voedselproductie wereldwijd op een ongelijke manier treffen volgens de studie. De zwaarste verliezen worden daarbij verwacht in de welvarendste en armste landbouwregio’s. In de rijke regio’s met traditioneel gematigde temperaturen, waar landbouwers zich voorlopig weinig moeten aanpassen aan extreme weersomstandigheden, blijkt de kwetsbaarheid groot. Hun beperkte aanpassingsgraad maakt de regio’s extra gevoelig voor de toekomst. Net omdat hier de graanschuren van de wereld zich bevinden, zal de impact op het globale aanbod zwaar doorwegen. In het extreme scenario waarin de aarde vier graden opwarmt, zouden maïsoogsten in de VS tegen 2100 met 45 procent kunnen dalen. “De vraag is of de Amerikaanse corn belt nog zal bestaan tegen het einde van de eeuw”, stellen de onderzoekers.Warme regio’s doen het iets beter in de toekomstprognoses. Boeren zijn daar al vertrouwd met hitte en kunnen bovendien profiteren van meer neerslag en luchtvochtigheid. In die gebieden liggen de verliezen gemiddeld rond de 18 procent. Toch blijven arme regio’s kwetsbaar, vooral door grote verliezen aan cassave. Dit is een basisgewas voor miljoenen mensen in Sub-Sahara-Afrika. In de armste delen van de wereld dreigt de totale oogst van basisgewassen in het ergste scenario met 28 procent te dalen. Aanpassing verzacht de klap, maar volstaat niet“Boeren kunnen de schade door klimaatverandering niet volledig vermijden, maar wel deels beperken door adaptatiemaatregelen te nemen”, stellen de onderzoekers. In combinatie met een stijgend inkomen zou dat tot 23 procent van de opbrengstverliezen kunnen compenseren tegen 2050 en 34 procent tegen 2100. Toch zullen er nog aanzienlijke verliezen blijven.Voor gewassen als tarwe, cassave zijn de prognoses zorgwekkend. Op tarwe zouden adaptatiemaatregelen bijvoorbeeld het minst effect hebben. In Zuid-Amerika, waar veel maïs en soja geteeld wordt, kunnen boeren dan weer het meest winst halen uit adaptatiemaatregelen.Veel hangt af van innovatie en beleidDe onderzoekers benadrukken hoe dringend en belangrijk technologische innovaties in de landbouw zijn, en dat alle boeren wereldwijd toegang moeten krijgen tot zulke aanpassingen. Ze wijzen erop dat technologische doorbraken zoals kunstmest of hittebestendige gewassen, in het verleden ongelijk zijn verspreid en vaak beperkt bleven in de toepassing. Naast innovatie tonen de resultaten volgens de onderzoekers ook aan dat een uitbreiding van landbouwgrond en/of extra adaptatiemaatregelen nodig zijn om de voedselzekerheid in een opwarmende wereld te blijven waarborgen.

Subsidies voor erosiedammen en mechanische onkruidbestrijding moeten zorgen voor properder water in de Westhoek

2025-06-20T17:39:18+02:00

Enkele waterbekkens in de regio zijn cruciaal voor de drinkwatervoorziening in West-Vlaanderen. Ze vormen tegelijk een belangrijke buffer bij hevige regenval. "Door erosie en uitspoeling van nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen komen deze functies onder druk te staan", zo stelt de provincie. Het gaat concreet over de valleien van de Kleine Kemmelbeek en de Bollaertbeek, die uitmonden in de Dikkebusvijver en Zillebeekvijver. Subsidie voor vier maatregelenEr zijn subsidies voor de bouw van erosiedammen van plantaardig materiaal zoals stro, wilg of houthaksel en voor wie niet-kerende bodembewerking toepast op sterk erosiegevoelige percelen. Ook voor mechanische onkruidbestrijding als alternatief voor chemische middelen en voor wie een biologisch alternatief voor metaldehyde gebruikt dat niet schadelijk is voor de waterkwaliteit, zijn subsidies voorzien. De helft van de subsidies komen van de Vlaamse Landmaatschappij, de overige 50 procent wordt bijgedragen door de provincie, De Watergroep, Ieper en Heuvelland."Met deze nieuwe maatregelen geven we landbouwers praktische handvaten en financiële steun om hun positieve impact op het landschap en de waterkwaliteit nog te versterken", zegt gedeputeerde Bart Naeyaert. Het initiatief maakt deel uit van het landinrichtingsproject Water+Land+Schap dat wateroverlast en droogte moet aanpakken in het kader van de Blue Deal. Dat project zet in op het aanpakken van erosie van bron tot monding, het verlagen van de baggerfrequentie van de waterbekkens, het naleven van de de EU-Kaderrichtlijn Water en de bescherming van de kwaliteit van ons drinkwater.Tijdens een eerste fase van het project Water+Land+Schap dat in 2020 werd opgestart, werden maatregelen uitgetest en werd aan een draagvlak bij landbouwers gewerkt. “Die aanpak wierp zijn vruchten af”, klinkt het bij de provincie. “Eind 2024 was in het projectgebied al 36,9 kilometer aan grasbufferstroken langs waterlopen gerealiseerd. Dat komt overeen met 63 procent van het totale potentieel van 58,8 kilometer. Hetze over versoepeling drinkwaternormBegin dit jaar was de waterkwaliteit in de Westhoek, en meer bepaald die in het waterwingebied de Blankaart, nog onderwerp van veel debat. Nadat De Watergroep verhoogde concentraties van 1,2,4-triazolen had aangetroffen in het drinkwater, besliste minister van Omgeving Jo Brouns (cd&v) om de drinkwaternorm te versoepelen. 1,2,4-triazolen zijn restanten van een schimmelbestrijder die in de landbouw, de geneeskunde en de diergeneeskunde gebruikt wordt. Die versoepeling zorgde zowel bij politiek als ngo’s voor grote verontwaardiging. Landbouw werd daarbij geviseerd als de grote schuldige, maar uiteindelijk bleek dat een sojaverwerkend bedrijf aan de oorzaak lag van de sterk verhoogde concentraties.

CBB kiest Hendrik Vandamme als nieuwe voorzitter te midden van grote sectoruitdagingen

2025-06-20T17:43:16+02:00

De Confederatie van de Belgische Bietenplanters (CBB) verdedigt al meer dan 90 jaar de belangen van suikerbietenplanters in België. Jef Cleiren, een landbouwer uit het Waalse Petit-Hallet, loodste de afgelopen vier jaar de organisatie door een woelige periode met interne hervormingen, geopolitieke spanningen en prijsdruk. “Hij wist bruggen te bouwen tussen regio’s, generaties en organisaties. Onder zijn voorzitterschap stond de CBB pal voor de belangen van de bietenplanters in dossiers zoals het behoud van gewasbeschermingsmiddelen, de suikerprijs en de toekomst van bietenteelt in België”, looft CBB zijn afscheidnemend voorzitter. Massa bestuurservaringMet Hendrik Vandamme wordt opnieuw een landbouwer voorzitter, maar wel eentje met veel bestuurservaring. Zo was hij 16 jaar lang voorzitter van ABS, bijna tien jaar voorzitter van de Strategische Adviesraad Landbouw en Visserij (SALV) en 17 jaar ondervoorzitter van VLAM. Ook binnen de suikersector heeft Vandamme al heel wat waters doorzwommen.In 1992 werd hij lid van het uitgebreid fabriekscomité in de Suikerfabriek van Veurne. Hij doorliep ook alle echelons van de Vlaamse en nationale bietenplantersorganisatie, waarvan de laatste tien jaar als ondervoorzitter van CBB, namens de Vlaamse bietplanters bij Iscal Sugar. Sinds 2019 is hij ook ondervoorzitter van het onderzoekscentrum voor de bietenteelt (KBIVB), lid van het Economisch Comité en het Technisch en Receptiecomité bij de Europese bietplantersorganisatie CIBE en lid van de internationale onderzoeksinstelling IIRB.“Hendrik kent de weg, zowel op het veld als aan de onderhandelingstafel”, zegt Vincent Demanet, voorzitter van Fédé-RT, de vereniging die de belangen van de Franstalige planters die leveren aan de Tiense Suikerraffinaderij verdedigt. “Zijn directe stijl, zijn dossierkennis en zijn jarenlange inzet voor de land- en tuinbouw maken hem tot een sterke opvolger.” Iedereen op één lijn krijgenVandamme wil er met zijn nieuwe mandaat vooral voor zorgen dat de belangen van de Belgische suikerbietplanters goed verdedigd worden. Want de uitdagingen zijn volgens hem groot. Hij noemt daarbij het Europees vrijhandelsbeleid, de onophoudelijke druk op het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, de klimaatverandering met zijn nieuw opkomende plagen als gevolg, de verdere verduurzaming van de teelt en de decarbonisatie van de landbouw en de bietenteelt.“Ik ambieer een deelname van de CBB aan het brede debat over duurzame landbouw, waar de suikerbietteelt zonder twijfel een voorbeeld van is, met onder meer de steeds lagere input van fytoproducten, de trend naar meer mechanische onkruidbestrijding tot robotisering toe, de zeer lage nitraatresidus in de bodem na de teelt, het volledig circulair zijn van de biet zelf en de plaats van de teelt in een gezonde teeltrotatie bij akkerbouwers”, aldus Vandamme.Verder wil hij onder zijn voorzitterschap alle actoren in de belangenbehartiging, over alle fabrieken heen, op één lijn krijgen. “Zo kunnen we het maximale uit de teelt én uit onze eigen syndicale werking halen”, klinkt het. “Mijn bestuurservaring bij ABS en andere organisaties, zoals de maatschappelijk zeer breed samengestelde SALV, waar zeer vaak tot een compromis moest gekomen worden, zullen me daarbij ongetwijfeld van pas komen.”

Afrikaanse varkenspest op 160 km van België: varkenssector pleit voor strengere preventiemaatregelen

2025-06-20T18:07:58+02:00

Opvallend is dat deze besmetting meer dan 150 kilometer verwijderd ligt van de dichtstbijzijnde gekende besmettingszone in de Duitse deelstaat Hessen. Dat wijst mogelijk op menselijke verspreiding van het virus, via bijvoorbeeld besmette voorwerpen, transportmiddelen of voedselproducten. AVP is uiterst besmettelijk voor varkens en wilde zwijnen en kan via direct contact, maar ook via indirecte routes snel grote afstanden overbruggen.Alarmfase voor Belgische varkenssectorDe vondst zorgt voor grote onrust in de Belgische varkensketen. “De kans dat Afrikaanse varkenspest opnieuw opduikt bij everzwijnen in België is reëel”, stelt PORK.be. “Een nieuwe uitbraak zou zware gevolgen hebben voor de Belgische varkenshouderijen en de hele keten.”De herinnering aan 2018 is nog vers. Toen werd AVP vastgesteld bij wilde everzwijnen in de provincie Luxemburg. Hoewel het virus toen niet op varkensbedrijven oversloeg, veroorzaakte het exportverboden en financiële verliezen die de sector nog jaren voelden. Vooral de export naar belangrijke markten zoals China kwam volledig tot stilstand, met dramatische gevolgen voor de vleesprijzen. In 2020 herwon België zijn AVP-vrije status, maar het duurde tot 2022 voor de sector uit de diepe crisis klom. Er waren heel wat inspanningen nodig om de export van varkensvlees, inclusief het vijfde kwartier (organenvlees, red.), terug mogelijk te maken. AVP legt de export van varkensvlees volledig stil, zelfs bij louter vaststelling op Belgisch grondgebied Varkenssector eist strengere bioveiligheidEen nieuwe uitbraak zou de sector opnieuw midscheeps raken. “Onze varkenshouders hebben de voorbije jaren fors ingezet op betere bioveiligheid om het virus buiten de stallen te houden”, zegt Boerenbondvoorzitter Lode Ceyssens. “AVP heeft niet alleen verwoestende gevolgen als het uitbreekt op een bedrijf, maar zelfs al bij vaststelling op Belgisch grondgebied valt de export stil. Vooral producten als varkensoren en -poten, die voor de Aziatische markt bestemd zijn, kunnen dan niet meer worden uitgevoerd.”De sector is daarom in hoogste staat van paraatheid. PORK.be, opgericht door Boerenbond, ABS, BFA en FEBEV, roept de overheden op om snel werk te maken van bijkomende maatregelen. Concreet vraagt men om:Verscherpte controles en hygiëne op luchthavens en snelwegparkingsVerhoogde bioveiligheid voor buitenlandse transporteurs van vee en grondstoffen, vooral uit AVP-gebiedenEen gecoördineerd beheer en reductie van de everzwijnenpopulatieStrikte controle en waar nodig versterking van grensafrasteringenGerichte sensibilisering van toeristen en seizoensarbeiders nu de zomervakantie nadertTot slot vraagt de sector om een grondige economische impactanalyse. PORK.be wil zo zicht krijgen op de mogelijke schade voor de volledige Belgische varkensketen bij een nieuwe uitbraak van AVP op ons grondgebied.

Minder antibiotica bij landbouwdieren, maar daling niet sterk genoeg om alle streefdoelen te halen

2025-06-23T12:22:44+02:00

Antimicrobiële stoffen zijn van vitaal belang voor het behandelen en voorkomen van de verspreiding van ziekten. Ziekteverwekkers kunnen echter, en voornamelijk bij overmatig gebruik, resistentie ontwikkelen tegen deze geneesmiddelen. Dit vormt een bedreiging voor de volks- en de diergezondheid. Er worden zowel nationaal als internationaal heel wat inspanningen geleverd om de werking van antibiotica te vrijwaren.In het nieuw rapport van AMCRA blijkt dat de Belgische dierlijke sector twee van de vier reductiedoelstellingen uit de ‘Visie 2024’ echter niet volledig heeft gehaald. Zo werd getracht om het totaal antibioticagebruik bij dieren in België te laten evolueren naar het mediaangebruik in Europa, gemeten op basis van verkoopcijfers. Dit zou een daling van de antibioticamiddelen met 65 procent betekend hebben ten opzichte van 2011. De reductie bleef echter hangen op 60 procent. De voorbije jaren ging het nochtans de goede richting uit, maar vorig jaar werd opnieuw een stijging van 6,3 procent gemeten. Kloof tussen verkoop en gebruikDe stijging was uitsluitend het gevolg van de groeiende verkoop van antibacteriële farmaceutica, terwijl de verkoop van antibiotica gemedicineerde voederes bleef dalen. Volgens AMCRA is dit wellicht voor een deel te wijten aan de opkomst van het blauwtongvirus in België, dat een aantal gevolgen heeft gehad voor de gezondheid van herkauwers, waaronder de vatbaarheid voor secundaire bacteriële infecties. “De stijging in 2024 verandert niets aan de doelstelling om de totale verkoop van antibiotica tegen 2030 met 70 procent te verminderen”, aldus AMCRA.Terwijl de totale verkoop in 2024 steeg, merkten de onderzoekers wel een daling in de werkelijke gebruikscijfers. Zo daalde het gebruik bij varkens met 6 procent, 21 procent bij pluimvee en 1 procent bij vleeskalveren. “De kloof tussen verkoop en gebruik in 2024 was ongeveer 19 ton”, duidt AMCRA. “Dit is opmerkelijk veel en toont aan dat we in de toekomst veel meer de gebruiksdata in het oog moeten houden om de situatie in België op te volgen en nieuwe streefdoelen op te stellen.” Volgens het kenniscentrum ligt het verschil tussen het gebruik en de verkoop aan verschillende factoren zoals het aanleggen van voorraden, aankopen in het buitenland en onderraportage.Doelstelling alarmgebruikers deels gehaaldEen andere doelstelling dit jaar was het aantal alarmgebruikers te beperken tot maximaal één procent. Dat zijn bedrijven met een structureel hoog antibioticagebruik. In alle diercategorieën daalde dat aantal, maar sommige groepen haalden het percentage niet. Dat was het geval bij gespeende varkens, vleesvarkens en vleeskalveren. Steeds minder antibacteriële premixenDe andere nationale reductiedoelstellingen werden daarentegen wel gehaald. In vergelijking met 2011 daalde de verkoop van met antibiotica gemedicineerde diervoeders in 2024 in totaal met 89 procent. Daarmee is de doelstelling van 75 procent ruimschoots bereikt. “Tegen 2027 is het de bedoeling om volledig af te bouwen,” stelt AMCRA als nieuw streefdoel.Ook de verkoop van kritieke antibiotica bleef dalen en zakte tot 81 procent onder het niveau van 2011, duidelijk boven de vastgestelde doelstelling van 75 procent. De verkoop van colistine, een kritisch belangrijk antibioticum met hoogste prioriteit voor de volksgezondheid, kwam overeen met 0,69 mg/kg biomassa in 2024, waarmee de langetermijndoelstelling van 1 mg/kg gehaald werd. Hoogste antibioticagebruik bij varkens“De varkenssector verdient erkenning voor zijn inspanningen, vooral het verminderde gebruik van premixen en colistine”, aldus het rapport. De positieve evolutie bij de gespeende biggen springt bij de onderzoekers in het oog. Maar ondanks de vooruitgang blijft de mediaan in deze categorie de hoogste van alle opgevolgde varkenscategorieën én van alle diersoorten. “Biggen krijgen op bijna tien procent van de bedrijven gedurende minstens één derde van hun tijd op de boerderij antibiotica toegediend”, stellen de onderzoekers vast. Ook de vleesvarkens vereisen blijvende aandacht, want dit was de enige categorie van alle diersoorten waar het antibioticagebruik in 2024 globaal toenam.Opvallend gebruik bij kalkoenenDe pluimveesector heeft de afgelopen vier jaar een opmerkelijke evolutie doorgemaakt. In het eerste jaar na de invoering van het reductiepad voor braadkippen ging het antibioticagebruik steil naar beneden, maar in de twee daaropvolgende jaren bleef het relatief stabiel. In 2024 maakte de braadkippensector opnieuw een grote sprong vooruit. De doelstelling van maximaal één procent alarmgebruikers in deze sector werd uiteindelijk met gemak gehaald. Ook de leghennen lieten in 2024 positieve resultaten zien.Het hoogste antibioticagebruik in de pluimveesector ligt bij vleeskalkoenen. In alle opgevolgde diersoorten krijgen vleeskalkoen als derde soort het meeste antibiotica toegediend. “Dit zal de komende jaren nauwlettend opgevolgd moeten worden”, aldus AMCRA. Aandachtspunten bij vleeskalveren en runderenDe vleeskalversector heeft het vastgelegde reductiepad niet gevolgd, maar blijft wel geleidelijk vooruitgang boeken, wat bemoedigend is volgens AMCRA. Maar ondanks die verbeteringen moet de sector zijn inspanningen blijven opschroeven. Het antibioticagebruik bij vleeskalveren blijft het op één na hoogste van alle opgevolgde diersoorten en -categorieën. Volgens AMCRA ligt een deel van de oplossing in een betere sectoroverschrijdende samenwerking met de zuivelsector, vooral nu melkveebedrijven ook antibioticagebruik rapporteren.De resultaten voor rundvee bevestigen dan weer het algehele lage antibioticagebruik in de sector. De langetermijngegevens over antibioticagebruik bij rundvee, namelijk de verkoop van intramammaire tubes, laten helaas een verdere stijging zien in 2024, tot het hoogste niveau van de afgelopen zes jaar. De rundveesector heeft dus ook nog een aantal aandachtspunten voor de komende jaren.AMCRA concludeert dat een duurzame samenwerking en inzet van alle belanghebbenden essentieel blijft: “Alleen zo kunnen noodzakelijke reducties verder gestimuleerd worden om een niveau te bereiken dat bescherming biedt tegen de groeiende dreiging van antibioticaresistentie.”

Opinie: "Te veel vlees eten kost ons allemaal gezondheid en geld"

2025-06-23T12:26:26+02:00

Overal te lande gloeide afgelopen weekend de barbecue. Heerlijk toch, die geur van gemarineerde ribbetjes en rijkelijke brochettes. Of moeten we ons zorgen maken over onze bourgondische levensstijl? De Hoge Gezondheidsraad toonde deze week in elk geval enige bezorgdheid door een matige consumptie van vlees aan te raden. Brussel blaast warm en koud tegelijk. Dat helpt om de barbecue aan te houden, maar het geeft niet meteen blijk van een sterk en coherent beleid. Als de Belgische steak morgen wat duurder wordt, zal dat in elk geval niet aan de Vlaamse minister van Landbouw Jo Brouns liggen. Hij is bezorgd dat vlees straks een luxeproduct wordt, alleen toegankelijk voor de rijken. Mogelijk vreest hij ook dat ze straks het vlees van de kaart schrappen in de Wetstraat, en ter vervanging linzen serveren. ‘Al die betutteling is nergens goed voor. Laat de consument toch zelf beslissen. Hij is wijs genoeg’, zei Brouns. Of de consument wijs is, laten we in het midden. Feit is dat de gemiddelde consument in Vlaanderen te zwaar is. De extra kilo’s die meer dan de helft van de Vlamingen met zich mee draagt, wegen stevig door op onze fysieke en mentale gezondheid. Eigen schuld, dikke bult? Toch niet, want u en ik betalen mee de tol voor onze obesogene omgeving. België besteedt zo'n twee procent van zijn bruto binnenlands product (bbp) aan voedingsgerelateerde ziekten. Overgewicht werkt als een bloedzuiger op de leeglopende staatskas.Vlees en overgewicht zijn toch geen synoniemen? Dat klopt. Maar of je het nu graag hoort of niet, vlees heeft wel degelijk een impact op de gezondheid. Er is wetenschappelijk bewijs dat meer dan 300 gram rood vlees per week het risico op enkele kankers - darmkanker en sommige maagkankers - verhoogt. Daarnaast komt een hoge cholesterol vooral door het eten van dierlijke producten, waaronder rood vlees. Dat is geen marginaal probleem, een op de twee Vlamingen kampt met een hoge cholesterol.In Vlaanderen scoren we bijzonder goed op het slikken van pillen. Dat helpt om de cholesterol onder controle te houden, maar het haalt onze staatskas verder uit balans. Cholesterolverlagers behoren tot de meest verkochte geneesmiddelen in België. Hardwerkende boerenOnze minister van Landbouw heeft het ongetwijfeld goed voor met de Vlaamse veehouders. Het zijn hardwerkende boeren, laat daarover geen enkele twijfel bestaan. Terwijl de meeste Vlamingen zich nog eens omdraaien in hun bed, staan de veehouders vaak al in hun stal. Ze verdienen een eerlijke prijs voor hun werk. De investeringen in de sector zijn torenhoog. Een hedendaagse stal is geen kippenhok en de kosten van veevoeder tellen zwaar door. Geniet van uw lapje vlees, maar weet dat het een luxegoed is. Doe het met mate anders is de kans groot dat u en ik straks de prijs betalen Behalve met economische kosten gaat de veehouderij ook gepaard met sociale en ecologische kosten. De Vlaamse boer weet bijzonder goed hoe hij vlees en melk moet produceren, maar dat neemt niet weg dat de impact van dierlijke producten - zeker van herkauwers zoals runderen - een heel stuk hoger ligt dan die van plantaardige producten.Bovendien neemt de veehouderij veel ruimte in beslag. Meer dan 70 procent van de Vlaamse landbouwgronden dient om het vee te voederen. En dat volstaat niet. Vlaanderen is ook enorm afhankelijk van de invoer van veevoeders om de veestapel in stand te houden. Wie om voedselsoevereiniteit roept, kan maar beter even de handelsstromen onder de loep nemen. Het probleem is complex. Er is nood aan structurele hervormingen, zodat de boeren die nog in de sector willen blijven eerlijk loon naar werk krijgen. Dat doe je niet op Vlaamse schaal. Daarvoor moeten we Europees aan de tekentafel gaan. Dat duurt (veel te) lang. Laten we ondertussen vooral de consument niet verder de verkeerde kant uit sturen en werken aan een samenhangende boodschap. Verstokte carnivoor, geniet van uw lapje vlees. Weet dat het een luxegoed is. Doe het met mate - niet meer dan 300 gram rood vlees per week dus - anders is de kans groot dat u en ik straks de prijs betalen. Met dit opiniestuk willen de auteurs een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat. Ze schrijven in eigen naam en is verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. De auteurs:Tessa Avermaete is landbouweconome en oprichtster van Run and Harvest. Marleen Finoulst is arts en hoofdredactrice van Gezondheid en Wetenschap.

Praktijkpunt Landbouw Vlaams-Brabant krijgt nieuw kantoor uit hennep en hout

2025-06-23T12:44:28+02:00

Praktijkpunt Landbouw Vlaams-Brabant is het kenniscentrum voor praktijkgericht landbouwonderzoek. Het is een breed expertisecentrum dat zich onder meer toelegt op innovatieve teelten, zoals zonnebloem, quinoa en deder en op typisch Vlaams-Brabantse gewassen, zoals witloof, granen en koolzaad. Praktijkpunt Landbouw ondersteunt land- en tuinbouwers met toepasbare kennis over onder meer teelttechniek, gewasbescherming, bemesting en duurzaam water- en bodembeheer.Biogebaseerde materialenHet gebouw wordt opgetrokken met kalkhennepblokken. “Kalkhennep slaat CO₂ op tijdens de groei van de hennepplant, heeft uitstekende isolerende eigenschappen en is volledig recycleerbaar”, legt het praktijkpunt uit. Voor de fundering wordt gebruikgemaakt van glasgranulaat, een licht en isolerend materiaal dat ontstaat uit gerecycleerd glas en tegelijk een goede waterdoorlatendheid biedt. De dragende structuur zal uit massieve CLT-panelen (Cross Laminated Timber) bestaan, een duurzaam alternatief voor beton dat opgebouwd is uit kruiselings verlijmde houtlagen. “Voor de binnenafwerking wordt gekozen voor natuurlijke leempleisters, die zorgen voor een aangenaam binnenklimaat dankzij hun vochtregulerende werking en esthetische uitstraling. Samen vormen deze materialen een toekomstgericht en duurzaam geheel”, klinkt het.Experimenteren met zonnebloemen“Het nieuwe kantoor weerspiegelt niet alleen de duurzame ambities van het praktijkpunt, maar het vormt ook een stevige basis voor de landbouw van morgen”, duidt Tom Dehaene, Vlaams-Brabants gedeputeerde voor landbouw. Eén van de toekomstbestendige en innovatieve teelten is zonnebloemen. Tot voor kort kwamen de meeste zonnebloemen uit Rusland en Oekraïne. Door de oorlog ontstond schaarste, stegen de prijzen en groeide de vraag naar lokaal geteelde zonnebloemen.Het praktijkpunt voert momenteel onderzoek om zonnebloemen ook in Vlaanderen te telen. “Zonnebloemzaden worden gepeld voordat er olie van wordt geperst. De vliesjes kunnen dienen als basis voor zogenaamde biocomposieten, een duurzaam alternatief voor kunststof. Dat kan gaan om verpakkingen, koffiecapsules of platen voor de bouwsector”, aldus het praktijkpunt. “We onderzochten ook of ook de zonnebloemhoofden culinaire mogelijkheden kunnen bieden. Dat leidde tot een klein receptenboekje.” Klaar tegen december 2025Het nieuwe kantoorgebouw, dat een oppervlakte van 616 vierkante meter zal hebben, moet klaar zijn tegen december 2025. Voor de financiering kan de provincie Vlaams-Brabant ook rekenen op steun van het Agentschap Landbouw en Zeevisserij, het Europees Landbouwfonds voor Landbouwontwikkeling en BelOrta.

Belgische pionier in krekelproducten haalt kapitaal op voor Europese groei

2025-06-23T17:28:18+02:00

Sinds de lancering in 2018 vond KRIKET zijn weg naar meer dan 1.800 verkooppunten in België en Nederland: van supermarktketen tot tankstations en snackautomaten. Om de volgende stap te zetten lanceert het Brusselse bedrijf nu een crowdfundingcampagne via het investeringsplatform Broccoli. “Het doel is om 350.000 euro op te halen om de aanwezigheid in Nederland en België te versterken en de stap naar Duitsland en het Verenigd Koninkrijk te maken”, legt oprichter Michiel Van Meervenne uit. Krekels combineren de voedingswaarde van vlees met de klimaatimpact van plantaardige voeding Onmiskenbare schakel in eiwittransitieInsecten scoren hoog op voedingswaarde en laag op klimaatimpact. Volgens KRIKET maken ze daarom onmiskenbaar deel uit van de eiwittransitie, waarbij minder dierlijke en meer plantaardige of duurzamere eiwitbronnen geconsumeerd moeten worden. “Krekels bevatten meer dan dubbel zoveel eiwitten als rundvlees, maar stoten 845 keer minder CO2 uit. En omdat ze alleseters zijn, kunnen ze ook prima gevoed worden met reststromen uit de voedingsindustrie”, klinkt het.Voor veel consumenten blijft het eten van krekels vandaag echter een hoge drempel. Daarom koos Van Meervenne ervoor om alleen met krekelpoeder te werken, zodat de insecten onherkenbaar verwerkt zijn. De zachte, nootachtige smaak van de Belgische en Nederlandse krekels duikt intussen op in de mueslirepen, granola en proteïnerepen van het bedrijf. High in proteinDe proteïnerepen zijn vandaag zonder twijfel het populairste product van KRIKET. “Aanvankelijk waren onze notenrepen de ster van het gamma maar sinds de lancering van onze eiwitrijke repen hebben die al snel de bovenhand genomen”, klinkt het. Mee aangestuurd door fitness- en gezondheidstrends, kopen consumenten steeds meer tussendoortjes en maaltijden die eiwitrijk zijn. “Onze repen zijn echte eiwitbommetjes en sluiten perfect aan bij die vraag”, aldus Van Meervenne.Internationale groei verderzettenNa de lancering in Nederland vorig jaar, wil KRIKET nu ook de stap zetten naar Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. “Duitsland en het VK zijn de twee grootste snackmarkten van Europa,” duidt de oprichter. In het VK mikt het Brusselse bedrijf op zowel fysieke winkels als online verkoop via Amazon. “Dat laatste is een gigantisch verkoopkanaal”, aldus Van Meervenne.De voorbereiding om de alternatieve eiwitten na de brexit op de Britse markt te krijgen, ging niet zonder slag of stoot. “Het heeft heel wat voeten in de aarde gehad, maar we hebben er nu eindelijk een juridische zetel en twee commerciële agenten”, klinkt het. Omdat de Europese normen inzake voedselwetgeving er aangehouden worden, kunnen de alternatie eiwitten er mits enkel aanpassingen aan de verpakking zo verkocht worden. Het doel is om zo snel mogelijk naar een omzet van één miljoen euro te groeien in het VK. “Dat is zeker onze ambitie, al kan ik er nog geen concrete deadline op plakken. Het is een veelbelovende maar erg competitieve markt”, aldus Van Meervenne.Ook Duitsland staat op de radar, al vraagt die markt een andere aanpak. “De Duitse markt is dan weer een zeer sterk gedecentraliseerde en prijsbewuste markt. We willen er vooral eerst goed het terrein verkennen voor we echt uitbreiden.”

Vegaplan: “Vlaamse land- en tuinbouwers duurzamer dan strikt noodzakelijk”

2025-06-23T18:06:07+02:00

Vorig jaar lanceerde Vegaplan een duurzaamheidsmonitor om de inspanningen in de plantaardige sector bloot te leggen. “Het gaat om extra duurzaamheidsinspanningen bovenop degene die van tel zijn in de Vegaplan Standaard”, vertelt Brigitta Wolf, coördinator van Vegaplan, de organisatie die de certificering in de plantaardige sector voor zijn rekening neemt. Maar liefst 10.660 land- en tuinbouwers in Vlaanderen werken met het certificaat Vegaplan, oftewel 68 procent van alle land- en tuinbouwers met plantaardige productie in Vlaanderen.Duurzaamheidseisen die vandaag al deel uitmaken van de Vegaplan Standaard zijn bijvoorbeeld de toepassing van geïntegreerde gewasbescherming (IPM) waaronder de verplichting van teeltrotatie, erosiemaatregelen en bufferzones langs waterlopen. Maar daarnaast nemen veel landbouwers al bijkomende duurzaamheidsmaatregelen die nog verder gaan dan wat in de Vegaplan Standaard wordt gevraagd. Zo passen ze bijvoorbeeld innovatieve technieken zoals precisielandbouw toe of gebruiken ze instrumenten die beslissingen over irrigatie, bemesting of gewasbescherming kunnen ondersteunen.Op zoek naar gekwantificeerde gegevensMet de duurzaamheidsmonitor, die is gebaseerd op een enquête die land- en tuinbouwers voorafgaand aan hun Vegaplan-audit konden invullen, wil de sector deze inspanningen van de Belgische boeren en tuinders in de kijker zetten. “Met deze informatie kunnen we de discussie en de ontwikkeling naar meer duurzaamheid onderbouwen met gekwantificeerde gegevens”, luidde de argumentatie tijdens de lancering van het initiatief.Aan de eerste duurzaamheidsmonitor, die eens in de drie jaar zal wordt afgenomen, deden 3.500 bedrijven mee, oftewel 65 procent van alle audits van 2024. De resultaten van het onderzoek werden vorige week gepresenteerd tijdens de jaarvergadering van Vegaplan. Die vond plaats bij aardappelverwerker Agristo, waar Vegaplan-voorzitter Steven De Cuyper werkt als Agro Business Director International. Gebruik van precisietechniekenVolgens Brigitta Wolf bevestigen de resultaten van de duurzaamheidsmonitor dat land- en tuinbouwers actief werk maken van duurzame landbouw. “Bij de gecertificeerde landbouwers zien we bijvoorbeeld dat er actief wordt gewerkt aan een optimale inzet van gewasbeschermingsmiddelen.” Zo past 50 procent van de deelnemers precisietechnieken toe om de middelen zeer gericht en met minimale milieu-impact aan te wenden, zoals bijvoorbeeld het gebruik van een automatische sectie-/dop aansturing met GPS.Uit de enquête bleek ook dat 65 procent van de bedrijven alternatieve technieken voor gewasbescherming toepast, zoals mechanische onkruidbeheersing of biologische methoden. Bij één op vier van de deelnemers wordt dit toegepast op meer dan 50 procent van het areaal. Advies inwinnen voor bemestingOok op het gebied van bemesting gaan de Vegaplan-gecertificeerde land- en tuinbouwers verder dan de eisen van het Vegaplan-lastenboek. Zo maakt 88 procent van de bevraagde landbouwers bij het opstellen van zijn bemestingsstrategie gebruik van beslissingsondersteunende instrumenten. Daarnaast maakt 64 procent van de deelnemers gebruik van bemestingsadviezen.Bij het onderdeel duurzaam waterbeheer tonen de resultaten volgens Vegaplan aan dat landbouwers zich steeds meer bewust worden van het belang ervan. “De sector streeft naar een duurzamer watergebruik door in te zetten op beheermaatregelen en innovatieve oplossingen, zoals regenwateropvang, efficiënte irrigatietechnieken en het monitoren van het waterverbruik. Zo neemt 69 procent van de landbouwers initiatieven voor waterberging en -voorziening, vaak via eigen opslag. Nood aan uniformiseringVolgens Vegaplan is er nog veel potentieel voor verdere verduurzaming en zijn boeren daartoe ook bereid. De lastenboekbeheerder benadrukt daarbij wel de uitdagingen voor de sector. Van wettelijke verplichtingen rond duurzaamheidsrapportering tot de opkomst van allerlei duurzaamheidstools. “Er heerst brede overeenstemming over de nood aan uniformisering, zodat landbouwers niet overspoeld worden met vragenlijsten en digitale invulplatformen. Vegaplan kan hier een ondersteunende rol in spelen, met een betrouwbaar systeem van borging als fundament”, aldus Brigitta Wolf. Ze wijst erop dat binnen Vegaplan alle plantaardige sectoren (Agrofront en afnemers) zijn vertegenwoordigd. "Het certificatiesysteem dekt diverse teelten af en een groot deel van de landbouwers in België. We beschikken over een centrale databank, die gedeeld wordt met de collega’s van Codiplan (dierlijke productie). Daardoor is Vegaplan best geplaatst om te helpen bij het uniformiseren van de duurzaamheidseisen voor de producenten, de borging, en kunnen we ook faciliteren bij de rapportage tussen de ketenpartijen", besluit Wolf.Resultaten van de duurzaamheidsmonitor kunnen hier bekeken worden. VegaplanVegaplan, oftewel Vegaplan Standaard is een nationale standaard voor de hele primaire plantaardige productie zodat de kwaliteit voor de consument gewaarborgd blijft. De standaard geniet erkenning van het FAVV en de gewestelijke overheden. De telers met een Vegaplan-certificaat ondergaan een driejaarlijkse controle. Belgische groente- en fruitveilingen stellen Vegaplan-certificering zelfs als eis om te mogen aanvoeren bij de veiling.

Belgische landbouwers zijn primus van de klas op vlak van voedselveiligheid

2025-06-23T22:37:36+02:00

In 2024 voerde het Voedselagentschap in totaal 218.355 controles uit bij ruim 58.000 bedrijven in de hele voedselketen. Tijdens zo’n inspectie worden de activiteiten van een onderneming gecontroleerd en getoetst aan de voorschriften omtrent voedselveiligheid. Het conformiteitspercentage blijft hoog: 85 procent van de controles leverden een positief resultaat op. Ter verglijking, in 2023 ging het om 84,8 procent. Bij een ongunstig rapport ging het FAVV over tot een waarschuwing (15.524), een PV (9.931) of zelfs een inbeslagname van goederen (1.673). 467 bedrijven moesten de deuren tijdelijk sluiten omdat de gezondheid van de consument niet meer gegarandeerd kon worden.Primaire productie scoort sterk in voedselveiligheidscontrolesMet een conformiteitspercentage van 91 procent scoort de primaire productie bijzonder goed bij de controles van het FAVV. Deze sector omvat zowel plantaardige als dierlijke productie, evenals visserij en aquacultuur. Binnen de plantaardige productie – waaronder landbouwbedrijven voor groenten, fruit, akkerbouwgewassen en kiemgroenten, maar ook sierteelt en zaaizaadproducenten – behaalt men een uitzonderlijk hoge score van 95,8 procent. De dierlijke productie, die onder meer het houden van runderen, varkens, pluimvee, schapen en geiten omvat, scoort 85,4 procent. Ook de visserij en aquacultuur presteren sterk, met in 94,5 procent van de gevallen een gunstige controle. Deze categorie omvat onder meer visserijvaartuigen, recreatieve visserij en aquacultuurbedrijven zoals kwekerijen en productiegebieden voor weekdieren.Ook in vergelijking met andere schakels in de voedselketen doet de primaire productie het voortreffelijk. Ter vergelijking: de verwerkende sector behaalt 88,5 procent, terwijl de distributiesector met 63,4 procent duidelijk achterblijft. Tot die laatste groep behoren onder meer bakkers, slagers, supermarkten, viswinkels, grootkeukens en horecazaken. In meer dan een derde van de controles binnen deze sector werden inbreuken vastgesteld. Die hadden vooral te maken met het ontbreken of het fout weergeven van allergeneninformatie, gebrekkige handhygiëne of onvoldoende gereinigde contactoppervlakken. In 2024 leidde dit tot een tijdelijke sluiting van 265 bedrijven. De hoogste score werd opgetekend in de toeleveringssector, met een conformiteitspercentage van 94 procent."Hoog niveau van voedselveiligheid in België"Het FAVV controleert ook regelmatig zendingen die via havens en luchthavens binnenkomen en neemt stalen van levensmiddelen die al op de Belgische voedingsmarkt aanwezig zijn. Bij 98 procent van die controles werden geen problemen vastgesteld. "Een getal dat wijst op een hoog niveau van voedselveiligheid in ons land", klinkt het. In 2024 werden verder 283 producten teruggeroepen uit de omloop, meestal vanwege een chemisch of microbiologisch risico. Het meldpunt van het FAVV, ten slotte, behandelde in totaal 5.222 klachten van consumenten. Meer dan de helft daarvan gaf aanleiding tot maatregelen op het terrein.

Krimp veestapel zal Nederland 1,5 miljard euro en 13.300 arbeidsplaatsen kosten

2025-06-23T17:20:57+02:00

Maatregelen die leiden tot een krimpHoewel Nederland nog steeds geen allesomvattend stikstofakkoord heeft, heeft de overheid er toch al verschillende maatregelen goedgekeurd om de stikstofuitstoot door de veestapel te doen dalen. Zo komen 1.500 boeren in aanmerking voor de ‘Landelijke Bedrijfsbeëindiging veehouderijlocaties’. Zij hebben zich al vrijwillig ingeschreven voor deze maatregel en hebben daarop een financieel voorstel ontvangen van de overheid. Enkele maanden na ontvangst van dat voorstel, moeten zij daadwerkelijk de knoop gaan doorhakken of ze hun bedrijf stopzetten of niet.Daarnaast heeft het Nederlandse landbouwministerie sinds begin dit jaar ook de afroming van dier- en fosfaatrechten flink verhoogd wanneer die worden verhandeld zodat het mestproductieplafond niet wordt overschreden. Gebeurt dat wel, dan moet er een generieke korting op de dier- en fosfaatrechten komen. Volgens ABN Amro zal ook door deze maatregel de veestapel in 2025 en 2026 flink dalen. Daling van varkensstapel het grootstOm te bepalen hoeveel de veestapel zal verlagen door de eerder genoemde maatregelen, bekeek ABN Amro de prognoses die de overheid zelf heeft gemaakt en ook de interesse die er in het verleden was voor stopzettingsregelingen. Op basis daarvan verwacht de bank een daling van de veestapel met 15 tot 18 procent. Als de vergelijking wordt gemaakt met 2019, de start van de stikstofcrisis, dan gaat het zelfs om een reductie met 26 procent.De sterkste daling wordt verwacht bij de varkenshouderij (16%) en pluimvee (13%). Voor de melkveehouderij en de kalverhouderij gaan we uit van een krimp van respectievelijk 8 procent en 11 procent. De daling zou zich het sterkst doorzetten in 2025 en 2026. In de jaren 2027 en 2028 wordt er nog een lichte daling verwacht en de jaren nadien gaat ABN Amro uit van een stabiel aantal varkens en kippen. Het aantal melkkoeien blijft licht daling doordat tien procent afroming bij handel in fosfaatrechten van toepassing blijft. Nieuw beleid zou deze cijfers nog kunnen beïnvloeden. Domino-effect naar andere sectorenMaar de krimp van de Nederlandse veehouderij is niet alleen een zorg voor de betrokken veehouders zelf, ook de aanverwante sectoren maken zich er zorgen over. Hoe kunnen zij een overcapaciteit in de zuivelfabriek of in het slachthuis voorkomen? In twee analyses heeft ABN Amro onderzocht hoe de daling van de veestapel in Nederland verder doorwerkt naar andere sectoren: loonwerkers, dierenartsen, bedrijfsadviseurs, machine- en stallenbouwers, veevoedersector, slachterijen, voedingsbedrijven, enz. Globale impact valt mee, maar lokaal wel grote schadeEen kwantitatieve analyse van ABN Amro bracht aan het licht dat de structurele daling van het bruto binnenlands product kan oplopen tot 1,5 miljard euro per jaar. Ook 13.300 arbeidsplaatsen zouden verloren gaan. “Als we dit in perspectief plaatsen, dan lijkt de impact beperkt”, klinkt het. “Dit staat gelijk aan acht procent van de landbouwsector en slechts 0,15 procent van de hele Nederlandse economie.” Maar die beperkte impact op globaal niveau betekent volgens de bank niet dat de schade voor individuele bedrijven en werknemers niet groot zal zijn. Zeker in gebieden waar er relatief veel stoppers zijn gevestigd wordt veel impact verwacht.ABN Amro becijferde ook welke sectoren de zwaarste impact zouden ondervinden. Het zwaarst getroffen is de landbouwsector zelf waar de gederfde inkomsten tot 275 miljoen euro kunnen oplopen. De veevoedersector komt op de tweede plaats met 200 miljoen euro. Maar ook de energiesector, machinebouwers en dierenartsen krijgen te maken met gederfde inkomsten die kunnen oplopen tot respectievelijk 60, 20 en 15 miljoen euro.Verderop in de keten krijgt de voedingsindustrie te maken met een daling van het aanbod aan zuivel, vlees en eieren. Bedrijven kunnen in theorie wel inspelen op veranderingen in de Nederlandse veehouderijsector om zo de economische schade te beperken. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het aankopen over de grens of zich specialiseren in premium producten. Maar omdat de sterke daling vrij abrupt komt, zullen de aanpassingsmogelijkheden beperkt zijn. De Nederlandse bank wil later dit jaar naar buiten komen met een verdiepende analyse over de impact op de voedingsindustrie. Niet alleen verliezers, maar ook winnaarsABN Amro ziet ook kansen in de kleinere veestapel voor de Nederlandse economie. De bank becijferde die niet, maar beschrijft ze wel. Zo kan door een daling van de veestapel het vergunningsverleningsproces terug vlot getrokken worden als de natuur voldoende ruimte krijgt om te herstellen en de stikstofuitstoot daalt onder de voorziene normen. “Op die manier ontstaat ruimte voor nieuwe economische activiteiten elders in de economie. Maar we moeten beseffen dat het nog jaren kan duren vooraleer dat punt wordt bereikt”, luidt het.Ook de vrijgekomen ruimte op het energienet en aanbod van arbeid kan elders in de economie worden ingezet waardoor schade kan beperkt worden. Daarnaast komt er ook grasland vrij extensivering van de resterende veebedrijven of voor akkerbouw. “Stel dat de helft van de vrijgekomen landbouwgronden wordt omgezet naar akkerbouw, dan betreft dat grofweg 10.000 hectare.11 Dit staat gelijk aan een stijging van 1,7 procent van het huidige akkerbouw-areaal in Nederland”, aldus ABN Amro.Om die reden gaat de bank ervan uit dat de becijferde negatieve effecten op de Nederlandse welvaart grotendeels gecompenseerd kunnen worden door nieuwe economische activiteiten. “Dit betekent echter niet dat in de veehouderij en aanverwante sectoren geen economische schade wordt geleden. Het verbouwen van de economie levert immers altijd zowel winnaars als verliezers op”, besluit ABN Amro. Ook voor Vlaanderen weegt impact zwaar doorSinds 2024 is in Vlaanderen het stikstofdecreet in voege. Het was een zwaar onderhandeld akkoord, maar de Vlaamse regering liet op geen enkel moment een impactanalyse uitvoeren over het uitgestippelde beleid. Volgens de verschillende ketenpartners zouden één op drie jobs en 30 procent van de bijdrage aan het bruto binnenlands product van de dierlijke agrovoedingsketen verloren gaan. Die keten stelt 60.000 mensen tewerk en staat garant voor een omzet van 38,5 miljard euro. Daarnaast maakten verschillende sectoren ook een sectorspecifieke analyse. Naar meer consolidaties in de veevoedersectorDe Belgian Feed Association (BFA), dat de belangen van de Belgische veevoederbedrijven behartigt, gaf geen exact cijfer voor de economische schade van de krimp van de veestapel voor de veevoederbedrijven. Het liet wel weten dat een daling van de varkensstapel van 30 procent, zoals voorzien in het stikstofdecreet, ook een directe daling van de varkensvoederproductie met 30 procent met zich mee zou brengen. Van de ruim zeven miljoen ton veevoederproductie in België is ongeveer de helft bestemd voor de varkenssector. Dertig procent daarvan is één miljoen ton. Er zouden ook 570 arbeidsplaatsen verbonden zijn aan de varkensvoederproductie.“Dat is een aanzienlijke markt die wegvalt, want er zijn geen alternatieven voorhanden”, zei directeur Katrien D’hooghe in maart 2022. “Sommige bedrijven zullen het hierdoor moeilijk krijgen om op de been te blijven.” BFA voorspelde een grotere concurrentieslag tussen veevoederbedrijven, ook van Nederlandse bedrijven die al enige tijd op de Vlaamse deur kloppen. Intussen is de consolidatie onvermijdelijk aan de gang. Begin deze maand werd het familiebedrijf Voeders Huys, een grotere speler in ons land, nog overgenomen het Nederlandse De Heus. Half miljard schade voor slachthuizen en uitsnijderijenFEBEV, de federatie van het Belgisch vlees, maakte wel een volledig kostenplaatje op voor de slachthuizen en uitsnijderijen. Ook in maart 2022 klonk het dat het stikstofakkoord de sector ruim een half miljard euro zou kosten door onder meer een daling van de omzet, werkloosheidsvergoedingen, leegstand van infrastructuur.Het zwaarst getroffen worden de slachthuizen en uitsnijderijen die actief zijn in de varkenssector. Een daling van de varkensstapel met tien procent zou volgens FEBEV schade berokkenen aan zijn leden die oploopt van 187 miljoen euro tot 237 miljoen euro. Als dat lineair doorgetrokken wordt, dan gaat het om een totale inkomstenderving van 560 miljoen euro tot 710 miljoen euro bij een daling van de varkensstapel met 30 procent. FEBEV verwacht dat drie varkensslachthuizen in dat scenario de deuren zouden moeten sluiten. Voor de vleesveesector zou de schade oplopen van 83,5 tot 128,5 miljoen euro. 15 tot 20 procent minder melkTot slot maakte ook de Belgische Confederatie van de Zuivelindustrie (BCZ) een berekening. Het verwacht dat de melkplas door het stikstofakkoord met 15 tot 20 procent zal inkrimpen, oftewel een daling van de melkplas met 450 tot 600 miljoen liter. Daardoor zouden 725 tot 1.100 jobs in de zuivelindustrie verloren gaan en de omzet van de sector zou met 600 tot 800 miljoen euro dalen. Bovendien zou dit ervoor zorgen dat de Belgische zelfvoorzieningsgraad voor zuivel onder de 100 procent zou vallen waardoor ook de internationale concurrentiepositie van de Belgische zuivelbedrijven zou afnemen.

Twaalf jaar visserijtoegang voor EU in Britse wateren bezegeld

2025-06-24T13:27:14+02:00

De nieuwe overeenkomst vervangt de huidige regelingen die in juni 2026 aflopen. Die afspraken dateren van 2020 en maakten deel uit van de brexit-deal. De Britse regering zag de controle over haar visserijbeleid als één van de belangrijkste overwinningen van brexit en beloofde van het VK een ‘onafhankelijke kuststaat’ te maken die zelf bepaalt welke buitenlandse vissers toegang krijgen tot haar wateren.Aanvankelijk wilde het Verenigd Koninkrijk dat de Europese Unie 80 procent van haar visquota in Britse wateren zou opgeven. Uiteindelijk werd een akkoord gesloten waarbij de EU 25 procent moest inleveren. Daarnaast blijven beide partijen jaarlijks onderhandelen over de toegestane vangst per vissoort.De nieuwe overeenkomst verlengt deze regeling nu met twaalf jaar. Volgens de Europese Commissie zorgt dit voor “rechtszekerheid en stabiliteit voor vissers aan beide zijden van het Kanaal”. Ook opent het akkoord de deur naar verdere samenwerking rond duurzaam beheer van gedeelde visbestanden.In het Verenigd Koninkrijk klinkt echter kritiek vanuit de visserijsector. De voortzetting van de bestaande regeling wordt daar door sommigen bestempeld als ‘verraad’. Zij zagen liever kleinere quota voor buitenlandse vissers in ruil voor blijvende toegang tot Britse wateren.

Terreinexperiment in Antwerpen: “Samenwerkende korteketenboeren zien omzet stijgen”

2025-06-23T19:07:03+02:00

Vlaanderen telt zo’n 5.000 korteketenbedrijven, van kleinschalige initiatieven tot eigen verwerking met hoeveverkoop. Of er ruimte is voor meer bedrijven, is volgens Steunpunt Korte Keten de vraag. “Feit is zeker dat er ruimte is voor professionalisering om zo het korteketenaandeel in de omzet te verhogen”, aldus Ann Detelder van Steunpunt Korte Keten.Een mogelijke manier om te professionaliseren is samenwerken met andere boeren. Met middelen uit het coronaherstelfonds en met de financiële steun van de EU, Vlaanderen en de provincie Antwerpen ondersteunde Steunpunt Korte Keten de voorbije twee jaar vijf ondernemers bij hun zoektocht naar de voordelen van samenwerking. Behalve professionele ondersteuning werden binnen het project “Korte keten loont” ook de kassatickets minutieus opgevolgd om zo een beeld te krijgen van het aantal klanten, de totale omzet en de omzet uit eigen producten. Uit ons onderzoek is duidelijk gebleken dat de uitbreiding van het assortiment met producten van collega-boeren de totale omzet, maar ook de omzet uit eigen producten verhoogt “Uit het onderzoek is duidelijk gebleken dat de uitbreiding van het korteketenassortiment met producten van collega-boeren de totale omzet, maar ook de omzet uit eigen producten verhoogt”, zei Ann De Telder op de Illekeshoeve van Simon Wouters in Westerlo. Wouters startte in 2022 met een zelfbedieningswinkel op het ouderlijke melkveebedrijf waar hij eigen geteelde aardappelen en uien verkocht.In 2023 werd Wouters als één van de vijf bedrijven opgenomen in het project van Steunpunt Korte Keten. Gaandeweg werd het assortiment uitgebreid met producten van collega-landbouwers. Zo ontvangt hij schapenvlees van Werner Aerts uit Zoersel en asperges van Ben Van Olmen van Pleynhoeve uit Noorderwijk. Van 5,8 procent in 2024 groeide het aandeel producten van andere boeren in de verkoop naar 11,1 procent in 2025.Meer klanten door comfort en naamsbekendheidDat aandeel varieert doorheen het seizoen: op momenten dat de aardappelverkoop afzwakt, is het verkoopsaandeel van hoeveproducten van derden groter. “Het helpt in die mindere maanden om het inkomen uit de hoeveverkoop te ondersteunen en klanten aan te trekken naar de boerderijwinkel”, vertelt Steunpunt Korte Keten hierover. Uit het terreinexperiment van de organisatie blijkt dat met de groeiende omzet van boerderijproducten van derden ook de verkoop van eigen geteelde producten stijgt. In de periode van maart 2024 tot en met februari 2025 liggen deze verkoopcijfers op 137 procent van de verkoop in dezelfde periode het jaar ervoor. Dit hangt volgens de projectdeelnemers samen met het toegenomen aantal klanten. De toename in aantal klanten zou verklaard kunnen worden door de toegenomen aantrekkingskracht van de boerderijwinkel. “Mensen kopen graag zo veel mogelijk producten op één punt.” Ook de factor naamsbekendheid speelt een rol. “Wij liggen in deze zelfbedieningswinkel, maar bij nog een aantal boerderijwinkels. Als mensen bij een ander punt in aanraking komen met de asperges, komt het voor dat ze daarna speciaal naar onze boerderij komen”, vertelt aspergeteler Ben Van Olmen.Professionalisering mogelijk door meer verkoopSimon Wouters heeft met middelen uit het project ook geïnvesteerd in professionele koeling. Ook dit heeft volgens hem bijgedragen aan een betere verkoop van vlees, ijs en andere zuivelproducten. “Daarvoor hadden we een gesloten diepvries en moesten mensen deze eerst openen om te weten wat erin zat. Nu is de presentatie veel beter”, aldus de korteketenboer.De hoevewinkel was voor Wouters een mogelijkheid om toch landbouwer te worden op het melkveebedrijf dat wordt uitgebaat door zijn vader en oom. Wouters is verantwoordelijk voor de akkerbouw en voor de korteketenverkoop op het bedrijf. “Daarnaast werk ik ook nog enkele dagen in de week op Hooibeekhoeve”, aldus de ondernemer die zo’n 20 uur per week besteedt aan de boerderijwinkel. “Op rustigere momenten, bijvoorbeeld in de winter, is dat maar een uur of tien.” Bewijs dat samenwerking loontSteunpunt Korte Keten ziet in de resultaten van het terreinexperiment van het project “Korte keten loont” bewijs dat samenwerking in de korte keten loont. “Met deze cijfers hebben we sterke argumenten om korteketenondernemers ervan te overtuigen om minstens na te denken over productuitwisseling of verdere samenwerking met collega’s”, aldus Ann Detelder.Jinnih Beels, landbouwgedeputeerde van de provincie Antwerpen, ziet in de resultaten van het project bewijs dat korteketenverkoop meer is dan een hobby. “Bij de burgers wordt de korte keten vaak gepercipieerd als een hobby van de landbouwer, maar dit bewijst dat er wel degelijk een verdienmodel inzit.” Beels wil daarom met de provincie Antwerpen meewerken aan de verdere professionalisering van korte keten. “Het zou leuk zijn om de korte keten ook naar de stad te brengen. Bij de stedelingen speelt korte keten minder sterk dan op het platteland.” Al meer dan 5.000 landbouwbedrijven in Vlaanderen doen vandaag in meer of minder mate aan korte keten. De overheid moet deze ondernemers veel meer ontwikkelingskansen gunnen Wat dat betreft kan de politica voor zichzelf spreken. Voordat zij gedeputeerde van Landbouw werd, waren hoevewinkels voor haar een vaag begrip. “Nu ben ik sinds zeven maanden gedeputeerde van Landbouw en zie ik de meerwaarde van de korteketenverkoop en doe er zelf ook mijn boodschappen.” Beels postte dit weekend nog een foto na vleesinkopen bij boerderijwinkel Trezemieke in Retie. Zij beloofde vanaf nu ook de zelfbedieningswinkel van Jos Wouters in Westerlo aan te doen.Ook wil zij de resultaten van het project “Korte keten loont” aangrijpen om het belang van de korte keten op Vlaams niveau aan te kaarten. De Vlaamse overheid zou zich volgens haar en Steunpunt Korte Keten wat flexibeler kunnen opstellen om hoeveverkoop en – activiteiten te stimuleren. “Landbouw is veel meer dan alleen productie op grote schaal. Al meer dan 5.000 landbouwbedrijven in Vlaanderen doen vandaag in meer of minder mate aan korte keten. De overheid moet deze ondernemers veel meer ontwikkelingskansen gunnen. Daar knelt momenteel het schoentje”, klinkt het nog bij Steunpunt Korte Keten.

Albert Heijn en Lidl investeren in hybridevoeding: Deels plantaardig, deels dierlijk

2025-06-24T17:00:33+02:00

Via deels dierlijke, deels plantaardige producten wil Albert Heijn klanten de mogelijkheid geven hun ecologische voetafdruk te verlagen zonder dierlijke producten volledig te moeten opgeven. “We zijn de eerste die zuivel- en plantaardige melkmengsels in Nederland op de markt brengt", aldus Jan de Graaf, hoofd van de zuivelcategorie bij Albert Heijn.Het assortiment omvat onder meer twee zuiveldrinks met een mix van melk en plantaardige eiwitten, zeven vleesproducten zoals hamburgers, mager gehakt, braadworsten, soepballetjes en chipolataworstjes verrijkt met suikerbietenvezel, en zes vleeswaren waaronder grillworst, gekookte worst, boterhamworst en gebraden gehakt met knolselderij en koolrabi en cervelaat en salami met boterbonen. In de Belgische Albert Heijnfilialen worden vooralsnog alleen de hybridezuiveldrinks geïntroduceerd."Bewustere kiezen zonder eetgewoonten te veranderen"“Ze smaken lekker, bevatten minder (verzadigd) vet, hebben een lagere CO₂-uitstoot dan de reguliere varianten en zijn zacht geprijsd. Zo helpt Albert Heijn klanten stap voor stap bewustere keuzes te maken, zonder hun eetgewoonten drastisch te veranderen”, stelt woordvoerder Pauline Van Den Brandhof van Albert Heijn.Farm Dairy Netherlands en PlanetDairy Denmark noemen de introductie van hun zuiveldrink een belangrijke primeur voor de Europese detailhandel. “PlanetDairy heeft zijn eigen kerntechnologie gecombineerd met het productieplatform van Farm Dairy om dit nieuwe gemengde melkproduct mogelijk te maken. Zo krijgen liefhebbers van zuivelproducten de smaak en voedingswaarde van traditionele zuivelproducten, maar dan met de lagere CO2-uitstoot van plantaardige ingrediënten”, klinkt het. Meer dan louter melk en soja mengen“We hebben Albert Heijn voor het eerst ontmoet in het voorjaar van 2024”, zegt Paul Cornillon, CTO van PlanetDairy. “We hebben het succes van onze kaaslancering op de Scandinavische markten gedeeld en hen benaderd met ideeën over kaas, melk en yoghurt.” Hans Zijlstra, Manager Kwaliteit & Technologie bij Farm Dairy, voegt hieraan toe: “Gezien onze verwerkingscapaciteiten en innovatiekracht, in combinatie met een langdurige relatie met AH, was het logisch dat we werden gevraagd om samen te werken met PlanetDairy.”Hybridemelk produceren houdt volgens de fabrikant meer in dan louter plantaardige en dierlijke melk met elkaar te vermengen. “De eerste uitdaging die moest worden overwonnen, was de smaak en het uiterlijk”, stelt men. “De nieuwe melkmengeling moest eruitzien en smaken als traditionele melk, zoals mensen die gewend zijn. Daarnaast moest het natuurlijk betaalbaar zijn. De ingrediënten moesten dus zorgvuldig worden geselecteerd. En tussendoor moest het team ook zorgen voor een sterk voedingsprofiel.” "Vertrouwde smaak en textuur"Elke ronde van productontwikkeling werd afgewisseld met consumentenfeedback en vervolgens gepresenteerd aan Albert Heijn. De producent stelt dat het finale product er niet alleen uitziet als het traditionele merk, maar ook zo smaakt. De nieuwe producten combineren koemelk of vlees met plantaardige ingrediënten zoals veldboneneiwit, suikerbietenvezels, knolselderij en boterbonen. “Deze mix zorgt voor een vertrouwde smaak en textuur, met verbeterde voedingswaarden en een lagere milieu-impact”, stelt de supermarkt in een persbericht. “Daarnaast zijn ze gelijk geprijsd of goedkoper dan de volledig dierlijke varianten.”“Het idee van combinatieproducten is nieuw en kan even wennen zijn. Maar uit smaakonderzoek blijkt dat deze producten net zo lekker zijn als de reguliere varianten,” zegt Nienke Tjerkstra, verantwoordelijk voor duurzaamheid en gezondheid bij Albert Heijn. “We maken het makkelijker om vaker plantaardig te eten, zonder dat klanten iets hoeven in te leveren op smaak of gewoonte. Kleine aanpassingen kunnen zo een groot verschil maken, voor jezelf én voor de planeet.”"Hybridezuivellijn is slechts de eerste stap"Albert Heijn wil dat in 2030 minstens 60 procent van de verkochte eiwitten plantaardig is, een flinke groei ten opzichte van 44,2 procent eind 2024. Albert Heijn noemt de nieuwe combinatieproducten zijn een praktische stap in deze richting. Het ziet deze als een toegankelijke manier voor consumenten om kleine veranderingen te maken die samen een groot verschil kunnen maken.Arend Bouwer, algemeen directeur van Farm Dairy en Jakob Skovgaard, CEO van PlanetDairy, noemen de hybridezuivellijn slechts de "eerste stap". “We werken al aan ons volgende gezamenlijke project: yoghurtmengsels.” Lidl verkoopt hybridevleesNaast hybridezuivel zien grote retailers ook een mogelijke trend in hybridevlees. Supermarktketen Lidl introduceert als eerste supermarkt in België een deels plantaardige gehaktmix: een combinatie van 60 procent rundsvlees en 40 procent plantaardige eiwitten. Het product zou eruitzien en smaken zoals klassiek rundergehakt, maar volgens de warenhuisketen ligt de CO₂-uitstoot van dit product 40 procent lager.“Rundergehakt is een vaste waarde in de Belgische keuken, en bij minder vlees eten denken veel mensen nog te vaak in termen van alles of niets”, zegt Sam Van Lier, verantwoordelijke inkoper Lidl België & Luxemburg. “Net daarom zijn we bijzonder trots op deze innovatie. We willen mensen op een toegankelijke manier inspireren om te kiezen voor een duurzamer alternatief. Dat beschouwen we als onze verantwoordelijkheid als retailer. De ontwikkeling van dit product heeft best lang geduurd, omdat we absoluut wilden inzetten op smaakbehoud. Het resultaat mag er zijn: deze gehaktmix bevat minder vlees, maar proeft nog steeds als klassiek rundgehakt. Ik durf zelfs te stellen dat ook de échte vleesliefhebber het verschil nauwelijks zal merken.”

Bacteriën uit Vlaamse tuintjes bieden sleutel tot Belgische sojateelt

2025-06-24T16:32:03+02:00

Elk jaar importeert ons land 700.000 ton soja. Deze meest eiwitrijke peulvrucht ter wereld gebruiken we vooral in veevoeder, maar ook voor mensen is het een zeer gezonde plantaardige proteïnebron. Zowel het transport als de teelt van soja kennen echter een grote klimaatafdruk. Daarom onderzoekt ILVO sinds enkele jaren het potentieel van Belgische sojateelt.Op de proefvelden in Hansbeke kijkt ILVO-onderzoeker Margo Vermeersch toe op een geslaagd experiment. Het is midden juni, en de Vlaamse sojavelden kleuren groen. Enkele jaren geleden was het nog ondenkbaar om dit tropisch gewas zo doeltreffend in onze contreien te kweken. “Wat we hier zien, is Belgische soja, groeiend op Belgische bodem met Belgische bacteriën”, zegt Vermeersch. “We hebben het sojazaad gecoat met rhizobiumbacteriën, die net als de plant zijn aangepast aan ons klimaat.” Kleine stikstofknolletjesDe rhizobia vormen kleine knolletjes of nodules op de wortels van de planten. Deze nemen stikstof op uit de lucht en geven het af aan de plant om kwaliteitsvolle soja te vormen. Zonder deze rhizobiumbacteriën is de opbrengst en het eiwitgehalte beduidend lager”, zegt Vermeersch. “Dus hier in België is de inoculatie met deze bacterie echt wel cruciaal. In China of Amerika zitten deze bacteriën standaard in de bodem, maar dat is bij ons nu eenmaal niet het geval.”De ILVO-onderzoekers besloten dus bacteriën op eigen bodem te kweken. En dat deden ze niet alleen. De bacteriën die in deze oogst gebruikt worden, zijn opgekweekt tijdens het ‘duizendtuintjesproject’ van ILVO. Hierbij hebben Vlaamse burgers een vierkante meter soja aangeplant in hun tuin, om zo rhizobiumstammen te verzamelen. De bacteriën werden geïsoleerd uit de nodules op de geoogste sojawortels. En nu is het dus aan de vier meest beloftevolle Belgische rhizobium-stammen om zich te bewijzen. In veldproeven worden deze vier lokale rhizobia getest bij drie verschillende sojaboonrassen: Acardia, Lenka en Hermes. Die laatste is een Belgisch veredeld ras, die eerste twee zijn respectievelijk Canadees en Duits. Allen zijn ze aangepast aan een noordelijker klimaat.Om de Belgische rhizobia te vergelijken met de gangbaar gebruikte bodembacteriën, zijn er ook stroken aangelegd met twee commerciële inoculanten. “Van tropische en subtropische origine”, zegt Vermeersch. “We doen deze test op tien locaties in heel België. Op negen locaties gebeurt dat volgens de gangbare methoden, hier in Hansbeke is het bio. Op dit moment doen onze Belgische rhizobia het minstens even goed, of zelfs beter dan de commerciële variëteiten.” Wat met de opbrengst?Er blijven wel enkele aandachtspunten alvorens de Belgische boer zelf massaal soja kan kweken. Eén struikelpunt is de opbrengst. “We zitten met een opbrengst van drie tot vier ton soja per hectare”, zegt Vermeersch. “Dat is niet zoveel voor onze landbouwers, dus we moeten die volumes echt hoger krijgen. Bovendien werken we met rassen die we slechts kunnen telen van mei tot september. In Zuid-Amerika kan men twee seizoenen per jaar soja telen, maar dat zijn rassen die hier niet kunnen overleven.”Ook aan het begin van het productieproces wordt gesleuteld. “Meestal als een landbouwer zijn zaad wil inoculeren, doet hij dat in een cementmolen”, zegt Vermeersch. “Maar dat is natuurlijk extra werk. We hebben liever dat men op termijn de sojazaden voorgecoat kan kopen. De bacteriën zelf zijn niet duur, dus wat dat betreft is er geen argument om het te laten.”Hoewel de opbrengst in kilo eerder laag ligt, is het verdienpotentieel in euro niet slecht. De soja die hier gekweekt wordt, is immers niet bedoeld als krachtvoer voor dieren, maar wel als maaltijdbron voor humane consumptie. “De landbouwer kan binnen de humane voeding normaal een betere prijs krijgen voor deze drooggeoogste bonen”, zegt Vermeersch. “Dit najaar starten we een nieuw project waarin we gaan focussen op de ketenontwikkeling. We hebben een groep landbouwers die soja heeft gezaaid, en zij hebben een afzet nodig. We werken dus aan een keten met verwerkende bedrijven, drogers, enzovoort, om deze soja voor humane consumptie te vermarkten.” Op zoek naar de 'gouden combinatie'“Los van de betere prijsvorming, willen we zo ook inspelen op de vraag van Europa om meer plantaardige eiwitten te introduceren in de menselijke voeding. Een totaalplaatje, dus”, zegt Vermeersch. “Maar stel dat de waarden niet goed genoeg zijn voor humane consumptie, kan je natuurlijk wel nog afzet vinden in de veevoeders als back-up.”Na de veldproeven wil ILVO vastleggen welke sojaboon-rhizobia combinaties het best presteren op vlak van zaadopbrengst, eiwitgehalte en biologische stikstoffixatie en in welke teeltomgevingen. Hieruit moet een 'gouden combinatie' voortkomen die het beste toepassingspotentieel bezit in verschillende omgevingen. Volgend jaar zal men dan verdere tests organiseren met deze 'gouden combinatie' op 50 velden van landbouwers verspreid over België. De bekomen resultaten, aangevuld met enquêtes, zullen dienen als input voor lokale soja-adoptiemodellen en levenscyclusanalyses. Wie weet wordt soja zo ooit een doorsnee gewas op onze velden.

Ngo's betogen in Brussel tegen Europees handelsakkoord met Mercosur

2025-06-24T13:22:32+02:00

Met de actie hekelen de organisaties de geplande import van onder meer vlees en soja uit Brazilië, Argentinië, Paraguay en Uruguay. Volgens de actievoerders zijn die producten afkomstig van intensieve landbouw die de biodiversiteit en sociale rechten bedreigt. De betogers boden passanten symbolisch cocktails aan met giftige pesticiden. Een stel boeren oogstte dan weer groenten die bespoten werden door symbolische vertegenwoordigers van de Europese Unie. Begin december vorig jaar raakten de Europese Unie en de Mercosur-landen het op politiek niveau eens over het handelsakkoord. De overeenkomst moet wel nog worden geratificeerd. De tekst zou de EU toelaten meer auto's, machines en sterke drank te exporteren. In ruil daarvoor zou het de invoer van Zuid-Amerikaans vlees, suiker, rijst, honing en soja vergemakkelijken.Deelnemende organisaties vanuit België zijn onder meer 11.11.11, Wervel, FUGEA, Flemish Milk Board, Corporate Europe Observatory, vzw Climaxi, Friends of the Earth Europe,...

Gerechtelijk onderzoek naar pluimveebedrijf dat mogelijk bewust met salmonella besmette eieren verkocht

2025-06-24T15:46:31+02:00

Bij een controle van een pluimveebedrijf uit Geel werd door het FAVV op 29 januari salmonella vastgesteld in één van de stallen. Het FAVV plaatste het bedrijf meteen onder toezicht en eieren mochten enkel nog naar een eierbrekerij worden afgevoerd. Daar worden de eieren verhit, wat de eventuele aanwezige bacterie doodt en dus het risico op besmetting wegneemt."Het FAVV heeft info ontvangen dat er ondanks alle maatregelen toch eieren op de consumentenmarkt zouden zijn gebracht", klinkt het nu in een persbericht. "Daarop werd het parket Antwerpen verwittigd en in het kader van de volksgezondheid heeft het parket eind vorige week opgeschaald naar een gerechtelijk onderzoek. Het bedrijf lijkt de duidelijke voorwaarden te hebben geschonden en zou op een frauduleuze manier eieren zijn blijven leveren aan verkooppunten." Namaken van stempelsHet parket heeft het in het persbericht over "het namaken of vervalsen van stempels", en het bedrijf zou ook zelf eieren hebben aangeboden in een automaat. "Dit vormt een risico voor de gezondheid van de consument, zeker bij bereidingen met rauwe eieren", klinkt het.Afgelopen vrijdag heeft de Federale Gerechtelijke Politie (FGP) Antwerpen in samenwerking met FAVV huiszoekingen uitgevoerd. Dat heeft geresulteerd in een terugroepactie. "Het bedrijf is op dit moment geblokkeerd en het is niet toegelaten dat eieren worden afgevoerd, ook niet naar een brekerij", zegt het parket nog. Het FAVV volgt het bedrijf verder op en intussen loopt ook het gerechtelijk onderzoek verder. Eens besmet, altijd besmetSalmonella is een belangrijk aandachtspunt in de pluimveehouderij vanwege de mogelijke gezondheidsrisico's voor zowel dieren als mensen. Van zodra een leghennenbedrijf de positieve status heeft, blijft het die behouden tot wanneer de volledige pluimveestapel is geruimd. “Voordien was er een herbevestigingsonderzoek mogelijk en wanneer er geen salmonella meer werd aangetroffen, kon het bedrijf opnieuw de salmonella-vrije status krijgen. Maar deze mogelijkheid werd in 2020 geschrapt”, klinkt het bij Landsbond Pluimvee.Leghennenbedrijven waar salmonella is aangetroffen, zijn niet verplicht om hun dieren te ruimen, maar ze mogen de eieren alleen nog aan de industrie verkopen waar de bacterie met een warmtebehandeling gedood wordt. Voor vermeerderingsbedrijven geldt wel een opruimingsplicht. Bij een besmetting met salmonella moeten deze hun bedrijf binnen de maand ruimen en ze krijgen hiervoor een compensatie.

We eten minder aardappelen maar betalen er meer voor

2025-06-26T17:28:20+02:00

In opdracht van VLAM keken onderzoeksbureaus YouGov en iVox naar de aardappeltrends in België. Zowel consumptie als de aankoopkanalen komen aan bod, net als de perceptie rond aardappelen. Daarin vallen veel interessante trends uit te lichten.Op een gemiddelde dag in 2024 gaf 51procent van de Belgen tussen 18 en 74 jaar aan aardappelen te hebben gegeten. Gekookte aardappelen zijn nog steeds het populairst (21% dagpenetratie), gevolgd door friet (14%). Acht procent at de dag voor het onderzoek puree, zeven procent gebakken aardappelen, vier procent kroketten en aanverwanten en drie procent nog andere aardappelbereidingen. Maar wat aten de mensen die niet voor aardappelen hebben gekozen? Op een gemiddelde dag in 2024 at 18 procent pasta en 8 procent rijst. Andere alternatieven zoals noedels, wraps, couscous en quinoa haalden elk een dagpenetratie van 1 procent tot 2 procent. Omgerekend naar het aandeel binnen alle maaltijdbegeleiders, betekent dit dat in 2024 bij 58 procent van alle maaltijden met een maaltijdbegeleider gekozen werd voor aardappelen in één van zijn vele vormen. Op weekbasis vertaalt zich dat naar gemiddeld 3 à 4 keer per week aardappelen.Noedels, pasta en exotische aardappelalternatieven in de liftHet thuisverbruik van droge deegwaren is de voorbije jaren gestaag toegenomen: van 5,3 kg per capita in 2016 naar 5,7 kg in 2023 en 6,2 kg in 2024. Droge deegwaren worden door bijna alle Belgische gezinnen gekocht (96%), met een gemiddelde aankoopfrequentie van 14 keer per jaar. Ook droge rijst kent een stijging in het thuisverbruik van 1,48 kg in 2016 naar 1,56 kg in 2023 en 1,63 in 2024. Droge rijst wordt aangekocht door 77 procent van de Belgische gezinnen en dit gemiddeld vijf keer per jaar. Het thuisverbruik van de groep quinoa, bulgur en couscous vertoont eveneens een lichte groei: van 0,22 kg per persoon in 2016 naar 0,23 kg in 2023 en 0,25 kg in 2025. In 2024 kocht 32 procent van de Belgische gezinnen minstens één keer één van deze producten, met een gemiddeld aankoopfrequentie van drie keer per jaar. Kleinere gezinnen, kleinere volumesAls we kijken naar het aankoopvolume, dan zijn er een aantal veranderingen merkbaar. Hoewel het merendeel van de verse aardappelen nog steeds voorverpakt wordt aangekocht, is het volumeaandeel van losse aardappelen consistent toegenomen: van 11 procent in 2016 naar 12 procent in 2023 en 13 procent in 2024. En hoewel bij voorverpakte aardappelen de verpakkingen van vijf kilogram nog steeds het populairst zijn, passeren er steeds meer kleine verpakkingen van slechts één kilogram langs de kassa. Dat is niet alleen een signaal van veranderende eetgewoonten, wanneer je weet dat het aantal singles in België toeneemt. Vooral alleenstaanden kopen relatief vaker losse aardappelen en kleine verpakkingen. Het rapport wijt de daling van de aardappelconsumptie dan ook vooral aan het kleiner aankoopvolume per winkelbezoek. In 2016 was het gemiddelde aankoopgewicht nog 3,8 kg, in 2024 is dit gedaald naar 3,1 kg.Wat haaks op deze tendens lijkt te staan, is dat ook de verpakkingen groter dan vijf kilogram het steeds beter doen. Ondanks een forse daling in populariteit, blijft vijf kilo echter wel de standaardverpakking, goed voor 42 procent van het totaal aangekochte volume. Minder aardappelen, hogere prijsDe daling in aardappelconsumptie doet zich voor bij alle leeftijdscategorieën, al besteden we wel meer geld aan deze producten dankzij een stijging van de gemiddelde prijs. We spreken over een toename met tien procent tot 329 miljoen euro. De gemiddelde prijs voor verse aardappelen bedroeg 1,58 euro per kg in 2024.Hoewel we steeds minder aardappelen eten, blijft de aardappel wel de populairste maaltijdbegeleider in 2024. Het thuisverbruik van verse aardappelen bedroeg 18 kilo per capita in 2024. Dat is drie procent minder dan het jaar voordien en ook op lange termijn daalt het aardappelverbruik. Verwerkte aardappelproducten, zowel vers als diepvries, vertoonden daarentegen een stijgende lijn in verbruik. Opnieuw een trend die deels valt te verklaren door het toenemend aantal alleenstaanden. Deze convenienceproducten zijn immers vooral bij singles populair, net als bij oudere consumenten.Maar niet alle trends vallen louter te verklaren door andere gezinssamenstellingen. Volgens de analyse heeft de gemiddelde consument andere eetvoorkeuren dan vroeger. Hoewel aardappelen nog steeds als veelzijdig, lokaal en voedzaam worden beschouwd, spelen factoren zoals de wens naar variatie, veranderende smaakvoorkeuren, gezondheidspercepties en bereidingstijd een rol in de dalende consumptiefrequentie. Toch blijft de aardappel stevig verankerd in de Vlaamse eetcultuur, met een gemiddelde consumptie van drie à vier keer per week. Oude (patatten)zakken en migrantenWie de gemiddelde tiener ooit aardappelen heeft zien schillen, zal wellicht niet verbaasd zijn dat aardappelen populairder zijn bij senioren dan bij de jeugd. Bij 18- tot 34-jarigen bedraagt het aandeel van aardappelen 51 procent, tegenover 66 procent bij 55- tot 74-jarigen. Vooral gekookte aardappelen zijn minder geliefd bij jongere volwassenen, die vaker kiezen voor alternatieven zoals pizza, wraps en noedels dan ouderen.Maar hoewel de keuze van maaltijdbegeleider varieert tussen socio-demografische groepen, blijven aardappelen in alle profielen de meest geconsumeerde optie. Neem nu de taalgrens: gekookte aardappelen zijn duidelijk populairder in Vlaanderen dan in Brussel en Wallonië. Zo kiest men in Brussel relatief vaker voor alternatieven zoals quinoa en couscous, terwijl in Wallonië pasta een groter aandeel heeft. We zien bovendien dat personen met buitenlandse roots minder vaak gekookte aardappelen eten dan personen met uitsluitend Belgische roots.Ook hoger opgeleiden consumeren minder vaak gekookte aardappelen dan mensen met hoogstens een middelbaar diploma. Over de weekdagen heen blijft het totale aandeel van aardappelen stabiel. Wel zijn er verschillen in bereidingswijze: op werkdagen worden eerder gekookte aardappelen gegeten, in het weekend eerder frieten. Frietjes maken we minder vaak thuisDat brengt ons bij het volgende: 71 procent van alle warme maaltijden in 2024, werd zelf bereid. Dat geldt ook voor maaltijden met aardappelen, maar het aandeel ‘thuisverbruik’ verschilt sterk per bereidingswijze. Zo werden 87 procent van de gekookte aardappelen zelfbereid, tegenover slechts 47 procent bij frieten. Veertig procent van de keren dat er in 2024 frieten gegeten werden, waren die frieten afkomstig van een frituur, hetzij ter plaatse geconsumeerd, afgehaald of aan huis geleverd. Voor gebakken aardappelen en puree ligt het aandeel 'zelfbereid' iets boven de 70 procent.De aardappelen die we zelf klaarmaken, die halen we vooral uit de supermarkt. Slechts een klein deel van de consumenten haalt hun patatjes dus nog rechtstreeks bij de boer. Binnen de retail is het aandeel van hard discount jarenlang toegenomen, maar dat lijkt nu te stabiliseren. Nog steeds sterk cultureel verankerdTot zover de harde cijfers, want aardappelen zijn ook meer dan voeding alleen. Het rapport onderzocht ook de cultuur rond aardappelen. Daaruit blijkt dat de aardappel nog steeds sterk cultureel verankerd is van onze eetgewoonten. Zelfs al staan ze – in tegenstelling tot vroeger – niet meer dagelijks op het menu bij Vlaamse gezinnen. Aardappelen blijven wel een product waarmee men sterk vertrouwd is. De gemiddelde Vlaming weet goed hoe deze klaar te maken en waarmee ze het best te combineren zijn.Dat er toch steeds vaker wordt gekozen voor couscous, noedels en dergelijke, kan men verklaren omdat hedendaagse consumenten zich graag laten inspireren door andere culturen. Bovendien geven sommige consumenten aan dat ze door het veelvuldige gebruik (gekookte) aardappelen wat beu gegeten zijn. Gedemoniseerd als ongezondToch blijft de Vlaming de aardappel zien als een lokaal, veelzijdig voedingsmiddel met een brede aantrekkingskracht dankzij hun smaak, gebruiksgemak en voedzaamheid. Het verbruik wordt dus niet simpelweg geremd door andere smaakvoorkeuren, maar ook door de tijds- en arbeidsintensieve bereiding van aardappelen. Een aardappel schillen is niet zoveel werk, maar pasta in kokend water gooien is nog eenvoudiger.Bovendien leven er ook veel gezondheidspercepties en -mythes die een rem zetten op het aardappelverbruik. Hoewel drie op de vier Vlamingen aardappelen beschouwen als gezond, denkt toch ook een deel consumenten ten onrechte dat ze een dikmaker zijn en worden ze minder geconsumeerd door personen die koolhydraatarme diëten volgen. In zijn laatste, veelbesproken advies heeft de Hoge Gezondheidsraad nochtans aangeraden om voldoende aardappelen of zoete aardappelen te consumeren, maar liefst in niet-gefrituurde vorm.Lees het volledige rapport hier.

Europese Commissie overweegt intrekking richtlijn tegen greenwashing omwille van één amendement

2025-06-24T17:28:59+02:00

De Commissie had de ontwerprichtlijn in 2023 voorgesteld. Ze wou ervoor zorgen dat bedrijven die hun producten of diensten aanprijzen met een groene claim bepaalde normen in acht nemen en de claims met wetenschappelijk bewijs staven. In de laatste rechte lijn van de onderhandelingen tussen de lidstaten en het Europees Parlement over een compromistekst liet de Europese Volkspartij (EVP), de grootste fractie in het parlement, vorige week echter verstaan dat ze de hele richtlijn van tafel wil. Ze wordt daarin gesteund door de conservatief-nationalistische ECR-fractie.Vrijdag kwam dan het nieuws dat de Commissie "van plan" is om de richtlijn in te trekken, omdat het huidige voorstel niet in lijn is met haar nieuwe beleidslijn om de administratieve lasten voor bedrijven naar beneden te brengen. Dat stuitte op hevig verzet van de groenen, liberalen en socialisten in het parlement, die de Commissie ervan beschuldigen de kant van de rechtse partijen te kiezen om haar groene agenda af te zwakken. Eén amendement als struikelblokTijdens de dagelijkse persbriefing maandag legde woordvoerster Paula Pinho uit dat de Commissie zich vooral niet kan vinden in een amendement op het voorstel, dat "ingaat tegen de simplificatieagenda, in het bijzonder als het gaat over microbedrijven". "Daardoor zouden dertig miljoen kleine bedrijven, wat overeenkomt met 96 procent van alle bedrijven, onder het voorstel vallen", aldus Pinho. Het amendement "vertekent" zo het voorstel van de Commissie. "Het voorkomt net dat de oorspronkelijke doelstellingen worden bereikt: het ondersteunen van de ontwikkeling van groene markten, terwijl onnodige belasting voor de kleinste bedrijven wordt vermeden." Een definitieve beslissing is er volgens Pinho nog niet, maar ze bevestigt wel dat de Commissie het voorstel zal intrekken als het amendement wordt behouden. "We wachten op de volgende interinstitutionele discussie over de Green Claims Directive om te zien of het amendement wordt behouden of niet. Zoniet, kunnen we de intrekking heroverwegen." Ze benadrukte ook dat de lidstaten en het parlement al langer op de hoogte waren van het standpunt van de Commissie.Een vergadering tussen vertegenwoordigers van de Europese Commissie, het Europees Parlement en de EU-Raad (de lidstaten) die maandag gepland stond over de richtlijn, werd geannuleerd. Volgens het Poolse voorzitterschap van de Raad gebeurde dat omdat er "te veel twijfel en onzekerheid" is. Wanneer een volgende vergadering plaatsvindt, is nog niet duidelijk. "Commissie laat burgers in de steek"Ook in België is er kritiek op de plannen van de Europese Commissie. Minister van Klimaat en Ecologische Transitie Jean-Luc Crucke (Les Engagés) vindt dat de Commissie, door de intrekking van de ontwerprichtlijn, de Europese burgers in de steek laat. “Deze richtlijn moest consumenten beschermen tegen valse groene beloftes. De intrekking komt op een moment dat het vertrouwen van burgers in de duurzaamheid van producten onder druk staat. Transparantie en geloofwaardigheid zijn cruciaal voor de ecologische transitie”, stelt hij in een persbericht."We kunnen van burgers niet verwachten dat ze duurzame keuzes maken als we producten met misleidende claims op de markt laten. Dit is geen technische kwestie, maar een kwestie van eerlijkheid, consumentenrechten en ondersteuning van het klimaatbeleid", zegt Crucke, die de Commissie vraagt om haar beslissing te heroverwegen en in dialoog te gaan met het Europees Parlement.Ook minister van Consumentenbescherming Rob Beenders (Vooruit) noemt een terugtrekking "onaanvaardbaar". "Zeker in tijden van economische onzekerheid moeten consumenten kunnen vertrouwen op correcte informatie wanneer ze bewust kiezen voor duurzame producten", zegt hij. "Valse milieubeloftes misleiden niet alleen de burger, maar tasten ook hun koopkracht aan. Elke euro moet vandaag meer dan ooit tellen. Daarom is het onaanvaardbaar dat regels die consumenten beschermen, zomaar overboord worden gegooid."

VIDEO: Het verhaal achter de Belgische miniwatermeloen Tomélon

2025-06-24T21:48:02+02:00

De Tomélon is een miniwatermeloen van Vlaamse bodem: compact, zoet en bijna zonder pitjes. Lynn Vermeire teelt vooral tomaten, maar begon vier jaar geleden als experiment met een paar meloenplantjes. Vandaag vult de teelt 2,2 hectare van haar serres in Meer, bij Hoogstraten. Net zoals tomaten groeien de meloenen verticaal in een gotensysteem. Het watergebruik voor de meloenen is beperkt dankzij een gesloten watersysteem. Midden mei werden de eerste meloenplanten geplant. Dit jaar wordt de oogst geschat op zo’n 300.000 stuks. De Tomélon is vanaf midden juni te vinden bij Aldi, Carrefour en Jumbo.

Miljoenenboete voor Griekenland na jarenlange fraude met landbouwsubsidies

2025-06-25T18:24:29+02:00

Het was de nieuwswebsite Politico die de fraudezaak in Griekenland mee aan het licht bracht. Een georganiseerde bende zou tussen 2016 en 2023 via valse verklaringen over eigendom of pacht van weidegrond illegaal EU-landbouwsteun hebben ontvangen uit de nationale reserve. Door deze fraude ging een deel van het budget niet naar de landbouwers die er wel recht op hadden. De steun zou betrekking gehad hebben op verschillende soorten subsidies, waaronder directe betalingen, regelingen voor kleine boeren, ecoregelingen en vrijwillige gekoppelde steunmaatregelen.Het Griekse overheidsagentschap OPEKEPE dat toezicht houdt op de EU-landbouwfinanciering wordt ervan beschuldigd betalingen te hebben gedaan zonder voldoende eigendomsbewijs te vragen of controles ter plaatse uit te voeren. Volgens het Europees Openbaar Ministerie woonde het merendeel van de 100 verdachten niet op de plek waar zij hun subsidieaanvraag voor hadden opgegeven.Mol in de overheidsdienstOPEKEPE staat onder toezicht staat van het ministerie van Landbouw en betaalt jaarlijks drie miljard euro uit aan zowat 900.000 boeren. Toen een interne auditor van het agentschap klokkenluider werd, werd ze aan de kant geschoven. Ook toen de zaak verder werd onderzocht, probeerde de toenmalige minister van Landbouw meermaals het onderzoek te blokkeren.Volgens functionarissen die bij het onderzoek betrokken waren en die met Politico spraken, was iemand binnen OPEKEPE op de hoogte van de oplichterij. Die zou de bende informatie hebben doorgespeeld over beschikbare percelen waarmee gefraudeerd kon worden. De percelen werden vervolgens het ene jaar als eigendom van de ene begunstigde aangemerkt, en het jaar daarop van een andere. Hetzelfde stuk land wordt nooit twee keer geclaimd zodat er geen dubbele boeking zou plaatsvinden.Ondertussen werd het agentschap OPEKEPE opgedoekt en werden de bevoegdheden overgedragen aan de belastingdienst van het land.MiljoenenboeteEind juni legde de Europese Commissie Griekenland een boete van bijna 400 miljoen euro op voor de systematische tekortkomingen. De Europese Commissie dreigt daarnaast ook de landbouwsteun in de komende jaren met vijf procent terug te schroeven. Volgens betrokken functionarissen zijn bijkomende sancties niet uitgesloten. Geen alleenstaand gevalSjoemelen met landbouwsubsidies via vervalste eigendommen is geen unicum. Vorig jaar kwam een gelijkaardige zaak aan het licht, waarbij Italiaanse oplichters slapend rijk werden met Europese steun voor fictieve veebedrijven.Eerder dit jaar werden opnieuw verschillende Italiaanse verdachten opgepakt in een grootschalige fraudezaak. Tussen 2018 en 2022 zou een bende miljoenen euro’s hebben opgestreken door een bedrijf ten onrechte als producentenorganisatie (PO) te laten erkennen, een statuut dat voorbehouden is aan erkende groepen landbouwers met recht op EU-financiering.De fraudezaken zullen ongetwijfeld nieuwe argumenten aanreiken voor critici in het aanstaande debat over de structuur en financiering van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid.

Ooit at ze insecten uit noodzaak, nu lanceert Keniaanse insectensnacks in strijd tegen ondervoeding

2025-06-26T13:31:05+02:00

Ongeveer één miljard mensen lijden aan ondervoeding en ook Imbumi zelf groeide op in voedselarmoede. Als kind in Kenia kreeg Imbumi tijdens de droogteseizoenen gebakken termieten voorgeschoteld om te overleven. Via een ontwikkelingshulporganisatie kreeg ze financiële steun van een Canadese familie om naar school te kunnen gaan en nu gebruikt ze haar eerdere ervaringen voor nieuwe voedselinnovaties. "Ik wil ondervoeding bestrijden en tegelijk bijdragen aan de klimaatoplossing", zegt Imbumi aan persagentschap Belga.Met haar start-up MaryaNutri, wil Imbumi op grote schaal insectenpoeder produceren. Dit poeder kan dan de basis zijn voor allerhande voedingsproducten, bijvoorbeeld als alternatief voor de maïspap die vandaag populair is in de ontwikkelingshulp. Eerder gebruikte Imbumi het poeder om een verrijkte pap te ontwikkelen voor kinderen in hongersnood, maar nu lanceert ze insectensnacks die ook potentieel hebben in het Westen. De koekjes bevatten meelwormextract en de repen zijn verrijkt met proteïnen uit krekels. Haar proteïnerepen bevatten 25,9 gram proteïne, 7,4 mg ijzer en 18,3 gram vezels. Imbumis gamma bevat ook papjes voor kinderen vanaf zes maanden oud. "Insecten zijn enorm voedzaam. Ze bevatten tot 74 procent eiwit, goede aminozuren en vragen veel minder water, tijd en land om te kweken dan traditionele veeteelt", legt Imbumi uit. De Keniaanse studente werkt samen met het Wintercircus, waar start-ups ondersteuning krijgen, en met een lokale bakkerij. “Ik heb geen eigen machines, maar werk samen met een partner die ervaring heeft met productie. Zo kan ik kleinschalig starten en toch professioneel werken", stelt ze.Project financiert schoolvoeding in AfrikaImbumi richt zich met de snacks op een breder doelpubliek: Belgische consumenten die gezonder en duurzamer willen eten, maar ook exportmarkten in landen waar gezonde voeding schaars of duur is. "Mijn einddoel blijft Kenia. Ik heb zelf ondervoeding gekend. Met de opbrengst wil ik schoolvoeding financieren voor kinderen in Afrika."Op haar bedrijfswebsite is Imbumi zeer duidelijk over haar mission statement. Volgens Imbumi zijn 45 procent van alle kindersterftes onder vijf jaar gelinkt aan ondervoeding. In 2022 zijn 149 miljoen kinderen onvolgroeid wegens voedingstekorten en 50 procent van de Afrikaanse kleuters hebben een voedingstekort.Ze hoopt ook andere vrouwen kansen te geven. "Ik droom ervan om vrouwen in Afrikaanse dorpen te helpen hun eigen insectenkwekerijen op te starten. Zo krijgen zij een inkomen én zorgen ze voor gezonde voeding". Insecten zijn volgens haar niet alleen goed voor de mens, maar ook voor het klimaat. "Ze stoten nauwelijks broeikasgassen uit. Als we echt iets willen doen aan de klimaatopwarming, moeten we ook ons eetpatroon veranderen."

Personeel Olympia akkoord met ontslagregeling: Zuivelfabriek sluit tegen april 2026

2025-06-25T16:15:16+02:00

Royal A-ware had begin mei al het voornemen uitgesproken de fabriek van Olympia Pajottegem te willen sluiten. De Belgische zuivelproducent maakt sinds 2022 deel uit van de Nederlandse Royal A-ware Food Group, die destijds een eerdere sluitingsdreiging wist af te wenden. Alhoewel er sindsdien nog geinvesteerd is in de fabriek, is de directie van Royal A-ware van mening dat de infrastructuur in Pajottegem te verouderd is.Recent werd de informatie- en consultatiefase met de ondernemingsraad officieel afgerond en aansluitend nam het bestuur het definitieve besluit om Olympia te sluiten. Na deze beslissing zijn gesprekken over het sociaal plan direct gestart om de medewerkers zo snel als mogelijk duidelijkheid te geven over het sociaal plan en de afschakeling van de fabriek. Deze gesprekken tussen de vakbonden, ondernemingsraad, medewerkers en het bestuur van Olympia zijn deze week afgerond.Acht op de tien werknemers van Olympia heeft het sociaal plan goedgekeurd. "Daarin staat dat werknemers het wettelijk minimum krijgen zoals dat geregeld is bij een collectief ontslag met daar bovenop een brutopremie van 2.500 euro. Het is afwachten donderdag om te weten wie wanneer zal moeten vertrekken. Dat wordt dan besproken in funcitie van het afschakelplan. In het sociaal plan is ook de begeleiding naar nieuw werk voorzien." De productie in de fabriek zal gefaseerd stoppen. De eerste activiteiten stoppen begin augustus. Hiermee treden ook de eerste medewerkers uit dienst. Alle activiteiten stoppen uiterlijk 1 april 2026.Voor de leveranciers-melkveehouders zal de sluiting van de fabriek geen economische gevolgen hebben. Zij werken onder contract met Royal A-ware en blijven deel uitmaken van de keten. De verwerking van hun melk zou na de sluiting verhuizen naar andere vestigingen van de groep.De Nederlandse zuivelverwerker heeft zijn positie op de Belgische markt de laatste jaren via verschillende overnames verstevigd. De voorgenomen sluiting van Olympia verandert volgens Royal A-ware niets aan zijn strategische plannen in België. “Verdere herstructureringen zijn op dit moment niet aan de orde”, liet een woordvoerder van het familiebedrijf eerder weten.

Vernieuwde watertool van Inagro vertaalt technisch analyseverslagen naar bruikbaar advies in mensentaal

2025-06-25T18:27:51+02:00

Inagro heeft zijn populaire watertool opgefrist en uitgebreid. Zo is de tool nu eenvoudiger in gebruik om de waterkwaliteit van regen-, put-, leiding- of oppervlaktewater na te gaan. “Technische cijfers worden nu omgezet in begrijpelijke, visuele inzichten”, aldus Inagro. “Daarnaast kunnen gebruikers aangeven aan welke kwaliteitsnormen of lastenboeken hun water moet voldoen, waarna de tool meteen toont of het water geschikt is voor bijvoorbeeld drinkwater voor dieren, irrigatie of huishoudelijk gebruik. Voldoet het niet? Dan volgt gericht advies om de kwaliteit bij te sturen."Inagro benadrukt dat de tool gratis en toegankelijk is voor iedereen, niet enkel voor klanten die bij Inagro een wateranalyse hebben laten doen. Zij moeten de analyseresultaten voorlopig nog handmatig invoeren, al werkt het proefcentrum momenteel ook aan automatische koppeling via het DjustConnect-platform. Hierdoor zullen in de toekomst ook analyseresultaten van andere labo’s automatisch ingelezen kunnen worden in de Watertool. “De Watertool is een logische aanvulling op ons analyseaanbod. Dankzij de directe koppeling tussen analyse en interpretatie besparen gebruikers tijd én vermijden ze fouten”, zegt Stijn Goemaere, unitmanager labo van Inagro.

Zijn mestkelders van gestopte varkensboeren oplossing voor droogte?

2025-06-26T06:44:25+02:00

Vlaams Belang ziet in de lege mestputten van gestopte veehouders een kans om water op te vangen en te bufferen voor droge periodes. “Bij rundvee- en varkensstallen mag je ervan uitgaan dat er mestputten aanwezig zijn van zo'n twee kubieke meter per vierkante meter dakoppervlak. Dat komt grof gerekend uit op ongeveer 200 procent van de jaarlijkse neerslag op de daken die kan opgevangen worden zodat het hergebruikt kan worden”, schetst de partij het potentieel. In een schriftelijke vraag aan Vlaams minister van Landbouw Jo Brouns (cd&v) wijst Vlaams Belang ook op de hoge kosten van droogtebestrijding. De afgelopen drie jaar liepen de aanvragen voor steun voor initiatieven rond bodem- en waterkwaliteit en -kwantiteit op tot bijna 100 miljoen euro. Door lege mestkelders in te zetten als waterreservoirs, kunnen volgens de partij een deel van die kosten worden vermeden. Vlaams Belang pleit er dan ook voor om de sloopverplichting voor stallen van gestopte boeren te schrappen wanneer zij hun mestputten gebruiken voor hemelwateropvang.In een reactie laat Brouns weten dat gepensioneerde landbouwers momenteel niet verplicht zijn hun stallen te slopen. “Ook wanneer boeren stoppen in het kader van het stikstofdecreet (stopzetting van varkensstallen, stopzetting van oranje bedrijven en bedrijven uit maatwerkgebieden) geldt geen sloopverplichting. Wanneer landbouwers een stopzettingsvergoeding vrijwillig aanvragen, dan zijn ze enkel verplicht om de binneninrichting uit de stallen te verwijderen.” Wel verplichting voor wie sloopvergoeding krijgtVoor landbouwers die een slooppremie aanvragen, geldt wel een sloopverplichting voor de hele stal, inclusief de mestkelder en de funderingen. "De forfaitaire vergoedingen die zijn voorzien, houden daar rekening mee", aldus de minister. Het hergebruik van mestkelders van gestopte boeren is overigens geen nieuw fenomeen in Vlaanderen. De afgelopen jaren werden ze al ingezet als tijdelijke opslag bij een mestoverschot. Mesthandelaren en transporteurs beschikken over een netwerk van adressen waar zij mest kunnen stockeren wanneer de mestput van een actieve veehouder dreigt over te lopen, bijvoorbeeld in een nat voorjaar waarin nog niet kan worden bemest.Wateropslag in inactieve mestputten is minder courant, maar volgens Boerenbond wel een piste met potentieel. “Water bufferen in mestkelders is zeker het onderzoeken waard in de strijd tegen droogte,” klinkt het. “Het grote voordeel is dat er geen extra verharding voor nodig is.” Vergunning van mestopslag naar wateropslagToch ziet Boerenbond ook een aantal randvoorwaarden die moeten vervuld zijn. Zo moet de waterkwaliteit gegarandeerd zijn. “Om te vermijden dat nutriënten zoals stikstof en fosfor in het opgevangen water terechtkomen, moet de mestkelder eerst grondig gereinigd worden", klinkt het. “Als het water toch te veel stikstof of fosfor bevat, kan het zelfs mestbankplichtig worden. Bovendien stimuleren nutriënten in het water algengroei.” Ook op vergunningsvlak is een aanpassing nodig: de bestemming moet worden gewijzigd van mestopslag naar wateropslag.Daarnaast zijn er praktische beperkingen. De capaciteit van een mestkelder valt doorgaans in het niets vergeleken met die van een waterbassin bij een groente- of serreteler. “In sommige gevallen volstaat de inhoud misschien net om één dag te beregenen,” zegt Gert Van Thillo, business manager landbouw bij SBB. Zeker bij oudere stallen zijn de putten vaak klein, omdat er vroeger veel meer mest rechtstreeks op het land kon worden afgezet.Ook de nabijheid tot relevante percelen is volgens hem een beperkend element als het gaat om beregening. “Het vervoer van water voor beregening is arbeidsintensief, waardoor alleen het gebruik van slangen opportuun is. Maar daarvoor is het belangrijk dat er percelen binnen handbereik liggen en dat is zeker bij varkensbedrijven zelden het geval.”Opslag voor reinigings- en proceswaterNaast beregening kan het opgevangen regenwater in oude mestkelders ook dienen als reinigings- of proceswater op het landbouwbedrijf. “Een klant van SBB heeft zijn oude varkensstallen vervangen door een nieuwe stal,” vertelt Gert Van Thillo. “Eén van de kelders van de afgebroken stallen wordt nu gebruikt voor de opslag van hemelwater, dat ingezet wordt voor het reinigen van de stal en als proceswater voor de biologische luchtwasser. Zo hoeft er geen nieuwe kelder meer gebouwd te worden.”

Proefcentrum Hoogstraten gaat aan de slag met hightech indoorcellen en sensorgestuurde teelten

2025-06-26T16:49:51+02:00

Proefcentrum Hoogstraten beschikt voortaan over twee speciaal uitgeruste indoorcellen, ontworpen voor praktijkgericht onderzoek onder volledig gecontroleerde omstandigheden. “Vanuit onderzoekstandpunt is het interessant om onafhankelijk van de buitenomstandigheden te kunnen werken”, vertelt onderzoeker Stef Laurijssen. “Op deze manier kunnen aanpassingen in de teeltstrategie geïsoleerd bepaald worden.”Er worden al langer proeven uitgevoerd met indoor farming. Zo bezocht VILT enkele jaren geleden producent van indoor farming-systemen Urban Harvest, dat in Brussel aardbeien teelt in gesloten omstandigheden. Bij indoor farming profiteert me niet van direct en gratis zonlicht waardoor dit teeltsysteem gepaard gaat met hoge kosten. Daarom lijkt het vooral potentieel te hebben voor hoogwaardige nicheteelten, zoals bijvoorbeeld kruiden.Onderzoek naar de commerciële haalbaarheid van indoor farming heeft dan ook niet de prioritiet bij PCH. “Dat is slechts een deel van het onderzoek dat we zullen uitvoeren. Hiernaast zal de indoorcel gebruikt worden als onderzoeksinstrument om de impact van aanpassingen in de belichting, watergift en warmte beter in beeld te krijgen”, vervolgt Laurijssen. Hij gaat ervan uit dat de huidige teelt van aardbeien en groenten in serres dominant zal blijven. Onderdeel van volledig nieuw onderzoekscentrumDe eerste cel is gericht op de productie van aardbeien in een drielagensysteem. De tweede cel is ingericht voor de opkweek van plantgoed op tafels. “Binnen het PlantGoed-project onderzoeken we innovatieve invullingen voor jaarrond teelt in serres. Hiervoor maken we graag gebruik van vers plantgoed en dienen we dus het hele jaar door planten te kunnen opkweken. Buiten is dit niet jaarrond mogelijk door de natuurlijke daglengte en temperatuur”, legt de PCH-onderzoeker uit.De indoorcellen zijn onderdeel van een volledig nieuw onderzoekscentrum van Proefcentrum Hoogstraten. Eind maart werd in aanwezigheid van minister Brouns al de nieuwe serre in gebruik genomen. De vernieuwing van het onderzoekscentrum werd gerealiseerd met financiële hulp van onder meer de Vlaamse overheid (VLIF-steun), Coöperatie Hoogstraten, Europa (Interreg Vlaanderen-Nederland en EFRO) en de Provincie Antwerpen. 200 sensoren volgen teelt realtimeZowel de serre als de indoorcellen zijn uitgerust met een uitgebreid netwerk van meer dan 200 geavanceerde sensoren. “We focussen ons op drie types sensoren,” verduidelijkt onderzoeker Vincent Greffe. “Ten eerste kunnen we kleine variaties in het klimaat op verschillende locaties binnen een serreafdeling beter in kaart brengen.”Een tweede type focust zich op de meting van het vochtgehalte van het substraat. “Dit geeft ons de mogelijkheid om op een efficiëntere manier om te gaan met water”, klinkt het. Een derde type sensoren meet de specifieke plantwaarden. “We kunnen nu bijvoorbeeld meten hoe actief de plant is en hoe efficiënt de plant licht kan omzetten in energie. Zo hebben we op elk moment een beeld van de plantgezondheid.”Dankzij deze sensortechnologie kunnen onderzoekers én ook telers steeds nauwkeuriger sturen op basis van realtime plantdata. “Dat is een essentiële stap richting precisieteelt en duurzame productie”, klinkt bij Proefcentrum Hoogstraten.

Minister Brouns wil hervorming van vergunningsprocedures en strengere sancties bij misbruik

2025-06-25T17:52:44+02:00

Herwerkte regels voor omgang met PFASIn een uitgebreid interview in De Tijd zegt Brouns zich te willen opwerpen als “de man van het realisme en het pragmatisme”. Volgens hem is onze samenleving te risicoavers geworden. Hij verwijst daarbij naar PFAS. Vorige week gaf de regering groen licht voor een decreetwijziging en herwerkte regels voor de omgang met PFAS op werven en in de grond. Daardoor zijn de drempels die zijn vooropgesteld geen harde normen meer, maar wel ‘richtwaarden’.Dat de minister hiermee kiest voor de economie en de natuur en de gezondheid opoffert, spreekt hij stellig tegen. “We hebben ons gebaseerd op onderzoek van wetenschappers van VITO, daaruit zijn de nieuwe normen voortgekomen, niet uit de politiek. Ook Bond Beter Leefmilieu is betrokken.” Meer gewicht voor algemeen belang?Daarnaast doet Brouns ook een aantal opvallende uitspraken over het vergunningenbeleid. “Voor sommigen is het een verdienmodel geworden om in beroep te gaan. Dat moet stoppen”, aldus de minister. Zijn voorganger Zuhal Demir (N-VA) probeerde de toegang tot de rechter al te beperken, maar zij werd teruggefloten door het Grondwettelijk Hof.Brouns wil dat dossier opnieuw op tafel leggen. “We moeten het algemeen belang weer veel meer gewicht geven. In bepaalde casussen moeten we zelfs durven te zeggen: misschien zijn er redenen om te vernietigen, maar dit project is zo belangrijk dat dat maatschappelijk niet verantwoord is.”De minister wil ook verder gaan. Wie onrechtmatig een beroep instelt tegen een vergunning en geen ernstig nadeel ondervindt, die moet daar volgens hem voor bestraft worden. Vandaag kan dat al, maar de Raad voor Vergunningsbetwistingen doet dat zelden of nooit. Daarom wil Brouns bekijken of de formulering in de wet kan aangepast worden van “kan worden gesanctioneerd” naar “moet worden gesanctioneerd”. "Carrousel van beroepen aan banden leggen"Tegelijk wil de minister ook bekijken of “de eindeloze carrousel van beroepen” niet aan banden kan gelegd worden. Hij doelt daarmee op de praktijk waarbij advocaten een reeks argumenten hebben om een vergunning te betwisten. Stel dat de Raad voor Vergunningsbetwistingen de vergunning vernietigt op basis van het eerste argument, dan kan de advocaat nog verschillende keren terugkomen met de andere argumenten. Brouns wil dat alle argumenten in één keer worden behandeld. “De Raad moet onmiddellijk zijn huiswerk maken.”Tot slot wil de minister ook dat adviezen voor een vergunning op elkaar worden afgestemd. Hij geeft daarbij het voorbeeld van verlichting op een fietspad waarbij dat voor de verkeersveiligheid een positief punt is, maar voor de vleermuizenpopulatie in de buurt van dat fietspad dan weer een negatief punt. Volgens hem moet de vergunningverlenende overheid het ene belang boven het andere zetten. "Verontrustende uitspraken voor een minister"Groen reageerde scherp op de uitspraken van minister Brouns. "Dat zijn verontrustende uitspraken voor een minister", vindt Groen-fractieleider Mieke Schauvliege. "Hij zegt dat burgers zich niet mogen verweren bij een rechter en dat sommige projecten die hij persoonlijk kiest vrolijk de wet mogen negeren. Brouns zet hier een aantal fundamentele de principes van de rechtstaat op de helling."Bovendien blijft het volstrekt onduidelijk hoe de minister de belangrijkheid van projecten wil afwegen. "Welke projecten vallen daar volgens hem onder? Dit dreigt een beleid à la tête du client te worden. De minister loopt zo vooruit op de conclusies van de gemengde commissie die werd samengesteld om de vergunningsverlening onder de loep te nemen. Die commissie levert haar werk pas in september op."Groen benadrukt dat het Grondwettelijk Hof al twee keer vergelijkbare drempels tot de rechter heeft vernietigd. De partij beklemtoont ook dat de regels rond inspraak verankerd zijn in het Verdrag van Aarhus."Achterpoortjes zijn het echte probleem"Het echte probleem blijft intussen onaangeroerd, klinkt het. "Experts zijn het erover eens dat niet de vergunningsprocedures op zich het probleem zijn in Vlaanderen, wel de complexe regelgeving waarin decennialang achterpoortjes werd aangezet. Maar de minister pakt deze niet aan, terwijl een goede hervorming aan de basis moet liggen."

Blue Deal: “Minstens 100 miljoen per jaar nodig om ons te wapenen tegen klimaatextremen”

2025-06-25T18:24:00+02:00

De uitdagingen zijn bekend. Door de klimaatverandering maakt onze hydrologische huishouding bokkensprongen en krijgen we niet alleen te maken met meer droogtes, maar ook met perioden met intense neerslag. Dat we meteen na het natste jaar in de metingen (2024) het op een na droogste voorjaar hebben gekregen, hoeft dan ook niet echt te verbazen. Geen Europees relancegeld meerExperts dringen al langer aan op een geïntegreerd waterbeleid met een heel pakket aan maatregelen, gaande van betere waterbuffering en het beter opvangen van hemelwater tot een efficiënter hergebruik van water en een verminderd (drink)waterverbruik.Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns (cd&v) timmert al een tijdje aan een Blue Deal 2.0, de opvolger van de Blue Deal, het plan dat de vorige Vlaams regering in 2020 lanceerde. Dat Brouns het met minder middelen moet doen dan zijn voorganger Zuhal Demir (N-VA), is al langer geweten. Zij kon rekenen op middelen uit het Europese relancefonds dat in het leven was geroepen na de coronacrisis. Zo is er deze legislatuur (voorlopig) 285 miljoen voorzien voor de Blue Deal, maar gaat het in 2025 en 2026 maar om 14 miljoen euro extra. "Eén euro investeren in waterweerbaarheid levert er tien op""Dat is te weinig. Zeker die eerste twee jaar", zegt professor Patrick Willems. Hij schat dat er jaarlijks "minimaal 100 tot 150 miljoen euro" nodig is voor de Blue Deal alleen. Ook professor Marijke Huysmans, gespecialiseerd in grondwaterhydrologie, noemt het "geen geheim" dat de voorziene budgetten niet volstaan. "Om ons te wapenen tegen wat op ons afkomt, zijn er grotere investeringen nodig." Voor Henk Ovink, voormalig VN-watergezant en gewezen voorzitter van het expertenpanel dat het rapport 'Weerbaar Waterland' opstelde, is het duidelijk: "Je moet wel gek zijn om niet te investeren in weerbaarheid. Cijfers tonen aan dat investeren in weerbaarheid een factor één op tien benefit heeft (één euro investeren in waterbescherming levert er dus tien op, red.). Het voorkomt niet alleen verlies, maar het creëert ook meerwaarde en kansen", aldus Ovink. "Ik erken dat de euro's niet door de straten stromen. Maar niet investeren in weerbaarheid is een verlieslatende business. Het heeft allerlei kosten, met in het ergste geval ook mensenlevens. Die kosten komen nadien keihard terug." "Wel budget voor defensie en luchthaven"Het pleidooi van de experts is koren op de molen van Groen-parlementslid Mieke Schauvliege. "Deze Vlaamse regering is heel creatief in het vinden van geld voor defensie en om onze nationale luchthaven te regionaliseren, maar als het over de bescherming van de Vlaming gaat tegen overstromingen en droogte, zien we alleen maar minder budget en besparingen", aldus Schauvliege. "Momenteel voorziet de Vlaamse overheid 285 miljoen euro. Er is volgens Patrick Willems minstens 500 miljoen euro nodig voor de komende legislatuur. Tijd dus dat Vlaanderen hier ernstig werk van maakt en investeert in wat echt telt: de Vlaming". Ook PVDA-parlementslid Debby Burssens dringt er bij de regering op aan "niet te besparen" op waterbeleid. "285 miljoen euro is ook veel te weinig om ons voor te bereiden op de weersextremen die er zitten aan te komen", aldus Burssens. Volgens Open Vld-parlementslid en gewezen minister Lydia Peeters kan de oprichting van een Waterzekerheidsfonds - een legislatuuroverschrijdend fonds dat voorziet in structurele middelen - helpen om de financiering transparant en haalbaar te maken. Een dergelijk fonds was ook één van de tien aanbevelingen van het expertenpanel 'Weerbaar Waterland'. N-VA-parlementslid Andy Pieters blijft erbij dat de nieuwe Blue Deal - ondanks het wegvallen van een pakket Europees relancegeld - de ambitie moet hebben om "meer te doen dan de vorige Blue Deal" en dat er sprake moet zijn van een "steviger budget".

Op de PAS-beurs voor rundveehouders: "Wachten op duidelijkheid, hopen op oplossingen"

2025-06-26T01:24:30+02:00

“Niemand ontsnapt eraan, elke rundveehouder zal actie moeten ondernemen om tegen het einde van dit jaar zijn 5%-reductie aan te tonen”, waarschuwt Carl De Braeckeleer van adviesbureau DLV alle veehouders tijdens zijn lezing. Hij doelt daarbij op de reductieverplichting op de huidige veebezetting voor wie een impactsore hoger dan 0,025 procent moeten realiseren.Op de infobeurs stonden alvast een vijftiental techniekbouwers klaar om de veehouders een oplossing aan te reiken om aan de stikstofmaatregel te voldoen. Voor elk wat wils? “Zeker niet”, is unisono te horen. Heel wat veehouders zitten met de handen in het haar omdat geen enkele techniek op hun bedrijf toepasbaar is.“Is er buiten beweiding ondertussen een maatregel erkend die wel toepasbaar is voor mijn jongvee?”, vraagt een veehouder vanuit de zaal aan De Braeckeleer. Het antwoord is kort: “Op dit moment niet”. Het geroezemoes dat volgt, maakt meteen duidelijk hoe raak de vraag is.Geen pasklare techniek voor elk bedrijfDie enige maatregel die toepasbaar is bij jongvee, is weinig flexibel. Een belangrijke voorwaarde is dat de stal of stalafdeling volledig vrij moet zijn van dieren gedurende een aaneengesloten periode en dat terwijl de mengmestkelder leeg zijn. Daarnaast zijn er nog enkele bijkomende voorwaarden die de op het eerste gezicht eenvoudige maatregel in de praktijk lastig maken.“Die beweidingsmaatregel lukt mij niet. Mijn jongvee kan onmogelijk allemaal tegelijk naar buiten”, duidt een 46-jarige veehouder op de beurs. Hij heeft 200 stuks jongvee en evenveel melkvee. Reduceren in dierenaantal is voor hem ook geen optie: “Eigenlijk zou ik net moeten uitbreiden om financieel wat ademruimte te krijgen. Inkrimpen zou een financiële catastrofe zijn.” Al zijn hoop ligt nu bij de overheid. “Als ze de mestrobot zouden erkennen als AER-maatregel bij jongvee, heb ik een uitweg.” Hij is niet de enige die hoop koestert dat de overheid snel met meer bijsturingen en nieuwe maatregelen komt op de AER-lijst. Ook vleeskalverhouders hebben amper opties. Zij kunnen enkel een chemisch luchtwassysteem installeren, en dan nog alleen als de stal mechanisch geventileerd wordt. Ook potstalhouders blijven voorlopig in het ongewisse over hoe ze hun reductiedoelstellingen kunnen waarmaken.Is de hoop op bijsturingen gegrond bij al deze veehouders? De Braeckeleer geeft tijdens de infobeurs alvast te kennen dat er op het kabinet-Brouns gewerkt wordt aan meer en flexibelere maatregelen. Navraag bij dat kabinet bevestigt dat er inderdaad voorbereidingen getroffen worden om technieken in verschillende bedrijfsvormen en stalsystemen eenvoudiger te maken.Welke bijsturingen het kabinet aan het onderzoeken is, is vooralsnog onduidelijk. En zelfs als ze er komen, blijft de tijdsdruk groot. Een nieuwe techniek zoals een mestrobot inplannen, financiering rond krijgen en laten installeren door de producent gebeurt niet zomaar op enkele weken tijd. Geduld oefenenNiet alleen is het wachten op mogelijke bijsturingen van de PAS-maatregelen, ook over de PAS-referentie 2030 tasten tientallen rundveehouders nog steeds in het duister. Hoewel de uiteindelijke reductiedoelstellingen pas later gehaald moeten worden, beïnvloeden die wel degelijk de keuzes die vandaag al nodig zijn om de tussentijdse vijf procent reductie te realiseren.Dat onderstreept een jong landbouwkoppel op de beurs. Ze baten samen een gemengd bedrijf uit met jongvee, melkvee, varkens en groenten. “We hebben een uitzondering aangevraagd op onze referentiesituatie van 2021 bij CAPAS, de Commissie Afwijkende PAS-referentiesituatie, maar we kregen nog geen antwoord. Intussen kan het adviesbureau ons niet verder helpen en kunnen we geen enkele beslissing nemen. Dat is behoorlijk frustrerend,” klinkt het. “Het enige wat we kunnen doen is wachten en blijven vooruitkijken”, zegt het koppel gelaten, al blijven zo hoopvol. “Het zal moeten goed komen.”De jonge landbouwers van 27 en 35 jaar zijn lang niet de enige in deze situatie. Nochtans is de commissie CAPAS, die de aanvragen moet beoordelen, al sinds eind april aan de slag. Alle dossiers waar nutriëntenemissierechten (NER’s) of dierenaantallen afgetopt moeten worden blijven echter liggen. Bij de inwerkingtreding van CAPAS werd nog aangekondigd dat snel duidelijkheid zou volgen en dat het uitvoeringsbesluit al de week daarop gepubliceerd zou worden. Maar voorlopig blijft het bij afwachten. “Hoe sneller, hoe beter, daar zijn we ons van bewust”, klinkt het bij het kabinet dat nog de laatste hand legt aan het besluit. “Deze zomer zal het er zeker aankomen.” Een vloer die niet meetelt, een zoon die twijfeltOok bij een veehouder die samen met zijn zoon de beurs bezoekt, klinkt gelatenheid maar tegelijk blijven ze erop vertrouwen dat er nog nieuwe maatregelen zullen volgen. “In 2008 hebben we onze melkveestal vernieuwd en een stro-roostervloer geplaatst. Die werd toen niet gekozen met het oog op ammoniakreductie, maar vermindert vandaag wel degelijk de uitstoot, net als andere roostervloeren. Alleen staat ons type niet op de AER-lijst, dus telt hij niet mee voor de reductiedoelstellingen,” zegt hij. Hij hoopt dat hun vloertype snel op de lijst zal komen, want een alternatief is er momenteel niet. “Een mestrobot is voor ons geen optie omdat we geen ruimte hebben op ons gemengd bedrijf voor extra mestopslag.”De voortdurende onzekerheid doet ook zijn zoon twijfelen om mee in het bedrijf te stappen. Hij vraagt zich af wat er in de toekomst nog allemaal zal worden opgelegd. Sinds twee jaar werkt hij buitenshuis, met een vast loon en voorspelbare werkuren. “Dat veilige langtermijnritme staat in schril contrast met de onzekere toekomst in de veehouderij”, vertrouwt hij ons toe. Lastige investeringspuzzel bij oudere landbouwersHet zijn niet alleen ontbrekende stukken die het lastig maken om de investeringspuzzel te leggen. Voor heel wat oudere landbouwers is het belangrijke puzzelstuk van opvolging vaak het grootste knelpunt. “Wij moeten nog elk tien jaar doorgaan op ons melkveebedrijf,” vertelt een ouder koppel. “De vijf procent reductie krijgen we wel rond. Maar wat daarna? Onze roostervloer staat niet op de AER-lijst. Moeten we nu nog grote investeringen doen, terwijl we het einde van onze carrière naderen en geen opvolger hebben?”Een andere oudere veehouder worstelt dan weer met de vraag wat zijn bedrijf nog waard zal zijn als die puzzel niet compleet geraakt. “Zonder erkende technieken én met een asbestdak?”, klinkt het bezorgd.Wat zal Grondwettelijk Hof oordelen?In het algemeen kijken de veehouders ook de kat uit de boom tot het Grondwettelijk Hof een uitspraak doet over het stikstofdecreet in de procedure die onder meer Boerenbond aanspande. In de wandelgangen wordt gefluisterd dat die er tegen september zit aan te komen. Al wordt dit niet bevestigd door Boerenbond. “Wij hebben geen tijdsindicatie wanneer de uitspraak komt, dat is koffiedik kijken”, aldus de landbouworganisatie.Boerenbond raadt landbouwers alvast niet aan te wachten met hun 5%-maatregel tot de uitspraak. “ De emissiereducties zullen, ongeacht het wetgevend kader, gerealiseerd moeten worden. Het stikstofdecreet is in voege en de regelgeving moet nageleefd worden”, klinkt het.Niet alleen de procedure van Boerenbond kan het stikstofdecreet onderuithalen, ook natuurorganisaties hebben het aangevochten bij het Grondwettelijk Hof. Ook die zaak kan grote gevolgen hebben voor lopende en toekomstige vergunningen. Beleid na 2030Voor het stikstofbeleid op langere termijn werd in het regeerakkoord afgesproken om de transitie te onderzoeken van het huidig depositiebeleid naar een emissiebeleid. Een wetenschappelijk team, dat nog niet is samengesteld, moet dit zowel juridisch als wetenschappelijk vormgeven. “Indien wetenschappelijk bewezen zal in deze legislatuur werk gemaakt worden van een nieuwe Programmatische Aanpak Stikstof (PAS), die de decretale basis voor een vergunningenbeleid moet vormen na 2030”, aldus het regeerakkoord.Al kan het zijn dat dit sneller in werking zal moeten treden dan voorzien. De oorzaak daarvan is het arrest van de Raad van State in het dossier rond Nelissen Steenfabrieken. “Dit arrest sterkt mij meer dan ooit in de overtuiging dat we ons stikstofbeleid moeten herwerken tot een emissiegestuurd toetsingskader dat rechtszekerheid, duidelijkheid en perspectief kan bieden", liet Vlaams minister Brouns (cd&v) hierover eerder weten. Wachten tot er iets beweegtWat de nabije en verre toekomst zal brengen, blijft voor veel veehouders een groot vraagteken. Worden er nog AER-maatregelen erkend die wel soelaas bieden voor wie nu geen uitweg ziet? Dreigt een nieuwe stikstofcrisis als het Grondwettelijk Hof het huidige decreet onderuithaalt in één van de rechtszaken? De onzekerheid is groot en antwoorden blijven voorlopig nog even uit. “We hopen tegen Agribex in december alvast meer duidelijkheid te kunnen geven,” zegt Fedagrim. “Misschien zijn er tegen dan ook wat nieuwe voermaatregelen op de lijst gekomen en kunnen ook innovaties zoals de Leylysphere eindelijk hun intrede maken.”Het Fedagrim-evenement wekte alvast ook de belangstelling van de commissie Landbouw, die woensdag het Vlaams Parlement inruilde voor een werkbezoek aan de beurs. Alle partijen, op PVDA en Vooruit na, waren aanwezig om in gesprek te gaan met de aanwezige techniekbouwers en veehouders.

🎥 #Veldvloggers: Aardappelen planten in beeld, van bodem tot rug

2025-06-26T13:22:08+02:00

Boer Kim legt de laatste hand aan zijn voorjaarswerken: het planten van de aardappelen. Op het veld draait alles op volle toeren. Hij neemt ons mee van begin tot eind: van het bewerken van de bodem tot het moment waarop de aardappelen netjes in de rug belanden. Kim toont hoe de plantmachine feilloos werkt, elke aardappel krijgt precies de juiste plek in de grond. Een boeiende blik op vakmanschap, techniek én het begin van een nieuw groeiseizoen!

Tegen de stroom in: Vlaamse agrohandel groeit terwijl totale handel krimpt

2025-06-27T09:24:13+02:00

De handel in agrarische producten houdt veel beter stand dan de totale Vlaamse handel. De uitvoer van goederen zakte in 2024 in waarde met 4 procent, terwijl de invoer er 6 procent op achteruitging. De oorzaak wordt gezocht bij de vertraging van de wereldhandel. Het belang van de agrohandel in de totale Vlaamse handel is daardoor ook gegroeid. De agrarische producten zijn in 2024 goed voor 13 procent van de totale import en 15 procent van de export.Vlaanderen wordt gekenmerkt door een open economie en een exportgerichte agrovoedingsindustrie. Onze centrale ligging in het welvarende West-Europa en onze belangrijke havens zijn hier een groot voordeel. Ons landsdeel creëert een grote meerwaarde door onbewerkte bulkproducten (bv. cacao, graan, oliezaden, aardappelen) om te zetten in min of meer verwerkte producten (bv. chocolade, koekjes, bier, diepvriesfrieten) en we voeren via onze havens ook uitheemse producten zoals bananen en kiwi’s door. Aardappelen dragen sterkst bij tot positief saldoDoor de hoge cacaoprijzen laten chocolade- en cacaoproducten de hoogste invoer- en uitvoerwaarde optekenen. De prijsstijging van cacao en cacaoproducten is te verklaren door tegenvallende oogsten in de voorbije jaren, waardoor de voorraden zijn geslonken en het aanbod beperkter is geworden. Enkele factoren die daarbij een rol spelen, zijn de zware regenval in de cacaoproducerende landen Ivoorkust en Ghana, een ernstige gewasziekte en verminderd gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en kunstmest door de gestegen kosten. Het handelsoverschot ligt boven een miljard euro.Aardappelbereidingen zoals diepvriesfrieten en -kroketten, waarvan de consumptie ook in eigen land is gestegen, dragen in 2024 het sterkst bij tot het positieve handelssaldo. Al is de export na het topjaar 2023 gedaald. De verwerkende industrie heeft veel aardappelen nodig die het ook haalt uit de buurlanden, wat Vlaanderen een netto-importeur maakt van verse aardappelen (-0,6 miljard euro).In de top tien van exportproducten staan verder zuivelproducten, vers vlees (vooral varkensvlees), banketbakkerswerk (o.a. koekjes), vers fruit, veevoeders, meststoffen, landbouwwerktuigen en bestrijdingsmiddelen. Een aanzienlijk handelstekort is er bij granen, oliezaden, oliën, koffie, vis en wijn. Een handelstekort betekent dat we meer van deze producten invoeren, dan we uitvoeren. Zeker bij producten die we niet op eigen bodem kunnen telen, zoals koffie, is dat logisch. 50 procent naar directe buurlandenEen groot deel van wat we exporteren, eindigt niet ver van onze landsgrenzen. Nederland is de belangrijkste afzetmarkt voor agrovoedingsproducten uit Vlaanderen. Onze noorderburen klokken af op 10,4 miljard euro. Buurlanden Frankrijk en Duitsland volgen met respectievelijk 10 miljard en 8,1 miljard. Deze drie landen vertegenwoordigen vijftig procent van de totale uitvoer van agrohandelsproducten uit Vlaanderen.Ondanks de Brexit blijft de export naar het Verenigd Koninkrijk gestaag stijgen. De Britten staan met 5,8 miljard op de vierde plaats. Onze twee voornaamste niet-Europese klanten zijn de Verenigde Staten en China.Van wie kopen we in?Maar hoe zit het in de omgekeerde richting? Nederland exporteert landbouwproducten naar Vlaanderen ter waarde van 14,5 miljard euro en is daarmee goed voor 30 procent van onze invoerwaarde. Frankrijk en Duitsland staan op de tweede en derde plaats. Vlaanderen boekt het grootste agrohandelsoverschot met het Verenigd Koninkrijk, gevolgd door Duitsland en Frankrijk. Met Nederland, Ivoorkust, Brazilië, Oekraïne en Nieuw-Zeeland is er een stevig handelstekort.Wankele handelsrelatie met TrumpOpvallend: in 2024 bereikte het Vlaamse agrohandelsoverschot met de Verenigde Staten een recordhoogte met +555 miljoen euro. Maar deze cijfers dateren van voor het presidentschap van Trump die de internationale handelsrelaties flink heeft omgegooid. In 2024 zetten we in de VS vooral landbouwwerktuigen, cacaoproducten, aardappelbereidingen, banketbakkerswerk, meststoffen en diepvriesgroenten af. De invoer van tractoren uit de VS is vorig jaar sterk teruggevallen.Onder president Trump dreigen de Verenigde Staten in 2025 voortdurend met invoertarieven om het handelstekort tegen te gaan en de productie in eigen land te stimuleren. In een geglobaliseerd handelssysteem met gefragmenteerde bevoorradingslijnen en sterke onderlinge afhankelijkheid bedreigt dat de wereldhandel en de economische stabiliteit en groei. Het aangekondigde standaardinvoertarief van 20 procent voor producten uit de EU was op het moment waarop het rapport werd opgesteld met 90 dagen uitgesteld.De eerste handelscijfers van 2025 tonen dat het nieuwe Amerikaanse beleid vooral een impact heeft op de verwerkte aardappelen, verwerkte (bevroren) groenten en verwerkt fruit, zoals jam, gelei en conserven. Ook de import en export van werktuigen is fors afgenomen, net zoals de handel in water en limonade. Het is echter te vroeg om op basis van het eerste kwartaal al harde conclusies te trekken voor 2025, zegt Bart Merckaert van het Agentschap Landbouw & Zeevisserij. "Vaak zien we ook een daling in één maand, maar het kan evengoed zijn dat die volgende maand wel weer normaal is. Dus de periode is wel heel kort om al te kunnen zeggen dat er impact is." Mercosur-landen leveren koffie, fruitsap en rundvleesVlaanderen heeft een agrohandelstekort van -930 miljoen euro met de Mercosur-landen. We drijven vooral handel met Brazilië. Uit dit land voeren we in de eerste plaats koffiebonen en fruitsappen in, die ook bedoeld zijn voor wederuitvoer naar andere Europese landen. De invoerwaarde van Braziliaanse koffie is in een jaar tijd met 46 procent gestegen. Brazilië is onze grootste koffieleverancier, voor Honduras, Peru, Vietnam, Colombia en Ethiopië. Ook bij fruitsappen staat Brazilië autoritair op de eerste plaats, voor onze buurlanden Nederland en Duitsland. Oliehoudende bijproducten, tabak, landbouwwerktuigen en rundvleesbereidingen zijn andere importproducten uit Brazilië. Argentinië is eveneens een leverancier van oliehoudende bijproducten. In de top vijf zien we ook nog rijst, oliehoudende zaden, vers paardenvlees en schaal- en weekdieren opduiken. Uit Uruguay komen rijst en koolzaad.Aardappelbereidingen zijn goed voor een derde van onze landbouwuitvoer naar Brazilië. Met uitzondering van de EU en het Verenigd Koninkrijk is Brazilië voor dit product de derde afzetmarkt voor Vlaanderen, na de VS en Saudi-Arabië. Landbouwwerktuigen, mout, cacao en diepvriesgroenten gaan ook naar Brazilië. In de uitvoer naar Argentinië en Uruguay vallen landbouwwerktuigen, meststoffen, diepvriesgroenten en cacaoproducten op. Fruit: peren zijn belangrijkste exportproductOver onze traditioneel hoge export van vers fruit valt te bemerken dat de cijfers worden gespijsd door de doorvoer van bananen, kiwi’s en ander uitheems fruit, naast de sterke uitvoer van peren en aardbeien van eigen bodem. Peren zijn in deze categorie ons belangrijkste exportproduct van eigen bodem. In 2024 heeft Vlaanderen 309.000 ton peren uitgevoerd, goed voor 348 miljoen euro. In vergelijking met 2023 is het volume stabiel gebleven, maar door de hogere prijzen is de waarde met acht procent gestegen. Sinds 2019 is de uitvoerwaarde jaar na jaar gegroeid en zo in vijf jaar tijd zelfs verdubbeld.Aangezien de invoer van peren beperkt blijft, zorgt dat ervoor dat het agrohandelsoverschot in stijgende lijn zit en nu afklokt op +306 miljoen euro. Het exportvolume schommelt de laatste tien jaar rond de 300.000 ton op basis van de beschikbaarheid, met een piek in 2021 en een dieptepunt in 2018. Het perenareaal in Vlaanderen, met het overgrote deel voor de conferencepeer, is in vergelijking met tien jaar terug met 12,5 procent toegenomen.Nederland is de grootste afzetmarkt voor onze peren, met in 2024 een volume van 66.000 ton, goed voor 58 miljoen euro. Tegelijk importeren we ook peren uit Nederland, maar het eindsaldo helt duidelijk positief over voor Vlaanderen.Ook Duitsland, Spanje, het Verenigd Koninkrijk, Estland, Frankrijk en Italië nemen elk meer dan 20.000 ton peren af. Maar door de hogere prijsvorming aan de overkant van het kanaal, is de exportwaarde naar het Verenigd Koninkrijk zeer hoog tegenover het geleverde volume. Buiten de EU groeit de afzet naar China. We spreken over 3.000 ton peren, goed voor 6 miljoen euro. Handelstekort voor appelsDe balans ligt echter helemaal anders bij de appels: in 2024 heeft Vlaanderen een handelstekort van -11,5 miljoen euro. De uitvoer ligt op 64 miljoen euro, de invoer op 75,5 miljoen euro. Op jaarbasis is de uitvoer met 23 procent toegenomen, de invoer zelfs met 53 procent. In volume is de uitvoer wel groter dan de invoer: 91.000 ton tegenover 76.000 ton. Het exportvolume varieerde het voorbije decennium sterk van jaar tot jaar, ergens tussen 90.000 en 200.000 ton. Het appelareaal in Vlaanderen, met als belangrijkste ras jonagold, is in vergelijking met tien jaar terug wel aanzienlijk geslonken (-30,5%).Nederland is onze belangrijkste handelspartner voor appels. De uitvoer naar onze noorderburen bedraagt in 2024 49.000 ton, goed voor 33 miljoen euro. De invoer is met 37.000 ton lager in volume, maar de waarde ervan ligt hoger: 47 miljoen euro, meer dan dubbel zo veel als in 2023. Andere belangrijke afzetmarkten voor Belgische appels zijn Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk.Als leveranciers scoren Frankrijk, Duitsland, Italië en Polen hoog. Polen rukt op en staat voor het eerst op de tweede plaats bij het volume (13.000 ton), maar omdat het om goedkopere appelen gaat, staat het land slechts op de vijfde plaats in waarde uitgedrukt, een eind achter Frankrijk (10 miljoen euro). Frankrijk zet appels van het populaire ras Pink Lady af, naast andere soorten als Golden Delicious.Opvallend: de eerste verre bestemming voor onze appels is niet China, maar wel Mongolië, goed voor ruim twee miljoen euro. Vlaanderen blijft een echte exportmotor in de agrovoeding, met een handelsoverschot dat mag gezien worden Handelsoverschot van twee miljard euro voor varkensvleesEen ander cruciaal product binnen onze agrohandelsbalans is vers en bevroren vlees. Deze categorie is één van de belangrijkste exportproducten van de Vlaamse agrovoedingsindustrie. De uitvoer klokt in 2024 af op 3,2 miljard euro. Aangezien de invoer 1,2 miljard euro bedraagt, blijft er een overschot van +2 miljard euro. In vergelijking met 2023 is de uitvoer er met twee procent op vooruitgegaan, de invoer met een halve procent. Sinds 2020 is er een gestage stijging van de uitvoerwaarde. In volume is de export in 2024 goed voor 1,1 miljoen ton, de import voor 323.000 ton. De volumes liggen veeleer in dalende lijn de voorbije jaren. 2021 was een recordjaar met een uitvoer van 1,3 miljoen ton en een invoer van 410.000 ton.Vooral vers varkensvlees doet het goed als exportproduct, met in 2024 een uitvoer van 593.000 ton ter waarde van 1,5 miljard euro. De uitvoerwaarde daalde licht met 0,6 procent tegenover 2023, maar ligt een kwart hoger dan in 2014. In 2023 lagen de varkensvleesprijzen op een uitzonderlijk hoog niveau. Het handelsoverschot bij varkensvlees loopt op tot +1,3 miljard euro. De worst- en schnitzelliefhebbers van Duitsland en Polen blijven de grootste afnemers en zijn samen goed voor bijna de helft van de exportwaarde.Nederland, het Verenigd Koninkrijk en Italië zijn ook goed voor een afzet van elk meer dan 100 miljoen euro. Tsjechië, Roemenië, Frankrijk, Slovakije en Zuid-Korea vervolledigen de top tien. Nederland steekt erboven uit als leverancier van varkensvlees, maar heeft wel een handelstekort met Vlaanderen, wat dus wil zeggen dat wij voor een grotere waarde aan hen verkopen dan omgekeerd. Bij levende varkens hebben we ook een positief saldo. De dieren gaan vooral naar Spanje en Duitsland. Kip- en koehandelOok bij vers kalfs- en rundvlees overtreft de uitvoer de invoer. In 2024 voerde Vlaanderen 109.000 ton uit, goed voor 670 miljoen euro. De uitvoer steeg op jaarbasis, zowel in volume (+7%) als in waarde (+10%). Tegenover 2014 is de uitvoerwaarde (+27%) sterker gestegen dan de uitvoerhoeveelheid (+6%). Het handelssaldo ligt in 2024 op +431 miljoen euro. Ons rundvlees gaat vooral naar onze buurlanden Nederland en Frankrijk, samen goed voor 55 procent van de uitvoerwaarde. Daarna volgen Duitsland en Italië. Bij de invoer bestaat de top drie uit Nederland, Frankrijk en Ierland. Verder in de top tien prijken de VS, Nieuw-Zeeland en Japan, die in 2024 alle drie hun export naar Vlaanderen zagen groeien. Levende kalveren voeren we bijna uitsluitend in uit Nederland.Een gelijkaardig verhaal bij gevogelte, vooral kippenvlees: we voeren meer uit dan we invoeren. In 2024 ging het om een uitvoer van 358.000 ton, goed voor 865 miljoen euro. De invoer ligt wel hoger dan bij de andere vleessoorten: 150.000 ton ter waarde van 469 miljoen euro. We noteren dus een handelsoverschot van een kleine +400 miljoen euro. Tegenover 2023 is de uitvoer lichtjes gestegen, bij de invoer zien we een daling die zich veel sterker aftekent bij het volume dan bij de waarde. Frankrijk neemt meer dan de helft van onze uitvoer voor zijn rekening. Nederland en Duitsland staan ook op het podium. Buiten de EU leidt het Verenigd Koninkrijk de dans, maar in de top tien staan ook verdere bestemmingen. Vooral de Afrikaanse landen Ghana, Congo en Congo-Brazzaville zijn tuk op ons vlees van legkippen en minder gegeerde delen van de kip. Nederland palmt 60 procent van onze invoerwaarde in en laat Polen en Frankrijk op ruime afstand. De handel in levende dieren gebeurt vooral met Nederland en Frankrijk.Bij het andere verse en diepgevroren vlees heeft Vlaanderen een handelstekort van -133 miljoen euro. Schapen- en lamsvlees komt vooral uit Nieuw-Zeeland, Frankrijk en Nederland. Paardenvlees halen we uit Nederland, Argentinië en Roemenië. Zelf exporteren we ook schapenvlees naar Frankrijk en Duitsland, en paardenvlees naar Italië en Frankrijk. Vlaanderen versus Wallonië en EuropaWanneer we beide kanten van de taalgrens tegenover elkaar zetten, zien we zeer grote verschillen. Het Vlaamse aandeel in de totale Belgische uitvoerwaarde van agrarische producten bedraagt 85 procent, bij de invoerwaarde is dat 87 procent. Het aandeel van Vlaanderen in de totale Europese handel van agrarische producten zit rond de 7 procent bij de uitvoer en 6,5 procent bij de invoer. België is in de EU de zesde grootste uitvoerder van agrarische producten en heeft het vierde grootste agrohandelsoverschot.Voor Jo Brouns (cd&v), Vlaams minister van Landbouw, weerspiegelen de cijfers hoe cruciaal de Vlaamse agrovoedingssector is voor onze economie. “Maar ook voor onze positie in Europa en de wereld”, zegt Brouns. “We zetten ruwe grondstoffen om in kwaliteitsvolle producten die wereldwijd gegeerd zijn – van chocolade en zuivel tot landbouwwerktuigen. Dat is het resultaat van vakmanschap, innovatie en een sterke ketenwerking. Vlaanderen blijft een echte exportmotor in de agrovoeding, met een handelsoverschot dat mag gezien worden."

Gekookte aardappelen tussen het graan: ILVO experimenteert met zelfgemaakte biostimulanten

2025-06-27T09:22:21+02:00

ILVO deed de inoculantenstudie op een perceel populatietarwe, wat zoveel betekent als een veld waar verschillende rassen worden gecombineerd. Als baseline werd het commerciële product SoilActivator getest, op basis van bacillus en pseudomonas als micro-organismen. Daartegenover zet ILVO twee zelfgemaakte producten.Eén van deze zelfgemaakte producten is JMS of Jadam Microbial Solution. Dit is gemaakt met bosstrooisel, grof zeezout, gekookte aardappelen en regenwater. “Het kookwater van de aardappelen hebben we niet gebruikt”, verduidelijkt Greet Tavernier van ILVO. “We verwachten dat de bodembiologie door dit mengsel verbetert waardoor de planten beter bestand zijn tegen stressoren zoals droogte, ziekte en plagen.Het andere mengel bestaat deels uit gefermenteerd bosstrooisel onder de noemer EM Cubana. Hieraan is melasse toegevoegd, rauwe melk en regenwater. “Ook dit bevat micro-organismen die de microbiële populatie in de bodem gaan boosten waardoor planten beter kunnen groeien. We hebben ook al een paar parameters opgevolgd, zoals de bedekkingsgraad, het chlorofylgehalte en het aantal aren per lopende meter, die zouden een correlatie kunnen geven naar de opbrengst die we kunnen verwachten.”“We hebben ook silica aangebracht”, zegt Tavernier nog. “Dat is geen biostimulant, maar het versterkt de celwand van planten zodat ze beter kunnen groeien. Het maakt hen ook weerbaarder.” Meten is wetenDe behandelde tarwe wordt getoetst op onder meer de opbrengst, kwaliteit en waterretentie. Hierbij is ook de planthoogte gemeten. Het eiwitgehalte, het duizendkorrelgewicht (DKG) en het hectolitergewicht worden eveneens bepaald. De eerste resultaten zijn beloftevol.“We zien wel effect van de producten die we getest hebben”, zegt Tavernier. “Het gebruik van deze producten gaat gepaard met een positieve evolutie, al moeten we in rekening brengen dat we op een vrij heterogeen perceel hebben gewerkt. Door de voorgeschiedenis van het terrein groeit het gewas niet overal gelijk, dus daar moeten we rekening mee houden. De heterogeniteit betekent echter niet dat we niets kunnen leren uit de proef.”Ook het chlorofylgehalte is na behandeling duidelijk toegenomen. “Dat bepaalt de groenheid van de planten, en dus ook hoe goed ze aan fotosynthese kunnen doen”, zegt Tavernier. “Bovendien zien we dat de biostimulanten ervoor zorgen dat de gewassen beter in staat zijn om voeding uit de bodem te halen.”“Bij de effecten van silica zien we een hoge variabiliteit, maar ook dat ligt wellicht aan de heterogeniteit van het veld”, zegt Tavernier nog. Drones droppen de ladingNog opmerkelijk is dat de inoculanten niet zijn aangebracht met traditionele landbouwmachines, maar met drones. Het voordeel hierbij is dat er geen sproeisporen nodig zijn. Bovendien vermijdt men zo bodemverdichting, want er rijden geen zware machines op het veld. Volgens voorzichtige ramingen betekent dit dat men twee procent extra gewas kan aanplanten op éénzelfde perceel. Bovendien kan men via de lucht een perceel makkelijk meerdere keren behandelen. “We zijn er drie keer doorgegaan, op verschillende tijdstippen”, zegt Tavernier. “De eerste keer was eind maart. Het is goed van een boost te geven wanneer het gewas op gang begint te komen. Het recept van onze mengsels is trouwens vrij op internet te vinden.”“We hebben gewerkt met een drone van tien liter”, zegt onderzoeker Jonathan Van Beek van ILVO. “Voor Europese dronewetgeving is 25 kilo een magische grens, want zodra je daarboven zit kom je wetmatig in een andere risicoklasse. Al bestaan er natuurlijk drones van 50 liter of meer, wat dus meer aansluit bij de noden van de dagdagelijkse landbouwpraktijk. De dronewetgeving is complex, maar er zijn al veel bedrijven die goedkeuring hebben voor alle toepassingen die niet te maken hebben met het aanbrengen van gewasbeschermingsmiddelen, want dat ligt complexer." Voorbeelden van wat wel al in de praktijk met drones gebeurt zijn bijvoorbeeld het inzaaien van serres of het inzaaien van een perceel. "De technologie kan veel en is zeer gebruiksvriendelijk, maar de wetgeving houdt het hier en daar nog tegen", vertelt Van Beek. Nieuwe proeven in aantochtDe incoculantenstudie van ILVO is op moment van schrijven nog niet afgerond. Het onderzoek wordt de komende jaren nog herhaald in meer gunstige omstandigheden. “Wat we hebben geleerd, is dat we bij volgende proeven ruimere bufferzones moeten voorzien”, zegt Van Beek. “Want als we de drone vragen een stuk perceel te behandelen, zal die altijd wat verder vliegen. Het probleem was hier dus dat we een vrij klein en niet te homogeen perceel hebben. De oppervlakte is twintig op zes meter. De komende jaren willen we de proef uitvoeren op een geschikter perceel.”

België één van de zwaarst getroffen regio's in Europa door droogte

2025-06-26T16:17:34+02:00

Maart, april en mei waren in ons land al veel droger dan gemiddeld. Er viel amper 54,4 mm neerslag in Ukkel, veruit de laagste neerslaghoeveelheid voor die maanden voor de huidige referentieperiode. Normaal valt er in diezelfde periode 165,6 mm neerslag. Bovendien waren deze drie maanden ook veel zonniger dan gemiddeld met hogere temperaturen dan normaal. Op verschillende plaatsen in het land werd dit jaar al verboden om water op te pompen uit waterlopen. De helft van Europa en het Middellandse Zeegebied leden onder de droogte, een record voor deze tijd van het jaar. De regio's die het meest door de droogte werden getroffen begin juni bevinden zich in Noordwest-Europa en het Middellands Zeegebied. Naast België, werd in nog vijf andere landen of regio's meer dan 80 procent van het grondgebied aangetast door de droogte. Luxemburg (97 procent) en Armenië (95 procent) zijn het hardst getroffen. Daarna volgen Noord-Cyprus (91 procent), België (91 procent), Cyprus (87 procent) en het Verenigd Koninkrijk (84 procent). Gevolgen voor gewassenDat heeft gevolgen voor de landbouwgewassen in deze gebieden. Aanzienlijke droogte-effecten werden al vastgesteld voor gewassen als tarwe, maïs en sojabonen. Zeker voor tarwe is het droge weer in de EU zorgwekkend, stelt de het EDO, aangezien wintertarwe de kritieke bloeifase ingaat. Ook in Oekraïne en zuidoostelijk Anatolië worden de opbrengsten bedreigd door droogte. Ook het zaaien van sojabonen gaat zeer moeizaam in Oekraïne door een tekort aan bodemvocht.De droogte-indicator van het Europese klimaatdienst Copernicus is gebaseerd op satellietbeelden en combineert drie parameters: neerslag, bodemvochtigheid en de toestand van vegetatie. Daaruit leidt de organisatie drie droogteniveaus af. Op Europees niveau is het niveau van droogte wel licht afgenomen in vergelijking met mei.

EU-lidstaten willen zorgwetplicht beperken tot allergrootste bedrijven

2025-06-26T16:38:28+02:00

De richtlijn Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) uit 2024 verplicht bedrijven om scherper toe te zien op mogelijke misstanden in hun toeleveringsketens. Het kan daarbij gaan om schendingen van mensenrechten en om milieuvervuiling door zowel leveranciers, onderaannemers als fabrikanten. De richtlijn verplicht bedrijven om hun hele waardeketen in kaart te brengen en risicoanalyses uit te voeren op het gebied van mens en milieu en dat bij elke schakel in de keten. Bedrijven worden op die manier ook mee verantwoordelijk geacht voor eventuele mistoestanden.Aantal geviseerde bedrijven daalt met 70 procentMaar de wet kwam al snel in het vizier toen de Europese Commissie begin dit jaar een groot offensief ontrolde om de administratieve druk op bedrijven te ontlasten. Nadat de inwerkingtreding al met een jaar werd uitgesteld, proberen de lidstaten de wet nu ook inhoudelijk af te zwakken. Zij willen dat de wet enkel wordt toegepast op bedrijven met meer dan 5.000 werknemers en een netto omzet van 1,5 miljard euro. Momenteel bedragen de drempels in de zorgplichtwet 1.000 werknemers en een omzet van 450 miljoen euro.Indien de lidstaten hun zin krijgen, dan zou het aantal geviseerde bedrijven volgens de onafhankelijke multinational-watcher SOMO met zo'n 70 procent dalen tot minder dan 1.000. "We zetten een beslissende stap in de richting van ons gemeenschappelijke doel om een gunstiger bedrijfsklimaat te creëren om onze bedrijven te helpen groeien, innoveren en kwaliteitsbanen te creëren", lichtte minister van Europese Zaken Adam Szlapka namens het Poolse voorzitterschap het standpunt toe. Enkel voor rechtstreekse toeleveranciersDe lidstaten kwamen ook overeen dat de bedrijven enkel hun rechtstreekse toeleveranciers moeten evalueren. Ze zouden ook niet langer een uitgebreide inventarisatie moeten uitvoeren, maar een meer algemene screening. De lidstaten gunnen zichzelf ten slotte nog een jaar extra om de richtlijn om te zetten in nationale wetgeving, tot 26 juli 2028. Over al die aanpassingen moeten de lidstaten wel nog onderhandelingen aanknopen met het Europees Parlement. Het halfrond heeft nog geen standpunt vastgelegd.

UGent en ILVO lanceren hitteplan voor varkens: Simpele ingrepen met groot resultaat

2025-06-27T18:59:21+02:00

De varkenssector was vragende partij om een reeks relatief haalbare maatregelen te laten testen tijdens natuurlijke zomers en tijdens gecontroleerde ‘hittegolven’ in de stal. Dankzij het onderzoek van De Prekel krijgt de varkenssector nu als eerste dierlijke sector in Vlaanderen een praktisch uitvoerbaar hitteplan. 24 graden is vaak al te warmTen eerste: hoe warm is te warm? In het doctoraat werden ruim 9.000 individuele vleesvarkens geobserveerd. Bij alle dieren stelde de onderzoeker beginnende tekenen van hittestress vast vanaf staltemperaturen tussen 24° en 27°C, temperaturen. Dat zijn temperaturen die in de zomer vlot gehaald worden en die misschien ook wel lager liggen dan men zou denken.Maar niet alle varkens blijken even gevoelig voor hitte. Vooral de gecastreerde mannelijke, zwaardere (>100kg) dieren zijn gevoeliger en reageren al bij 24°C. Tijdens het oplopen van de temperaturen naar 27° verhoogt de ademhalingsfrequentie bij alle dieren. Varkenslijnen geselecteerd op groeisnelheid (minder spieraanzet) zijn beter bestand tegen hitte dan lijnen geselecteerd op karkaskwaliteit.Weinig verrassend is dat ook drachtige dieren al sneller last hebben van de hitte. Bij zeugen is er het meest risico op hittestress in de kraamstal, tijdens het werpen en wanneer ze melk produceren voor hun biggen.Definitie van hittestressNog belangrijk om te weten, is dat hittestress meer is dan een oncomfortabel gevoel. “Hittestress is een toestand waarbij het lichaam zijn temperatuur niet langer op peil kan houden”, duidt De Prekel. “Het probleem duikt steeds vaker op bij landbouwdieren wegens de wereldwijd toenemende temperaturen. Varkens worden voornamelijk in stallen gehouden en zijn extra kwetsbaar voor hitte omdat ze amper kunnen zweten. Net als mensen moeten ze hun lichaamstemperatuur zo constant mogelijk trachten te houden. Wanneer hun omgeving te warm is – zeker samen met een hoge luchtvochtigheid – kunnen ze hun overtollige warmte moeilijk kwijt. Ze gaan hijgen en zoeken koelere plekjes op in het hok.”Als een dier niet kan afkoelen, heeft dat zichtbare effecten op de gezondheid. Ze eten minder, groeien trager en hun immuunsysteem kan verzwakken. Hittestress is dus niet enkel een kwestie van comfort, maar ook van gezondheid en groeiprestaties. Meer ruimte voor het varken, minder hitte en meer groeiEr bestaan veel manieren om een stal af te koelen, maar De Prekel besloot om te focussen op een combinatie van kleine ingrepen die voor de meeste varkenshouders haalbaar zijn. Volgens de onderzoeker kan men al snel een groot verschil maken, zeker voor bedrijven waar de basisomstandigheden niet optimaal zijn.Eén zo’n maatregel is meer ruimte creëren per varken, zodat de dieren elkaar niet opwarmen met hun lichaamswarmte. Minder vleesvarkens per hok zorgt voor een grotere afstand tussen hokgenoten en meer ruimte om op de koude vloer te liggen. Hierdoor koelen ze beter af tijdens warme periodes.De Prekel levert hiervoor ook concrete data. Bij 25 procent meer ruimte, dus van 0,8m² naar 1m², stijgt de lichaamstemperatuur van een varken met slechts 0,1 °C in plaats van 0,2 °C bij een hittegolf. Dat verschil lijkt miniem, maar dat is het niet, want hoe koeler de varkens, hoe minder ze elkaar opwarmen. De dieren zijn immers zelf ook een warmtebron. In de proefstal zitten groepen met verschillende dichtheden in hetzelfde compartiment. Als de ruimte per varken verder vergroot met 50 procent (naar 1,2m²) stijgt ook hun groei met 75 gram per dag.Antioxidanten maken gezondere biggen en gezonder vleesNet zoals mensen eten varkens minder tijdens warme dagen om interne warmteproductie door verteringsprocessen te remmen. Eiwitten verteren creëert de meeste lichaamswarmte, maar de proef met een vet- en energierijk voeder en lager eiwitgehalte gaf geen verbetering.De sleutel lijkt hem te zitten bij de antioxidanten. Deze kunnen door hittestress veroorzaakte celschade in het spijsverteringsstelsel verminderen, zo blijkt uit proeven. Toevoeging van de antioxidanten vitamine E, vitamine C en organisch selenium aan het voeder zorgt dat de varkens bij dezelfde voederopname zelfs iets meer groeien (+34 g/dag), en dat de vleeskwaliteit ietsje verbetert. “We vinden het toegediende selenium en vitamine E terug in het vlees, wat zelfs een meerwaarde heeft voor de consument”, zegt De Prekel. “Europese consumenten hebben vaak tekort aan selenium (40 microgram/dag terwijl 60 à 70 microgram/dag aanbevolen wordt). Het eten van 100 gram van dit vlees met extra selenium zorgt voor een verhoogde inname van 10 microgram per dag. Deze strategie is dus zowel voor mens als dier interessant.”Luchtinlaat aan schaduwzijde plaatsenDe Prekel vulde haar onderzoek aan met bevindingen uit het ‘coolpigs’-project (VLAIO- en literatuuronderzoek). ILVO en UGent testten zo hun staltechnische oplossingen. Hogedrukverneveling verlaagt de staltemperatuur met 2,5°C en zorgt ervoor dat de varkens rustiger ademen. Voor zeugen in de kraamstal zorgt betere luchtmenging via extra ventilatoren voor verkoeling.Maar wat ook opmerkelijk veel effect heeft, is een simpele bouwtechnische ingreep. Een luchtinlaat aan de schaduwzijde zorgt dat de temperatuur van de binnengebrachte lucht daalt met 6 °C. Is zon niet te vermijden, dan kan de landbouwer zelf schaduw maken met een afdak, schutting of beplanting. VLIF-steun voor hittemaatregelenHet volledige hitteplan voor de Vlaamse varkenshouderij kan men lezen via deze link. Met dit plan is de varkenssector de eerste dierlijke sector in Vlaanderen waarvoor de tot nu toe gekende effectieve hittemaatregelen gebundeld worden.Subsidies van het Vlaams Landbouwinvesteringsfonds (VLIF) ondersteunen de implementatie van maatregelen uit het hitteplan voor de varkenssector. De resultaten van dit onderzoek zijn namelijk opgenomen op de lijst van duurzame en toekomstgerichte bedrijfsinvesteringen van VLIF. Landbouwers kunnen bij VLIF bijvoorbeeld financiële steun aanvragen voor het plaatsen van extra ventilatoren als maatregel tegen hittestress bij zeugen in hun kraamstal.

Een bacterie met een reputatie: Hoe de sector salmonella aanpakt

2025-06-27T09:27:23+02:00

Sinds vorige week loopt er een gerechtelijk onderzoek naar mogelijk met salmonella besmette eieren die op de markt zouden zijn terechtgekomen. Het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) riep ondertussen alle eieren terug.Woensdagnamiddag arresteerde de onderzoeksrechter de 31-jarige zaakvoerder. "Er werd vastgesteld dat de verantwoordelijke zijn afnemers niet correct geïnformeerd heeft", stelt het parket. "Bovendien zou hij ook na de start van het gerechtelijk onderzoek en de blokkering van het bedrijf afgelopen vrijdag, deze week nog eieren hebben uitgeleverd aan afnemers."De man werd intussen verhoord en vervolgens weer vrijgelaten. Zelf ontkent de pluimveehouder via zijn advocaat alle schuld. “Hij ontkent en blijft ontkennen dat hij ook maar ooit frauduleus zou gehandeld hebben. Er zijn misschien zaken die administratief misgelopen zijn, dat kan overal gebeuren, maar dat is niet met een bedrieglijke intentie gebeurd. Hij is geen fraudeur.”Het gerechtelijk onderzoek wordt intussen voortgezet het bedrijf in kwestie blijft voorlopig geblokkeerd. Ook het FAVV zet zijn eigen onderzoek verder. Salmonella komt niet enkel en alleen in de pluimveesector voor, ook varkens zijn gevoelig voor salmonella Wat is salmonella?Salmonella is een bacterie waarvan meer dan 2.500 verschillende varianten, de zogenoemde serotypes, van bestaan. Dieren worden meestal niet ziek van salmonella. Bij mensen kan salmonella voedselvergiftiging veroorzaken.Salmonella Enteritidis is het meest voorkomend salmonella-serotype. Hiervoor geldt een verplichte vaccinatie bij leghennen en ouderdieren in vermeerderingsbedrijven, die bevruchte eieren produceren waaruit kuikens komen. In mindere mate komt ook het type Salmonella Typhimurium vaak voor. De vaccinatie hiervan is vrijblijvend. “Bij beide types geldt een meldingsplicht en moeten er stappen gezet worden om ze te bestrijden”, vertelt Martijn Chombaere van Landsbond Pluimvee.Salmonella komt overigens niet alleen bij kippen voor. Elk dier kan het krijgen, maar de pluimvee- en varkenshouderij zijn beduidend gevoeliger voor besmettingen. “Varkens en pluimvee hebben een maagdarmsysteem waar de bacterie goed in gedijt, verder is de omgeving van deze intensievere systemen ook ideaal voor salmonella”, duidt het FAVV. “De varianten bij varkens en kippen zijn ook gevaarlijker voor de mens.”“Beide dieren zijn even gevoelig voor salmonella, maar het risico van een besmetting voor de mens is door eieren wel hoger bij kippen dan varkens. Eieren worden veel vaker rauw gebruikt in bereidingen dan rauw varkensvlees. Vandaar dat er altijd meer toezicht en maatregelen zijn geweest voor salmonella in de pluimveesector”, aldus het FAVV. Hoe komt salmonella in de kippenstal binnen?“Salmonella is een geducht probleem voor pluimveebedrijven”, laat DGZ weten. Er zijn heel wat manieren waarop de salmonella-bacterie de stal binnenkomt. Aangezien salmonella van mens op dier kan overgedragen worden, is er altijd een risico dat de veehouder zelf zijn eigen pluimvee besmet. “Daarnaast zijn er ook risicofactoren zoals ongedierte of gebruiksmateriaal. Kratten of eiertrays kunnen besmet zijn waardoor salmonella de stal binnensluipt”, aldus DGZ. Eens binnen kan de bacterie zich overal nestelen, in mest, voerresten, water…Eieren kunnen vervolgens op twee manieren besmet worden. Zo kunnen geïnfecteerde legkippen de bacterie doorgeven aan het ei, voordat de schaal gevormd is. De besmetting kan daarnaast ook uitwendig via de eischaal plaatsvinden, door bijvoorbeeld in contact te komen met besmette mest of de anus van de kip.Hoe vaak komen salmonella-besmettingen bij mensen voor?Uit het FAVV-jaarverslag dat deze week gepubliceerd werd, blijkt dat in 2024 negen collectieve voedselvergiftigingen te wijten waren aan de salmonella-bacterie. Daarbij werden 149 personen ziek en 20 mensen gehospitaliseerd. “Bij besmettingen is het altijd moeilijk om het verantwoordelijke voedingsmiddel aan te wijzen, omdat er bijvoorbeeld geen resten meer aanwezig zijn om te analyseren”, aldus FAVV. “In 2024 kon in twee gevallen een sterke link worden aangetoond van de betrokken voeding. Het gaat daarbij om eieren en tiramisu.” Hoe vaak komen besmettingen in leghenbedrijven voor?Uit een nog ongepubliceerd rapport van DGZ blijkt dat er vorig jaar 18 positieve gevallen van salmonella-besmetting waren in de leghennenhouderij. Met deze cijfers voldoet de leghennenhouderij aan de Europese normen. “Het maximum percentage van tomen volwassen leghennen dat positief is voor Salmonella Enteritidis en Salmonella Typhimurium mag maximum twee procent bedragen”, aldus Van Raemdonck. “Bij de fokbedrijven en braadkippenhouderij ligt het plafond voor te bestrijden serotypes op één procent.”“De pluimveesector scoort de laatste tien tot vijftien jaar eigenlijk zeer goed”, aldus Wouter Wytynck, pluimvee-expert van Boerenbond. De verplichte vaccinatie en een zeer uitgebreid controlesysteem zijn hier de basis van. “De bioveiligheid rond salmonella is ook goed doorgedrongen bij onze pluimveehouders.” Wordt er genoeg gecontroleerd?Vanwege het hoge besmettingsrisico wordt de pluimveehouderij nauwgezet gemonitord. Bij vermeerderingsbedrijven wordt er om de twee weken getest. “Deze frequentie wordt aangehouden omdat de resultaten van een test pas na enkele dagen bekend zijn. Door vaak te testen, kunnen besmette eieren nog uit de broedkamers gehaald worden en wordt voorkomen dat een met salmonella besmet kuiken geboren wordt”, aldus Chombaere.Na geboorte van het kuiken wordt een “donsonderzoek” uitgevoerd alvorens de dieren de broeierij verlaten. “Als ze vervolgens bij een pluimveehouderij binnenkomen ondergaan de dieren nog eens een ingangscontrole”, vervolgt Chombaere. Daarna worden de leghennen om de 15 weken gecontroleerd tot het einde van de productieronde.In de braadkippenhouderij wordt bij de ingang een controle uitgevoerd en drie weken voor het slachten. Leghenbedrijven met salmonella worden verplicht om hun eieren naar de verwerker te sturen. Daar wordt de bacterie gedood door middel van een warmtebehandeling Wat als uit de vele testen blijkt dat een kip salmonella heeft?Leghennenbedrijven waar salmonella van een te bestrijden serotype is aangetroffen, zijn niet verplicht om hun dieren te ruimen. De eieren mogen dan wel niet meer als verse eieren worden verkocht. “Bedrijven met een positieve salmonella-status worden verplicht om de eieren tot het einde van de productie naar de verwerking te sturen. Daar worden ze door middel van een warmtebehandeling gepasteuriseerd. Hierdoor wordt de salmonella-bacterie vernietigd en is er geen risico meer”, duidt Wytynck. Eens de productieronde voorbij is, moet de volledige stal grondig gereinigd en gedesinfecteerd worden. Wanneer er geen salmonella meer aanwezig is, kunnen er terug nieuwe legkippen opgezet worden.Voor vermeerderingsbedrijven geldt wel een opruimingsplicht. Bij een besmetting moet het bedrijf binnen de maand geruimd worden. Hiervoor krijgen pluimveehouders een compensatie vanuit het sanitair fonds.

Sinds 2004 verboden middel voor het eerst in drie jaar niet meer gevonden in perenbloesems

2025-06-27T14:00:44+02:00

Hoewel streptomycine al twee decennia lang verboden is, lijkt het toch moeilijk om perentelers het middel te laten afzweren. “Het probleem is dat er naast streptomycine geen preventiemiddel bestaat tegen bacterievuur”, zegt Hélène Bonte van het FAVV. Bacterievuur of perenvuur is een plantenziekte die hele oogsten kan vernielen. Besmette bomen sterven af waardoor er geen vruchten kunnen groeien en er dus heel wat economische schade is voor de fruitteler. Aangetaste bomen moeten vaak volledig verwijderd worden en er kunnen quarantainemaatregelen volgen voor telers. Enkel verboden als gewasbeschermingsmiddelToch is dat geen excuus om het product te gebruiken, vindt de Europese Unie. Streptomycine is an sich niet verboden – wat ook verklaart waarom zoveel fruittelers het product nog weten te bemachtigen – maar het gebruik van dit product als gewasbeschermingsmiddel is dat wel. Europa heeft dat in 2004 beslist, omdat er resten van het antibioticum werden teruggevonden in levensmiddelen zoals honing. Bestuivers komen immers terecht op de perenbloesems en dragen het zo mee. Niet alleen is de resulterende honing schadelijk voor de gezondheid, maar bovendien kan het verkeerd of te vaak gebruik van antibiotica ervoor zorgen dat bacteriën er resistent voor worden. Op termijn kunnen bepaalde ziektes zo niet meer doeltreffend bestreden worden met antibiotica, wat een enorm risico is voor de volks- en dierengezondheid. Van één op vijf naar nul op vijfOmdat sommige perentelers zijn blijven volharden in het gebruik van dit middel, voert de Nationale Opsporingseenheid (NOE) van het FAVV sinds 2023 onderzoek naar het illegaal gebruik. In 2023 en 2024 werd het antibioticum teruggevonden in 6 van de 30 monsters van perenbloesems. Bij elke positieve test werd ook het spuittoestel van de betrokken landbouwers onderzocht. “We moeten uiteraard zeker zijn dat het product door de onderzochte teler zelf is toegediend, en niet accidenteel op de bloesems is terechtgekomen door een buurman”, zegt Bonte. Bij elke overtreding werd een proces verbaal opgemaakt en overgemaakt aan het parket. Dit jaar is er ook een eerste teler veroordeeld.Waar de controles aanvankelijk bij één op vijf staalnames positief terugkeerden, is er dit jaar niemand betrapt. "De resultaten van dit jaar zijn zeer bemoedigend”, zegt Hélène Bonte, woordvoerder van het FAVV. “Dit toont aan dat de sector zich steeds meer bewust wordt van de problematiek rond voedselveiligheid en de strijd tegen antibioticaresistentie. Eens te meer bewijst dit de positieve en tastbare impact van de acties van het FAVV."Bonte raadt aan om bacterievuur kordaat te bestrijden, maar zonder antibiotica. “Het komt erop aan om zo snel mogelijk in te grijpen bij de eerste symptomen van de ziekte, zodat het niet verder kan verspreiden.” Bacterievuur blijft groot probleemBacterievuur blijft dus wel een groot probleem voor fruittelers. Momenteel zijn er bufferzones in Aalter, Brunehaut, Geetbets, Heist, Landen, Wetteren en Zundert. In januari dit jaar kondigde pcfruit een app aan om bacterievuur te melden. Deze app zou dit najaar worden gelanceerd.

Recht van ’t Veld uit Duffel is Groente- en Fruitambassadeur 2025

2025-06-29T20:53:16+02:00

Tijdens de elfde editie van de 'Groente- en Fruitambassadeur-wedstrijd' wist Recht van ‘t Veld de anonieme shoppers van VLAM het meest te imponeren met de versheid van zijn groente- en fruittoog. Het Duffelse familiebedrijf ging zo aan de haal met de eerste prijs in de categorie hoevewinkel. In de categorie buurtsupers won Carrefour Market Waarschoot goud. In de categorie speciaalzaak/marktkraam kreeg Vandeputte – De Smet uit Kruisem dan weer de eer.Kwaliteit, klantvriendelijk en opvallende marketingactieOver Recht van ’t Veld was het VLAM-oordeel lovend. De producten waren mooi gepresenteerd en zagen er kwaliteitsvol, fris en uiterst vers uit. Ook de klantvriendelijkheid van het personeel en een opvallende marketingactie sprongen in het oog. "Klanten die Belgische bloemkool, asperges of aardbeien kochten, kregen een bonnetje waarmee ze kans maakten op één van drie prijzen", aldus VLAM.De familiehoeve wordt uitgebaat door Raf en Linda, en hun twee dochters. Het verhaal start in 1985 wanneer ze het ouderlijk tuinbouwbedrijf overnemen. In 2014 kwam daar een eigen hoevewinkel bij, waar een ruim assortiment van seizoensgebonden groenten aangeboden wordt. Het aanbod wordt aangevuld met groentjes van nabijgelegen telers, maar ook hoevevlees en hoevezuivel, geproduceerd van koeienmelk, schapenmelk of geitenmelk.“Als groente - en fruit ambassadeur van 2025 willen wij als familiebedrijf en via onze hoevewinkel mensen bewust maken van het belang om Belgische groenten en fruit te kiezen. Door samen te werken met lokale producenten bieden we niet alleen smaakvolle, verse producten aan, maar versterken we ook de korte keten en het vertrouwen tussen boer en consument”, aldus medezaakvoerde Raf Storms. Bij de titel hoorde een cheque van 1.000 euro en promotiemateriaal om de prijs in de kijker te zetten. Zilver en goudHet zilver ging naar hoevewinkel De Groenteschuur uit Merksplas die in september 2023 de deuren opende. Nadat het aanvankelijk enkel eigen geteelde pompoenen, ajuinen, wortelen en aardappelen verhandelde, volgde al snel het aanbod van collega-boeren. Naast lokaal geteelde groenten en fruit verkoopt zaakvoerder Jolien Verdonck ook ambachtelijke soepen, rauwkostsalades, confituren, honing en zuivelproducten. Sinds dit jaar heeft de hoevewinkel ook een ijsautomaat en werden picknickbanken geïnstalleerd. Met de ijsautomaat speelt de hoevewinkel in op de sluiting van een nabijgelegen producent van hoeve-ijs.Brons ging naar de broers Vercammen van ’t Appeltje uit Oelegem. Ook op dit tuinbouwbedrijf worden seizoensgroenten en fruit van eigen teelt of van collega-landbouwers vermarkt. “In een uitgebreide scheptoog bieden ze ook groenten aan die er wat anders uitzien”, laat het juryrapport weten. Naast de hoevewinkel beschikt het bedrijf over een dorpswinkel in het centrum van Koningshooikt. Belang van presentatieDe Groente- en Fruitambassadeur-wedstrijd kende dit jaar zijn elfde editie. Het is een initiatief van VLAM in samenwerking met Boerenbond, Buurtsuper.be, Coöperatie Hoogstraten, BelOrta en REO en met de steun van Euro Pool System. De organisaties willen hiermee het belang van een mooie presentatie onder de aandacht brengen.

Herwaardering van de peer: Internationale conferentie in Hasselt zoekt oplossingen voor dalende consumptie

2025-06-30T13:25:21+02:00

Europese productie veert op na zwak jaarNa een moeilijk teeltjaar in 2023 lijkt de Europese perenproductie zich dit jaar te herstellen. België verwacht een stijging van 25 procent, terwijl Spanje zelfs mikt op een toename van 31 procent. Alleen Frankrijk (-9%) en Portugal (0%) blijven achter. Tijdens het symposium gaven vertegenwoordigers uit elf Europese landen een gedetailleerde terugblik op het afgelopen jaar en schetsten ze de belangrijkste knelpunten in de teelt.“Over het algemeen kenden de meeste landen een bevredigend seizoen, ondanks de toenemende moeilijkheden in de productieomstandigheden”, luidde de gezamenlijke conclusie. Klimaat, gewasbescherming en arbeid als structurele uitdagingenHet weer blijft een belangrijke spelbreker voor de sector. Zo halveerde de Vlaamse productie vorig jaar door overvloedige regenval. Tegelijkertijd groeit de vrees voor droogte, waartegen irrigatie als oplossing wordt gezien. Maar daar wringt het schoentje: de opslagcapaciteit voor water is ontoereikend. “Ondanks periodes van regen blijft de beschikbaarheid onvoorspelbaar en moeilijk in te schatten”, klonk het bezorgd.Andere structurele uitdagingen zijn de stijgende arbeidskosten en het verdwijnen van gewasbeschermingsmiddelen. Zo staat bijvoorbeeld koper op de lijst van middelen die zullen verdwijnen vanwege de impact op het bodemleven. Zowel perenteler Hugo Jacobs als Chris Groven lieten onlangs aan VILT weten dat hierdoor bijvoorbeeld de bestrijding van schurft in het gedrang komt, waarmee de toekomst van de teelt op de helling staat. Consumptie blijft dalen, vooral bij jongerenOok de afzetzijde van de keten baart zorgen. Volgens recent VLAM-onderzoek daalde de perenconsumptie in België in 2024 met 11 procent ten opzichte van een jaar eerder, tot gemiddeld 1,74 kilo per persoon. In 2023 was dat nog 1,95 kilo. De peer staat daarmee op de achtste plaats in de lijst van populairste fruitsoorten in België, ver achter de banaan (ruim 8 kg per persoon).Vooral jongeren lijken hun interesse in de peer te verliezen. Luc Vanoirbeek, secretaris van het Verbond van Belgische Tuinbouwcoöperaties (VBT), organisator van Interpera, wijt dit deels aan de opkomst van exotisch importfruit, maar wijst ook op de beperkte beschikbaarheid van peren na de tegenvallende oogst vorig jaar.Volgens experts moet het imago van de peer worden opgefrist om nieuwe doelgroepen aan te spreken. Daarbij kan volgens Vanoirbeek onder andere gedacht worden aan nieuwe variëteiten. “Smaak is het belangrijkste. Hierin kun je veranderingen aanbrengen door nieuwe variëteiten, maar ook promotie en marketing kunnen een rol spelen in het vergroten van de smaakbeleving.” Het Vlaams Centrum voor Bewaring van Tuinbouwproducten (VCBT) toonde dan weer aan dat bewaaromstandigheden een grote rol spelen in de uiteindelijke kwaliteit.Innovatie als hefboomHet symposium werd geopend door Vlaams landbouwminister Jo Brouns (cd&v), die het belang van internationale samenwerking, promotie én innovatie onderstreepte. Vlaanderen beschikt met onder meer het Proefcentrum Fruitteelt (pc fruit) in Sint-Truiden over sterke onderzoeksinstellingen.Digitalisering speelt daarbij een steeds grotere rol. Dany Bylemans, directeur van pc fruit, presenteerde de nieuwste ontwikkelingen binnen de Eufrin-werkgroep ‘Digitale boomgaarden’. Zo worden er momenteel digitale modellen van boomgaarden ontwikkeld waarin telers parameters kunnen simuleren. Ook de mogelijkheden van agrivoltaïsche systemen, een combinatie van zonnepanelen en teelt, kwamen aan bod.Positieve blik op de toekomstMet 150 internationale deelnemers blikt organisator Luc Vanoirbeek tevreden terug op het congres. Hij benadrukt het belang van blijvend onderzoek en samenwerking: “Het potentieel van de perensector in Vlaanderen blijft groot. Onze klimaatomstandigheden zijn ideaal, en de promotie van groenten en fruit wordt steeds sterker. Dat biedt kansen.”

Drie jaar na de inval: Gunstige tarieven boosten Oekraïense export

2025-06-27T18:47:03+02:00

Toen de oorlog tussen Rusland en Oekraïne op 24 februari 2022 uitbrak, leidde dit tot voedselonzekerheid en hogere prijzen op de wereldmarkt. Vooral de energieprijzen gingen door het dak, maar ook grondstoffen, verpakking en transport deden de productiekosten toenemen. De EU besliste na de Russische inval om tijdelijk geen invoerrechten meer te heffen op producten uit Oekraïne om de Oekraïense economie te ondersteunen. Dat heeft het land zich geen twee keer laten zeggen: de invoer van agrarische producten uit Oekraïne is intussen veel groter dan de uitvoer. In 2024 bereikt de import met 667 miljoen euro een recordhoogte, maar liefst 56 procent meer dan in 2023. De uitvoer is op jaarbasis met zes procent gestegen naar 186 miljoen euro.EierkwestieEén zo’n product waar veel om te doen is geweest, zijn de eieren. In veel Europese landen, niet alleen in België, kaarten pluimveehouders aan hoe de goedkope Oekraïense eieren een ongelijk speelveld creëren voor de eigen boeren. De productieomstandigheden van Oekraïense eieren liggen immers ver onder onze standaarden. De klassieke kooien die bij ons al sinds 2012 verboden zijn, worden er nog volop gebruikt. Het ongenoegen hierrond bij pluimveehouders is en blijft groot. Als toonvoorbeeld was er dan ook het virale filmpje waarbij jonge Belgische boeren een vrachtwagen met Oekraïense eieren tegenhielden. Met graffiti spoten ze de woorden ‘niet EU-conform’ op de laadbak. Hoewel er een limiet is op de hoeveelheid landbouwproducten die Oekraïne importvrij naar Europa en bij uitbreiding dus ook België mogen verhandelen, valt het wel op hoe de handelsmaatregel Oekraïne heeft gepromoveerd tot een belangrijke importbron voor eieren in ons land. In 2022, het jaar van de inval, was Oekraïne nergens te bespeuren binnen de top tien van belangrijkste importlanden voor eieren. Maar sinds 2024 staat Oekraïne steevast op de zesde plaats. Het gros van onze eieren importeren we nog steeds uit landen als Nederland, Duitsland en Frankrijk. Polen en Denemarken vervolledigen de top vijf van onze belangrijkste leveranciers van eieren. In 2024 importeerden we voor zo’n drie miljoen euro aan Oekraïense eieren. Ter vergelijking: we kochten voor 28 miljoen euro eieren aan in Polen, en voor 64 miljoen euro in Duitsland. Steun aan OekraïneBij de Oekraïners kopen we in België vooral koolzaad in, goed voor 70 procent van de agrarische invoerwaarde uit dit land. Wat deze markt betreft, noteert Oekraïne een forse groei van ongeveer 50 procent. Het land is in 2024 zo geklommen van de derde naar de eerste plaats als koolzaadleverancier. De andere drie Oekraïense topproducten zijn maïs, oliën en sojabonen. We exporteren naar Oekraïne vooral landbouwmaterieel, bestrijdingsmiddelen, cacaoproducten en pure alcohol.De Europese landbouworganisatie Copa-Cogeca benadrukt dat steun aan Oekraïne in deze moeilijke tijden noodzakelijk blijft, maar waarschuwde begin deze maand wel om de eigen economie niet uit het oog te verliezen. “Om de steun vol te houden, is het minstens even belangrijk ervoor te zorgen dat Europese landbouwers niet disproportioneel worden belast. Anders dreigen we op lange termijn het Europese landbouwmodel te verzwakken en Rusland ongewild sterker te maken op het wereldtoneel”, klonk het toen. Rusland exportmarktIn tegenstelling tot Oekraïne, is Rusland voor Vlaanderen vooral een exportmarkt. Tegenover 2023 is de invoer uit Rusland met tien procent gedaald tot 283 miljoen euro. Opvallend, in het eerste jaar van de oorlog hebben we zeer veel producten aangekocht bij Rusland, maar nadien is de invoer in elkaar gestuikt. De export is op jaarbasis nagenoeg constant gebleven en bedraagt nu 408 miljoen euro.Lijnzaad en meststoffen hebben veruit het grootste aandeel in onze invoer van Russische landbouwproducten. Rusland is voor lijnzaad onze belangrijkste leverancier, voor Kazachstan. Bij meststoffen staat Rusland op de derde plaats als leverancier, na Nederland en Canada. Ons belangrijkste exportproduct is tabak: de export ervan stijgt en Rusland moet als afzetmarkt enkel Duitsland en Polen laten voorgaan. Ook cacaoproducten, zuidvruchten en ander vers fruit, bier, veevoeder en bestrijdingsmiddelen scoren goed.

Vlaamse AER-technieken zoeken erkenning via omweg langs het buitenland

2025-06-29T22:45:32+02:00

Veehouders die ammoniakemissies willen reduceren om tegen 2030 aan hun PAS-referentie te voldoen, hebben vandaag twee opties. Ze kunnen hun veestapel inkrimpen of een ammoniakemissiereducerende (AER) techniek toepassen. Bij deze laatste piste botsen sommigen op een bekend probleem: de variatie aan erkende technieken is erg klein.Landbouwers hopen dat de overheid snel met nieuwe technieken komt of bestaande maatregelen bijstuurt, zodat die eenvoudiger en breder inzetbaar worden. Tegelijk wordt ook gekeken naar de machinefabrikanten om nieuwe technologieën op de markt te brengen. Op recente innovaties na, zoals de Sphere van Lely en het koeientoilet van Hanskamp, blijft het daar voorlopig stil. Opportune markt en versterkt WeComVTijdens de stikstofcrisis lag de ontwikkeling van nieuwe technieken zo goed als stil. De sector zat op slot, een proefstalregeling ontbrak en het Wetenschappelijk Comité Luchtemissies Veehouderij (WeComV) was onderbemand. Het was voor de fabrikanten toen geen moment om te investeren in nieuwigheden. Maar vandaag is het tij volledig gekeerd.De markt biedt volop kansen en het algemeen economisch klimaat is opnieuw aangetrokken. “De verkoop van mestrobots is verdubbeld tot zelfs verdriedubbeld tegenover vorig jaar”, klinkt het bij meerdere fabrikanten op de infobeurs van Fedagrim over PAS-technieken die afgelopen week plaatsvond in Oosterzele en Geel. Ook andere techniekbouwers noteren een stijgende interesse.Toch wordt de innovatiezin bij de fabrikanten niet aangewakkerd. Nochtans is WeComV intussen versterkt en krijgt het comité althans van één techniekbouwer positieve feedback op de infobeurs. “De communicatie met hen is zeer goed”, geeft Hanskamp mee. “Ze zijn erg doortastend, daar kunnen de Nederlanders voor eens nog iets van leren.” Lange doorlooptijdToch blijft de zeer lange doorlooptijd van dossiers bij WeComV een heikel punt in de sector. “De ervaring met de Lely Sphere schrikt velen erg af”, aldus Verstreken. “Lely heeft er bijna 2,5 jaar over gedaan om een finaal akkoord te krijgen van Vlaanderen. Dat is zeer lang, voor een systeem dat reeds goedgekeurd was in Nederland.” Ondertussen zit het dossier bij de EU, eens het daar binnenkort zijn zegen krijgt, zal het op de Vlaamse AER-lijst terechtkomen.Begin april liet Vlaams minister van Landbouw Jo Brouns (cd&v) in de landbouwcommissie van het Vlaams parlement wel weten afspraken gemaakt te hebben met WeComV en het Administratief Team (AT) om een aantal maatregelen uit te werken die “de snelheid, robuustheid en administratieve last kunnen verbeteren”. Al gaf de minister verder geen uitleg welke maatregelen precies werden voorgesteld en welk resultaat ermee wordt nagestreefd Proefstalregeling werd geleverdWanneer techniekbouwers een nieuwe AER-technologie willen laten valideren door WeComV, moet die volgens het meetprotocol eerst op meerdere bedrijven worden getest. De sector pleitte jarenlang voor een proefstalregeling die het mogelijk maakt om landbouwbedrijven een proefvergunning toe te kennen voor het uittesten van deze technieken die nog geen erkende emissiefactor hebben.Zo’n regeling is intussen opgenomen in het AER-decreet. Voor elke testtechniek kunnen vier proefvergunningen worden toegekend, met een geldigheidsduur van maximaal 15 jaar. Omdat de werking en doeltreffendheid van de techniek nog niet gevalideerd is, geldt de voorwaarde dat het proefbedrijf minstens 2.500 meter van een speciale beschermingszone moet liggen.Geen interesse in vergunning van 15 jaarEen vergunning van 15 jaar kan in deze tijden aantrekkelijk zijn voor heel wat landbouwers, zeker voor oudere boeren die nog enkele jaren na 2030 moeten werken, maar geen zware investeringen meer willen doen. “Toch is er vandaag nog geen enkele proefvergunning verleend,” zegt Hans Verstreken van Fedagrim. “Dit komt doordat het reductiepotentieel van de proeftechniek niet meegeteld mag worden om aan de PAS-referentie 2030 te voldoen.” Moesten veehouders een tijdelijke emissiefactor kunnen krijgen, zouden we in Vlaanderen gemakkelijker onze technologie kunnen testen. Nu moeten we naar Duitsland Omdat de metingen moeten plaatsvinden in een stal zonder AER-techniek, moeten fabrikanten dus veehouders vinden die geen systeem hebben én bereid zijn om mee te stappen in het testtraject, dat vaak niet kosteloos is. Dit zouden boeren moeten zijn die ofwel in 2030 willen stoppen, of pas in allerlaatste instantie een AER-techniek zullen installeren.“Deze zijn niet gemakkelijk om te vinden”, duidt Lander Hollevoet. Hij is sinds kort CEO van Circlair, die de innovatieve luchtwasser van KU Leuven op de markt wil lanceren. Hij zal daarom zijn technologie in eerste instantie in Duitsland gaan testen. “Moesten veehouders een tijdelijke emissiefactor kunnen krijgen die telt om hun PAS-referentie 2030 te halen, zouden we de proefstalregeling makkelijker kunnen gebruiken om onze technologie in Vlaanderen te testen. In Nederland wordt dit trouwens zo gedaan, daar adviseert het Nederlandse evenknie van WeComV een ammoniakemissiefactor van gelijkaardige technieken met de nodige veiligheidsmarges.”ParadoxHoewel Vlaanderen zich graag profileert als voortrekker in onderzoek en ontwikkeling, blijft het in de praktijk voorlopig onwerkbaar om AER-proeftechnieken hier te testen. Vlaamse kmo’s en start-ups gaan daarom nu hun systemen in het buitenland testen, om daarna met het meetrapport terug te komen en hier een erkenning aan te vragen. En dat net op een moment dat er landbouwers uitkijken naar vergunningen op middellange termijn, waar een proefvergunning een oplossing zou kunnen bieden. MeetprotocolDaarnaast zijn techniekbouwers nog steeds aangewezen op het eerder omslachtige Europese VERA-meetprotocol. En ook het meten en testen van technieken in natuurlijk geventileerde stallen blijft een uitdaging. Achter de schermen wordt intussen wel gewerkt aan een eigen Vlaams meetprotocol. In een Vlaams-Nederlands samenwerkingsverband worden richtlijnen uitgewerkt op basis van de huidige wetenschappelijke en technologische inzichten. Verschillende dossier zijn in dit kader in behandeling bij WeComV, die de meetprotocollen moet goedkeuren. Veel stallenbouwers hebben ondertussen de landbouwsector geruild voor bijvoorbeeld industriebouw Interesse aan het verliezen“Ik maak de spijtige vaststelling dat heel wat bedrijven de interesse in de landbouwsector verloren hebben of aan het verliezen zijn”, meldt Verstreken nog. “Het duurt allemaal zeer lang en de investeringen die gemaakt moeten worden zijn erg hoog. Andere sectoren hebben deze knelpunten niet. Veel stallenbouwers hebben daarom ook de landbouwsector geruild voor bijvoorbeeld industriebouw.”Dat beaamt ook Frederik Audenaert, hij is lid van Fedagrim en verdeler van onder meer JOZ-mestrobots. “De fabrikant speelt met het idee om een stikstofkraker op de markt te brengen, maar neemt een afwachtende houding aan. Er moeten nog heel wat investeringen gemaakt worden, terwijl nog veel onzekerheden spelen. Renure geraakt maar niet erkend in de wetgeving en de onzekerheden over een al dan niet vernietigen van het stikstofdecreet door de vele rechtszaken speelt mee. Ook de beslissing over de Lely Sphere zal belangrijk zijn.”

VIDEO: Minder stress, meer zekerheid: Demonstratiecontrole leert boeren fouten vermijden bij GLB-ecoregelingen

2025-06-27T18:32:54+02:00

Het Vlaams Ruraal Netwerk organiseerde in samenwerking met het Agentschap Landbouw en Zeevisserij, afgelopen week een bijzondere demonstratiecontrole in Boutersem. Deze studiedag had één duidelijk doel: landbouwers beter voorbereiden op GLB-controles op ecoregelingen. Boeren werden geïnformeerd hoe een controle op het terrein verloopt, welke fouten vaak voorkomen en hoe ze zich met behulp van de vernieuwde ‘checklist conditionaliteit’ efficiënt kunnen voorbereiden. De initiatiefnemers hopen met deze demonnamiddag bij te dragen aan minder stress en meer zekerheid voor de Vlaamse landbouwer.

Oppompverbod op onbevaarbare waterlopen in West-Vlaanderen en Vlaams-Brabant

2025-06-29T23:07:01+02:00

West-VlaanderenVrijdag kondigde West-Vlaams gouverneur Carl Decaluwé aan dat er vanaf maandag 30 juni een verbod zou komen om water op te pompen uit alle onbevaarbare waterlopen in de provincie. Enkel in de kustpolders, met uitzondering van de Westhoek, zijn er nog geen beperkingen. Omdat veel teelten in een cruciale groeifase zitten en omdat het afgelopen week nog eens goed geregend heeft, besliste de provincie om het verbod niet meteen af te kondigen maar met een paar dagen vertraging. "Vanuit het droogteoverleg leeft de bezorgdheid om landbouwgewassen met hoge watervraag te ondersteunen. Bloemkolen eerste vrucht en aardappelen kunnen nu zeker nog wat water smaken", zegt Decaluwé. "De beslissing om het onttrekkingsverbod te verruimen vanaf maandag geeft de kans om de eigen watervoorraden dit weekend nog bij te vullen." De gouverneur roept opnieuw op om spaarzaam om te gaan met water.Het is niet de eerste keer dit jaar dat West-Vlaanderen een oppompverbod afkondigt. Begin mei daalde het waterpeil in de West-Vlaamse waterlopen razendsnel door de aanhoudende droogte. Daardoor ging op sommige plaatsen ook de waterkwaliteit achteruit. Zo was er volgens de gouverneur al sprake van verzilting in het gebied van de Blankaart waarop het provinciaal droogteoverleg een oppompverbod invoerde. Ook in bepaalde delen van de provincies Antwerpen, Oost-Vlaanderen en Vlaams-Brabant golden toen beperkende maatregelen. Vlaams-BrabantVrijdagavond volgde de provincie Vlaams-Brabant het voorbeeld van West-Vlaanderen en legde het ook een oppompverbod op voor meerdere onbevaarbare waterlopen. Ook hier gaat het verbod pas in op maandag 30 juni. "Het geldt voor stroomgebieden in het bekken van de Nete, Benedenschelde, Dijle-Zenne en Dender", zo liet gouverneur Jan Spooren weten.Concreet betekent dit dat het verboden is om water op te pompen uit onbevaarbare waterlopen en publieke grachten in een twintigtal gemeenten in Vlaams-Brabant. Enkel in het Demerbekken is er sprake van nog relatief goede waterpeilen en is er enkel een verbod op de Zwarte Beek in Diest.Er zijn wel enkele uitzonderingen op het verbod. Zo blijft het gebruik van water als drinkwater voor vee toegestaan en mag er nog steeds water onttrokken worden uit bevaarbare waterlopen.

Griekse fraude met landbouwsubsidies leidt tot ontslag van vier ministers

2025-06-27T18:30:07+02:00

Eén van de opgestapte regeringsleden is Makis Voridis, een naaste medewerker van Mitsotakis en lid van de regerende conservatieve partij Nea Dimokratia. Hij was landbouwminister in 2020 en stapte vrijdag op als minister van Migratie.De Europese antifraudedienst bracht Athene al in maart vorig jaar op de hoogte van de zaak. Ze draait rond fictieve informatie over landbouwgronden en onterecht uitgekeerde subsidies voor rotsachtige percelen, bossen en zelfs grond in Noord-Macedonië. Het EU-rapport werd begin deze week in het parlement besproken.Vorige maand besloot de regering de Griekse betalingsinstantie OPEKEPE, die verantwoordelijk was voor de subsidies, te ontbinden. Er loopt een onderzoek tegen ongeveer 100 verdachten, die samen 2,9 miljoen euro aan subsidies zouden hebben verduisterd. Griekse media melden dat er sinds 2017 tot 170 miljoen euro aan EU-geld foutief werd uitgekeerd. Griekenland moest al boetes aan de EU betalen vanwege de onregelmatigheden.

Komkommer verleidt steeds meer Belgen

2025-06-30T11:54:06+02:00

Op een gemiddelde dag grijpt één op de tien Belgen naar de frisse groente. Meestal gebeurt dat bij het avondeten (46%), al is ook de lunch populair (40%). Zelfs als ontbijt (6%) of tussendoortje (7%) duikt de komkommer op. Jongvolwassenen tussen 18 en 34 jaar zijn de grootste liefhebbers (12,5% dagconsumptie), gevolgd door 25- tot 54-jarigen (9,3%) en 55-plussers (8%).Ook regionaal vallen verschillen op. Vlamingen zijn iets grotere komkommerfans dan Walen: 10,6 procent versus 8,9 procent. Ook blijken mensen in de stad vaker naar komkommer te grijpen dan plattelandsbewoners.De populariteit stijgt al enkele jaren. Zo kochten in 2024 Belgische gezinnen gemiddeld 1,5 kilogram komkommer per persoon voor thuisverbruik, een stevige sprong tegenover 1 kilogram in 2020. Steeds meer huishoudens kopen komkommers (77%), en ze doen dat ook vaker: gemiddeld elf keer per jaar.TikTok-sterOp het socialemediakanaal TikTok ging de komkommer vorige zomer ook even viraal. De groente was plots de ster in een superpopulaire komkommersalade. Het eenvoudige recept met geraspte komkommer, sesamolie, knoflook, rijstazijn en chili-olie ging miljoenen keren rond. In IJsland zorgde de trend er zelfs even voor dat komkommers tijdelijk uitverkocht raakten. Belgische duurzaamheidNiet enkel de consumptie stijgt, ook de productie zit in de lift. In 2023 werd in België bijna 40.000 ton geoogst, vooral in de Noorderkempen, de streek rond Mechelen en in West-Vlaanderen. "De komkommer is niet alleen één van de populairste groenten van het moment, hij wordt ook lokaal en duurzaam geteeld”, duidt Sara Santens, Expert duurzaamheidscommunicatie & PR bij het Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing (VLAM). “In de glastuinbouw vangen Vlaamse telers hemelwater op in grote waterbassins. Dat water wordt gezuiverd, verrijkt met voedingsstoffen en opnieuw gebruikt om de komkommers te irrigeren. Regen wordt zo letterlijk omgezet in groei. Ook op andere vlakken werkt de sector circulair: van het hergebruik van reststromen als meststof tot de inzet van hernieuwbare energie.”VLAM geeft ook nog een tip mee: wie zijn komkommer langer vers wil houden, bewaart hem best niet in de koelkast. Daar droogt hij sneller uit. De beste plaats is een koele, droge plek.

EU onderzoekt hoe jongeren te motiveren tot landbouw: inkomen en imago struikelblok

2025-06-30T21:25:08+02:00

Met 35 procent van de Europese landbouwers op een leeftijd van 65 jaar of ouder, en slechts 11 procent jonger dan 40 jaar, dringt de vraag zich op hoe Europa jonge landbouwers toch kan motiveren om te starten. Zonder een nieuwe generatie, ziet het EIT immers ernstige gevolgen voor de toekomstige voedselzekerheid in Europa, en de klimaatbestendigheid van de sector.Het onderzoek kijkt hoe nieuwe ontwikkelingen binnen technologie, duurzaamheid en de politiek de perceptie van jongeren wat betreft een landbouwcarrière kan beïnvloeden. Naast de motivatie werd er ook gekeken naar factoren die van invloed zijn op het vermogen van jongeren om een carrière in de landbouw te beginnen.Wetenschap en technologie motiveertTen eerste is er de motivatie: jongeren zien een carrière in de landbouw als een kans om bij te dragen aan de gemeenschap, een cruciale publieke dienst te vervullen en bij te dragen aan een duurzame wereld. Jonge Europeanen zijn ook enthousiast over de technologische ontwikkelingen in de landbouwsector, en de wetenschappelijke aspecten van de carrière.Maar tegelijk zijn er veel factoren die Europese jongeren afschrikken. Jongeren zien het beroep van landbouwer als een carrièrepad met weinig werkzekerheid en een ontoereikende beloning voor het zware fysieke werk dat ermee gepaard gaat. Velen geven aan dat boeren in de samenleving niet worden gerespecteerd of gewaardeerd.Dringend meer jongeren nodigEIT wil met deze studie inspelen op de publicatie eerder dit jaar van de visietekst van de Europese Commissie, waarin wordt erkend dat het noodzakelijk is om toekomstige generaties aan te moedigen om voor een carrière in de landbouw te kiezen. Hoe dat moet gebeuren, ook bij jongeren die nog geen familiale voet binnen de sector hebben, wil EIT dus met dit onderzoek illustreren.In het rapport worden ook diverse experts aan het woord gelaten. “We moeten duidelijk maken dat landbouw meer is dan alleen handenarbeid – het biedt de kans om een zeer gespecialiseerde en technische carrière op te bouwen”, zegt Klaus G. Grunert, hoogleraar Marketing aan de Universiteit van Aarhus. “Aangezien slechts elf procent van de boeren in Europa jonger is dan 40 jaar, is het aantrekken van jongeren voor het boerenberoep nog nooit zo belangrijk geweest.” Slechts elf procent van de boeren in Europa jonger is dan 40 jaar. Het aantrekken van jongeren voor het boerenberoep is nog nooit zo belangrijk geweest De studie benadrukt ook het belang van duidelijkheid over de soorten functies die beschikbaar zijn in de landbouwsector, evenals het niveau van de verloning dat voor elke functie kan worden verwacht. Ook wordt de noodzaak benadrukt van toegankelijke rolmodellen te voorzien voor jongeren die geen directe ervaring hebben met het beroep van landbouwer. Niet elke aspirant-landbouwer komt immers uit een landbouwersgezin.Het onderzoek gebeurde aan de hand van een beperkt aantal bevragingen bij Europese jongeren en experteninterviews. EIT adviseert om aan de hand van het onderzoek een ‘kwantitatieve studie’ te doen met een grotere populatie. "Gezien het belang van de landbouw op de lange termijn, zijn nauwkeurige en uitgebreide gegevens essentieel voor het vormgeven van beleid, investeringen, onderwijs en voorlichting aan jonge aspirant-landbouwers”, zegt Sofia Kuhn, directeur Public Insights and Engagement bij EIT Food.

Landbouwgrond mag niet langer in globaal kader van natuurbeheerplan opgenomen worden

2025-06-30T21:21:57+02:00

Over de globale kaders die bij een natuurbeheerplan horen, is er de laatste tijd al heel wat beroering geweest. Sinds het natuurdecreet eind 2017 werd gewijzigd, moeten alle beheerplannen omgezet worden in een natuurbeheerplan. Voortaan moet een natuurbeheerplan een langetermijnvisie vastleggen voor de komende 24 jaar. Dat gebeurt in het globaal kader: een zogenaamd visiegebied waar in de toekomst eventueel natuurontwikkeling kan plaatsvinden.“Vaak gaat het om een ruime perimeter die de eigenaar of beheerder van een natuurgebied eenzijdig kan afbakenen binnen het goedkeuringsproces van een natuurbeheerplan”, vertelde Boerenbond daar eerder over. Volgens de landbouworganisatie ging het vaak om percelen in landbouwgebied die in gebruik zijn door professionele land- en tuinbouwers. Onmiddellijke gevolgen voor de landbouwer die het perceel in gebruik heeft, heeft de opname in zo’n globaal kader niet. Wel hebben natuurorganisaties recht op een aankoopsubsidie die tot 90 procent oploopt, wanneer ze deze gronden willen aankopen. Eind 2022 al 27.000 hectare landbouwgrond in globale kadersMeermaals was er groot protest uit de landbouwsector wanneer een nieuw natuurbeheerplan werd ingediend, zeker wanneer dat globaal kader heel ruim werd afgebakend. Ook het feit dat er weinig transparantie was over deze natuurbeheerplannen, stuitte de landbouwers tegen de borst. Onder meer tegen de natuurbeheerplannen van het Turnhouts Vennengebied, van de IJzer- en Handzamevallei, van Centraal Haspengouw, van Brongebieden van de Vossel, van de Getevallei, van Breeven, van de Beverbeekvallei, de Kabbeekvallei en het Duivenbos en van de Zuunbeekvallei kwam er een golf van protest. Er werden ook heel wat bezwaarschriften ingediend.In sommige gevallen konden de globale kaders na overleg tussen landbouw- en natuurorganisaties nog bijgestuurd worden, maar in vele gevallen gebeurde dat niet. Ook met de bezwaren van landbouwers werd zelden of nooit rekening gehouden. Eind 2022 zou er op deze manier al 27.000 hectare agrarisch gebied opgenomen zijn binnen de globale kaders van natuurbeheerplannen. In juni vorig jaar pleitte Boerenbond er daarom voor om in alle natuurbeheerplannen het globaal kader te schrappen, mét terugwerkende kracht. Nieuwe instructies voor beoordeling globale kadersDe landbouworganisatie lijkt nu gehoor te vinden. Sinds kort hanteert het Agentschap Natuur en Bos (ANB) nieuwe instructies bij de opmaak en de goedkeuring van globale kaders bij natuurbeheerplannen. Buiten de gronden die beheerd worden door de indiener van het beheerplan, kunnen voortaan geen gronden meer worden opgenomen in het globaal kader wanneer ze gelegen zijn in agrarische bestemming. Er gelden wel een aantal uitzonderingen:Percelen gelegen in SBZ of VEN.Percelen die vandaag reeds bos of natuur zijn.Percelen die vandaag reeds gehuurd worden in functie van natuurbeheer. Indien het beheer van die percelen door een landbouwer wordt uitgevoerd, dient dit na de aankoop ook zo te blijven.Percelen die ingesloten liggen door gebieden met groene bestemming indien kleiner dan één hectare.Percelen die ingesloten liggen door percelen die een natuurbeheer kennen (bv. in uitvoering van beheerplan) indien kleiner dan één hectare.Percelen die deels een gele en deels een groene bestemming hebben indien het kadastraal perceel meer dan 50 procent een groene bestemming heeft.Daar bovenop is het ook zo dat percelen die in Herbevestigd Agrarisch Gebied (HAG) liggen, nooit mogen opgenomen worden in een globaal kader. De eis van Boerenbond om in alle goedgekeurde natuurbeheerplannen de landbouwgronden uit de globale kaders te schrappen, gebeurt niet. Wel moet dit gebeuren bij de herziening van een natuurbeheerplan. “Wanneer een eerder goedgekeurd globaal kader wordt ingediend, dient het volledige globaal kader aan de nieuwe richtlijnen te voldoen”, zo staat op de website van ANB. Boerenbond: "Grote stap voorwaarts"“Het is een grote stap voorwaarts dat gronden in het agrarisch gebied rond deze natuurbeheerplannen niet meer vrijblijvend kunnen opgenomen worden in de globale kaders”, zegt Boerenbondvoorzitter Lode Ceyssens. “Globale kaders, die zich vaak in agrarisch gebied bevinden, zijn een eenzijdige visie van de indieners van de plannen waarvoor ze aankoopsubsidies konden verkrijgen. Dit ging volledig in tegen de voorschriften van het agrarisch gebied dat volgens ons dient voorbehouden te worden voor professionele land- en tuinbouwactiviteiten.”De landbouworganisatie ziet dit als een noodzakelijke volgende stap na de bescherming van het agrarisch gebied tegen aankopen met overheidsmiddelen voor natuur en bos. “We vragen echter om het aankoopbeleid en het beleid inzake de natuurbeheerplannen maximaal op elkaar af te stemmen om het bestaand landbouwgebruik maximaal te beschermen.” Vooral in vogelrichtlijngebieden (SBZ-V) is daar meer aandacht voor nodig. “De doelstellingen zijn er niet van die aard dat er een aankoopbeleid nodig is om de doelstellingen te realiseren”, zo stelt Boerenbond.

Meer aardappelen en granen, minder gras en suikerbieten: opvallende verschuivingen in Vlaamse teeltkeuzes

2025-07-01T08:10:50+02:00

Met een stijging van twaalf procent is het areaal granen één van de opvallendste groeiers. In totaal wordt er dit jaar op 125.053 hectare graan geteeld, tegenover 111.318 hectare vorig jaar. Vooral wintertarwe en spelt laten een sterke stijging zien, waarbij de speltteelt zelfs meer dan verdubbelt (+106%), al blijft het areaal beperkt tot 900 hectare. Volgens het Agentschap Landbouw en Zeevisserij is de populariteit van spelt te danken aan de stijgende vraag van de consument.Ook Fegra, de Federatie van de graanhandel, is niet verrast door deze stijging. “We zien een inhaalbeweging na het slechte najaar van 2023”, klinkt het. Door aanhoudende regenval konden toen veel akkers niet tijdig ingezaaid worden.Minder rundvee, minder grasland, minder voedergewassenNiet alle teelten gaan erop vooruit. Zo wordt dit jaar vier procent minder korrelmaïs geteeld (47.777 ha). Ook het areaal grasland daalt met drie procent, van 224.497 hectare naar 218.486 hectare. Toch blijft grasland veruit de grootste teelt in Vlaanderen. In totaal krimpt het areaal voedergewassen met drie procent tot 369.478 hectare, goed voor 55 procent van het totale land- en tuinbouwareaal. Vorig jaar was dat nog 57 procent.De daling hangt samen met een kleinere rundveestapel, stelt het Agentschap Landbouw en Zeevisserij. Thomas Truyen, agronoom en marketingverantwoordelijke bij zadenleverancier Limagrain, nuanceert dat: “Er is minder zaad verkocht voor korrel- en hakselmaïs, maar ook vorig jaar werd veel korrelmaïs als ruwvoer gebruikt. Daardoor zijn de voorraden groot en is er minder nieuwe aanplant nodig. Hetzelfde geldt voor gras: ondanks de regen was 2024 een goed grasjaar en zitten de kuilen goed vol. Daarom hebben landbouwers gekozen voor teelten die meer opbrengen, zoals aardappelen.”Aardappelen opnieuw aantrekkelijkDat de aardappelteelt opnieuw in de lift zit, blijkt uit de verzamelaanvragen. Het areaal stijgt met zeven procent tot 61.138 hectare. De stijging is volgens het Agentschap te danken aan de hoge vraag van de aardappelverwerkende industrie, de gunstige groeiomstandigheden in Vlaanderen en de aantrekkelijke prijzen tot begin 2025.Christophe Vermeulen, CEO van sectorfederatie Belgapom, bevestigt dit: “De aardappel is al jaren de meest rendabele teelt in Vlaanderen. Boeren telen ze dan ook graag. Er was zelfs meer interesse dan contracten beschikbaar waren.” Volgens Vermeulen bleef het gecontracteerde volume nagenoeg stabiel, wat erop wijst dat het aandeel vrijemarktaardappelen dit jaar toeneemt. Suikerbieten en vlas in moeilijk vaarwaterDe suikerbietenteelt daalt met zes procent, van 19.551 hectare naar 18.188 hectare. Die daling komt er na een moeilijke marktsituatie in 2024. Tiense Suiker verkleinde zijn contractareaal met vijftien procent, terwijl Iscal het stabiel hield in afwachting van marktherstel.Ook het areaal vezelvlas daalt, met zeven procent naar 4.523 hectare. De terugval volgt op een sterke groei in voorgaande jaren, maar volgens het Agentschap is er momenteel minder vraag naar gezwingeld vlas. Boerenbond sluit zich aan bij die analyse en spreekt van een realistisch beeld dat uit de verzamelaanvraag naar voren komt.Vlas en suikerbieten zijn in de verzamelaangifte opgenomen onder de titel nijverheidsgewassen, goed voor in totaal 29.489 hectare dit jaar. Hieronder vallen bijvoorbeeld ook winterkoolzaad, dat een daling van 18 procent tot 750 hectare kent, en chicorei dat gebruikt wordt voor de winning van inuline. Het areaal chicorei steeg met 32 procent tot 1.960 hectare. Stabiliteit in groenten, fruit en sierteeltTegenover de stijgers en dalers staan ook teelten met weinig evolutie in oppervlakte. Het fruitareaal schommelt rond de 16.709 hectare. De daling van het appelareaal lijkt gestopt: met een kleine daling van twee procent komt het op 3.926 hectare uit. Peren blijven veruit dominant, met 9.425 hectare – status quo ten opzichte van 2023.Ook het groenteareaal blijft stabiel, met enkele uitschieters: schorseneren stijgen met 33 procent tot 777 hectare, terwijl erwten (-8%), spinazie (-4%) en wortelen (-8%) dalen. De uienteelt groeit met drie procent en blijft de grootste groenteteelt van Vlaanderen. De sierteelt stijgt licht met één procent tot 6.100 hectare. Groei ecoregelingen ondanks terugval faunamengselsNaast de klassieke teelten worden ook ecoregelingen belangrijker. Deze stimuleren onder andere biodiversiteit en een betere bodem- en waterkwaliteit. De regeling rond compostaanvoer voor verhoging van het organisch koolstofgehalte werd voor 6.233 hectare aangevraagd. Bufferstroken, die de uitspoeling van nutriënten moeten beperken, zijn aangevraagd voor 1.213 hectare – een duidelijke stijging.De regeling rond faunamengsels kende een terugval, maar blijft goed voor 5.933 hectare. Bij deze regeling zaaien landbouwers mengsels in die onder andere akkervogels zoals de geelgors, patrijs en veldleeuwerik ondersteunen. Vorig jaar kende deze maatregel extra succes omdat door de natte omstandigheden veel akkerbouwers hun oorspronkelijke teeltplannen moesten aanpassen.

EU en Oekraïne bereiken akkoord over aangepast vrijhandelsakkoord met nieuwe landbouwquota

2025-06-30T21:17:18+02:00

Eurocommissaris voor Handel Maros Sefcovic spreekt van "een evenwichtig, eerlijk en realistisch akkoord". "Politiek gezien is dit akkoord een sterk signaal van onze vastberaden steun aan Oekraïne", stelde de Slovaak, maar "het beschermt ook de belangen van Europese landbouwers en biedt de stabiliteit en voorspelbaarheid die nodig is in deze onzekere tijden". Extra inkomsten voor Oekraïne, onvrede bij Europese boerenSinds de Russische invasie in 2022 kan Oekraïne zijn landbouwproducten vrij van tarieven en quota exporteren naar de Europese markt. Die zogenaamde autonome handelsmaatregelen hebben Kiev welgekomen extra inkomsten geboden, maar de massale invoer van sommige producten deed de prijzen kelderen in buurlanden als Polen en Hongarije, tot ongenoegen van hun landbouwgemeenschappen.Ook in ons land was er onvrede, vooral bij pluimveehouders. Sinds de start van de oorlog in februari 2022 is de import in stijgende lijn gegaan. In 2024 werden in totaal voor 667 miljoen euro aan Oekraïense landbouwproducten geïmporteerd in ons land, dat is 56 procent meer dan een jaar eerder. Voor eieren is Oekraïne intussen een belangrijke leverancier geworden. In 2022, het jaar van de inval, was Oekraïne nergens te bespeuren binnen de top tien van belangrijkste importlanden voor eieren. Maar sinds 2024 staat Oekraïne op de zesde plaats. Volgens pluimveehouders is er sprake van een ongelijk speelveld omdat de productieomstandigheden van Oekraïense eieren ver onder onze standaarden liggen.Het dwong de Commissie in 2024 bij de jaarlijkse verlenging van de handelsmaatregelen om de rem te zetten op de invoer van gevoelige producten als eieren, suiker en maïs. Op 5 juni van dit jaar verstreken die handelsmaatregelen dan definitief en werd Oekraïne in afwachting van een herziening van het vrijhandelsakkoord opnieuw geconfronteerd met de vooroorlogse quota. Quota blijven onder invoerpiekenDat herziene vrijhandelsakkoord ligt nu op tafel. De deal biedt de Oekraïense producenten van tarwe, maïs, suiker, honing, gevogelte en eieren wel een ruimere toegang tot de Europese markt dan in het oorspronkelijke akkoord uit 2016, maar de quota blijven volgens Eurocommissaris voor Landbouw Christophe Hansen onder de invoerpieken van de voorbije jaren. De invoer op de Europese markt van minder gevoelige producten uit Oekraïne, zoals gegiste melk of druivensap, wordt dan weer volledig geliberaliseerd. Anderzijds zullen Europese landbouwers volgens de Commissie profiteren van een makkelijkere toegang tot de Oekraïense markt voor onder meer pluimvee, varkensvlees en suiker.Vrijwaringsmaatregelen, ook op lidstaatniveauHet akkoord bevat ook vrijwaringsmaatregelen, die beide partijen kunnen inroepen indien de invoer de markt zou destabiliseren. In het geval van de EU kan de beoordeling van een mogelijke marktstoornis niet enkel worden gedaan voor de hele eenheidsmarkt, maar ook op het niveau van één of meer lidstaten.De herziening moet een nieuw en voorspelbaar kader bieden voor de handelsrelaties op de lange termijn, ook met het oog op de toetreding van het land tot de EU. Zo worden alle concessies voor markttoegang afhankelijk gemaakt van de afstemming van de Oekraïense productienormen op de Europese, bijvoorbeeld wat dierenwelzijn en het gebruik van pesticiden betreft. Tegen 2028 zou Kiev dat huiswerk moeten afronden. Beide partijen moeten hun princiepsakkoord nu in een juridisch bindende tekst gieten. Aan Europese zijde moeten de lidstaten hun zegen geven.

Omwonenden pluimveeverwerker Empro verbolgen om geurvonnis: boete maar geen exploitatieverbod

2025-07-01T13:59:38+02:00

Het vonnis van de Gentse rechtbank is er één die alle partijen eerder ongelukkig stemt. Tomas Mannaert zetelt in de gemeenteraad en is trekker van het actiecomité ‘Bad smell Hoogveld’. Hij wil bovenal dat er een einde komt aan de geurhinder. “Een zwaar hinderlijke, rotte geur”, zegt Mannaert. “Moest het niet zo erg zijn, dan zouden mensen het ook niet volhouden om er sinds 2017 tegen te strijden. Recent nog hebben mensen in mijn straat hun communiefeest afgebroken omdat de stank niet te harden was. Je moet tolerant zijn, maar ergens stopt het.”Tien jaar stankHet dispuut tussen Empro en de buurtbewoners loopt al langer dan vandaag. Het bedrijf heeft zich in 2015 in Dendermonde gevestigd. Al snel volgden klachten vanwege de geurhinder, die nu in de rechtbank worden uitgevochten. Ditmaal moest Empro zich voor de correctionele rechtbank verantwoorden voor inbreuken die dateren van 2023 en 2024. Ook de zaakvoerder werd gedagvaard. Het openbaar ministerie vroeg 8.000 euro boete voor de man en 40.000 euro boete voor het bedrijf, maar het bedrijf ontkende dat er sprake is van abnormale of structurele geurhinder. De rechtbank veroordeelde de NV Empro maandag tot een effectieve geldboete van 120.000 euro en een verbeurdverklaring van een bedrag van 29.388 euro als illegaal vermogensvoordeel. De zaakvoerder werd vrijgesproken, omdat de rechtbank niet met zekerheid kon vaststellen of hij effectief beslissingsmacht had binnen het bedrijf.In 2021 werd het bedrijf ook al eens door de correctionele rechtbank in Dendermonde veroordeeld tot een boete van 56.000 euro voor verschillende inbreuken op de milieuwetgeving in 2018 en 2019. Het exploitatieverbod waar het parket om gevraagd had, werd toen eveneens niet opgelegd. De firma tekende geen beroep aan maar de klachten hielden aan. Demir veranderde verbod in schorsingVolgens Mannaert van het buurtcomité zal daar niet meteen verandering in komen. “Zelfs vandaag zijn er opnieuw klachten ingediend”, zegt hij. “Vandaag is denk ik het 43ste pv in 2025 opgemaakt. Maar Empro doet rustig verder, dus veel zal er niet opgelost geraken. Ze zullen wel een schadevergoeding betalen, voor wat het waard is. Maar het echte probleem geraakt zo niet opgelost.”In het verleden waren er al verschillende procedures rond de vergunningen en in 2020 oordeelde de deputatie dat mogelijks geopteerd moet worden voor een compleet nieuw concept qua bedrijfsvoering en zuiveringstechnieken, eventueel op een andere locatie die minder geurgevoelig is. Het bedrijf tekende beroep aan tegen deze beslissing en voormalig Vlaams minister voor Omgeving Zuhal Demir (N-VA) boog toen de beslissing van de deputatie om in een schorsing voor een periode van minstens drie maanden. Meerdere inbreukenDe jaren nadien stelde de omgevingsinspectie diverse schendingen vast van de milieuregelgevingen inzake afvalwater en grondwater. "De correcte werking van de waterzuiveringsinstallatie werd ook onvoldoende opgevolgd", zegt de rechtbank in een persbericht. "Meerdere bijzondere voorwaarden van de omgevingsvergunning werden eveneens niet ten volle nageleefd. Op 30 juni 2022 werd aan Empro een nieuwe omgevingsvergunning verleend, met daarin onder andere een aantal bijkomende maatregelen om geurhinder te voorkomen."In het najaar van 2023 stelde de omgevingsinspectie opnieuw diverse inbreuken vast, onder meer met het geloosde afvalwater, de opslag van dierlijke bijproducten, etikettering, het gebrek aan ontsmettende voet- of wielbaden en het niet nemen van de jaarlijkse grondwatermonsters. "Ondanks een nieuw gebouwde schouw was er ook opnieuw sprake van regelmatige geurhinder. Volgens een onafhankelijk deskundige werden de geuremissies minstens sinds 12 december 2023 meerdere keren waargenomen tot afstanden van 700 tot 1.100 meter van het bedrijf. Bij sommige vaststellingen werd de geurhinder door de inspectie als onaanvaardbaar hinderlijk omschreven”, meldt de rechtbank.Empro moest zich verantwoorden voor een schending van de zorgvuldigheidsplicht, een schending van de algemene, sectorale of bijzondere exploitatie- en vergunningsvoorwaarden door onder andere het veroorzaken van aanhoudende geurhinder, en een schending van de vergunningsplicht.Empro vraagt vrijspraakHet bedrijf had de vrijspraak gevraagd en aan de rechtbank meegegeven dat het voor 100 mensen direct en indirect voor tewerkstelling zorgt. "We zijn een milieu-innovatief bedrijf in de groene sector", stelde de advocaat van de vennootschap. "Als deze vordering toegekend wordt, gaan we failliet. We zijn een hinderlijk bedrijf, maar geen abnormaal hinderlijk bedrijf. We zitten in een industriegebied met de nodige afstand en we zijn 100 procent vergund op dit moment." Als deze vordering toegekend wordt, gaan we failliet. We zijn een hinderlijk bedrijf, maar geen abnormaal hinderlijk bedrijf “Volgens de omgevingsinspectie hadden de voorvallen deels vermeden kunnen worden door een veel intensiever onderhoud en ver doorgedreven controle van de installaties, en het gebruik van technieken die op het opsporen van lekken mogelijk maakten”, aldus het vonnis. “Het staat aldus voor de rechtbank vast dat Empro, ondanks de geleverde inspanningen en investeringen, nog steeds onvoldoende maatregelen nam om dergelijke geurhinder voor de omwonenden te vermijden of minstens sterk te beperken." Ook de ligging van Empro in de buurt van woningen "en de vele klachten waarvan het bedrijf reeds tien jaar op de hoogte is", moesten tot meer en snellere acties en het correct opvolgen van de aanmaningen leiden. "De regels ter bescherming van het leefmilieu moeten ernstig nageleefd worden. Empro kan zich niet ongestraft boven de wet stellen", motiveert de rechtbank."Geen manifeste onwil om hinder te voorkomen"Een exploitatieverbod werd niet opgelegd, onder meer omdat "geregeld investeringen werden gedaan, weliswaar vaak te laat of ontoereikend". Sinds begin 2025 vindt er binnen Empro een tweewekelijkse geurwaarneming plaats door een onafhankelijk deskundige. "Zo kan er een directere terugkoppeling met het bedrijf worden gemaakt, zodat men - in tegenstelling tot het verleden - op korte termijn kan zoeken naar de bronnen van eventuele (rest)geuren. Ook het recente gebruik van een 38 meter hoge verticale schouw heeft voor een reductie in geuremissie gezorgd. De rechtbank kan dus niet met zekerheid vaststellen dat er nog steeds sprake is van onaanvaardbare hinder voor de omwonenden, noch dat Empro manifeste onwil toont om onaanvaardbare hinder in de toekomst te voorkomen. Eigenlijk zijn we een zeer duurzaam, circulair bedrijf, wat het jammer maakt dat we zoveel negatief belicht worden in de media In een reactie aan VILT laat Leen De Jonghe, woordvoerder van Empro Europe, weten dat het bedrijf verder zal werken aan het reduceren van de hinder. Het bedrijf verwerkt restdelen van pluimvee, en dit gaat gepaard met een sterke geur. “Eén van de zaken die we verwerken, zijn de veren”, zegt woordvoerder Leen De Jonghe van Empro. “Daar zitten heel veel proteïnen in, maar in zuivere vorm zijn deze niet verteerbaar. Wij verknippen de veren en hydroliseren ze zodat ze verteerbaar zijn in dierenvoeding. Maar hoe meer je veren verknipt, hoe meer er een soort zwavelgeur vrijkomt. Vergelijk het met de geur van verbrand haar. Verder maken we ook biostimulanten voor de landbouw, hernieuwbare materialen, biopolymeren en bestanddelen voor cosmetica. Eigenlijk zijn we een zeer duurzaam, circulair bedrijf, wat het jammer maakt dat we zoveel negatief belicht worden in de media.”"Bewoners zonevreemd"“In de zaak heb je 37 burgerlijke partijen, maar in feite gaat het om 15 huizen nabij het industrieterrein”, zegt De Jonghe. “Sommige van deze huizen staan zonevreemd, heel dicht binnen een straal van het industrieterrein. En met onze tak van produceren kan je eigenlijk niet geurloos werken. Maar als je kijkt naar de technieken die we toepassen, zie je dat ongeveer 99 procent van de oorspronkelijke geur wordt gereduceerd.”Niettemin ervaren de buurtbewoners een onmiskenbare geurhinder. “Geur is natuurlijk iets subjectief, maar we onderschatten onze impact op de buurt niet”, zegt De Jonghe. “We doen ons best om het aanvaardbaar te houden en we blijven open staan voor suggesties om te verbeteren. We werken hiervoor ook heel vaak samen met experten in binnen- en buitenland. Maar een probleem is dat we bezig zijn met een pioniersactiviteit in België, en er bij de opstart nog niet goed bekend was in welke mate er hinder zou zijn. Het is voor ons een dagdagelijkse taak om de leefbaarheid voor de buurt zo hoog mogelijk te houden.” "Investeringen te laat of ontoereikend? Dat klopt niet"“Al jarenlang doen we vele inspanningen en zware investeringen om de hinder te beperken”, zegt De Jonghe. “Alle BBT’s of best beschikbare technieken hanteren we om de geurimpact te reduceren. Daarnaast heb rapporten van onafhankelijke instituten zoals Olfascan en VITO, die effectief zwart op wit bewijzen dat we binnen de geldende normeringen werken.”De Gentse Rechtbank lijkt hier echter niet in te volgen: het vonnis stelt dat de investeringen van Empro te laat of ontoereikend waren. “Dat hebben we inderdaad vernomen, maar persoonlijk vinden we dat deze uitspraak niet klopt”, zegt De Jonghe.Of Empro in beroep zal gaan, laat De Jonghe nog in het midden. “We willen eerst het vonnis grondig doornemen”, zegt ze.Verzuurde relatieHet is evenmin duidelijk of de buren in beroep zullen gaan, maar dat het bedrijf geen exploitatieverbod krijgt, vindt Mannaert van het buurtcomité zeer spijtig. “Het bedrijf moet van ons niet noodzakelijk verdwijnen, maar de stank moet op zijn minst stoppen”, zegt hij. “Stop met zoveel hinder te veroorzaken en los het eindelijk op.” Als men onwaarheden verkondigt, beloofde ingrepen niet doet en de stank blijft aanhouden, dan verzuurt de relatie op den duur De kans dat het dispuut buiten de rechtbank zal worden uitgeklaard, lijkt eerder klein. “In het begin zijn er dialoogmomenten geweest”, zegt Mannaert. “Voor 100 man in een zaal heeft Empro veel uitgelegd en beloofd, maar uiteindelijk is de hinder niet verdwenen. Als men onwaarheden verkondigt, beloofde ingrepen niet doet en de stank blijft aanhouden, dan verzuurt de relatie op den duur.”"Geurcontroles zijn ondermaats"Mannaert vindt dat de regering veel te laks optreedt tegen het bedrijf. “Er wordt hen niets in de weg gelegd”, zegt Mannaert. “Het moet allemaal gebeuren in de rechtbank. Empro weet dat ze over anderhalf of twee jaar opnieuw in de rechtbank zitten, maar ondertussen doet men gewoon verder. De controles op geurhinder zijn zeer beperkt. De omgevingsinspectie van Gent staat hiervoor in, maar men is heel laks en de controles zijn ondermaats.”Hoewel zowel Empro als het vonnis aangeven dat er de afgelopen jaren inspanningen zijn gebeurd om de geurhinder te verminderen, hebben die volgens Mannaert ook weinig uitgemaakt. “Tweeëneenhalf jaar geleden was het inderdaad iets beter”, zegt Mannaert. “Maar sindsdien is de stank weer verslechterd. De windrichting speelt natuurlijk ook een rol. Tachtig procent van de wind is richting Lutterzele, dus daar heeft men het meeste last. We gaan de zaak nog verder bespreken met het comité, maar ik denk dat we vooral teleurgesteld zijn dat de stank verder zal blijven duren.”

Boeren luiden alarm bij Clarinval: "Minder gewasbescherming, minder oogst, meer import"

2025-07-01T14:12:06+02:00

Op uitnodiging van Boerenbond bezocht minister Clarinval akkerbouwfamilie Goossens uit Malderen. Samen met de landbouworganisatie toonden de zaakvoerders hoe de huidige wetgeving rond gewasbeschermingsmiddelen hun teelten bedreigt. De boodschap: voer het debat op basis van wetenschappelijke inzichten.“Gewasbescherming is een maatschappelijk debat geworden waarin emotie steeds vaker de plaats inneemt van rationele argumenten", aldus Dominique Goossens tijdens het gesprek met Clarinval. “Consumenten verwachten veel van landbouwers, maar zien vaak het volledige plaatje niet. Supermarkten spelen daar bovendien op in en leggen steeds vaker eigen maximale residulimieten (MRL’s) op. In de publieke opinie geldt vaak dat hoe lager de residu’s zijn, hoe duurzamer een product wordt geacht. Maar minder gewasbescherming gebruiken, is niet automatisch beter voor milieu of voedselzekerheid.” Een volledige reductie tot nul, is onrealistisch. Dat zal elke hobbytuinier of moestuinhouder kunnen beamen.” Volgens Boerenbond wordt te vaak vergeten dat gewasbeschermingsmiddelen een essentiële rol spelen. “Ze beschermen planten tegen ziekten, beperken voedselverlies en garanderen voedselveiligheid. Het is dan ook noodzakelijk dat ze voorhanden blijven”, klinkt het. “Vooraleer een middel van de markt wordt gehaald, moeten er evenwaardige alternatieven zijn. Een volledige reductie tot nul, is onrealistisch. Dat zal elke hobbytuinier of moestuinhouder kunnen beamen.”Volgens de landbouworganisatie is het een gezamenlijke verantwoordelijkheid om de impact op het milieu te minimaliseren, maar tegelijkertijd ervoor te zorgen dat de gewassen beschermd worden tegen ziekten en plagen. "De inspanningen die de landbouwers al geleverd hebben, hebben ook al resultaat teweeggebracht", onderstreept Ceyssens. Uit de Europese risico-indicator (HRI) blijkt dat het risico van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen door de Vlaamse landbouw voor de menselijke gezondheid en het milieu tijdens de periode 2011-2022 met 46 procent is afgenomen. Een eerste verklaring hiervoor is dat in tussentijd de meest schadelijke producten uit de markt werden genomen. Vermenigvuldiging van onkruidDe familie Goossens teelt onder meer asperges. “Bij deze teelt heb je veel wortelonkruid omdat er zeer veel mechanische bewerkingen moeten worden uitgevoerd. Zo wordt er herhaaldelijk gefreesd, waardoor het onkruid versnippert maar ook vermenigvuldigt", legt Goossens uit. "Omdat asperges tien jaar op hetzelfde perceel blijven, neemt de onkruiddruk elk jaar toe. Vroeger hadden we krachtige middelen hiervoor, nu moeten nagenoeg elk toegestaan product inzetten om enige bescherming te behouden.”Duur en niet altijd bruikbaarOm onkruid op het veld tot een minimum te beperken, investeerde de familie Goossens in een schoffelmachine voor mechanische onkruidbestrijding, uitgerust met gps en camerasturing. Deze is niet inzetbaar in de aspergeteelt, maar wel voor hun spruitkoolpercelen. “Het werkt goed, maar kent zijn beperkingen ten opzichte van onkruidbestrijdingsmiddelen. Zo is het zeer duur, vraagt het veel vakkennis en ben je sterk afhankelijk van het weer. Bij langdurige regen kunnen we het veld niet op. Daarom is de schoffel ook zes meter lang, zodat we bij droog weer snel kunnen werken.” Nieuwe insectenplagenNiet enkel onkruid, ook insecten vormen een bedreiging voor teelten. "De geduchte aspergevlieg en -kever zijn al langer gekend, maar vorig jaar dook de bonenvlieg voor het eerst in de teelt op”, vertelt Goossens. “Die legt eitjes in de vers gefreesde grond, waarna de larven vreten aan wortels en stengels. Planten die overleven zijn zwak en vatbaarder voor andere plagen. Het is nog zoeken naar oplossingen voor deze plaag, want sproeien is niet toegelaten tijdens het oogstseizoen”, aldus Goosens.Ook voor andere plagen is het steeds zoeken, geeft hij nog mee. “De natuur evolueert steeds, ook onkruid en insecten. Ze passen zich aan aan de bestrijdingsmiddelen, of nieuwe soorten duiken op.” We zitten op een kantelpunt. Door de strenge regels wordt het voor bepaalde teelten economisch niet haalbaar om nog in Vlaanderen te produceren Essentieel voor duurzame teeltMet de vele praktijkvoorbeelden toonde de familie aan minister Clarinval welke inspanningen en investeringen ze doen om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen te beperken. Tegelijk benadrukten ze dat gewasbescherming nog steeds noodzakelijk is: “We zitten op een kantelpunt. Door de strenge regels wordt het voor bepaalde teelten economisch niet haalbaar om nog in Vlaanderen te produceren”, aldus Goossens.Die boodschap wil ook Boerenbond overbrengen aan zowel beleidsmakers, als consumenten. “Als we aan dit tempo gewasbeschermingsmiddelen blijven schrappen zonder volwaardige alternatieven, komen bepaalde teelten echt op de helling te staan”, zegt Ceyssens. “Dan zullen we diezelfde groenten en fruit moeten kopen uit regio’s met veel minder strikte normen.”Versnelling hogerVerder pleitte Boerenbond bij de minister ook voor meer flexibiliteit in de regelgeving. “De huidige mogelijkheden zijn momenteel te beperkt, de toepassing van de middelen zou in functie van hun effectiviteit moeten gebeuren”, aldus Ceyssens. “Ook de keuring van spuittoestellen moet beter afgestemd worden tussen de verschillende gewesten.” Verder roept de landbouworganisatie op om een versnelling hoger te schakelen in het onderzoek en innovatie naar alternatieven, waaronder biologische gewasbeschermingsmiddelen.Clarinval gaf aan heel wat interessante inzichten te hebben opgedaan tijdens het bedrijfsbezoek en deze mee te nemen naar de federale regering. “Ik begrijp de hindernissen en de nood aan gewasbeschermingsmiddelen om ons te kunnen blijven voorzien van kwaliteitsvol voedsel”, klinkt het. “Het is voor de boeren essentieel dat er alternatieven of oplossingen zijn.” Daarbij benoemt hij onder meer precisietechnieken, maar ook nieuwe gentechnieken (NGT’s). “Om onderzoek en ontwikkeling van deze oplossingen te stimuleren werd ook dit jaar opnieuw een specifiek budget voorzien in de landbouwportefeuille.”

Nieuw platform brengt alle EU-data-economie voor voedselsystemen samen

2025-07-01T14:09:46+02:00

Data4food2030 heeft het doel om alle beschikbare informatiebronnen rond Europese voedselsystemen samen te brengen in één platform. Van officiële statistieken en onderzoeksdata tot papers en juridische data, met input van alle stakeholders. Permanent zullen nieuwe gegevens geïntegreerd worden om zo tot een accuraat en actueel beeld te komen.De monitor is gestructureerd in negen luiken, met onder meer dat over beschikbare technologieën, wettelijke kaders, milieu-impact en sociale verschuivingen.Impact op voedselsysteem“Data-gedreven innovaties zullen naar verwachting een sterk veranderend, en zelfs disruptief, effect hebben op ons voedselsysteem”, duidt het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO). “Zowel de productie, de distributie als de consumptie van voedsel, en zelfs de totale economie, samenleving en het milieu zullen hier gevolgen van ervaren. Om de impact positief te laten zijn, baseren de betrokken spelers hun beslissingen en digitale strategie best op betrouwbare, niet-commerciële informatie en ervaringen.”ILVO speelt samen met de Wageningen University & Research (WUR), Netcompany Intrasoft en Lisbon Council een trekkersrol in het platform. “Weten wat er gebeurt met de uitwisseling van data in de sector, en hoe de verhoudingen tussen de spelers zich zetten, is belangrijk”, duidt ILVO. “Minstens drie groepen zullen vooruitgeholpen worden met het platform: landbouw- en voedingsbedrijven die met data bezig zijn, beleidsmakers en techbedrijven.”Voor beleidsmensen is het essentieel om te weten hoe ze de samenwerking binnen voedselsystemen kunnen stimuleren. Bedrijven moeten dan weer de specifieke noden en praktijken van de keten goed begrijpen. “Ook andere actoren zoals landbouwers en consumenten hebben er alle belang bij om de opkomende data-economie te vatten, zodat ze er op een goede manier aan kunnen deelnemen”, aldus ILVO.Volgens ILVO zal de monitor de drie doelgroepen verder helpen door onder meer een overzicht te geven van de wetgeving rond data-economie in voedselsystemen, initiatieven op te zoeken die data-uitwisseling in agrifood centraal stellen, maar ook om opkomende technologieën in agrovoeding in de gaten te houden.Neem ook deelDe onderzoekers roepen alle betrokken actoren op om Data4food2030 te verkennen. “Registreer als organisatie ook uw eigen data deelinitiatieven (DSI), zodat uw aanpak te vergelijken is met die van anderen. Knelpunten kunnen we dan sneller blootleggen en samenwerking tussen projecten, sectoren en branches kan worden versterkt”, klinkt het. “Actief bijdragen aan het platform zal de wetenschappelijke kennisbasis van de stakeholders verrijken, en innovatie in de voedselsystemen van Europa stimuleren.”

Lumpy skin disease duikt op in Italië en Frankrijk: FAVV roept rundveehouders op tot alertheid

2025-07-01T14:09:09+02:00

Laatste uitbraak in Europa dateert van 2019Op zaterdag 21 juni was er een eerste uitbraak van lumpy skin disease in Italië op een rundveebedrijf in Sardinië. Vier dagen later werd dankzij epidemiologisch onderzoek een dier dat afkomstig was van dat besmette bedrijf, gediagnosticeerd met de ziekte in Lombardije. Dat ligt op maar liefst 700 kilometer van het bedrijf van de eerste uitbraak. Nog vier dagen later, op 29 juni, werd een uitbraak bevestigd in Frankrijk op een melkveebedrijf in de Savoie. Dat is opnieuw een sprong van 400 kilometer. Alle runderen op de haarden worden afgemaakt en er is een bewakingszone met een straal van 50 kilometer ingesteld.De laatste Europese uitbraak van deze aangifteplichtige ziekte was in Montenegro in 2019. Al zes jaar werden er geen gevallen meer aangetroffen in Europa, maar de ziekte is wel aanwezig in Afrika, Azië en Rusland. “De terugkeer van LSD benadrukt eens te meer het belang van bewaking en melding van besmettelijke ziekten”, zegt het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV). “Dit benadrukt ook de nood aan traceerbaarheid van dieren en bioveiligheidsmaatregelen.” Wat is lumpy skin disease?LSD of besmettelijke nodulaire dermatose is een aangifteplichtige ziekte die veroorzaakt wordt door een capripoxvirus dat nauw verwant is aan dat van schapen- en geitenpokken. “De ziekte treft runderen en buffels. Mensen worden er niet door besmet”, benadrukt FAVV. “Het virus wordt voornamelijk overgedragen door beten van vliegen, muggen, teken, enz. en door injectienaalden. Overdracht is ook mogelijk via sperma en direct of indirect contact met de letsels van besmette dieren, omdat het virus zeer resistent is in de omgeving.”De symptomen van de ziekte kunnen licht tot ernstig zijn. Na een incubatietijd van vier tot veertien dagen krijgt een besmet dier hoge koorts, een verslechtering van de algemene toestand, een productiedaling en gezwollen lymfeklieren. De ziekte ontleent haar naam aan de knobbels die de volledige dikte van de huid bedekken. Die knobbels verschijnen binnen de 48 uur na het begin van de koorts. Oedeem, letsels van het slijmvlies en onvruchtbaarheid, zowel bij mannelijke als vrouwelijke dieren, kunnen zich ook voordoen. Kans op economische schadeNa een infectie worden dieren geen chronische of latente dragers. De ziekte leidt volgens het Voedselagentschap in minder dan tien procent van de gevallen tot de dood, maar ze heeft wel een enorme impact op de economie en het dierenwelzijn. Dat bevestigt ook Boerenbond. “Het gaat om een type A-virus. Zo’n virus kan potentieel veel economische schade aanrichten in de rundveehouderij en de handel in dieren en dierlijke producten”, klinkt het. “De uitbraak heeft niet alleen gevolgen voor de import en export in Italië en Frankrijk, maar ook de Europese export naar derde landen kan impact ondervinden van deze uitbraken.”De landbouworganisatie roept op tot verhoogde waakzaamheid om de kans op een uitbraak zo klein mogelijk te houden. “Het virus kan overgedragen worden door stekende vliegen en muggen. Door de potentieel grote impact moeten preventieve maatregelen opgeschaald worden”, zegt voorzitter Lode Ceyssens. Omdat vaccinatie de enige manier is om het virus in te dijken, wijst Boerenbond erop dat het noodzakelijk is dat er voldoende virussen worden voorzien vanuit de vaccinatiebank van Europa.Aan de federale overheid vraagt Boerenbond dat er controles worden uitgevoerd naar geïmporteerde dierlijke producten op risicoplaatsen, zoals de luchthaven. “Wij roepen de rundveehouders ook op om de bioveiligheidsmaatregelen strikt op te volgen en verdachte signalen bij de dierenarts te melden. Een snelle detectie is belangrijk om snel maatregelen te kunnen nemen”, besluit Ceyssens.

Tot 2,1 miljard euro meer per jaar: WUR berekent kostprijs diervriendelijke veehouderij

2025-07-01T14:35:21+02:00

De dierenwelzijnskwestie kent veel aspecten, maar de belangrijkste is deze: zal de consument ervoor betalen? WUR berekende dat de extra jaarlijkse kosten binnen de veehouderij, inclusief veehouderij, uitkomen op 1,3 tot 2,1 miljard euro. Omgerekend is dat 52 tot 88 euro per Nederlandse huishouden per jaar. Gemiddeld genomen neemt de winkelprijs met 6 tot 9 procent toe. Maar laat ons beginnen bij het begin. De nieuwe Nederlandse dierrichtlijnen stellen dat de intrinsieke waarde en integriteit van het dier moeten worden gewaarborgd. De regels komen erop neer dat dieren gelukkig en gezond moeten zijn, met voldoende ruimte, gezonde voeding en geschikte sociale groepen, en geen fysieke ingrepen zoals staarten couperen en snavels behandelen. WUR heeft de financiële compensatie bepaald die nodig is om de voorgestelde extra maatregelen voor hoger dierenwelzijn door te voeren, zowel op bedrijfsniveau als op sectorniveau. Die compensatie is op haar beurt afgeleid van de extra kosten die de veehouders moeten maken. Sommige van deze kosten zijn eenmalig, maar de onderzoekers maken ook een onderscheid in kosten die elk jaar opnieuw moeten worden gemaakt.De onderzoekers visualiseren hun bevindingen in onderstaande tabel. Ingrepen die rood zijn ingekleurd, zijn zeer duur om door te voeren. Oranje ingrepen zijn goedkoper, en groene ingrepen vallen financieel best mee. Over de witte ingrepen is er geen uitsluitsel. Het niet-couperen van varkensstaarten bijvoorbeeld. In sommige gevallen zal dit geen ongewenste neveneffecten opleveren, in andere wel. Maar hoe vertaalt zich dit naar concrete cijfers? Ook dat heeft men berekend. De onderzoekers hebben de kosten van verschillende maatregelen vastgelegd, per bedrijf per jaar, uitgaande van de eisen in 2040. Vele maatregelen zijn natuurlijk bedrijfsafhankelijk: waar de ene relatief goedkoop de stallen kan uitbreiden om meer ruimte per dier te voorzien, is dat voor de ander financieel of vergunningsmatig onmogelijk. De jaarlijkse meerkost van bepaalde maatregelen varieert dus van tienduizenden tot honderdduizenden euro. RundveeLaten we ten eerste inzoomen op de melkvee- en kalverhouderij. In de melkveehouderij zijn drie pakketten aan maatregelen doorgerekend. Eén ervan omvat de vrijlevenstal, een nieuw en duur stalsysteem. De maatregel met de kleinste – maar niet geringe - economische impact, is een uitbreiding van de stalcapaciteit. Melkkoeien meer ruimte geven, komt voor het gemiddelde bedrijf neer op zo’n 34.000 euro per jaar. Gaat men maximaal voor alle voorgestelde maatregelen, exclusief weidegang, zit men aan 136.000 euro extra kosten per jaar.In de kalverhouderij zijn de kosten nog hoger. Wil men daar inzetten op extra leefruimte, welzijnsvloeren, daglicht, schuurvoorziening en langvezelig ruwvoer, dan komen de kosten per bedrijf uit op 62.000 tot 68.000 euro per jaar. Het bedrag varieert naargelang de kalverhouder kiest om zijn stalcapaciteit uit te breiden, of simpelweg minder dieren te houden in de bestaande stallen. De kosten van een toename van leefruimte tot drie vierkante meter (in plaats van de huidige 1,8m²) en het plaatsen van welzijnsvloeren zijn het meest bepalend.De extra kosten in de blankvleeskalverhouderij (kalveren tot acht maand oud, red.) bedragen 155.000 tot 171.000 euro per bedrijf per jaar. Het verschil met de ‘gewone’ vleessector is dat de kalveren naast de dagelijkse voeding nog twee keer melk krijgen. De meerkost in deze sector is eveneens vooral het gevolg van de toename van leefruimte tot 3 vierkante meter en het plaatsen van welzijnsvloeren. VarkensWat voor koeien en mensen geldt, geldt ook voor varkens: groter wonen kost meer geld. Wil men de leefruimte vergroten tot 0,9 m2 per vleesvarken, dan betaalt het gemiddelde bedrijf hiervoor 236.000 euro per jaar. Kiest men in de plaats daarvan voor 0,8 vierkante meter per vleesvarken met aanvullende temperatuurregulering om hun welzijn te garanderen, dan eindigt men op een gelijkaardig bedrag van 235.000 euro per bedrijf per jaar.Wil men alle voorgestelde maatregelen doorvoeren, dan zit de jaarlijkse meerkost op 399.000 tot 404.000 euro per bedrijf. In de vleesvarkenshouderij hebben de maatregelen die betrekking hebben op het niet-couperen van staarten, ruimte en stalklimaat de grootste economische impact. In de zeugenhouderij hebben de maatregelen met betrekking het niet couperen van staarten, vrijloopkraamhokken, bezettingsgraad, speenleeftijd en vloermaatregelen de grootste economische impact.PluimveeDe berekende extra kosten voor meer dierenwelzijn bij vleeskuikens liggen beduidend lager dan bij varkens en rundvee, maar min zijn de bedragen niet. Ook hier ligt een grote kost bij het voorzien van extra leefruimte. Bij een maximale bezetting van 39 kg/m2 bedragen de extra kosten per bedrijf 23.000-24.000 euro per jaar. Bij een maximale bezetting van 30 kg/m2 kost het 74.000 tot tot 79.000 euro extra per bedrijf per jaar.Wil men liever niet uitbreiden maar eerder het dierenaantal verlagen, dan betaalt men nog meer. Bij een verlaging naar acht leghennen per vierkante meter bedragen de extra kosten per bedrijf jaarlijks 30.000 tot 47.000 euro. Kiest men ervoor om nog één hennetje minder te houden per vierkante meter, dus een totaal van zeven, dan wordt de meerkost verdubbeld.Wat betekenen deze extra kosten concreet?De onderzoekers hebben de berekende extra jaarlijkse kosten van de dierenwelzijnsmaatregelen geplaatst tegenover het gemiddeld inkomen dat op een gemiddeld bedrijf wordt gerealiseerd. Hieruit blijkt dat de benodigde financiële compensatie voor met name de varkenshouderij en blankvleeskalverhouderij hoger is dan het referentie-inkomen. Het gemiddelde bedrijfsinkomen in deze sectoren is dus onvoldoende om de extra jaarlijkse kosten van deze dierenwelzijnsmaatregelen te dekken. “Voor de extra kosten als gevolg van dierenwelzijnsmaatregelen is voor de meeste sectoren een financiële compensatie nodig, dit kan in de vorm van eenmalige investeringssubsidies, fiscale maatregelen, meerprijs in de markt, enzovoort”, schrijven onderzoekers Roel Jongeneel en Gé Backus die de studie hebben uitgevoerd. Voor de extra kosten als gevolg van dierenwelzijnsmaatregelen is voor de meeste sectoren een financiële compensatie nodig Uitbreiden goedkoper dan stapel inkrimpenNog een opvallende conclusie is dat het zoals hierboven vermeld vaak goedkoper is om de stalcapaciteit uit te breiden, dan om minder dieren te houden. Al is de haalbaarheid van zo’n uitbreiding niet op altijd mogelijk. “Als de veehouders de stalcapaciteit uitbreiden, krijgen ze te maken met (lastige) vergunningsprocedures en investeringskosten; als ze meer leefruimte per dier creëren in de bestaande stallen, neemt de veestapel af. In het ene geval maakt de boer meer kosten, in het andere geval haalt hij minder inkomsten”, duiden de onderzoekers. “Per bedrijf moeten de veehouders de beslissing nemen wat het beste werkt voor hun bedrijf.” Als veehouders uitbreiden, krijgen ze te maken met vergunningen en investeringskosten; creëren ze meer ruimte per dier, dan daalt hun veestapel en dus hun inkomen In de berekening van de totale sectorkost wordt ervan uitgegaan dat uitbreiding van de stalcapaciteit in de helft van de gevallen mogelijk is, en in de helft van de gevallen niet. “Om die reden rekenen we met een krimp van de veestapel”, duiden de onderzoekers. “Omdat onzeker is in welke mate dit het geval zal zijn, wordt gewerkt met twee scenario’s: 20 procent of 30 procent krimp in de veestapel en/of het aantal bedrijven. Zo is een investeringsbedrag berekend voor de Nederlandse veehouderij van 5,9 tot 8,4 miljard euro tot 2040. De investeringen in de melkveehouderij zijn relatief hoog, bijna 4 miljard, net als de investeringen in de varkenshouderij, ruim 2 miljard euro.”“De aangedragen maatregelen gaan ook gelden voor de biologische veehouderij”, merkt men nog op. “In de meeste gevallen zijn de regels niet strenger dan de voorschriften uit de EU-bioverordening.”Haalbare kaart?De studie hield bovendien rekening met een landelijke krimp van de veestapel met 20 tot 30 procent als gevolg van het stikstof- en klimaatbeleid. “Daarnaast zal het invoeren van de geanalyseerde dierenwelzijnsmaatregelen leiden tot minder dieren op het bedrijf, zolang het vergroten van de staloppervlakte (door ruimtelijk en milieubeleid van provincies en gemeenten) niet mogelijk is”, stellen de onderzoekers. “De geanalyseerde dierenwelzijnsmaatregelen vergen investeringen die veel oudere en kleinere bedrijven niet meer zullen doen. Op de gangbare veehouderijbedrijven zal, om investeringen in dierwaardigheid in combinatie met investeringen in duurzaamheid te kunnen terug verdienen, vaak schaalvergroting nodig zijn.” Op de gangbare veehouderijbedrijven zal, om investeringen in dierwaardigheid in combinatie met investeringen in duurzaamheid te kunnen terug verdienen, vaak schaalvergroting nodig zijn Hoe dan ook is de conclusie duidelijk: willen we evolueren naar een samenleving waar dieren beter behandeld worden, dan heeft dat een financiële prijs. Afwachten of de consument zal willen betalen.Lees de volledige studie hier.

Start-up richt zich rechtstreeks tot boeren in strijd tegen voedselverspilling

2025-07-03T13:36:16+02:00

Waste Warriors werd eind vorig jaar opgericht en wist sindsdien al 25.000 kilo groenten en fruit van de afvalberg te redden. “Zo hebben we 10 ton pompoenen bij een boer in Sint-Gillis-Waas opgehaald en verwerkt tot soep. Die konden mensen via onze website bestellen om te doneren aan de voedselbank”, vertelt Schiltz. “Daarnaast verwerkten we 13.500 kilo appels en peren tot fruittaps.”Op dit moment voert het bedrijf zijn grootste "reddingsoperatie" tot nu toe uit. In samenwerking met de Nederlandse organisatie No Waste Army en versbox-pionier Boerschappen, worden 76.000 kilo biologische wortelen verwerkt tot sap. Dat sap wordt vervolgens in vaten opgeslagen. “Na de hardfruitoogst hopen we een partij appels of peren op te kopen bij een fruitteler, zodat we wortel-appelsap kunnen maken. Die verkopen we dan in boxen via onze website.”Saptap voor thuis of voor het goede doelDe saptap van vijf liter is vanaf deze week beschikbaar. Consumenten kunnen deze online bestellen en thuis laten leveren, of ervoor kiezen om een saptap te doneren aan de voedselbank. “Wij werken rechtstreeks samen met boeren en bekijken telkens wat we met hun overschotten kunnen doen op de consumentenmarkt”, legt Schiltz uit. Hij is momenteel actief op zoek naar een bioboer die verwacht dat zijn appels de reguliere markt niet zullen halen. Van logistiek probleem naar circulaire aanpakWaste Warriors onderscheidt zich van initiatieven zoals Get Wasted, een online platform waarop agro-restpartijen worden aangeboden aan verwerkers zoals horecazaken. “Bij dat soort platforms is logistiek vaak een struikelblok, omdat het meestal om kleinere partijen gaat. Wij richten ons op grotere volumes, die we zelf – vaak in commissie – verwerken en via ons eigen kanaal verkopen”, aldus Schiltz. Een eerlijke prijs voor de boerNaast het terugdringen van voedselverspilling, wil Waste Warriors ook bijdragen aan een eerlijke vergoeding voor boeren. Zo komt de huidige partij wortelen van een biologische teler uit het Brabantse Steenbergen. Door een nat voorjaar, lage marktprijzen en een verschuiving in de vraag naar buitenlandse wortelen, dreigde zijn volledige oogst van 210.000 kilo als veevoer te eindigen. “Meer dan 130.000 kilo is al naar veevoer gegaan, maar we zijn net op tijd om de resterende partij een waardigere bestemming te geven”, aldus Schiltz. Volgens hem toont dit aan hoe problematisch het huidige voedselsysteem is.GroeipotentieelDe oprichter ziet volop groeimogelijkheden voor zijn start-up en kijkt daarbij naar het voorbeeld van No Waste Army. Deze Nederlandse organisatie, die enkele jaren geleden werd opgericht, verwerkt inmiddels tot een miljoen kilo voedselresten per jaar. Elk kwartaal brengt ze een voedselbox op de markt met houdbare producten op basis van landbouwoverschotten.

Hittestress bij koeien leidt tot lagere melkaanvoer: “Zo erg is het nog nooit geweest”

2025-07-02T07:29:08+02:00

Volgens Tom Schiettecat, directeur Milk & Farms bij Milcobel, houdt men op de productiesites rekening met een terugval in melkproductie, al is de precieze impact nog moeilijk te voorspellen. "Het is te verwachten dat de productie onder invloed van de hitte zal dalen", zegt hij. Datzelfde horen we bij Royal A-Ware: "In de warme periodes is het standaard dat er minder melk is. We spelen hierop in met onze productieplanningen."Melkveehouder Sabina Vandeweyer uit Wuustwezel stelt dat de melkgift bij aanhoudende warmte met wel vier liter per dag kan dalen, bij een gemiddelde productie van dertig liter. “Vooral koeien die aan het einde van hun lactatie zitten, herstellen vaak niet meer van zo’n dip.” Ook de vruchtbaarheid in het najaar lijdt eronder. “Door de hitte wordt de eicelvorming verstoord, wat het later in het jaar moeilijk maakt om koeien drachtig te krijgen.”Op haar bedrijf bleef de hittestress tot nu toe binnen de perken, mede doordat het ’s avonds afkoelde. “Maar afgelopen nacht (maandag op dinsdag, red.) bleef de temperatuur hoog”, zegt ze. “Dat maakt het moeilijker om de stal voldoende te koelen.” De boerin stelde de vaccinatie tegen serotype 8 uit om de koeien niet extra te belasten. “Nog nooit eerder zo erg geweest”Melkveehouder Johan Leenaerts uit Westmalle installeerde vier grote ventilatoren en benevelt het dak van zijn stal. Toch registreren sensoren een temperatuur van 38 graden. “Zo erg is het nog nooit geweest”, zegt de boer die rekening houdt met een terugval in de melkgift. “Vorige week lag de melkaanvoer al 400 liter lager.”Volgens Schiettecat nemen melkveehouders steeds meer maatregelen om hun koeien te beschermen tegen hittestress, een fenomeen dat zich de voorbije jaren steeds vaker voordoet. “We zien een duidelijke trend richting moderne stallen met ventilatie, dakisolatie en zelfs waterbedden.” Investeren loont: tot 35 euro per koe extra winstHoewel extreme hitte niet volledig op te vangen is, blijkt uit onderzoek dat hittewerende maatregelen zich wel degelijk terugbetalen. Binnen het Vlaamse project Eerste Hulp bij Hittestress bij Koe (EHBHKoe) van Inagro, ILVO, Hooibeekhoeve en Boerenbond werd aangetoond dat dergelijke investeringen kunnen leiden tot een hogere jaarlijkse winst van 5 tot meer dan 35 euro per koe.Beste resultaten bij combinatie van ventilatie en vernevelingDe onderzoekers verrekenden hierbij de investeringskosten met de verminderde productieval tegen een melkprijs van 40 cent per liter. Ze vergeleken bedrijven mét en zonder hittemaatregelen, en hielden rekening met temperatuur, luchtvochtigheid, luchtsnelheid en melkopbrengst. De combinatie van ventilatoren en verneveling van water bleek het meest effectief. Hierbij wordt onder hoge druk water verneveld, dat via ventilatoren als gekoelde lucht de stal circuleert. Dit indirecte verkoelingseffect reduceerde het aantal hittestressdagen in 2022 van 80 naar 20. Extra tips om hittestress te beperkenNaast een goed stalklimaat adviseren experts ook om meerdere keren per dag vers water en vers voer aan te bieden. Dit stimuleert de eetlust van de koeien, die bij hitte vaak vermindert. Foto van de weekMelkveehouder Thomas Linssen uit Kinrooi gebruikte wel een heel bijzondere techniek om zijn topkoe af te koelen. “Kathaan 1583 was volledig bevangen van de hitte, gaf niks meer en ging liggen aan de uitgang van de melkstal. Met veel goede zorgen is ze in het strijk geraakt”, schrijft de boer op Facebook. Hij bedekte het dier met natte handdoeken. De Limburger noteerde 40 graden in de stal.

36 bruinvissen, 72 zeehonden en één babywalvis: wat vertelt de balans van aangespoelde zeezoogdieren in 2024?

2025-07-01T19:54:44+02:00

Het aantal aangespoelde bruinvissen lag de voorbije 22 jaar enkel in 2023 lager (26). Sinds de eeuwwisseling zien we nochtans een toenemende trend in het aantal gestrande bruinvissen. Volgens het Instituut voor Natuurwetenschappen is dit het gevolg van een populatieverschuiving binnen de Noordzee, waarbij de soort steeds meer het zuidelijke deel innam.De strandingen bereikten een piek zo’n tiental jaar geleden. Sindsdien neemt het aantal aangespoelde bruinvissen weer af, en de onderzoekers weten niet zeker hoe dit komt. Een analyse van de data verzameld tijdens luchtsurveys toonde alvast aan dat zich in 2024 relatief lage aantallen bruinvissen bevonden in de Belgische wateren: in april, augustus en oktober ging het naar schatting om respectievelijk 5.200, 1.000 en 3.300 dieren. In topjaren waren dat er soms drie tot vier keer meer. Een studie in samenwerking met onze buurlanden toonde aan dat de scheepvaart deze soort vanop grote afstand kan verstoren. Bloeddorstige zeehondenDe onderzoekers merken ook nog op dat de bruinvissen die men vroeger nog regelmatig aantrof, geregeld vreselijk waren toegetakeld. Duidelijk het slachtoffer van hongerige grijze zeehonden, ons grootste inheemse roofdier. Vandaag zijn er amper nog verscheurde resten van bruinvissen te vinden. De vraag rijst of de bruinvissen simpelweg hebben geleerd om beter te ontkomen. Een andere hypothese is dat de grijze zeehonden een andere voedselbron gevonden hebben. Nog een mogelijkheid is dat de aanvallen die sinds 2010 zo veelvoorkomend waren, het werk waren van slechts enkele roofzuchtige zeehonden die inmiddels gemigreerd of gestorven zijn.Wat geen dalende trend kent, is het aantal aangespoelde zeehonden. Strandgangers meldden in 2024 langs de Belgische kust een totaal van 72 dode exemplaren. Het ging om 34 grijze en negen gewone zeehonden. De precieze soort van de overige zeehonden kon niet worden geïdentificeerd. 2024 kende het tweede hoogste aantal aangespoelde zeehonden in de voorbije dertig jaar, een trend die het gevolg is van groeiende populaties in de ons omringende landen. Sealife verzorgde in 2024 anderzijds relatief weinig zeehonden: zes grijze en drie gewone. Kolossen op zeeVan een andere diersoort werd slechts één dood exemplaar aangetroffen, maar het beheerste wel de krantenkoppen. De dwergvinvis die op 13 mei 2024 aanspoelde in Oostende was slechts 3,16 m lang en was dus piepjong. De onderzoekers vermoeden dat het dier zijn moeder verloren heeft, en zo is uitgehongerd. Deze dwergvinvis was het enige aangespoelde zeezoogdier in 2024 dat geen bruinvis of zeehond was. Het rapport bevat echter niet alleen tragedie, want er werd ook gekeken naar eerder uitheemse diersoorten die ‘aangespoeld’ zijn in onze wateren. Zo werden er op zee vele bruinvissen gespot, net zoals twee levende dwergvinvissen, enkele tuimelaars, een gewone dolfijn en een groepje witsnuitdolfijnen. En als klap op de vuurpijl: drie bultruggen, waarvan twee levende. Het is niet altijd kommer en kwel, maar in dit geval wel. Van de dode bultrug werd enkel een borstvin aangetroffen. Een levende bultrug werd aangetroffen in maart bij de Fairybank en in juni tussen de Kwintebank en de Middelkerkebank. Het dier sprong zelfs even uit het water. Een week later merkte men mogelijk hetzelfde dier op in Nederlandse wateren.Wat de witsnuitdolfijnen betreft, lijkt de populatie in onze wateren eveneens afgenomen. Tot rond 2011 zagen de onderzoekers deze dieren heel regelmatig vanuit het toezichtsvliegtuig, en elk jaar spoelde er wel eentje aan. Vandaag lijkt de soort op de beperkte waarneming na zo goed als verdwenen uit de zuidelijke Noordzee.WalviskaartTot slot noteert het rapport ook dat er jaarlijks overal ter wereld duizenden walvissen sterven door aanvaring met schepen. Om de impact van scheepvaart op walvissen te beperken, werkt de KBRV samen met onderzoekers die over uitgebreide verspreidingsgegevens van walvissen beschikken. Die data kunnen gebruikt worden om routes aan te passen of om in bepaalde gebieden schepen te verplichten trager te varen en uitkijk te houden.

Vlaamse regering zet eerste stap richting nieuw stikstofbeleid

2025-07-01T20:46:59+02:00

In het regeerakkoord werd de ambitie vastgelegd om de overgang van een depositie- naar een emissiebeleid te onderzoeken. Met de oprichting van de Wetenschappelijke Interdisciplinaire Commissie Stikstof (WIC) krijgt dat plan nu vorm. Het initiatief kadert binnen de voorbereiding van een volgende PAS. “Daarbij blijft het doel om de impact van stikstofdepositie op kwetsbare natuurgebieden terug te dringen, zonder afbreuk te doen aan rechtszekerheid voor burgers, landbouwers en ondernemers”, aldus minister Brouns. De samenstelling van de commissie valt samen met het nieuws over de aanpassing van de stikstofregels na een arrest van de Raad van State. Sommige kritische drempelwaarden (KDW’s) zullen daarbij verstrengd worden, dit wil zeggen dat sommige habitattypes gevoeliger blijken aan stikstof dan eerder gedacht. Dit werpt een nieuwe onzekerheid over heel wat lopende en nieuwe vergunningsaanvragen. “Zolang we blijven vasthouden aan het model waar KDW’s als enige, zaligmakende toets voor de vergunningsverlening, zullen we ons blijven vastrijden”, zei Brouns hierover. “Het blijft mijn insteek om het beleid om te gooien van een depositiemodel naar een emissiemodel. De samenstelling van WIC is hierin de eerste stap.”Sterke wetenschappelijke basis, breed gedragen klankbordgroepWIC brengt gerenommeerde experts samen, waaronder wetenschappers, rechtsgeleerden en socio-economische experten. Ook vertegenwoordigers van verschillende Vlaamse overheidsentiteiten zullen deelnemen om toelichting te geven bij de gebruikte modellen en cijfers. “De commissie zal zich buigen over noodzakelijke emissiereducties, hun effect op natuurherstel en de juridische en economische implicaties van verschillende beleidsopties”, legt Brouns uit.Naast het wetenschappelijk team wordt ook een klankbordgroep opgericht met vertegenwoordigers van overheidsinstanties, landbouworganisaties, milieuverenigingen en het bedrijfsleven. Deze groep zal geconsulteerd worden over de onderzoeksvragen en het tussentijdse advies van de commissie. Ook milieuprofessionals en adviesbureaus, die dagelijks in de weer zijn met vergunningsaanvragen nemen deel aan dit overleg.De resultaten van het wetenschappelijk werk en de input uit de klankbordgroep zullen uiteindelijk richting geven aan het nieuwe PAS-traject, dat de Vlaamse regering nog deze legislatuur vorm wil geven.Een robuuste aanpak voor een gedeelde uitdagingVolgens Brouns moet er komaf gemaakt worden met juridisch wankele en wetenschappelijk omstreden modellen. “Met dit initiatief zetten we in op een toekomstgerichte, planmatige aanpak van stikstof, die vertrekt van robuuste kennis en brede betrokkenheid. Alleen zo kunnen we natuurherstel verzoenen met economische ontwikkeling en rechtszekerheid voor iedereen”, luidt het. Wie zetelt er in de nieuwe wetenschappelijke commissie?Onderstaande experten zullen worden uitgenodigd voor een startvergadering in functie van het samenstellen van een Wetenschappelijke Interdisciplinaire Commissie – StikstofNatuurwetenschappelijke experten: em. prof. dr. Willy Verstraete, prof. dr. Wim de Vries, em. prof. dr. Johan Martens, prof. dr. Tobias Ceulemans, prof. dr. Siegfried Vlaeminck, dhr. Micha Indeherberg, prof. dr. Tim Nawrot, prof. Kris VerheyenJuridische experten: prof. dr. Aube Wirtgen, prof. dr. Chris Backes, prof. dr. Sigrid De Bois, meester Gregory VerhelstSocio-economische experten: prof. Erik Mathijs, prof. dr. Ir. Jeroen Buysse, prof. Johan EyckmansAanvullend aan deze experten werden ook een vertegenwoordiger van het Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek (VITO), het Instituut voor Natuur en Bos Onderzoek (INBO), het Instituut voor Landbouw-, Voeding- en Visserijonderzoek (ILVO), de Plantentuin van Meise en de Vlaamse Milieu Maatschappij (VMM) uitgenodigd om de nodige toelichting te geven bij cijfers en modellen en de commissie te ondersteunen waar nodig. Ten slotte werd een vertegenwoordiger van het Departement Omgeving gevraagd aan te sluiten om een vlotte coördinatie te voorzien.

Stikstofregels aangepast na Nelissen-arrest, rechtszekerheid opnieuw zeer wankel

2025-07-01T20:31:19+02:00

De Raad van State vernietigde vorige maand het Gewestelijk Ruimtelijk Uitvoeringsplan (GRUP) 'Nelissen Steenfabrieken' omdat er bij de goedkeuring geen gebruik werd gemaakt van de meest recente wetenschappelijke kennis rond stikstof.In Vlaanderen wordt de impact van stikstof beoordeeld aan de hand van kritische depositiewaarden (KDW’s). Die geven een indicatie hoeveel stikstof een bepaald habitattype kan verdragen zonder dat het risico bestaat dat de natuur er schade van ondervindt. In de huidige vergunningverlening werd steevast uitgegaan van KDW’s die in 2013 door het Instituut van Natuur- en Bosonderzoek (INBO) werden vastgesteld. In 2022 kwam echter UNECE (United Nations Economic Commission Europe) met een rapport dat indicaties bevat dat de KDW’s in de EU bijgesteld moeten worden. Vorig jaar vertaalde INBO het UNECE-rapport naar de Vlaamse context. Daarin adviseert INBO om de KDW’s voor 42 van de 75 habitattypes te verstrengen. Dit advies is echter niet bindend, waardoor de KDW’s niet werden aangepast.Maar daar heeft de Raad van State met zijn arrest verandering in gebracht. Daarin volgt de Raad wat het Hof van Justitie eigenlijk al eerder heeft vastgelegd: als lidstaten werken met KDW’s, dan moeten deze verplicht gebaseerd worden op de meest recente wetenschappelijke kennis. De Raad stelde in zijn Nelissen-arrest dat dit het KDW-rapport van UNECE is, geïmplementeerd in Vlaanderen of niet.Het arrest heeft gevolgen voor het stikstofdecreet op twee niveaus: de toepassing in de praktijk, zoals de vergunningsverlening, en de juridische onderbouwing van het decreet zelf. Voor lopende dossiers zal moeten worden nagegaan of de update leidt tot een andere beoordeling Impact op nieuwe en lopende vergunningsaanvragen?Minister Brouns liet in de commissie weten dat de KDW’s aangepast worden. De KDW’s vormen de basis van de impactscore, die op zijn beurt centraal staat in de huidige vergunningsverlening. Een aanpassing aan de KDW’s heeft dus directe gevolgen voor veehouderijen.Veehouderijen met een impactscore van maximaal 0,025 procent kunnen een vergunning van onbepaalde duur verkrijgen, zonder bijkomende verplichtingen op vlak van ammoniakreductie. Ligt de impactscore hoger, dan moet het bedrijf ofwel reductiemaatregelen nemen en een passende beoordeling opmaken, of aantonen dat het geen afbreuk doet aan de dalende trend in ammoniakemissies.“Mijn administratie werkt momenteel om de aangepaste KDW’s in de online impactscoretool te verwerken”, aldus Brouns. "Voor lopende dossiers zal moeten worden nagegaan of de update leidt tot een andere beoordeling." Het Grondwettelijk Hof zal zich moeten buigen over de vraag of de onderbouwing nog standhoudt Impact op het volledige stikstofdecreet?Het stikstofdecreet legt de impactscore vast, maar niet de onderliggende KDW’s per habitattype. In Nederland gebeurde dit wel, waardoor een arrest het volledige stikstofbeleid onderuit kan halen. In Vlaanderen is dit niet het geval waardoor de KDW’s telkens aangepast kunnen worden naargelang de wetenschappelijke inzichten. Dit wil ook zeggen dat het stikstofdecreet op zich niet bijgesteld moet worden of op de schop gaat.Wel rijst de vraag of de onderbouwing van het decreet na het arrest nog standhoudt. “Het Grondwettelijk Hof zal zich hierover moeten buigen”, aldus Brouns. Hij benadrukt ook dat de specifieke casus van Nelissen niet zomaar gelijkgesteld mag worden met de algemene regelgeving uit het stikstofdecreet. “Bovendien is het Grondwettelijk Hof op zich niet gebonden aan de interpretatie van de Raad van State. Al neemt dit niet weg dat de boodschap van de Raad belangrijk en heel erg duidelijk is.” Zolang de individuele vergunningsverlenging vasthangt aan de KDW’s, zullen we onszelf blijven vastrijden Beleid over een andere boegBrouns herhaalde ook zijn kritiek op het huidig stikstofmodel, waarin KDW’s één op één vasthangen aan de individuele vergunningsverlening. “Het is nu zeer duidelijk geworden dat deze KDW’s bewegende doelpalen zijn. Wetenschappelijke zekerheid is een relatief concept. Hierdoor kunnen de KDW’s met bijhorende doelen steeds aangepast worden. Anderzijds laat de complexiteit van de werkelijkheid zich niet altijd reduceren tot een vast model.”“Zolang we blijven vasthouden aan het model waar KDW’s als enige, zaligmakende toets voor de vergunningsverlening, zullen we onszelf blijven vastrijden”, aldus de minister. “Ik heb dit al vaak gezegd, we moeten hiervan loskomen. Dit alles laat een zure nasmaak achter.”Het arrest sterkt volgens hem ook de overweging om het beleid om te gooien. “Daar is de start van de nieuwe wetenschappelijke commissie rond stikstof alvast een eerste stap in”, klinkt het. Ook ziet de minister meer potentieel in individuele, passende beoordelingen om vergunningen robuuster te maken. U wist dat dit ging gebeuren Vergaande impactVolgens Vlaams parlementslid Lydia Peeters (Open Vld), die de kwestie op de agenda plaatste in de commissie Leefmilieu, zal “de impact van het arrest enorm worden”. Mieke Schauvliege (Groen) spreekt van onzorgvuldig bestuur omdat de KDW’s nu pas aangepast worden: "U had ze al lang moeten aanpassen op basis van de nieuwe wetenschappelijke inzichten, u wist dat dit ooit ging gebeuren.”Volgens Boerenbondvoorzitter Lode Ceyssens lost de aanpassing van de KDW’s het probleem niet op zolang de regering het huidige pad van het depositiebeleid blijft bewandelen. “De omschakeling naar een emissiereductiemodel moet, sneller dan voorzien in het Regeerakkoord, gemaakt worden. Het is de taak van de overheid om zo snel mogelijk duidelijkheid te brengen en werk te maken van alternatieve oplossingen én een aanpassing van de Habitatrichtlijn op Europees niveau, zodat landbouwers en alle andere ondernemers in Vlaanderen rechtszekerheid en ontwikkelingskansen krijgen.”

Eerste stikstofinvestering van AIF gaat naar meettechnologie

2025-07-02T10:52:45+02:00

De nieuwste investering van AIF is VOCSsens, een Belgische techonderneming gespecialiseerd in gasdetectie. “Het bedrijf ontwikkelt nauwkeurige, kostenefficiënte multigassensormodules die real-time de luchtkwaliteit en emissie monitoren”, klinkt het. Vooral de mogelijkheid om ammoniakniveaus accuraat te meten maakt het systeem bijzonder relevant voor de veehouderij.De investering van een half miljoen euro zou het bedrijf in staat stellen om de ammoniaksensoren grootschalig in veehouderijen in te zetten. “Veehouders krijgen via de sensoren toegang tot continue, betrouwbare data, die hen ondersteunt bij beter emissiebeheer en het naleven van de regelgeving.”Geen AER-technieken in het portfolio“Wij investeren in ambitieuze teams die met baanbrekende technologie de grote uitdagingen in de landbouw aanpakken”, aldus Haesen. “VOCSens beschikt over de juiste expertise en visie om een sleutelrol te spelen in het verduurzamen van de sector.”Toch investeert AIF niet in technologie die effectief ammoniakuitstoot reduceert, nochtans dé grootste uitdaging van de veehouderij momenteel. "De problematiek staat absoluut op onze radar, maar tot nu passeerde nog geen dossier dat ons echt overtuigde. Sommige innovaties zijn ook al te ver gevorderd, waardoor onze toegevoegde waarde beperkt zou zijn.”, legt Haesen uit. “Onrechtstreeks levert VOCSens bovendien wel een belangrijke bijdrage. Via hun sensoren zullen nieuwe techniekenbouwers betere mogelijkheden hebben om hun claims te meten”, zodus Haesen. Er beweegt wat in het VK op vlak van landbouwinnovatie Investeren in buitenlandse landbouwinnovatieEerder kondigde het fonds aan voor de eerste keer te investeren in een buitenlands bedrijf. Het oog viel op een Brits bedrijf gespecialiseerd in elektrische onkruidbestrijding. “We breiden onze activiteiten uit buiten België op zoek naar nieuwe tools die onze landbouwers op korte termijn kunnen inzetten”, klonk het bij de aankondiging. “Onkruidbestrijding is zo’n groeiende uitdaging. Een niet-chemische en duurzame oplossing die onkruid tot in de wortel vernietigt, is een echte gamechanger voor de landbouw.”“Er is in België heel veel innovatie, maar de sector heeft nog meer nodig om alle uitdagingen aan te kunnen”, antwoordt Haesen op de vraag waarom er innovatie gezocht worden over het Kanaal. “In het Verenigd Koninkrijk is er sinds brexit een grote innovatiezin in de landbouw. De breuk met de EU leidde tot meer focus op zelfvoorziening. Bedrijven krijgen er aanzienlijke steun om de sector vooruit te stuwen.” Het investeringsklimaat in de agritech koelde de laatste vier jaar af, maar de start-ups blijven een grote ondernemingszin tonen Moeilijker investeringsklimaatVorig jaar haalde AIF een nettowinst van 1,2 miljoen euro, daarmee steeg het eigen vermogen naar 62,3 miljoen euro. Daarvan zat 60,3 miljoen geïnvesteerd in tien bedrijven, waarvan 11,9 miljoen nieuwe investeringen waren.Ondanks deze mooie cijfers merkt AIF op dat de agrotechsector een ‘reality check’ kreeg, na de boost in enthousiasme in 2018-2021. Volgens Haesen is dat het gevolg van een combinatie van factoren die de markt vandaag uitdagend maken en investeerders voorzichtiger en selectiever doen handelen.Naast de bekende complexe regulatoire trajecten, spelen ook de stijging van rentes en beperking van kapitaal een rol. Haesen wijst bovendien ook op de dominantie van enkele grote spelers in de keten. “Fabrikanten zoals Bayer, BASF en Syngenta hebben ongelooflijke machtposities. Dat maakt het voor nieuwkomers moeilijk om zichte nestelen in de markt. De combinatie van onder meer de lage productiekosten die schaalvoordelen van de grote spelers met zich meebrengen, met het scherpe verdienmodel van landbouwers, zorgt ervoor dat nieuwe bedrijven weinig speelruimte in prijszetting hebben.”Tot slot duidt Haesen ook op het feit dat vandaag minder start-ups worden overgenomen of opgekocht. Ook dit zorgt ervoor dat investeerders wat meer op hun hoede zijn.Start-ups blijven enthousiastHaesen merkt dat er toch nog steeds heel veel innovatiezin is bij start-ups, zeker als het gaat over technologieën aan de inputzijde van de sector. “Overheden beginnen ook meer te beseffen dat oplossingen nodig zijn. Er wordt vereenvoudigd in sommige procedures en wordt financiering ter beschikking gesteld via allerhande overheidsgerelateerde vehikels”, aldus de CEO. “Ondertussen wordt de noodzaak aan nieuwe oplossingen ook alsmaar acuter in de landbouw zelf, omwille van problematieken zoals resistentie, strengere milieunormen enzovoort.”

Weersvoorspellingen en luchtkwaliteit krijgen boost dankzij nieuwe Europese satelliet

2025-07-02T12:11:59+02:00

Weerdata dubbel zo snel aangeleverdMTG-S1 maakt deel uit van het Meteosat Third Generation-programma, dat volgens Eumetsat het meest complexe en innovatieve geostationaire weersysteem ooit is. Samen met de MTG-I1, die eind 2022 werd gelanceerd, en de MTG-I2, die in 2026 wordt gelanceerd, moet het dubbel zo snel weerdata aanleveren als de voorganger MSG (Meteosat Second Generation).De MTG-S1 wordt de eerste 'sounder' die Europa ooit heeft gehad. Die 'beluistert' de atmosfeer aan de hand van infraroodmetingen die de temperatuur en luchtvochtigheid in kaart brengen, wat helpt het weer nauwkeuriger te voorspellen en extreme weersomstandigheden sneller te ontdekken. De bedoeling is om op die manier stormen op het spoor te komen vooraleer ze ontstaan om zo sneller te kunnen overgaan tot waarschuwingen en mensenlevens te redden.Ook het Belgische meteorologisch instituut KMI gaat de nieuw aangeleverde data gebruiken om de weersvoorspellingen nog accurater te maken. De betere weermonitoring zal bijvoorbeeld ook de luchtvaart ten goede komen. Zo zouden zones met turbulentie sneller en gemakkelijker geïdentificeerd moeten kunnen worden. Luchtkwaliteit nauwgezetter monitorenDe Sentinel-4 moet dan weer de luchtkwaliteit boven Europa beter in kaart brengen. Zo zal de Copernicus-satelliet de concentraties aan stikstofdioxide (NO2), ozon (O3), zwaveldioxide (SO2), formaldehyde (HCHO), fijn stof en aerosolen meten. "Dat is enorm belangrijk om te meten wegens de impact op de gezondheid en levenskwaliteit", duidde Lieven Bydekerke, Copernicus Programme Manager bij Eumetsat eerder. Luchtvervuiling is namelijk nog altijd het grootste milieugerelateerde gezondheidsrisico in Europa, met naar schatting jaarlijks 350.000 doden tot gevolg.De satellieten hebben officieel een levensduur van 8,5 jaar, maar gaan in de praktijk een stuk langer mee. Al staan met de MTG-I3, MTG-I4 en MTG-S2 de vervangers al klaar. Die moeten binnen tien jaar de huidige vloot vervangen. De allereerste weerobservatiesatelliet van Eumetsat werd gelanceerd in 1977. De tweede generatie werd vanaf 2002 gelanceerd.

Geen UNESCO-erkenning voor hoogstamboomgaarden

2025-07-02T14:21:45+02:00

De provincie Limburg, en de regio Haspengouw in het bijzonder, staan te boek als dé fruitstreek van Vlaanderen waar al fruit geteeld wordt sinds de Romeinse tijd. In de achttiende eeuw hielden de Haspengouwse veehouders er als bijberoep vaak een kleine boomgaard bij de hoeve op na. Maar de afgelopen decennia hebben de laagstambomen nagenoeg alle hoogstamboomgaarden verdrongen in de Belgische fruitteelt. Laagstammigen zijn veel minder arbeidsintensief, en dus ook economisch interessanter.Laagstammigen zijn dus de te verkiezen optie voor vele fruitboeren, maar volgens Lydia Peeters zijn hoogstambomen ecologisch, cultureel en toeristisch van onschatbare waarde. Peeters wil deze bomen dus laten opnemen als UNESCO-werelderfgoed. Daarnaast pleit ze voor een opname van de hoogstamboomgaarden in de lijst van kleine landschapselementen en een hernieuwde rol voor Onroerend Erfgoed. Verder zegt de liberale politica dat eigenaars vandaag vastlopen in te veel regels en administratieve lasten. Meer administratieve lastVlaams Parlementslid Sanne Van Looy (N-VA) viel Peeters bij dat de hoogstambomen inderdaad hun waarde hebben, maar ze vindt het geen goed idee om het UNESCO-werelderfgoedlabel aan te vragen. “Ik vraag mij af of dat consequent is, want in dezelfde resolutie lees ik de vraag naar meer administratieve vereenvoudiging. Ik denk dat een UNESCO-label dit net zal bemoeilijken." Volgens Van Looy zijn beheerovereenkomsten een betere piste om hoogstamboomgaarden te beschermen.Stijn De Roo (cd&v) sluit zich daarbij aan. Bovendien verwijst hij naar het huidig lopend actieprogramma voor hoogstamboomgaarden, dat nu in zijn laatste jaar zit, maar wel verlenging zal krijgen. De Roo wijst erop dat UNESCO-erkenning niet alleen gepaard gaat met administratieve last, maar ook de economische mogelijkheden van zulke bomen inperkt.Leo Pieters (Vlaams Belang) is eveneens geen fan van zo'n erkenning. “Zulke bomen hebben een levensduur. Op een gegeven moment moeten ze gerooid worden, en wat doe je als het niet mag?” Pieters wijst er ook op dat de economische meerwaarde buiten het toeristische aspect beperkt is.Kris Verduyckt (Vooruit) merkte nog op dat veel steden en gemeenten op lokaal niveau al hoogstamboomgaarden beschermen omdat ze deel uitmaken van het landschap. “En bovendien bieden ze schaduw aan landbouwdieren. Ik heb gelezen dat dieren ook hitteslag kunnen krijgen, dus niet onbelangrijk”, zegt hij. Verduyckt sloot zich wel aan bij de inschatting dat UNESCO-erkenning met te veel administratieve last gepaard gaat, en beheerovereenkomsten een geschikter instrument zijn om de bomen te vrijwaren. “Terwijl we voor andere kleine landschapselementen zoals hagen, houtkanten en poelen beheersubsidies hebben, hebben we die voor hoogstambomen niet. Wat ons betreft moet daar de focus op liggen.” Ecologische waarde en oude fruitrassenDe Groenfractie sprak bij monde van Mieke Schauvliege als enige wel steun uit voor het voorstel van Lydia Peeters.Peeters zelf betreurt dat de resolutie voor UNESCO-erkenning is afgeschoten. “Als deze regering het meent met duurzame landbouw en agrarisch erfgoed, dan moet ze in actie schieten,” zegt ze. Peeters wijst erop dat de bomen niet alleen typerend zijn voor het Haspengouwse landschap, maar ook een habitat bieden voor vogels en bijen.De Open Vld-politica merkt ook op dat deze bomen de oude fruitrassen in stand houden, en dat ze een economische hefboom zijn voor bloesemtoerisme en voor de duurzame landbouw die zich inzet voor diversificatie, toerisme en korteketenproducten. "Onvoldoende beschermd"“Toch laat de Vlaamse regering na om dit waardevolle erfgoed voldoende te beschermen”, zegt Peeters in een persbericht. “Eigenaars, zowel landbouwers als particulieren, stuiten op een wirwar van regels en administratieve belasting. Steunmaatregelen richten zich vaak uitsluitend op actieve landbouwers en missen doelgerichtheid voor burgers die met engagement een boomgaard beheren.”Peeters zegt ook concrete initiatieven te missen om de administratieve lasten te verlagen. “Tegelijk is de ondersteuning vanuit he beleidssdomein Onroerend Erfgoed weggevallen en ontbreekt een gecoördineerd beleid tussen federale en Vlaamse diensten. Dat maakt het voor burgers moeilijk om mee te werken aan het behoud van dit waardevol erfgoed en aan de verduurzaming van onze landbouw”, stelt ze.Hoe dan ook vraagt Open Vld een “ambitieus actieplan” om de hoogstamboomgaarden te beschermen en werk te maken van monitoring, actieve ondersteuning en sensibilisering. Bestaande hoogstamboomgaarden moeten niet alleen worden bewaard, liefst worden er ook nieuwe aangeplant, vindt de partij. “En niet onbelangrijk: ook het landschapspark Hart van Haspengouw biedt een unieke kans voor herwaardering”, zegt Peeters. “Maar de erkenning als werelderfgoed van de hoogstamboomgaarden zou uiteraard de Haspengouwse kers op de ‘Limburgse vlaai’ zijn”, aldus het raadslid.

Bart Buysse verlaat Fevia en wordt het nieuwe gezicht van Unizo

2025-07-02T14:13:42+02:00

Unizo noemt de 56-jarige Buysse in de aankondiging "een boegbeeld met bakken ervaring aan het roer van verschillende federaties". Niet alleen was hij zeven jaar CEO van Fevia, voordien was Buysse aan de slag bij het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO), de grootste werkgeversorganisatie van het land. Als directeur-generaal zat hij voor het VBO mee in de Groep van Tien, het belangrijkste overlegorgaan van werkgevers en vakbonden, waar ook Unizo vertegenwoordigd is.Lobbykracht halen uit verhalen van ondernemers Buysse gaat in de loop van september aan de slag als topman van Unizo, zegt de ondernemersorganisatie in een nieuwsbericht. Zijn voorganger Danny Van Assche legde in februari zijn mandaat "per direct" neer, door "een verschil in beleidsvisie met het bestuur"."Ik ken de dossiers, de spelers en de dynamiek van het overleg- en ondernemerslandschap intussen door en door", zegt Buysse in het persbericht. "Maar belangrijker nog: ik ken de verhalen van onze ondernemers en sta tussen hen in, ook om voeling te houden met het terrein. Daar haal ik mijn mosterd en lobbykracht uit."De benoeming van Buysse werd goedgekeurd door de algemene vergadering van Unizo. "Bart brengt een unieke combinatie van strategisch inzicht, beleidskennis en voeling met ondernemersrealiteit", stelt Unizo-voorzitter Peter Brysse. "Hij kent het kluwen van het overleglandschap en weet hoe je er resultaat uit haalt. Bovendien is hij een echte peoplemanager die samenwerking en innovatie in de organisatie zal stimuleren." Zoektocht naar opvolger start deze weekFevia kondigt met spijt zijn vertrek aan en start deze week de zoektocht naar een opvolger voor Buysse, aldus de voedingsfederatie in een persbericht. Voorzitter Nathalie Guillaume dankt hem "voor zijn jarenlange inzet". "Het vertrek van Bart laat niemand onberoerd. Maar soms biedt het leven kansen waarvoor je eenmaal moet springen. We wensen hem veel succes bij Unizo.”Buysse laat weten met een dubbel gevoel afscheid te nemen van Fevia. “Ik ben dankbaar voor de samenwerking met onze leden, het bestuur, het Fevia-team en al onze partners. We mogen trots zijn op wat we samen gerealiseerd hebben”, laat hij weten. Hij besloot om de stap te wagen omdat de overstap naar een interprofessionele werkgeversorganisatie met impact op nationaal, regionaal, provinciaal én lokaal niveau voor hem een unieke kans vormt. Veel raakvlakkenBij Fevia trok hij de jongste jaren een aantal keer aan de alarmbel omdat de rendabiliteit van de Belgische voedingsbedrijven onder druk staat, terwijl de sector wel de economische motor is in ons land. Hij hekelde onder meer de lasagne aan taksen waar de bedrijven mee geconfronteerd worden. Gecombineerd met een loonhandicap, een energiekosten-handicap en administratieve handicap maakt die het volgens hem moeilijk voor voedingsbedrijven om stand te houden. Daarnaast pleitte hij ook voor een sterk industriebeleid en voor een ombudsman voor handelsrelaties binnen de voedingsketen. Veel van die zaken zal hij kunnen meenemen wanneer hij de belangen van de zelfstandige ondernemers gaat verdedigen.

Controverse in Frankrijk over herinvoering van verboden insecticide

2025-07-02T16:03:46+02:00

In Frankrijk doet het “Duplomb-wetsvoorstel”, genoemd naar de rechtse senator Laurent Duplomb die het heeft ingediend, veel stof opwaaien. Het wetsvoorstel bevat bepalingen over allerlei onderwerpen, die volgens de rechtse politicus “de beperkingen op landbouwpraktijken zullen opheffen”.De meest controversiële maatregel is de herintroductie van acetamiprid. Het insecticide werd in 2018 verboden vanwege de schadelijke effecten op bestuivers en de vermeende effecten op de menselijke gezondheid. Maar Franse bieten- en hazelnoottelers trokken aan de alarmbel omdat er momenteel geen gelijkwaardige alternatief voorhanden is. Als het voorstel wordt goedgekeurd, kunnen zij het middel opnieuw gebruiken, weliswaar onder voorwaarden.De terugkeer roept felle weerstand op bij heel wat milieu- en biodiversiteitsorganisaties. “Sinds wanneer is het acceptabel om één sector, die van de imkers, te vernietigen om een andere te redden?”, reageerde de voorzitter van de Franse imkervakbond (Unaf) in de pers. “Biodiversiteit, volksgezondheid en de toekomst van de landbouwsector mogen niet worden opgeofferd in naam van politieke spelletjes of de belangen van agrochemische lobby's.” Wat is acetamiprid?Acetamiprid is een insecticide uit de groep van de neonicotinoïden. Binnen de geldende voorschriften, gebruiken Belgische land- en tuinbouwers het insecticide vooral tegen bladluizen, witte vlieg en kevertjes. Het middel wordt ingezet in onder meer de bietenteelt, serregroenten, bladgewassen, fruitteelt en notenproductie .Acetamiprid is momenteel de enige neonicotinoïde die binnen de Europese Unie, en dus ook in België, nog toegelaten is. Na een evaluatie in 2018 werd de toelating verlengd tot 2033. Andere maatregelenNaast de herintroductie van acetamiprid, bevat het voorstel ook nog enkele administratieve vereenvoudigingsmaatregelen, versoepelingen rond vergunningen voor veehouderijen en wijzigingen in de regels rond wateropslag. Ook dat laatste leidde al tot heel wat verhitte discussies bij de Fransen. Door de toenemende droogte en stijgende temperaturen wordt een betrouwbare watervoorziening steeds crucialer. Boeren pleiten voor waterbassins als noodzakelijke oplossing, maar milieuorganisaties verwijten hen dat ze zo de watervoorraden van de lokale gemeenschap afnemen.WeerstandHet wetsvoorstel bracht al heel wat verontwaardigde Fransen op straat. Ook binnen de regering lopen de standpunten uiteen. Landbouwminister Annie Genevard (Les Républicains) riep alvast parlementsleden op het voorstel niet te blokkeren. Volgens haar zijn de voorgestelde maatregelen noodzakelijk voor de boeren. Ze benadrukte dat het gebruik van acetamiprid streng gereguleerd blijft en over drie jaar opnieuw geëvalueerd zal worden.“Deze tekst lost niet alle problemen van de boeren op, maar stelt ons wel in staat om één ding te doen: onze Franse landbouwers dezelfde middelen geven als hun Europese collega’s,” benadrukte Duplomb nog in de Franse media. Tegenstanders wijzen erop dat het wetsvoorstel botst met de Franse milieudoelstellingen en daarom onaanvaardbaar is. Op 8 juli wordt het voorstel gestemd in de Assemblée Nationale.

Nieuw tussentijds EU-klimaatdoel: 90 procent minder broeikasgassen tegen 2040

2025-07-02T18:19:18+02:00

Eerste mijlpaal in zichtIn 2021 legde de EU in een bindende klimaatwet vast dat ze tegen het midden van de eeuw klimaatneutraal wil zijn. Op de weg erheen staat voorlopig slechts één mijlpaal vast: een vermindering van de broeikasgasemmissies met 55 procent tegen 2030. Collectief zitten de lidstaten op koers om die doelstelling te halen, al blijft Vlaanderen achter. Vooral de landbouw- en transportsector zouden volgens een tussentijdse evaluatie onvoldoende vooruitgang tonen. Voor landbouw is de kloof tussen de doelstelling en de prognoses momenteel het grootst.De landbouwsector is in Vlaanderen goed voor ongeveer tien procent van de totale uitstoot van broeikasgassen. Ongeveer de helft daarvan bestaat uit methaan, voornamelijk afkomstig van de veestapel. Ongeveer een kwart van de uitstoot komt van lachgas (N₂O), vooral door mestopslag. Het overige deel bestaat uit koolstofdioxide (CO₂). Tweede mijlpaal komt eraanNu wil de Commissie een tweede mijlpaal vastleggen in het klimaattraject: een reductie van de broeikasgasuitstoot van 90 procent tegen 2040. Om tegemoet te komen aan de vele tegenstand voorziet de Commissie een meer flexibel kader om deze doelstelling te halen. Zo voorziet het voorstel de mogelijkheid van een beperkt gebruik van internationale koolstofkredieten, waarbij emissiereductie buiten de EU aangekocht wordt, en het gebruik van binnenlandse koolstofkredieten binnen het EU-emissiehandelsysteem. De commissie verwijst naar deze maatregelen als een vangnet voor de resterende emissies van moeilijk te verminderen sectoren.De Commissie benadrukt echter dat de reducties van de binnenlandse broeikasgasemissies binnen de EU aangevuld met meer koolstofverwijderingen, onder meer door middel van natuurlijke en technologische oplossingen, de hoeksteen blijven van de inzet. Zo zullen de lidstaten maximaal drie procent uitstootbeperking mogen aankopen via carboncredits in derde landen. De kwaliteitscriteria waaraan de credits moeten voldoen, evenals de regels over wie ze mag aanschaffen zullen volgend jaar voorgesteld worden in EU-wetgeving.Het voorstel van de Commissie zal nu worden voorgelegd aan het Europees Parlement en de Raad.

Zonnebrand, aangepaste plukuren en prijsdruk: Hete dagen laten groente- en fruittelers niet onberoerd

2025-07-02T19:26:41+02:00

De tropische hitte van begin deze week heeft een negatieve invloed gehad op de verkoop van zomerfruit bij groente- en fruitveiling BelOrta. Vooral marktkramers in België, Frankrijk en Duitsland bestelden minder. “Bij dit warme weer blijven mensen weg van de markt,” zegt Laurent De Smedt, hoofd fruitverkoop bij BelOrta.Tegelijkertijd was er juist meer aanbod. Door de hoge temperaturen rijpt het fruit sneller, wat zorgt voor een verhoogde aanvoer. “Maandag hadden we dubbel zoveel frambozen als op een normale dag. Dat geldt ook voor ander zomerfruit,” aldus De Smedt. Die overvloed zet de prijzen onder druk. Door de versnelde rijping blijft bovendien de maat van het fruit achter. “Het fruit heeft minder tijd om te groeien”, klinkt het bij BelOrta. Zonnebrand in de appelteeltNaast het grotere volume zijn er ook zorgen over de kwaliteit. “We zien al lichte zonnebrand op het fruit,” zegt Pieter Van Oost van Boerenbond. “We krijgen signalen uit zowel de appel- als perenteelt. De echte schade wordt pas over enkele dagen duidelijk, en die zou weleens groter kunnen zijn dan nu zichtbaar is.”Ook bij BelOrta komen meldingen binnen van hardfruittelers die zich zorgen maken over zonnebrandschade. “Wanneer fruit brandschade oploopt, verkleurt de schil zwart en is de vrucht niet meer verkoopbaar,” legt Laurent De Smedt uit. Zowel BelOrta als Boerenbond benadrukken het belang van voldoende beregening. “Dat is cruciaal, zowel om de gewassen af te koelen als om bladverbranding te voorkomen,” zegt Pieter Van Oost van Boerenbond. Dankzij de vele zonuren zijn de bessen uitzonderlijk zoet Aangepaste pluktechniek voor minder verliesOok andere experts waarschuwen voor schade aan zomerfruit als gevolg van de hitte, vooral op percelen waar irrigatie niet mogelijk is. “Rassen die nu rijp zijn, hebben het zwaar te verduren. Door de hoge temperaturen beginnen ze als het ware te koken, waarna ze onverkoopbaar zijn,” zegt Tom Mertens, die in Hoogstraten zes hectare blauwe bessen teelt.Om de impact van de tropische temperaturen te beperken, past fruitteler Tom Mertens uit Hoogstraten zijn plukstrategie aan. “We sturen het personeel vaker door de rijen om de rijpe vruchten sneller te oogsten. Dat verlaagt het tempo want we plukken minder kilo’s per uur, maar we vermijden zo dat de bessen overrijp worden of beginnen te koken. Het resultaat is minder uitval,” legt hij uit. Ondanks de hitte is hij positief over de kwaliteit. “Dankzij de vele zonuren zijn de bessen uitzonderlijk zoet.” Impact hitte kan zorgen voor betere prijsvormingIn de groenteteelt kunnen de gevolgen van de hitte pas later zichtbaar worden, en verschillen ze sterk per gewas. Bij BelOrta zien ze nu al problemen bij langwerpige tomatenrassen. “Die zijn gevoelig voor neusrot,” zegt Maarten Verhaegen, divisiehoofd verkoop groenten. “We verwachten binnen enkele weken een merkbare daling in de productie.” Momenteel brengt een aubergine zo’n zestig cent op, terwijl een teler minstens één euro nodig heeft om uit de kosten te komen Paradoxaal genoeg zou die daling ook een voordeel kunnen opleveren, want de aanhoudende productiepieken door het zonnige weer blijven wegen op de prijzen van serregroenten. Vooral auberginetelers hebben het moeilijk. “Momenteel brengt een aubergine zo’n zestig cent op, terwijl een teler minstens één euro nodig heeft om uit de kosten te komen,” zegtVerhaegen. “Door het mooie weer van de afgelopen drie maanden ligt de productie in Vlaanderen en Nederland tot 20 procent hoger. Als de vraag niet mee stijgt, zakt de prijs onvermijdelijk. Minder aanbod kan de markt weer wat in balans brengen”Een serregroente die zich momenteel wel positief onderscheidt, is de komkommer. “Bij warm weer stijgt de consumptie, en dat zien we meteen in de prijzen,” zegt Verhaegen. Ook promoties zoals 1+1 gratis-acties in supermarkten dragen bij aan een vlotte afzet.Op Europees vlak ziet BelOrta signalen van verminderde productie in landen als Spanje, Portugal, Hongarije en Polen als gevolg van de extreme hitte. “Daardoor is de export vanuit België de voorbije week fors toegenomen. Die vraag uit het buitenland biedt op korte termijn steun aan de prijzen van serregroenten.” Bloemkool heeft het moeilijk bij vollegrondsgroentenDe aanhoudende hitte speelt niet alleen parten in de serres, ook de vollegrondsteelten hebben het zwaar te verduren. Vooral de teelt van bloemkool baart zorgen, meldt telerscoöperatie Ingro. “De teelt zit dicht tegen de oogst aan en heeft nu veel water nodig,” zegt Luc De Waele. Door captatieverboden in niet-bevaarbare waterlopen moeten sommige telers water aanvoeren met vrachtwagens, wat voor behoorlijk wat extra kosten zorgt.Daarnaast is ook de aanplant van de zogenaamde tweede vrucht in de bloemkolen in het gedrang. “Met deze temperaturen is het beter om het plantmoment uit te stellen,” klinkt het bij Ingro. De impact daarvan is merkbaar: de reserveringen van de gedeelde plantmachines uit de machinepool van Ingro blijven voorlopig uit. Hitte bemoeilijkt de plukNiet alleen de gewassen lijden onder het weer, ook het personeel op de bedrijven wordt stevig op de proef gesteld. “Wij stoppen rond 15 uur met werken,” vertelt tomatenteler Eric Van den Eynde. “Het is tegen die tijd niet meer te doen in de serre. Plukkers gaan dan ook niet meer op de plukkar staan, maar blijven in het gewas zitten om toch nog wat verkoeling te vinden.” Felle middagzon verhoogt het risico op drukplekken bij aardbeien. Die tasten zowel de kwaliteit als de houdbaarheid aan Bij de aardbeienteelt spelen naast comfort ook kwaliteitsredenen mee. “Felle middagzon verhoogt het risico op drukplekken bij aardbeien. Die tasten zowel de kwaliteit als de houdbaarheid aan,” aldus BelOrta.Hoewel de hittegolf inmiddels achter ons ligt, blijven de zorgen groot. “Na zulke tropische dagen neemt de kans op zwaar onweer en hagel toe,” waarschuwt Laurent De Smedt van BelOrta. “Dat kan ook op korte termijn grote schade veroorzaken, zeker bij onbeschutte teelten.”

Nog dit jaar duidelijkheid over regels rond boerderijcompostering

2025-07-04T06:42:56+02:00

Op de demodag agro-ecologie in Hansbeke lichtten onderzoekers Hans Vandermaelen, Koen Willekens, Adriaan Vanderhasselt en Fien Amery toe hoe boerderijcompostering precies in zijn werk gaat en welke obstakels een verdere uitrol in Vlaanderen nog in de weg staan.Wat is boerderijcompost?Boerderijcompost wordt bereid uit organische restproducten, zoals grasmaaisel dat niet gebruikt kan worden als veevoeder en stalmest. Omdat de compost op de boerderij zelf geproduceerd wordt, kunnen transportkosten vermeden worden en blijven de lokale organische stoffen aanwezig en worden kringlopen gesloten. Vaak beschikken landbouwers echter niet over alle startmaterialen om aan goede compostering te doen. "Compostering van 100 procent eigen materiaal voor eigen gebruik is vrijgesteld van vergunning en kent geen volumegrens”, zegt Vandermaelen. “Maar voor de meeste landbouwers zijn er onvoldoende stromen beschikbaar op het eigen bedrijf. In dat geval kan gekeken worden naar samenwerking met andere landbouwers voor het gebruik van houtig materiaal en maaisel uit natuurbeheer. Momenteel ben je dan als landbouwer vergunningsplichtig en moet je aan dezelfde VLAREM-normen voldoen als industriële composteringsbedrijven.”Bovendien is men in dit geval verplicht een harde (betonnen) vloer te gieten om het compost op te bereiden en percolaat op te vangen. "Voor de doorsnee landbouwer wegen deze vereisten veel te zwaar. Er zijn bovendien wezenlijke verschillen tussen de praktijk van het boerderijcomposteren en die van de industriële verwerking die een apart wettelijk kader verantwoorden”, zegt Vandermaelen. “Onderzoek naar stikstofuitspoeling naar de bodem bij compostering op de akker toont inderdaad aan dat er geen probleem hoeft te zijn bij goede praktijk. Dat is één voorbeeld van een hinderaspect.“Binnen de landbouw, zowel gangbaar als agro-ecologisch, vindt men het dus een spijtige zaak dat dit type compostering juridisch moeilijk haalbaar wordt gemaakt. Zeker omdat boerderijcompost een valorisatie biedt van landbouwreststromen zoals gewasresten, maaisel van akkerranden, snoeisel en stalmest. “Daarnaast is het resulterend product een waardevolle bodemverbeteraar om de bodemkwaliteit op fysisch, chemisch en biologisch vlak te verbeteren”, zegt Fien Amery van ILVO. We wachten al meer dan twintig jaar op een wettelijk kader Wettelijk kader voor eind dit jaarHet lange wachten wordt beloond, want volgens Bart Dochy (cd&v) zal dat kader er nog voor eind dit jaar zijn. “Er zijn verschillende zaken die dit zo complex maakten. Naast de VLAREM-wetgeving is er ook de controleerbaarheid. Ik heb de indruk dat het dossier daar voor een stuk vastloopt. Men moet een controleerbaar kader uitwerken.”Een administratief kluwen, dus, maar volgens Dochy kan het "verrassend snel" gaan. “Ik mag niet voor mijn beurt spreken, maar ik denk dat we voor eind dit jaar iets zullen hebben. Wat in de politiek een ongelooflijke snelheid is”, zegt hij met een kwinkslag.Een ambtelijke werkgroep onder coördinatie van OVAM werkt intensief aan de voorbereiding van het wettelijke kader voor boerderijcompostering. Dit gebeurt in nauw overleg met het kabinet van de minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns (cd&v) en de betrokken sectoren.“We hebben al verschillende onderzoeksprojecten rond boerderijcompostering doorlopen”, zegt Amery. “In een recente studie hebben we boerderijcompost vergeleken met industrieel gemaakt compost. We zien dat het organisch stofgehalte van boerderijcompost vaak hoger is dan bij de industriële composten, ondanks dat ze allebei stabiele composten waren. Ook bij hetzelfde organische stofgehalte zagen we meer microbieel leven dan in de industriële composten.”Een aandachtspunt voor wie zelf composteert, is het volgende: binnen de groene reststromen is er kans op verontreiniging door onkruidzaden. Volgens Amery kan men deze zaden met een goede procesvoering van het compost deze zaden echter onschadelijk maken. De temperatuurontwikkeling tijdens de compostering zorgt voor het afdoden van onkruidzaden en pathogenen.“Je moet er dus op letten dat je een goede receptuur hebt voor je beginmengsel en voldoende keert, zodat de zaden die zich eventueel aan de buitenkant bevinden, naar binnen worden gebracht en eveneens op hoge temperatuur komen. Zo wordt het onkruidzaad afgedood.”Collectief composterenMet het wettelijk kader in aantocht, denkt Adriaan Vanderhasselt na over manieren om boerderijcompostering toe te passen in de praktijk. “Er zijn boeren die ondanks de hindernissen nu al aan het boerderijcomposteren zijn. Dat zullen er zeker meer worden zodra er een wettelijk kader is, maar we verwachten geen stormloop. Dat heeft alles te maken met het feit dat boerderijcompostering niet alleen een lange lijst voordelen met zich meebrengt, maar ook een lange todo-lijst. Als je alles alleen moet doen als landbouwer, gaande van het onderhandelen met natuurbeheerders over natuurgrasmaaisel bijvoorbeeld, de logistiek, stockage, monitoring van het proces en de certificering en de toepassing op het einde van de rit, dan is dat een heel takenpakket.”Volgens Hans Vandermaelen moet er daarom ook nagedacht worden hoe we individuele landbouwers verder kunnen ontzorgen. “Sommige uitdagingen kunnen beter op een wat collectiever niveau aangepakt worden. Dan denk ik bijvoorbeeld aan gesprekken met natuurbeheerders om toegang tot hun reststromen of kennisuitwisseling rond de vraag hoe je boerderijcompost in het bemestingsplan integreert. Dat zijn punten waarop landbouwers beter de handen in elkaar zouden slaan.” Ook niet onbelangrijk, is dat samenwerking de betaalbaarheid van boerderijcompost ook ten goede kan komen. Voor het verwerken van hun groenafval betalen natuurbeheerders vandaag gemakkelijk 30 euro per ton. “Landbouwers moeten zich de vraag stellen of ze die natuurbeheerresten zomaar gratis op hun bedrijf willen laten toekomen”, zegt Vandermaelen. “De compost die ze daar mee maken draagt rechtstreeks bij aan talrijke beleidsdoelen en maatschappelijke verwachtingen. Dat is dienstverlening waar misschien ook iets tegenover mag staan. Bovendien kunnen deze vergoedingen bijdragen aan de betaalbaarheid van boerderijcompost zodat dit een volwaardig alternatief kan zijn voor bijvoorbeeld kunstmest.”“We wachten eerst en vooral op het wettelijk kader, maar vandaag bekijken we al in een aantal regio’s in Vlaanderen hoe we zulke samenwerking van de grond kunnen krijgen”, zegt Vandermaelen tot slot. “Wij merken dat heel wat gebiedsgerichte projecten zoals de landschapsparken, nationale parken of waterlandschappen met interesse naar dit thema kijken.”

Mercosur sluit vrijhandelsakkoord met Europese landen buiten EU

2025-07-03T13:07:41+02:00

De deal met Mercosur, het handelsblok bestaande uit Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay, is een zoveelste signaal van een verschuivende wereldhandel. Die is het gevolg van de onzekerheid door de invoerheffingen van de Amerikaanse president Donald Trump. Mercosur en EFTA zullen profiteren van “een verbeterde markttoegang voor meer dan 97 procent van hun export”, aldus een gezamenlijke verklaring. De overeenkomst heeft betrekking op goederen, diensten, investeringen en bescherming van intellectueel eigendom. De Mercosur-EFTA-overeenkomst werd in Buenos Aires bekrachtigd als onderdeel van een topontmoeting onder leiding van de Zuid-Amerikaanse coalitie.De overeenkomst moet nog worden goedgekeurd door de parlementen en moet juridisch worden getoetst door leden van beide blokken. De Braziliaanse minister van Buitenlandse Zaken Mauro Vieira zei dat zijn regering hoopvol was dat de overeenkomst in de tweede helft van het jaar zou worden afgerond, wanneer Brazilië het roulerende voorzitterschap van Mercosur overneemt. Hij hoopt ook de hangende overeenkomst tussen Mercosur en de EU af te ronden. Over de overeenkomst met EFTA is tien jaar onderhandeld, voor de overeenkomst met de EU zit men al een kwarteeuw rond de tafel.Verdrag met Europese Unie komt er moeizaamHet handelsverdrag met de EU werd, althans in principe, in december vorig jaar overeengekomen, maar stuitte op verzet van landen als Frankrijk. De EU-lidstaat is van oordeel dat de huidige voorwaarden van de overeenkomst schadelijk zouden zijn voor de eigen landbouwsector. Het akkoord is hierom nog niet geratificeerd door de lidstaten. Ook in België zijn landbouworganisaties kritisch voor het handelsakkoord, omdat ze vrezen voor oneerlijke concurrentie. De regelgeving waaronder Zuid-Amerikaanse boeren hun voeding produceren, is immers heel wat minder streng dan de Europese wetgeving.Energie en de VSDe Mercosur-lidstaten zijn woensdag ook overeengekomen om het aantal tariefvrije importen binnen het eigen blok te vergroten. Argentinië had hierom gevraagd om een mogelijke handelsovereenkomst met de Verenigde Staten te vergemakkelijken, hoewel de libertaire president Javier Milei ook een mogelijke overeenkomst buiten Mercosur met de VS overweegt.Argentinië en Paraguay hebben afzonderlijk een overeenkomst ondertekend om de export van aardgas uit het enorme schalieveld van Argentinië, Vaca Muerta, naar Paraguay en Brazilië te onderzoeken. Argentinië is van plan om het gebied om te vormen tot een belangrijke mondiale energieproducerende regio. Hiermee wil het land met een aanzienlijke staatsschuld de eigen economie te ondersteunen, hoewel die plannen in gevaar kunnen komen door een uitspraak van een Amerikaanse rechtbank, waarin de staat wordt opgedragen zijn meerderheidsaandeel in hun nationale energiebedrijf YPF af te staan. Er wordt wel verwacht dat Argentijns president Milei tegen deze beslissing in beroep zal gaan.

Zonder ingrepen crasht de weersverzekering, waarschuwt Open Vld

2025-07-03T14:34:35+02:00

De brede weersverzekering, bedoeld om landbouwers te beschermen tegen weer- en klimaatschade, raakt steeds verder in het slop. Waar in 2020 nog bijna 3.000 landbouwers zo’n verzekering afsloten, blijft het aantal polissen dit jaar hangen rond 1.000. Dat wil zeggen dat 95 procent van de boeren niet verzekerd is tegen klimaat- en weerschade. Tegelijk verdwijnt de Vlaamse subsidie van 65 procent vanaf 2026. Daardoor groeit de onzekerheid bij zowel landbouwers als verzekeraars, en dreigt het systeem volledig stil te vallen. Zonder aanpassingen dreigt het systeem in elkaar te klappen Tijd dringtIn 2019 werd binnen de Vlaamse regering afgesproken om de verzekering in 2025 te evalueren. “Maar de evaluatie laat op zich wachten”, aldus Peeters. “Dit ondermijnt het vertrouwen in het systeem en dreigt de situatie verder te verslechteren. Nochtans is de brede weersverzekering essentieel voor risicobeheer in de landbouw, zeker in tijden van klimaatverandering. Maar zonder aanpassingen dreigt het systeem in elkaar te klappen. Boeren blijven dan onverzekerd achter, net nu ze het meest bescherming nodig hebben. Het is hoog tijd dat deze regering stopt met talmen en kiest voor een duidelijke, werkbare en betaalbare brede weersverzekering.”Getalm beuSamen met partijgenoten Jasper Pillen en Marianne Verhaert schuift Peeters daarom zelf concrete voorstellen naar voren om het systeem te heroriënteren. Zo vraagt de liberale fractie onder meer dat de overheid:de verzekeringstaks afschaft,meerjarige polissen toestaat,zonnebrandschade opneemt,de subsidiesteun van 65 procent verderzet voor wie investeert in preventie.Daarnaast stellen ze voor om grasland uit de dekking te halen en een derdebetalerssysteem op te zetten, zodat landbouwers hun premie niet langer moeten voorschieten. Landbouworganisaties zouden dan weer sterker moeten inzetten op informatie en sensibilisering. Wachten op evaluatieMeerderheidspartijen N-VA en cd&v erkennen het belang van hervormingen, maar willen niet vooruitlopen op de evaluatie. “De urgentie is er, maar fundamentele beslissingen moeten gebaseerd zijn op de uitkomsten van het evaluatierapport”, klonk het in de commissie Landbouw.Peeters maakt zich zorgen over dat uitstelgedrag: “Als die evaluatie pas in oktober komt, is er nauwelijks tijd om nog iets structureels te veranderen voor 2026. Voor enkele eenvoudige en broodnodige ingrepen hoeven we echt geen maanden te wachten.”Volgens Open Vld is het politieke getalm nefast voor het vertrouwen in het systeem. “Boeren zien hun gewassen verdorren onder extreme hitte, en deze regering kijkt de andere kant op”, aldus Jasper Pillen. “Ze vragen geen mirakels, enkel een overheid met gezond boerenverstand.”

Afvalwater als oplossing voor droogte? VUB onderzoekt hergebruik via subirrigatie

2025-07-03T12:29:36+02:00

In het kader van de Blue Deal en het streven naar duurzaam waterbeheer onderzoekt de VUB samen met partners als de Bodemkundige Dienst van België, Aquafin en Boerennatuur Vlaanderen hoe gezuiverd afvalwater op een veilige en efficiënte manier opnieuw gebruikt kan worden in landbouw en mogelijk zelfs daarbuiten.Hydrologe Lara Speijer en chemicus Delphine Vandeputte zijn nauw betrokken bij het project. “Subirrigatie is een techniek waarbij gezuiverd afvalwater via ondergrondse buizen direct in de bodem wordt gebracht”, legt Speijer uit. “Zo beperken we verdamping en vullen we tegelijkertijd het grondwater aan.” Aanpak met groot potentieelTijdens de droge zomer van 2022 bleken proefvelden met subirrigatie opvallend groener dan de omliggende akkers. Bovendien steeg het grondwaterpeil lokaal met ongeveer 30 centimeter. “Dat toont het potentieel van deze aanpak”, aldus Speijer.Maar veiligheid blijft cruciaal. Delphine Vandeputte onderzoekt de kwaliteit van het water, de bodem en de gewassen: “We analyseren onder meer of chemische stoffen uit het afvalwater terechtkomen in het ecosysteem. Voorlopig zijn de resultaten bemoedigend.”Belang van goede communicatieOmdat het idee van ‘afvalwater’ bij het brede publiek nog op weerstand kan stuiten, maken ook communicatiewetenschappers deel uit van het projectteam. Zij helpen bij het helder en begrijpelijk communiceren over het gebruik van gezuiverd afvalwater. “Mensen schrikken snel van dat woord, ook al is het water veilig”, zegt Vandeputte. “Met goede communicatie kunnen we het draagvlak vergroten.”Hoewel het project zich nog in de onderzoeksfase bevindt, kijken de betrokkenen al verder. In de toekomst kan gezuiverd afvalwater mogelijk ook worden ingezet voor industriële toepassingen of zelfs voor drinkwaterproductie.“De droogte van vandaag dwingt ons om creatief én duurzaam om te gaan met water”, besluit Speijer. “Subirrigatie is nog maar één voorbeeld van hoe we met innovatie kunnen bijdragen aan het waterbeheer van morgen.”

Biogeitenmelkprijs stijgt naar 1 euro per kilo

2025-07-03T13:43:27+02:00

Om het vertrouwen van de geitenhouders en de liquiditeitssituatie op hun bedrijven opnieuw op peil te brengen, is de coöperatie met alle klanten in overleg gegaan over een prijsverhoging. Volgens OGC was dit de enige manier om de rendabiliteit op de boerderijen te verbeteren en de melkproductie opnieuw aan te zwengelen. Uiteindelijk vond men een akkoord voor een billijke prijsverhoging. “Gangbare geitenmelk gaat voor zo’n 68 à 70 cent per kilo, dus we zitten ruim dertig cent hoger voor biomelk”, zegt Johan Devreese, secretaris bij OGC.Volgens OGC heeft de geitenmelksector een paar uitdagende jaren achter de rug. Geitenmelk is duurder dan koemelk, en dus is het een product dat in economisch moeilijke tijden sneller in de rekken blijft liggen. “Na de coronapandemie en sinds de start van de oorlog in Oekraïne met stijgende inflatie, volgde een moeilijke tijd voor de duurdere voeding”, meldt OGC. “De verminderde vraag naar melk verplichtte de coöperatie om tijdelijk een gedeelte van de melk af te waarderen naar gangbaar. Hierdoor kende de coöperatie twee moeilijke jaren, met een te lage melkprijs voor de geitenhouders. Dit terwijl de kosten voor de productie van biologische geitenmelk snel stegen, denk vooral aan de sterke prijsstijgingen voor biologisch krachtvoer, voor energie, voor personeel enzovoort.”Blauwtong en pover ruwvoer deden productie dalenVeel boerderijen moesten deze periode overbruggen met de nodige besparingen, onder andere op de aankoop van krachtvoer. Dit ging vaak ten nadele van de melkproductie. Bovendien waren er nog enkele externe factoren die stokken in de wielen staken. De minder goede kwaliteit van het ruwvoer van het voorjaar 2024 en de impact van blauwtong, versterkten de productiedaling.Maar de sector kent ook enkele meevallers. Zo is de vraag naar biologische melk opnieuw toegenomen, zowel bij de kaasmakers als bij de producenten van babyvoeding. De tijdelijke maatregel om een deel van de melkproductie af te waarderen naar gangbaar, kan hierdoor ook weer op de schop. Sinds 15 maanden wordt alle melk opnieuw voor 100 procent als biologisch verkocht. Meer nog: waar er ooit een overaanbod was aan geitenmelk, is er door de gestegen vraag en gedaalde productie zelfs schaarste. OGC laat dan ook weten dat het haar klanten geen voldoende beschikbaarheid kan garanderen.Biogeitenmelk in BelgiëVolgens Devreese is de biogeitenmelksector vooral in Nederland gebaseerd. “De meeste van onze leden zijn daar ook actief”, zegt hij. “Verder hebben we tien leveranciers in Duitsland en drie biogeitenmelkleveranciers in Vlaanderen. Het is een vrij kleine sector hier. Buiten de OGC-leden heb je ook nog een drietal biogeitenmelkhouders die hun geitenmelk zelf verwerken naar kaas, zoals de Volle Maan in Sint-Lievens-Houtem, Karditsel in Lummen en ’t Reigershof in De Haan. In totaal telt Vlaanderen een zestigtal geitenboeren, bio- en gangbaar samen.” We hebben een sterk gestegen vraag naar melk voor babyvoeding Voor de gestegen vraag ziet Devreese twee bepalende factoren. “Enerzijds is gewone koemelk veel duurder geworden, waardoor het prijsverschil met geitenmelk nu kleiner is. Al is biogeitenmelk nog steeds dubbel zo duur. Anderzijds hebben we een sterk gestegen vraag naar melk voor babyvoeding, omdat de consument een alternatief zoekt voor koemelk. Geitenmelk is beter verteerbaar en staat qua voedingswaarde dichter bij borstvoeding.”

Waterpeilen en grondwaterstanden in Vlaanderen dalen verder door aanhoudende droogte

2025-07-03T15:15:54+02:00

In Ukkel viel in juni volgens het KMI slechts 45 procent van de normale hoeveelheid neerslag: 31,6 mm tegenover gemiddeld 70,8 mm. Ook in Vlaanderen werden gelijkaardige lage neerslagtotalen vastgesteld, al mat het VMM-pluviometernetwerk wel een iets gunstiger gemiddeld neerslagtotaal van 42,1 mm in juni (59% van het klimatologisch normaal).De gevolgen laten zich voelen: het neerslagtekort sinds april loopt in het grootste deel van Vlaanderen op tot 120 à 150 mm, hoog voor deze tijd van het jaar. In het Denderbekken is zelfs een tekort van 183 mm gemeten.De droge trend heeft een duidelijke impact op het grondwater. Op 30 juni vertoonde 63 procent van de meetplaatsen een lage tot zeer lage grondwaterstand voor de tijd van het jaar en op 98 procent van de locaties zakte het grondwaterpeil verder tegenover een maand eerder.Ook de waterlopen lijden onder de droogte. Op 65 procent van de meetplaatsen werden lage tot zeer lage debieten gemeten, met op een zestal locaties de laagste waarden sinds het begin van de metingen. Vooral in de bekkens van de IJzer, Brugse Polders, Dender en Dijle zijn de waterpeilen extreem laag en het Netebekken flirt zelfs met het historisch minimum. In het Leiebekken is de waarde dan weer relatief hoog in vergelijking met de andere bekkens in Vlaanderen.De vooruitzichten zijn weinig hoopgevend. Tenzij er de komende weken uitzonderlijk veel regen valt, is de verwachting dat de grondwaterstanden en debieten laag tot zeer laag blijven voor de tijd van het jaar.

Weyts verbiedt dierentransport tijdens zomermaanden, sector niet gewaarschuwd

2025-07-03T17:31:07+02:00

ABS-voorzitter Bruno Vincent kan zich niet vinden in de maatregel. “Als je dieren wil vervoeren naar het buitenland, moet je altijd eerst toestemming krijgen van de dierenarts”, zegt hij. “Deze mensen zijn getraind om te oordelen wat kan en wat niet, maar nu lijkt het alsof men hun expertise niet vertrouwt. Hoe dan ook mag je geen dieren vervoeren bij meer dan dertig graden. Ben je op de baan en wordt die temperatuur bereikt, dan moet je je met je dieren begeven naar een rustplaats. Daarna kan je bijvoorbeeld ’s nachts verder rijden wanneer het koeler is.” Dierenartsen zijn getraind om te oordelen wat kan en wat niet, maar nu lijkt het alsof men hun expertise niet vertrouwt “Bovendien is het vreemd dat Weyts er twee maanden op kleeft, want door de klimaatverandering kan het ook buiten juli en augustus warmer dan 30 graden zijn”, zegt Vincent nog.Volgens Weyts is de dierenartscontrole voor vertrek een omslachtige procedure die bovendien voor veel onzekerheid en discussies zorgt.Last minute transporten annulerenDe sector ontkent dat minister Weyts contact met hen zou hebben opgenomen voorafgaand aan de maatregel. Ze komen dus ook uit de lucht gevallen, en velen moeten hun afgesproken leveringen onverwacht annuleren. “Ik had net een veetransporteur aan de lijn die over veertien dagen zou vertrekken. Dat gaat nu niet meer door”, zegt Vincent.Dat blijkt het geval voor veel Vlaamse vervoerders, die pas eind vorige week op de hoogte zijn gebracht. Een zeer korte termijn om geplande bestellingen te annuleren. Weyts zegt dat hij het opneemt voor dierenwelzijn, maar hij bereikt het omgekeerde Europarlementslid Benoît Cassart (MR, Renew Europe) is tevens topman bij Fabroca, distributeur van Belgisch witblauw. Hij kant zich eveneens tegen de maatregel, zelfs al wordt zijn onderneming niet rechtstreeks getroffen. "Wij vervoeren enkel binnen de EU", zegt hij. "Maar ik ben tegen de maatregel. Weyts zegt dat hij het opneemt voor dierenwelzijn, maar hij bereikt het omgekeerde. De vraag naar rundvlees zal blijven. Deze landen zullen in plaats van naar België richting Zuid-Amerika kijken voor de invoer van hun runderen. Bovendien is de sector veel te laat ingelicht."Weyts wil dierentransport nog meer aan banden leggenAan VRTNWS stelt Weyts dat de regels rond lang dierentransport in de toekomst nog verder mogen gaan: "Ik vind dat we hier in zijn geheel komaf mee moeten maken”, zegt hij. “Die dieren komen na een lange tocht in het land van bestemming aan, puur om geslacht te worden."Ook dat is een opmerkelijke stelling, vindt Vincent. Volgens de ABS-voorzitter is het immers niet gebruikelijk dat dieren voor de slacht naar Noord-Afrika worden vervoerd. “Transport met het oog op slacht gebeurt niet zo ver buiten Europa. Wel bijvoorbeeld richting het Verenigd Koninkrijk, en daar laat Weyts dan weer een uitzondering gelden”, zegt Vincent. “De transporteur waar ik mee sprak, specialiseert zich vooral in fokken. Hij heeft er alle baat bij dat die dieren niet lam van de hitte toekomen. Dat hij nu alle export twee maanden stil moet leggen, treft hem zwaar”, zegt Vincent.Vervoer naar koudere landen toegestaanVolgens het kabinet-Weyts worden er jaarlijks vanuit Vlaanderen meer dan 4.000 levende runderen geëxporteerd naar Turkije, Libanon en de Maghreb-landen (Marokko, Algerije, Tunesië en Libië). In 2024 ging het om 177 transporten die richting het zuiden vertrokken. “In juli en augustus vorig jaar ging het om in totaal 30 transporten, goed voor ongeveer 1.130 dieren”, meldt het kabinet-Weyts. “Alleen transporten naar een beperkt aantal bestemmingen waar de temperaturen niet zo sterk oplopen in de zomermaanden blijven mogelijk. Het gaat dan om Noorwegen, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk. Er is ook nog een theoretische mogelijkheid om dierentransporten toe te laten met een airco-systeem, maar dan zouden transporteurs daar eerst in moeten investeren want op dit moment zijn vrachtwagens gewoon niet uitgerust met airco.”Ondanks de kritiek vanuit de sector, lijkt Weyts overtuigd van de maatregel. “De nieuwe heldere regeling maakt een einde aan de onzekerheid en de discussies en bouwt sterkere garanties in voor dierenwelzijn”, aldus de minister.

Boeren brengen Rock Werchter op smaak

2025-07-05T15:27:42+02:00

De eerste noten galmen al over de weide wanneer de festivalgangers hun weg vinden naar de talloze drank- en eetstanden. Ook naar De Smaakfabriek, waar tv-kok Loïc Van Impe het net wat anders aanpakt dan de andere klassiek eetstanden. Alle gerechten die hij uit zijn koksmuts tovert, zijn gemaakt met uitsluitend producten van boeren uit de buurt. Van farm to festival Hiervoor klopte Rock Werchter voor de tweede keer aan bij landbouworganisatie Boerenbond. “De festivalgangers komen voor de volledige beleving en daar hoort lekker eten bij”, duidt Boerenbondvoorzitter Lode Ceyssens. “Daar zorgen onze boeren én Loïc vandaag voor. Onder de slogan ‘van farm to festival’ worden ze er nog eens aan herinnerd dat de land- en tuinbouw niet enkel zorgt voor de festivalweide, maar ook voor al het lekkers op hun bord.” Daarnet stond ik nog op mijn aardappelveld, nu even op de festivalweide en straks moet ik mijn koeien verzorgen 200 kg gehakt en 25 kg cherrytomaten Alle cherrytomaatjes die op de eetstand geserveerd worden komen van tomatenteler Kevin Pittoors. Pittoors is de vierde generatie op het familiebedrijf Primato dat op 15 kilometer gelegen is van de festivalweide. “Ik ben best trots dat onze tomaten hier op het menu staan. Het is fijn om onze producten lokaal te kunnen aanbieden en de mensen te ontmoeten die ze proeven", zegt de teler. Veel ervaring met de korte keten heeft hij niet. "Normaal gaan al onze tomaten gewoon naar de veiling." Saelens van hoeve Ten Halve heeft wel al meer ervaring met de korte keten. “We verkopen de producten in onze eigen winkel, maar ook aan restaurants en supermarkten in de buurt. Zo kunnen we inspelen op de wensen van onze klanten én een eerlijke prijs vragen”, klinkt het. Vorig jaar leverde hij quinoa aan de Smaakfabriek, dit jaar rundvlees. “Ik vind het super dat we aan zo’n breed publiek kunnen tonen hoe kwaliteitsvol, lekker en gezond onze producten zijn. Dit zet onze sector echt positief in beeld.” De gerechten met lokale producten zijn goedkoper dan stoofvlees met een pak friet Smaakvol en betaalbaar Om uit te blinken tussen alle andere eetstandjes op de weide, stelde Loïc een verfijnd en veelzijdig menu op. “Het menu is zeer doordacht. Ik wil het steeds zo vers mogelijk en budgetvriendelijk houden”, vertelt de chef. “Dat is dankzij de lokale producten met rechtstreekse prijzen mogelijk. Mijn duurste gerecht is met rundsvlees en kost 17 euro. Dat is goedkoper dan een pak friet met stoofvlees.” Over heel het weekend verwacht hij zo’n 5.000 à 6.000 gerechtjes te serveren. Tv-kok Loïc Van Impe is er niet enkel voor de show: elke festivaldag staat hij met zijn team achter het fornuis. Met zichtbare trots toont hij de werking van de keuken aan de voorzitter van Boerenbond. Bij elk ingrediënt weet hij exact waar het vandaan komt, of het nu gaat om de zuivel in de ijsjes, de eitjes in zijn hoofdgerecht of de kaaskroketten voor zijn bekende kaaskroketbroodje. “Ik werk vaak en met veel plezier samen met Belgische landbouwers en producenten”, legt hij uit. “Nergens anders vind ik zulke hoeveelheden van hoge kwaliteit aan een mooie prijs. Ik leer ook telkens nieuwe boeren kennen, zoals nu met Primato en Hoeve Ten Halve.” Enthousiaste bezoekersDe gerechten vallen duidelijk in de smaak bij de festivalgangers. “Ik zag De Smaakfabriek op de app van Werchter en wou het wel eens proberen. Ik kan je meedelen dat het geen teleurstelling is. De grilled vol-au-vent bun is heerlijk!”, klinkt het. Aan het tafeltje ernaast zitten twee fans van het eerste uur. “Vorig jaar kwamen we hier iets eten en waren we onmiddellijk verkocht”, vertellen ze al glunderend. “Onze eerste hap moest dan ook terug van hier komen, en ook de volgende dagen zullen we hier nog vaak passeren.” Terug naar de serre en de stal Na hun bezoek aan de keuken van Loïc trekken beide boeren weer naar huis. Lang blijven is geen optie. “Werchter valt voor mij altijd midden in een drukke periode op het bedrijf”, zegt Pittoors. “Ik ben één keer kunnen komen toen ik 18 jaar was. Dit is de tweede keer. Ik maak nog snel een rondje over het terrein en keer dan terug. Binnen in de serre is het straks trouwens aangenamer dan hier in de zon. Doordat de planten voortdurend vocht verdampen, is het tegen de avond binnen frisser dan buiten.” Ook Saelens keert terug. “Mijn koeien moeten straks verzorgd worden”, zegt hij. “En voor de muziek hoef ik het niet te doen, die hoor ik thuis op mijn eigen weide ook.”

"Voedingsbeleid is geen luxe: Gent en Garde verdient versterking, niet de hakbijl"

2025-07-04T13:00:57+02:00

Gent moet fors besparen. De schuldenberg dwingt het stadsbestuur tot moeilijke keuzes, met besparingen op personeel, gebouwen en subsidies. Die realiteit is onmiskenbaar. Net in zulke crisismomenten is het echter cruciaal om toekomstgericht te denken. Wat we vandaag afbouwen, bepaalt immers de veerkracht van morgen. Ook het pionierende voedingsbeleid ‘Gent en Garde’ verdient die afweging. Kan Gent het zich veroorloven om te snoeien in deze investering op lange termijn?Met een schuldenlast van bijna één miljard euro en een jaarlijkse besparingsdoelstelling van 120 miljoen euro staat stad Gent voor zware keuzes. De eerste signalen kwamen al in april, toen vier projecten rond duurzame en lokale voeding hun projectsubsidies verloren. Vandaag is duidelijk dat de besparingen zowat elk beleidsdomein treffen. Net daarom is het nu cruciaal om keuzes te maken die de begroting in evenwicht brengen en tegelijk de fundamenten leggen van een veerkrachtige stad.Het Gentse voedingsbeleid is zo’n fundament. Met ‘Gent en Garde’ bouwde de stad de voorbije jaren aan een voedselstrategie die duurzaamheid, sociale rechtvaardigheid en lokale economie verbindt. Juist dit pionierswerk verdient versterking, niet de hakbijl. Bescheiden middelen, indrukwekkende resultatenVoeding raakt ons allemaal. Wat we eten, waar het vandaan komt en wie eraan verdient – het zijn geen vrijblijvende vragen. Voeding staat centraal in grote maatschappelijke uitdagingen zoals gezondheid, klimaat, landbouw, armoede en economie.Stad Gent begreep dat als één van de eersten. Met ‘Gent en Garde’ bouwde de stad, met relatief bescheiden middelen, aan een voedselstrategie die tot vandaag in binnen- en buitenland geroemd wordt. Ter herinnering: Gent was de eerste stad ter wereld met een officiële ‘Veggiedag’ en de eerste Belgische stad met een volwaardige voedselstrategie. Gent wist zich zo in korte tijd te positioneren als een stad die van voeding een strategisch beleidsdomein maakte.Die visie leverde een indrukwekkende hefboomwerking op. Denk aan Foodsavers, dat tonnen voedseloverschotten herverdeelt en sociale tewerkstelling creëert. Aan de eiwitstrategie in Gentse scholen, die de CO2-uitstoot van schoolmaaltijden met 41 procent verminderde. Of aan de samenwerking met buurtmoestuinen, lokale boeren en sociale restaurants. Gent was én is nog steeds koploper. Daar plukken Gentenaren, maar ook andere steden de vruchten van. Vlaams geld, Gentse visieDe Vlaamse overheid lanceerde vorige week een projectoproep voor gezonde voeding op school. Een krachtig signaal dat bevestigt wat Gent al lang wist: investeren in voedingsbeleid is investeren in de toekomst. Voor Gent is dit een uitgelezen kans om zijn opgebouwde expertise en netwerken te verbinden met Vlaamse doelstellingen. Maar dan moet de stad blijvend durven investeren.De initiatieven die in april reeds hun subsidies verloren, waren geen randinitiatieven maar onderdeel van een breder, uniek ecosysteem. Het succes van ‘Gent en Garde’ steunt op samenwerking tussen stadsdiensten, scholen, middenveldorganisaties, onderzoekers, ondernemers en burgers. Als dat netwerk verdwijnt, verliest de stad niet alleen partners, maar ook slagkracht. Wat is er al geweten over besparingen op vlak van voedsel, landbouw en natuur?De besparingsoperatie die de stad Gent gaat doorvoeren, werd donderdag toegelicht tijdens een persconferentie. Hoewel veel details nog ontbreken zijn er wel al een aantal zaken bekend die verband houden met landbouw, voeding en natuur:De voedselraad van de stad wordt opgedoekt. Die raad bestaat uit een 30-tal betrokken actoren en heeft als opdracht de voedselstrategie ‘Gent en Garde’ vorm te geven. De dienst zet onder meer in op voedsel uit de korte keten.De stad blijft schoolmaaltijden voorzien voor kleuters.In Drongen kreeg het personeel van schoolhoeve De Campagne te horen dat de stad de kinderboerderij wil afstoten. Voor het domein dat al 40 jaar bestaat en net nog vernieuwd werd, wordt een externe uitbater gezocht.Er wordt niet bespaard op het onderhoud van natuur en openbaar groen. De drie miljoen euro die gereserveerd is voor de verdere uitrol van het RUP Groen, een groot plan dat honderden hectares groen beschermt, blijft behouden.De subsidies voor de aankoop van natuurgebieden door Natuurpunt blijven bestaan, goed voor 140.000 euro per jaar. Kracht van samenwerkingDe budgettaire context is moeilijk, dat ontkent niemand. Net daarom moeten we nu investeren in wat op lange termijn opbrengt. Een investering in voedingsbeleid is een investering in klimaat, welzijn, tewerkstelling, lokale economie, kennis en sociale cohesie. ‘Gent en Garde’ bewees zich de afgelopen jaren als een motor van innovatie, samenwerking en structurele verandering. Het beleid werd opgebouwd met beperkte middelen, maar bracht grote maatschappelijke meerwaarde. Die motor nu stilleggen zou niet alleen een verlies zijn van opgebouwde structuren, maar ook van toekomstgericht denken.Dit is dan ook een pleidooi om keuzes af te wegen tegen hun werkelijke impact. Laat deze besparingsoefening geen loutere rekensom zijn, maar een duurzame keuze voor wat Gent sterker maakt – vandaag en morgen. Voedingsbeleid is, meer dan ooit, toekomstbeleid. Met dit opiniestuk willen de auteurs een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat. Ze schrijven in eigen naam en zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. De auteurs:Jelle Goossens is communicatiemedewerker en woordvoerder van Rikolto. Chloé Van Uytven is er communicatiemedewerker. Rikolto (voorheen Vredeseilanden) is een internationale organisatie die werkt aan duurzamere en eerlijkere voedselsystemen.

Tractor op in Nederland? Straks alleen met G-rijbewijs de grens over

2025-07-04T13:33:14+02:00

Tot eind 2025 mogen bestuurders die vóór 1 oktober 1982 geboren zijn, nog met een rijbewijs B in Nederland met een tractor rijden. Die overgangsmaatregel zou oorspronkelijk al op 1 juli 2024 aflopen, maar is na overleg tussen de Nederlandse overheid en Belgische landbouworganisaties verlengd tot 1 januari 2026.Complexe regelgeving aan beide zijden van de grensDe regels rond wie met een landbouwvoertuig de weg op mag, verschillen tussen België en Nederland. In België volstaat voor wie vóór 1 oktober 1982 geboren is een rijbewijs B (of B+E, C1, C1+E, C of C+E). Jongere bestuurders hebben een G-rijbewijs nodig om met landbouwvoertuigen op de openbare weg te mogen rijden.In Nederland is sinds 1 juli 2015 het T-rijbewijs verplicht voor tractorchauffeurs. Voor wie vóór die datum een rijbewijs B haalde, gold een vrijstelling. Die uitzondering gold ook voor Belgische bestuurders, wat voordelig was voor grensboeren, aangezien het Belgische G-rijbewijs niet werd erkend in Nederland.Einde van de vrijstelling, erkenning voor G-rijbewijsSinds 1 juli 2025 wordt het Belgische G-rijbewijs wél officieel erkend in Nederland. Daarmee wordt het een geldig alternatief voor het Nederlandse T-rijbewijs. Tegelijk loopt de vrijstelling voor houders van een oud rijbewijs B af op 1 januari 2026. Belgische bestuurders die zich met landbouwvoertuigen in Nederland willen verplaatsen, zullen vanaf dan verplicht een G-rijbewijs moeten kunnen voorleggen – ongeacht hun leeftijd.Voor Belgen die naar Nederland verhuizen en hun rijbewijs inruilen, is er goed nieuws: zij kunnen op basis van hun Belgische G-rijbewijs een Nederlands T-rijbewijs verkrijgen.Landbouworganisaties vragen definitieve regelingBoerenbond en ABS reageren opgelucht op de verlenging van de gedoogperiode, maar benadrukken dat een structurele oplossing nodig is. “Er moet zo snel mogelijk duidelijkheid komen, zodat landbouwers ook na 1 januari 2026 zonder zorgen de grens kunnen oversteken”, aldus ABS op sociale media.Boerenbond betreurt dat bestuurders van 43 jaar of ouder in België nog zonder G-rijbewijs met een tractor mogen rijden, maar in Nederland straks niet meer. De organisatie pleit ervoor dat iedereen die vóór 1 oktober 1982 geboren is, automatisch en zonder examen een G-rijbewijs kan verkrijgen. “Hopelijk volgt snel duidelijkheid, zodat grenslandbouwers de oogst gerust kunnen aanvatten”, schrijft de organisatie op Facebook.

Trumps migratiebeleid laat oogst wegrotten in Californië

2025-07-04T13:45:43+02:00

"Zo’n 70 procent van de arbeiders blijft momenteel weg van de landbouwbedrijven", zegt boerin Lisa Tate. De grootschalige uittocht van arbeiders dwingt president Trump om te laveren tussen economische realiteit en zijn harde migratiebeloftes.Ruggengraat van de Amerikaanse landbouwCalifornië is niet zomaar een landbouwstaat. Meer dan driekwart van het fruit en de noten die in de VS worden geconsumeerd, komt uit deze regio. Wereldwijd is Californië zelfs goed voor 80 procent van de amandelproductie.De sector draait grotendeels op migrantenarbeid. Veel oogst gebeurt nog met de hand. Volgens het Amerikaanse ministerie van Arbeid bestaat twee derde van de landarbeiders uit niet-Amerikaanse burgers, van wie een aanzienlijk deel geen legale werkstatus heeft. Precies die groep is de laatste maanden het doelwit geworden van ICE-invallen op boerderijen.Boeren vrezen faillissementLisa Tate waarschuwt dat de gevolgen desastreus zijn. "Fruit bederft razendsnel. Als 70 procent van je mensen niet komt opdagen, blijft ook 70 procent van je oogst aan de bomen hangen. En de meeste Amerikanen willen dit werk simpelweg niet doen", zegt ze. "Veel boeren komen nu al nauwelijks rond. Ik ben bang dat dit een kantelpunt wordt waarbij velen failliet zullen gaan."Op een naburige boerderij, waar normaal 300 arbeiders klaarstaan voor de aardbeienteelt, zijn er nu nog slechts 80 aan het werk, meldt persbureau Reuters. Een arbeider zonder verblijfsstatus getuigt: "We worden ’s ochtends wakker met angst. Eerst maakten we ons zorgen over de zon en de hitte, nu over iets veel groters: mensen worden opgepakt en keren niet meer terug."Toch keren sommigen ondanks de risico’s terug naar het veld, melden migrantenorganisaties. Simpelweg omdat ze geen andere inkomstenbron hebben. Deportaties raken de economieDe gevolgen van het wegvallen van arbeidskrachten zijn voelbaar tot ver buiten Californië. Toeleveringsketens raken ontwricht, landbouwbedrijven lijden miljardenverliezen en consumenten krijgen te maken met stijgende prijzen. Daarmee botst Trumps harde migratiekoers op de grenzen van zijn eigen economische beleid.In interviews en toespraken houdt Trump zich op de vlakte. In gesprek met Fox News zei hij: "Ik ben de sterkste immigratieman die er ooit is geweest, maar ik ben ook de sterkste landbouwman die er ooit is geweest."Enerzijds roept hij op tot "de grootste massadeportatie in de geschiedenis", anderzijds erkent hij het verlies aan ervaren arbeidskrachten. "Onze boeren verliezen trouwe werknemers die al jaren op hun velden staan en nauwelijks te vervangen zijn", aldus Trump. "Het zijn geen burgers, maar ze zijn geweldig gebleken."Versoepeling in zicht?Volgens bronnen binnen de regering wordt achter de schermen gewerkt aan een oplossing. Trump zou overwegen om boeren meer verantwoordelijkheid te geven over de migranten op hun land."Als een boer bereid is om voor deze mensen in te staan, kunnen we wel iets bewerkstelligen", klinkt het uit regeringskringen. Wel benadrukte de president dat deze migranten geen burgerschap krijgen. "Maar ze zullen wel belasting moeten betalen in ruil voor hun werk."

West-Vlaanderen en Antwerpen investeren in oplossingen om ammoniakuitstoot te reduceren

2025-07-08T09:57:13+02:00

Om de veehouderij te ondersteunen om de stikstofdoelstellingen te halen, werd het project ‘Rammonia’ opgestart door Proefbedrijf Pluimveehouderij, Hooibeekhoeve, ILVO, Inagro en het Proef- en Vormingscentrum voor de Landbouw (PVL). Het partnerschap zoekt zowel naar nieuwe ideeën als aanpassingen van bestaande technieken die nog niet op de lijst van ammoniak emissiereducerende maatregelen staan.Suggestie uit brede sector zijn welkomVoor de varkens- en pluimveesector zijn er reeds verschillende voorstellen beschikbaar. Maar voor de melkveesector zoeken de vijf onderzoeksinstellingen nog naar innovatieve ideeën en suggesties. “Alle ideeën zijn welkom, van melkveehouders en bedrijven tot onderzoekers en adviseurs”, klinkt het. Uit deze input zal dan de meest beloftevolle maatregel worden geselecteerd voor verder onderzoek. “Het zal ook effectief uitgemeten worden voor het bepalen van het reductiepercentage”, duiden de onderzoekscentra. Het uiteindelijke doel is om één maatregel of techniek te ontwikkelen die kan worden toegevoegd aan de AER-lijst.“De focus ligt op een haalbare maatregel die breed toepasbaar is voor verschillende soorten melkveebedrijven. Dit betekent dat er gekeken wordt naar zowel brongerichte maatregelen, zoals bijvoorbeeld voeder- of mestadditieven, als naar end-of-pipe maatregelen, zoals een luchtwasser”, klinkt het verder. Iedereen uit de sector die ideeën of ervaringen heeft, wordt door de onderzoeksinstellingen aangemoedigd om de bevraging in te vullen en hun inzichten te delen. Steunbedragen tot 100.000 euroIn het kader van het West-Vlaamse subsidiereglement ‘PAS-klare Innovaties’, heeft de provincie begin juli drie stikstofprojecten goedgekeurd die ze zal steunen: Hof Ten Bussche uit Poperinge, Instaltec van Roeselare en de Circlair luchtwasser.In het eerste project, op varkensbedrijf Hof Ten Bussche, wordt verse mest via een spoelsysteem afgevoerd en meteen vergist. Via die vergisting wordt dan warmte en stroom geproduceerd. Er zal worden geïnvesteerd in meetapparatuur die de ideale frequentie van het dagelijks weghalen van de mest zal bepalen.Het tweede project in de varkenshouderij is de luchtwasser Circlair, de spin-off van KU Leuven. De luchtwasser kan naar schatting zo’n 90 procent van de ammoniak opvangen uit de afgevoerde lucht en verbruikt veel minder water dan klassieke systemen. Daarbovenop is het eindproduct een zeer hoogwaardige meststof(ammoniumnitraat) met een hele hoge bemestingswaarde. "Dit maakt de technologie veelbelovend voor reiniging van lucht in stallen", klinkt het. Drogere vloer, grotere reductieBij pluimveestal Instalec worden twee technieken gecombineerd met als doel een maximale reductie van ammoniakuitstoot. Zo wordt enerzijds gebruik gemaakt van met absorberende zouten behandelde pellets op basis van stro als stalstrooisel. "Dit is een techniek die in het buitenland reeds zijn certificering behaald heeft", duidt de provincie. Anderzijds zal een warmtewisselaar de inkomende verse lucht opwarmen met afgevoerde stallucht, waardoor zich een lagere relatieve vochtigheid in de stal ontwikkelt. Dit zorgt op zijn beurt voor een drogere vloer. “Er wordt verwacht dat deze gecombineerde aanpak resulteert in een grote emissiereductie van ammoniak”, aldus West-Vlaanderen.De projecten zullen worden begeleid en opgevolgd door Inagro. “Deze brede samenwerking tussen beleid, praktijk en onderzoek vormt de sleutel tot haalbare en gedragen oplossingen die boeren echt vooruithelpen. Op deze manier wil provincie West-Vlaanderen voluit gaan voor een duurzame en toekomstgerichte landbouw”, stelt gedeputeerde Naeyaert, bevoegd voor landbouw.

WUR: “Stikstofbeleid draagt mee bij aan stijging grondprijzen”

2025-07-04T15:36:25+02:00

De Vlaamse TV barst van de immoprogramma’s voor jonge koppels die zich geen huis kunnen veroorloven, maar de nood naar een ‘Blind Gekocht’ of ‘Huis Gemaakt’ voor landbouwbedrijven dringt zich ook op. Onderzoeksinstelling WUR vreest dat steeds minder jonge boeren het bedrijf van hun ouders nog kunnen overnemen. Dure grond belemmert bovendien de extensivering van de Nederlandse landbouwsector. Grondprijzenexpert Jop Woltjer ziet in Nederland trends die ook in Vlaanderen bekend voorkomen.Waarom wordt landbouwgrond elk jaar duurder, en is dat goed of slecht nieuws voor boeren?Jop Woltjer: "Landbouwgrond in Nederland is schaars, terwijl de vraag blijft groeien. Die vraag komt niet alleen uit de landbouw, maar ook vanuit woningbouw, infrastructuur, bedrijventerreinen en duurzame energie. De waarde van grond hangt ook af van wat je ermee kunt verdienen: het ‘opbrengend vermogen’. Dit wordt op haar beurt weer beïnvloed door technologische ontwikkeling, intensiever grondgebruik en de prijzen die boeren krijgen voor hun producten." "Daarnaast spelen rente en beleid een rol. Lage rente maakt het goedkoper om grond te financieren, wat de prijs opdrijft. Beleidsmaatregelen zoals overheidsopkoop voor woningbouw of natuur hebben hetzelfde effect. Door de afbouw van derogatie zoeken melkveehouders meer grond, wat de prijzen ook verhoogt. Maar beleid kan ook de andere kant op werken. Zo kunnen de bedrijfsbeëindigingsregelingen (op termijn) juist extra grond op de markt brengen, wat een drukkend effect heeft.""Voor boeren is het stijgen van grondprijzen dus dubbel: het verhoogt de waarde van hun bezit, maar maakt uitbreiding duur en lastig." De bedrijfsbeëindigingsregelingen kunnen op termijn extra grond op de markt brengen, wat een drukkend effect heeft De concurrentie op de grondmarkt neemt toe; ook andere partijen zoals investeerders kopen grond op. Hoe zal deze trend zich volgens jou ontwikkelen?"De toekomst van deze trend is lastig te voorspellen, en verschilt sterk per regio. De vraag naar grond voor woningbouw of natuurontwikkeling is vaak heel lokaal. Wanneer landbouwgrond wordt herbestemd naar bijvoorbeeld woningbouw, stijgt de waarde soms met een factor 10. Dit maakt speculatie aantrekkelijk, al gaat het slechts om een klein deel van de grondmarkt." Boeren steken winst vaak terug in grond, zeker nu onzekerheid over bijvoorbeeld stikstofbeleid alternatieve investeringen in bijvoorbeeld stallen of machines risicovol maakt "Grond is de afgelopen decennia een stabiele investering gebleken. Investeren in landbouwgrond die verpacht wordt en tegelijk in waarde stijgt, is aantrekkelijk. Ook boeren steken winst vaak terug in grond, zeker nu onzekerheid over bijvoorbeeld stikstofbeleid alternatieve investeringen in bijvoorbeeld stallen of machines risicovol maakt."Kunnen jonge boeren nog wel grond kopen of pachten, of is dat onbetaalbaar geworden?"Er starten nog steeds jonge boeren, dus het is niet helemaal onbetaalbaar. Maar de hoge grondprijzen maken het wel moeilijk om financiering rond te krijgen. Bij verkoop binnen families ligt de prijs vaak onder de marktwaarde, om te voorkomen dat de nieuwe generatie met een hoge schuldenlast begint. Jonge boeren zonder familiebedrijf staan voor een flinke uitdaging. Dat kan een drempel vormen om aan een boerenbedrijf te beginnen." "Pacht is een alternatief, maar ook pachtprijzen stijgen. Reguliere en langlopende pachtvormen kennen wettelijke maxima die moeten zorgen dat de pacht in verhouding blijft tot het opbrengend vermogen. Toch worden nieuwe contracten vaak buiten deze regels afgesloten, mede omdat ze voor verpachters economisch minder aantrekkelijk zijn."Zijn de grond- en pachtprijzen een belemmering voor extensivering en verduurzaming?"Ja, hoge prijzen maken het lastig om duurzame landbouw rendabel te maken. Extensieve bedrijven realiseren vaak een lager opbrengend vermogen van de grond, waardoor banken minder snel grondaankopen willen financieren. Verduurzaming kan echter ook de sleutel zijn tot financiering. Sommige banken en investeerders zijn juist eerder bereid te investeren in bedrijven met een toekomstbestendig en duurzaam bedrijfsplan. Dit is onder andere zichtbaar in verschillende initiatieven die duurzame boeren ondersteunen met lagere pachtprijzen of kortingen bij erfpacht. Zulke vormen van maatschappelijk grondgebruik maken verduurzaming beter haalbaar." Welke rol zou de overheid moeten spelen?"Direct ingrijpen in de markt – zoals het opleggen van maximumprijzen – werkt vaak averechts. Het leidt tot schaarste en een inefficiënte verdeling, zoals we ook op de gereguleerde huurmarkt zien. Toch ligt er wel degelijk een taak voor de overheid. Allereerst: meer duidelijkheid, bijvoorbeeld over het stikstofbeleid. Zolang boeren niet weten waar ze aan toe zijn, stellen ze investeringen uit en steken ze hun geld liever in grond – wat de prijzen verder opdrijft.""Daarnaast kan actieve grondpolitiek helpen. Duidelijke richtlijnen voor waar ruimte is voor landbouw, natuur of woningbouw, brengen rust en beperken speculatie. Overheden moeten daarbij ook kritisch kijken naar hun eigen grondbezit en grondaankopen. Grote aankopen voor natuur kunnen de landbouwgrondprijs lokaal sterk verhogen, wat ongewenst is." Overheden moeten kritisch kijken naar hun eigen grondbezit en grondaankopen. Grote aankopen voor natuur kunnen de landbouwgrondprijs lokaal sterk verhogen "Tot slot is ook de pachtwet aan herziening toe. Boeren die geen grond kunnen kopen, moeten wél langdurig en onder eerlijke voorwaarden kunnen pachten. Hierover is de overheid inmiddels in gesprek met betrokken partijen.""Om tot goed beleid te komen is meer inzicht nodig in hoe grondprijzen tot stand komen. Wat drijft de almaar stijgende prijzen? Wat betekent dit voor het verdienvermogen van bijvoorbeeld natuurinclusieve of extensieve landbouw? En hoe goed sluit het beschikbare areaal eigenlijk aan op de doelen die we willen realiseren?""Verder onderzoek naar deze vragen is cruciaal. Het helpt beleidsmakers om beter te begrijpen hoe beleidsmaatregelen – zoals bijvoorbeeld gebiedsgerichte aanpakken of regelgeving rondom stikstof – doorwerken in de grondprijzen. Zo kunnen zij realistischer doelen stellen, inschatten waar risico’s op prijsopdrijving of verdringing ontstaan, en effectievere en betaalbare beleidsinstrumenten ontwikkelen."Dit interview werd eerder gepubliceerd op wur.nl. Lees het oorspronkelijke artikel hier.

OCAD: "Strekkingen binnen klimaatkoepel Code Rood zijn geradicaliseerd"

2025-07-04T15:35:25+02:00

Code Rood omschrijft zich op zijn website als "een beweging voor burgerlijke ongehoorzaamheidsacties, opgericht door activisten en gesteund door verschillende organisaties en actiegroepen". De koepel is in Nederland ontstaan, maar is al enkele jaren ook actief in ons land. Zo waren er al acties op verschillende sites van oliebedrijf TotalEnergies, in het Antwerpse havengebied en ook bij voedingsreus Cargill in de haven van Gent begin maart. Bij die laatste actie werd "zeer veel materiële schade aangericht", zegt het OCAD in een informatienota over Code Rood, die onder meer aan de politie werd overgemaakt. En hoewel dat "quasi zeker" niet de bedoeling was, kwamen er ook mensenlevens in gevaar. Activisten drukten noodknoppen in of knipten datakabels door, met een opeenhoping van gassen en acuut explosiegevaar tot gevolg. Een losgegooid werkponton dreigde even de hoogovengasleiding van staalbedrijf ArcelorMittal te beschadigen.Gematigde groeperingen haken afVolgens het OCAD "lijken de aard van de vernielingen en de gebruikte modus operandi bij de actie in Gent erop te wijzen dat een radicale, links-extremistische flank binnen Code Rood een bepalende invloed uitoefent op het verloop van de actie". In de nota wordt onder meer verwezen naar de groepering 'Les Soulèvements de la Terre', een van oorsprong Franse beweging, die bekendstaat om zeer zware sabotages en vernielingen. Gematigde bewegingen als Greenpeace, Grootouders voor het Klimaat en Vredesactie lijken dan weer te hebben afgehaakt. "Het is duidelijk dat er binnen Code Rood heel verschillende fracties actief zijn en dat niet iedereen binnen de organisatie op dezelfde lijn zit", concludeert de nota. Het OCAD noemt de evolutie binnen Code Rood "zorgwekkend". "Binnen de huidige koepel lijkt het soortelijk gewicht te zijn toegenomen van actoren die wel onder de noemer extremisme vallen. (...) Men kan uit deze overwegingen besluiten dat strekkingen binnen Code Rouge geradicaliseerd zijn met bij wijlen revolutionaire allures en waarbij ze drastische en illegale actiemethodes niet schuwen."N-VA eist hoorzittingenMeerderheidspartij N-VA reageert bezorgd op de nota, vraagt een hoorzitting in het parlement en pleit voor wetgevend optreden. "Het is van belang dat we dit rapport serieus nemen", zegt Kamerlid Jeroen Bergers. "Het groeiende geweld vanuit extreemlinkse hoek en vooral de maatschappelijke aanvaarding daarvan baart zorgen. (..) Geweld mogen we in ieder geval nooit aanvaarden. Dat is een brug te ver, waartegen opgetreden moet worden."

Europese veestapel daalt verder in 2024

2025-07-07T10:32:42+02:00

In 2024 telde de EU 132 miljoen varkens, 72 miljoen runderen, 57 miljoen schapen en 10 miljoen geiten. Vergeleken met het voorgaande jaar betekent dit een verdere daling van de veestapel in alle categorieën. Dit blijkt uit nieuwe cijfers van het Europese statistiekbureau Eurostat.1,86 miljoen minder runderenDe grootste daler van de veestapel in 2024 zijn runderen (-2,8%). België volgde die trend, al was de afname hier iets minder uitgesproken. Het rundveebestand daalde met 1,34 procent, goed voor 300.000 dieren minder. Met in totaal 2,2 miljoen runderen staat België net als vorig jaar op de achtste plaats binnen de EU. Frankrijk telde vorig jaar veruit de meeste runderen (16,4 miljoen), gevolgd door Duitsland (10,5 miljoen) en Ierland (6,3 miljoen).710.000 minder varkensDe varkenspopulatie in de Unie daalde heel licht met 0,5 procent. Ons land telde vorig jaar 5,37 miljoen varkens, dat zijn er 14.000 minder dan het jaar voordien (-0,26%). Net zoals voorgaande jaren zijn de grootste varkenslanden Spanje (34,6 miljoen), Duitsland (21,3 miljoen) en Frankrijk (11,7 miljoen).Ook de schapen- en geitenstapel namen af, met respectievelijk 1,7 en 1,6 procent. LangetermijntrendDe recente terugval in de veestapel versterkt de dalende trend die zich al tien jaar aftekent in de EU. In vergelijking met 2014 is de varkenspopulatie met 8,1 procent afgenomen en de rundveestapel met 8,7 procent. De sterkste daling deed zich echter voor bij de geiten, waarvan er nu zo’n 16 procent minder zijn. Ook het aantal schapen ging achteruit: hun populatie ligt 9,4 procent lager dan tien jaar geleden.

Winst MRBB piekt, maar wat vloeit terug naar de landbouw?

2025-07-08T15:21:08+02:00

De Maatschappij voor Roerend Bezit van de Boerenbond, zoals MRBB voluit heet, is gekend als de financiële holding boven Boerenbond, maar groepeert veel meer activiteiten. Enerzijds heb je de Boerenbondorganisatie met onder meer Boerenbond, Ferm, Groene Kring, Landelijke Gilden, KLJ en LRV. Daarnaast heeft de holding ook een aantal bedrijven, Arvesta, adviesbureau SBB, Acerta en Agri Investment Fund (AIF), en participeert het in een reeks andere bedrijven, waarvan KBC de bekendste is.Nettowinst van 346 miljoen euroDe holding heeft vorige week zijn jaarrekeningen neergelegd bij de Nationale Bank. Dat gebeurt op twee niveaus: enerzijds is er de jaarrekening van MRBB zelf en anderzijds is er de geconsolideerde jaarrekening waarin de cijfers van de moeder- en dochterondernemingen worden gepresenteerd als één geheel. Zelf schuift MRBB de enkelvoudige jaarrekening naar voor in haar communicatie. Uit die jaarrekening blijkt dat de maatschappij in 2024 een nettowinst behaalde van bijna 346 miljoen euro.Bekijken we de geconsolideerde jaarrekening voor de hele groep, dan ligt de winst zelfs nog een pak hoger. Het gaat om 521 miljoen euro voor 2024, ongeveer een derde meer dan de winst die in 2023 werd behaald. Dat is de op één na hoogste nettowinst ooit, schrijft De Tijd. Het vorige record dateert van 2021 toen een positief resultaat van 621 miljoen euro bedroeg. Vermogen opgebouwd dankzij KBCAls we opnieuw naar de enkelvoudige jaarrekening kijken, dan zien we dat van de 346 miljoen euro winst 108 miljoen euro uit de uitgebreide beleggingsportefeuille van de holding komt. “Aandelen kenden na het al uitstekende 2023 opnieuw een topjaar”, staat te lezen in het activiteitenverslag. Over het hele jaar 2024 behaalde de beleggingsportefeuille van de holding een rendement van 7,96 procent. Dat ligt lager dan de strategische benchmark (10,78%), maar dat is volgens MRBB het gevolg van de keuze voor aandelen waarbij het risico lager ligt.Naast de beleggingen zorgden de ontvangen dividenden uit de participaties voor 240 miljoen euro aan opbrengsten in 2024. De overgrote meerderheid, 237 miljoen euro, komt van KBC. “Dat is altijd zo geweest”, legt Sels uit. “Een groot deel van het vermogen van MRBB is opgebouwd dankzij KBC.” De holding heeft in 2024 dan ook beslist om voor een bedrag van 273 miljoen euro extra aandelen in te kopen van de bank. Daarmee heeft MRBB in totaal zo’n 51,9 miljoen aandelen van KBC. Dat is 12,04 procent van de totale aandelen. Omdat aan sommige aandelen geen zeggenschap of dividendrecht is verbonden, heeft MRBB wel recht op 13,1 procent van de dividenden van KBC.“Gezien de overtollige liquiditeiten was het een goed momentum om extra aandelen van KBC in te kopen”, aldus Sels. De laatste keer dat dit gebeurde, was ten tijde van de bankencrisis toen de overheid aan de aandeelhouders vroeg om in ruil voor steun extra middelen in de bank te stoppen. Die nieuwe aankoop van aandelen zorgt er volgens MRBB ook voor dat de holding verder kan voldoen aan één van zijn vier kernopdrachten: de Vlaamse verankering van KBC groep. “Voor de land- en tuinbouw, maar ook voor kmo’s en gezinnen, is het belangrijk dat er een sterke financiële groep met beslissingscentrum in België aanwezig en verankerd is”, benadrukt de CEO.Met de aankoop van de bijkomende aandelen van KBC doet MRBB in elk geval geen slechte zaak. De holding heeft tot nu toe in totaal voor 1,22 miljard euro KBC-aandelen gekocht, met een gemiddelde aankoopprijs van 23,56 euro per stuk. Tegen de koers van eerder deze week van ongeveer 87 euro betekent dat een forse papieren meerwaarde. De participatie was op dat moment ongeveer 4,8 miljard euro waard, zo becijferde De Tijd. 42 miljoen euro naar BoerenbondorganisatieExtra middelen verstrekken aan de Boerenbondorganisatie was volgens Sels niet mogelijk. Via een vastgelegde methodiek wordt elk jaar een deel van de middelen van MRBB ter beschikking gesteld van Boerenbond en de organisaties daarrond. In 2024 ging het om 42 miljoen euro.Daarnaast stelt MRBB ook een projectenfonds ter beschikking van de Boerenbondgroep. In 2024 ging het om 4,2 miljoen euro. Dat geld werd onder meer besteed aan onderzoeksprojecten in de land- en tuinbouw, voor de financiering van proefcentra, naar maatschappelijk belangrijke initiatieven als Boeren op een Kruispunt, Groene Zorg, enz. Ook innovatieprojecten die mikken op stikstofreductie werden ermee gefinancierd.Niet alleen via dit projectenfonds wil MRBB innovatie in de land- en tuinbouw aandrijven. Ook Agri Investment Fund (AIF) speelt daarin een heel belangrijke rol. Het fonds investeert in innovatieve ondernemingsprojecten, die vaak in schoot van start-ups ontstaan, die de competitiviteit van de land- en tuinbouwsector kunnen verbeteren. De bedoeling is om op langere termijn mee te stappen in het kapitaal van dergelijke bedrijven. In 2024 investeerde AIF 11,9 miljoen euro in start-ups.Voor 2025 wordt de werking van AIF verbreed. “In het verleden lag de focus vooral op biotech-oplossingen met een lange tijd tot marktintroductie”, zei MRBB-voorzitter Sonja De Becker daar eerder over. “Omdat onze landbouwers vandaag al oplossingen nodig hebben, hebben we onze investeringsstrategie uitgebreid om een breder scala aan oplossingen te ondersteunen die sneller op de markt kunnen komen.” Ook het investeringsbudget werd verhoogd met 20 miljoen euro. “Op die manier willen we nog meer impact realiseren voor de verdere verduurzaming en innovatie in de sector”, vult Sels aan. In 2023 bleek dat amper zes procent van de inkomsten direct gelinkt kon worden aan land- en tuinbouwactiviteiten. In 2024 lag dat vermoedelijk nog lager Eigen vermogen groeit stevig verderDoor dit positieve resultaat groeide het eigen vermogen van de holding verder. Als we kijken naar de jaarrekening van alleen MRBB, dan is het eigen vermogen gestegen van 3,6 miljard euro naar 3,9 miljard euro. Als we de geconsolideerde jaarrekening bekijken, dan is die zelfs nog rooskleuriger. Het steeg op een jaar tijd van 5,4 miljard euro naar net geen 5,6 miljard euro. De geconsolideerde reserves stegen tot net boven de vijf miljard euro. Tegenover die reserves staan bovendien relatief weinig schulden.De vaak gehoorde kritiek dat de groep boven Boerenbond rijk wordt op kap van de boeren, spreekt CEO Sels met klem tegen. “In 2023 maakte ik de berekening en daaruit bleek dat amper zes procent van de inkomsten direct gelinkt kon worden aan land- en tuinbouwactiviteiten. Dat zal vorig jaar eerder minder dan meer geweest zijn. In feite maakt MRBB het juist mogelijk dat er volop geïnvesteerd wordt in innovatie zodat de sector kan verduurzamen”, stelt hij. “Dat gebeurt via onze sterke ledenorganisatie die inzet op innovatie in de sector, via het projectenfonds voor onderzoek en ontwikkeling, via Agri Investment Fund, maar ook via onze dochterondernemingen zoals Arvesta, die voluit investeren in de land- en tuinbouw van de toekomst.” Negatief resultaat van ArvestaIn dat kader valt het alvast op dat Arvesta in 2024 een negatief resultaat behaalde. In de geconsolideerde jaarrekening van de Arvesta-groep is sprake van een negatief resultaat van 21 miljoen euro. Ook in 2023 maakte de bedrijvengroep verlies. Die was toen ruim dubbel zo groot: 43 miljoen euro. Volgens Raf Sels was er in 2023 onder andere sprake van een uitzonderlijke afschrijving, terwijl in 2024 de slechte weersomstandigheden een grote invloed gehad hebben op het resultaat van Arvesta. “Het slechte weer had niet alleen een impact op de verkoop van gewasbeschermingsmiddelen en zaaizaad aan land- en tuinbouwers, maar ook de verkoop in de tuincentra van Aveve leed duidelijk onder het slechte weer.”

Subsidie voor Belgisch Trekpaard moet ras en traditie levend houden

2025-07-06T12:28:39+02:00

Ooit het grootste exportproduct van BelgiëIn 2018 werd de cultuur rond het Belgische trekpaard erkend als Vlaams immaterieel cultureel erfgoed. Ondanks die erkenning staat het ras al jaren onder druk. Het trekpaard was ooit het grootste exportproduct van België met tienduizenden paarden die wereldwijd werden ingezet voor zwaar werk op het land, in havens en industrie. Vandaag wordt het dier nog slechts door een kleine gemeenschap van fokkers en gebruikers in stand gehouden. Jaarlijks worden in België slechts een 550-tal veulens geboren, waarvan ongeveer 440 in Vlaanderen. Het inteeltpercentage stijgt en jonge fokkers zijn schaars.Met de toegekende subsidie kunnen de 235 bij het VFBT aangesloten Vlaamse fokkers ondersteund worden. Zo kunnen zij de kosten voor opfok, veterinaire begeleiding en administratie gedeeltelijk opvangen, en kan de VFBT zijn uitgebreid instandhoudingsprogramma verderzetten. Concreet betekent dit dat per Belgisch Trekpaardveulen dat wordt ingeschreven in het stamboek, een veulenpremie van 165 euro wordt voorzien.Ook krijgen de paardenkwekers een premie van 150 tot 300 euro voor jonge hengsten die deelnemen aan medische onderzoeken en keuringen. Verder komt er een officieel stamboek waarin genetische controles via DNA worden opgenomen, en maakt het VFBT middelen vrij voor wetenschappelijk onderzoek naar inteeltproblematieken, chronisch progressief lymfoedeem (CPL) en andere erfelijke aandoeningen."Premies om genetische diversiteit te bewaren""Het Belgisch Trekpaard is meer dan een dier. Het is een stukje Vlaamse identiteit dat we samen moeten koesteren en versterken", aldus Brouns. "Daarom blijven we deze sector met overtuiging ondersteunen. Dat gebeurt onder meer met de veulen- en hengstenpremies. Die zijn cruciaal om voldoende geboortes te garanderen en zo de genetische diversiteit van het ras te bewaren", benadrukt de minister. "Zonder deze ondersteuning dreigt het Belgisch Trekpaard een stille dood te sterven."

Duoburger verovert harten en toonbanken: hoe een peulvruchtenburger flexitariërs én boeren overtuigt

2025-07-07T15:40:55+02:00

De duoburger is een product van het LEADER-project Diversi-Peul, dat inzet op meer teelt en consumptie van lokale peulvruchten. Deelnemende partners – waaronder Boerenbond, ILVO en provincie Oost-Vlaanderen – willen ook andere hoeveslagerijen inspireren om met peulvruchten aan de slag te gaan. Daarmee creëren ze ook een extra afzetkanaal voor lokale peulvruchten en hopen ze de teelt een boost te geven.Van afstudeerproject tot succesproductDe eerste versie van de duoburger werd ontwikkeld door Elena De Reu, dochter van uitbaatster Mieke Verniest, als onderdeel van haar afstudeerproject binnen de opleiding Biotechnische wetenschappen. “De verhouding tussen vlees en plantaardige ingrediënten is ongeveer 50/50”, vertelt Verniest. “Dankzij de peulvruchten blijft het eiwitgehalte vergelijkbaar met dat van een gewone hamburger, terwijl het cholesterolgehalte daalt.”De naam ‘hybride burger’ bleek geen succes, waarop gekozen werd voor de aantrekkelijkere naam duoburger. Het product slaat niet alleen aan bij flexitariërs, maar ook bij gezinnen met jonge kinderen. “Het is een toegankelijke manier om kinderen meer groenten te laten eten”, aldus Verniest.Na een half jaar loopt de verkoop erg goed. De hoeveslagerij biedt intussen ook andere bereide gerechten aan waarin peulvruchten verwerkt zijn, zoals chili con carne en spaghettisaus met linzen. Toekomstige varianten van de duoburger worden overwogen.Lokale peulvruchten centraal in LEADER-projectDe Zwalmbeekhoeve speelt een centrale rol in het Diversi-Peul-project, dat niet alleen kennis opbouwt rond peulvruchtenteelt, maar ook werkt aan productontwikkeling en markttoegang. “Peulvruchten zijn risicovoller dan klassieke gewassen zoals tarwe”, zegt Inge Speeckaert (ILVO). “Vooral kikkererwten zijn gevoelig voor misoogsten. Maar ze hebben ook veel voordelen, zoals een positieve impact op de bodemkwaliteit en biodiversiteit.”“Met producten als de duoburger creëren we vraag bij de consument én een bijkomend verdienmodel voor telers en hoeveslagers”, voegt Nele Lauwers van Boerenbond toe. Klimaatvoordeel en circulaire landbouwHet telen van peulvruchten is niet zonder uitdagingen. Dit jaar viel de oogst van groene erwten volledig in het water door vraatschade van kraaien. Daardoor moest de hoeveslagerij tijdelijk overstappen op erwten uit de supermarkt. Toch blijft de ambitie om met 100 procent lokaal geteelde ingrediënten te werken.Peulvruchten zijn vlinderbloemige planten en bieden bovendien klimaatwinst. Ze binden stikstof uit de lucht, waardoor minder kunstmest nodig is. Dat verlaagt de uitstoot van broeikasgassen en verbetert de bodem voor latere teelten.De familie Verniest experimenteert al jaren met de teelt van peulvruchten, zoals veldbonen, voor het veevoeder. Deze peulvruchten worden met het korrelmaïs gemalen en vermengd en dienen als krachtvoerbron voor de varkens. “Zodoende hoeven we geen geïmporteerde soja te gebruiken”, klinkt het. Duoburger versterkt ook imago van de varkenshouderijBehalve een extra verdienmodel speelt de duoburger ook in op de vraag van veel mensen die minder vlees willen of moeten eten maar die de smaak ervan niet kunnen missen. “De veehouderij komt nog te vaak in een negatief daglicht. Met dit soort initiatieven tonen onze landbouwers dat ze deel zijn van de oplossing”, zegt Lauwers.Volgens Verniest kan het imago van de sector wel een boost gebruiken. Het was voor haar ook reden om zich in 2018 kandidaat te stellen voor de verkiezing van Schoonste Boerin van Vlaanderen, een prijs die ze uiteindelijk in de wacht sleepte. Ook met de opening van de hoeveboerderij in 2017 hoopt ze haar steentje bij te dragen bij het dichten van de kloof tussen landbouw en consument. “Bovendien geeft het veel voldoening om tevreden klanten in de winkel te hebben”, aldus Verniest die in september met haar bedrijf ook meedoet aan Dag van de Landbouw.Boerenbond en de andere projectpartners van Diversi-Peul hebben zich ook achter de bekendmaking van de duoburger geschaard. Zo werd de duoburger, die door Zwalmbeekhoeve werd ontwikkeld, eerder dit jaar voorgesteld aan het grote publiek in het Gentse restaurant Resto Leo tijdens de Week van de Peulvrucht. Vlaamse Ardennenvarken als smaakvol fundamentDe Zwalmbeekhoeve kreeg eerder marketingondersteuning van voedingsbedrijf Beneo, dochterbedrijf van Tiense Suiker, bij de ontwikkeling van haar hoeveslagerij. Hieruit ontstond het Vlaamse Ardennenvarken, een kruising tussen de gangbare Deense zeug en het Britse Duroc-varken, bekend om hun roodbruine kleur en hangende oren. “Deze kruising geeft een ideale vetdooradering en een zeer vaste structuur van vlees en is daarom ideaal om groenten in te vermengen en te verwerken”, besluit Verniest. Wekelijks verkoopt de Zwalmbeekhoeve acht tot tien varkens van eigen kweek. “Dat vlees vormt een uitstekende basis voor producten zoals de duoburger”, besluit Verniest, terwijl ze poseert met een biggetje op haar arm. Waterbeheer cruciaal voor landbouw in de ZwalmvalleiOp donderdag fungeerde de Zwalmbeekhoeve als gastbedrijf voor een informatiemarkt van het project Waterlandschap Zwalmvallei, onderdeel van het bredere Water+Land+Schap 2.0-programma. Dit richt zich op oplossingen voor wateroverlast, droogte en erosie, met aandacht voor biodiversiteit en landschapskwaliteit.“Voor mij is vooral waterbuffering van belang”, zegt Johan Watté, die op 145 hectare industriële groenten en aardappelen teelt. “Droogte wordt een steeds groter probleem.”Ook Diversi-Peul was aanwezig met een stand aan het demoveld bij de Zwalmbeekhoeve, waar ILVO onder meer gele en groene erwten, veldbonen en linzen teelt. Ondanks herinzaai door vogelschade, kon de groene erwt dit jaar niet gered worden. “Uiteindelijk hebben we eind mei witte en rode bonen bijgezaaid”, vertelt Lauwers.Het event trok zo’n honderd boeren. Waar de boeren vooral kwamen voor tips en inzichten over waterbeheer- en buffering en bestrijding van bodemerosie, houdt DIVERSI-PEUL mogelijk ook nieuwe telers over aan het event. “Ik overweeg om ook peulvruchten te gaan kweken”, vertelt Dirk Remue, akkerbouwer in bijberoep uit Zwalm.

Wereldwijde graanoogst op weg naar record in 2025

2025-07-06T12:50:26+02:00

Tarwe, de belangrijkste graansoort, zou een globale productie van 805,3 miljoen ton bereiken. Het gaat om een stijging van net geen procent, volgens de FAO te danken aan beter dan verwachte rendementen in India en Pakistan.De oogst van rijst zou met 555,6 miljoen ton (+1 procent) een record bereiken. Goede oogsten in India, Bangladesh, Pakistan en Vietnam, zouden slechte rendementen in Irak en de Verenigde Staten goedmaken, luidt het.Van de overige graansoorten - waaronder maïs, gerst en sorghum - zou de productie met 3,5 procent stijgen tot 1.564,5 miljoen ton. Wat maïs betreft, spreekt de FAO van "gunstige omstandigheden in Brazilië en een groter dan verwacht ingezaaid areaal in India" die de oogst doen stijgen, ondanks dalingen in Oekraïne en de Europese Unie, onder andere te wijten aan droogte.

Milk Trading Company herpakt zich met flexibel prijsmodel voor melkveehouders

2025-07-07T11:25:32+02:00

Van collectieve naar individuele prijsbepalingMilk Trading Company, opgericht in 2017 door agrarisch adviesbureau DLV samen met enkele melkveehouders, heeft zijn systeem voor prijsvastlegging grondig herzien. In plaats van een collectief vastgestelde melkprijs, kunnen leden nu individueel hun gewenste melkprijs opgeven. MTC probeert deze prijs dan vast te leggen via de termijnmarkt voor zuivel en landbouwgrondstoffen. De coöperatie telt momenteel zo'n 150 leden, na een piek van meer dan 300 in 2021. Twee derde kwam uit Vlaanderen, een derde uit Nederland.De oorspronkelijke doelstelling van MTC blijft overeind: melkveehouders meer grip geven op hun melkprijs en inkomenszekerheid bieden in een volatiele markt. Via de termijnmarkt kunnen boeren hun melkprijs én voederkosten vastzetten op een niveau dat voor hen acceptabel is. In de beginjaren bleek dit succesvol: met name in perioden van lage marktprijzen leverde het systeem een meerprijs op van gemiddeld 3 cent per liter melk. Coronadip en juridische nasleepVanaf het najaar van 2021 kwam er echter een kink in de kabel. Door extreme prijsstijgingen in de zuivelmarkt – mede veroorzaakt door slechte weersomstandigheden wereldwijd en de oorlog in Oekraïne – moesten boeren plotseling forse bedragen bijbetalen op eerder vastgezette prijzen. Dit leidde in 2022 tot onvrede, uitstroom van leden en zelfs een rechtszaak tegen MTC en zijn bestuurders. De rechter stelde MTC in eerste aanleg in het gelijk, al loopt er nog een beroepsprocedure. Nieuwe koers na kritiek melkveehoudersDe kritiek van destijds leidde tot fundamentele hervormingen binnen de organisatie. Vorig jaar werden de eerste maatregelen genomen om een herhaling te voorkomen. Zo werd er onder andere een bestuurlijke scheiding van MTC en DLV doorgevoerd en een externe CEO aangesteld.Nu komt hier een grondige herziening van de werking van MTC bij. Waar de melkprijs waaraan werd afgedekt voorheen werd bepaald door een beperkte groep boeren (de zogenaamde “melkchat”) kan vanaf heden deze tevreden melkprijs bepaald worden door elk individueel lid apart. Ook de minimale deelname van 10 procent van het productievolume vervalt. “Vanaf nu kun je lid zijn en blijven tegen betaling en is indekking niet meer verplicht”, klinkt het bij MTC. De organisatie wil hiermee meer vrijheid en maatwerk voor de boeren creëren. “De ene boer is tevreden met 52,25 euro terwijl een andere 52,5 euro of 53 euro wil per 100 liter”, aldus Dirk Coucke die met DLV nog steeds de transacties voor de melkveehouders op de termijnmarkt uitvoert en MTC adviseert rond risicomanagement. “Met dit systeem kunnen we tegemoetkomen aan het tevredenheidsniveau van elk lid.”Klaar voor groei met ‘MTC 2.0’Met deze nieuwe, flexibele aanpak hoopt MTC opnieuw melkveehouders aan te trekken. Sinds 2023 wist de organisatie weer gemiddeld gunstige resultaten te behalen voor haar leden. “We hebben bewezen dat de melkprijs wél vooraf vastgezet kan worden en dat de boer niet per se prijsnemer hoeft te zijn”, aldus MTC.Met onderstaande grafiek wil Coucke dat punt duidelijk maken. Hieronder wordt de indekkingsprijs weergegeven in vergelijking met de fysieke melkprijs (standaardprijs Milcobel). “Er is duidelijk te zien dat het indekken van de melkprijs leidt tot meer prijszekerheid en -stabiliteit.” Hoe werkt het?De individualisering van de prijszetting is mogelijk gemaakt omdat tegenwoordig ook Duitse melk verhandeld wordt op de termijnmarkt en niet langer alleen boter en poeder. “Hierdoor kunnen kleinere hoeveelheden vastgeklikt worden, terwijl het vroeger om grote volumes ging”, vertelt Coucke. Iedereen die wil, kan 16 maanden vooruit, per schijf van 5.000 liter zijn eigen gewenste minimale melkprijs per maand aanvragen en de MTC kijkt dan of een collectieve indekking aan deze gevraagde prijzen mogelijk is.

“Realistisch” Vlaams Kimaatplan brengt optimisme bij boeren en ondernemers, maar niet bij natuur

2025-07-07T15:59:01+02:00

Zelfs met het verstrengde klimaatplan, zal Vlaanderen de Europese doelstellingen niet halen. De Europese Unie vraagt een uitstootreductie van 47 procent tegen 2030, tegenover 2005. Het kabinet van voormalig minister van Omgeving en Energie Zuhal Demir (N-VA) stelde vorige legislatuur dat dit onhaalbaar was, maar wilde wel de kaap van -40 procent behalen. Die belofte werd niet waargemaakt, want volgens een berekening van het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap gingen de vooropgestelde maatregelen slechts leiden tot een reductie van 33,7 procent.Elektriciteit goedkoper, gas duurderMet het nieuwe klimaatplan wil de huidige Vlaamse regering alsnog een uitstootreductie van -40 procent verwezenlijken. De meest veelbesproken maatregel is een taxshift waarbij meer dan 360 miljoen euro aan heffingen vanaf 2028 verschuift van de elektriciteits- naar de gasfactuur. Vandaag is elektriciteit in Vlaanderen veel duurder dan gas, terwijl de regering net het omgekeerde wil zien. Naast een vermindering van de lasten op elektriciteit komt er ook een extra prijskorting, om mensen en bedrijven te stimuleren om af te stappen van fossiele brandstoffen.Volgens minister van Energie en Klimaat Melissa Depraetere (Vooruit) zou de prijsstijging van gas niet voelbaar mogen zijn bij een modaal huisgezin. Zelfs wie verwarmt op gas, zou de duurdere verwarmingsfactuur gecompenseerd moeten zien door goedkoper stroom. De vraag rijst of dit ook zal gelden voor bijvoorbeeld glastuinbedrijven, die aanzienlijk meer gas verbruiken dan elektriciteit."Realistische eisen" voor landbouwDe ambities voor de landbouwsector worden haalbaarder dankzij de beslissing om 500.000 ton CO2-uitstoot voor de landbouw te “solidariseren”, dus overgenomen door andere sectoren. Toch zal ook deze sector inspanningen moeten leveren. Volgens de landbouwminister zal een verplicht keuzepakket in samenspraak met de landbouw worden uitgewerkt. "Geen onhaalbare eisen of dure verplichtingen, maar realistische en gedragen maatregelen die haalbaar zijn op het terrein”, aldus Brouns.Welke maatregelen dit keuzepakket precies zal bevatten, is nog niet helemaal duidelijk. Op de persvoorstelling focuste minister Brouns onder meer op de verduurzaming van de glastuinbouw. "Die sector is momenteel nog sterk afhankelijk van gas", zegt Brouns. "Die moeten we ook meenemen in de transitie naar een verdere verduurzaming."Brouns ziet ook een rol weggelegd voor genetische modificatie van gewassen. Dit moet gewassen toestaan om met minder inputs een hoge opbrengst te bekomen. Ook wijst de minister erop hoe er binnen de veehouderij nog een aanzienlijke emissiereductie kan gebeuren via aangepast voer. Vlaanderen heeft vandaag al "de meest duurzame koe ter wereld", stelde de minister nog. Boerenbond voorzichtig positiefBoerenbond reageert voorzichtig positief op het nieuw Vlaams Energie- en Klimaatplan, maar spaart het grootste enthousiasme totdat de concrete uitwerking van de maatregelen is gebeurd. Pas dan zal immers duidelijk worden hoe realistisch de maatregelen werkelijk zijn.“Er is eindelijk geluisterd naar onze herhaaldelijke oproepen om de nieuwe klimaatdoelstellingen voor de land- en tuinbouwsector haalbaarder te maken”, zegt voorzitter Lode Ceyssens. “In de maatregelen die opgelijst staan, merken we ook het vertrouwen van de regering in onze sector om verdere inspanningen te leveren en de reductiedoelstellingen te behalen. Het is nu belangrijk om samen met de sector te bekijken hoe bepaalde maatregelen concreet vorm krijgen en welke budgetten ertegenover staan. Zo moet de klimaatcatalogus voldoende keuzes bevatten voor rundveehouders. Voor de glastuinbouwsector zijn we vooral beducht voor een te ruwe taks-shift naar fossiele brandstoffen. We verwachten dat de Vlaamse regering de nodige tijd en financiële middelen voorziet om de omslag naar groene energieproductie doordacht te kunnen maken.”ABS: "Beloon de boeren voor energieproductie"ABS-voorzitter Bruno Vincent mist creativiteit en innovatie in het energieplan. "We hadden graag een verdienmodel gezien voor biogas en andere groene energie", zegt Vincent. De landbouwer zou volgens hem dus een actievere rol kunnen spelen als energieleverancier. "Daar zit volgens mij een grote win-win."Vincent vindt het wel een goede zaak dat boeren meer keuze zouden krijgen over de wijze waarop ze hun klimaatdoelen bereiken. Tot slot hoopt hij dat er voldoende rekening mee wordt gehouden met nieuwe technologie.BBL: "Veehouderij ontspringt de dans"Van dat voorzichtige optimisme is niet veel te merken bij oppositiepartij Groen en belangenorganisatie Bond Beter Leefmilieu (BBL). Beiden zijn teleurgesteld dat de aangescherpte ambities nog steeds naast het Europees doel van -47 procent zullen schieten. Te meer omdat er aan dit klimaatplan een jaar aan onderhandelingen is voorafgegaan. "Een jaar uitstel, om uiteindelijk toch onder de lat te gaan: deze Vlaamse regering gaat helemaal verder op het elan van de vorige. Het is ronduit genant en teleurstellend", zegt Vlaams parlementslid Aimen Horch (Groen). Volgens Horch zal Vlaanderen door de verminderde ambities twee miljard euro mogen ophoesten, omdat landen die de doelstelling niet halen, elders CO2-rechten moeten afkopen.BBL uit gelijkaardige kritiek, en wijst erop dat het niet halen van de doelstellingen tegen 2030, ons met een achterstand opzadelt die we moeilijk nog zullen kunnen inhalen. Europa zet koers naar een reductie met 90 procent tegen 2040, en Vlaanderen zal die race ver voor de startlijn aanvatten. “Enkele goede maatregelen, zoals de langverwachte taxshift van elektriciteit naar aardgas en bijkomend sociaal renovatiebeleid nemen niet weg dat dit plan zwaar onder de lat duikt”, zegt BBL.BBL vindt bovendien dat de industriële veehouderij de dans ontspringt. “Hoewel een afbouw van de veestapel onvermijdelijk is om klimaat en milieu te beschermen”, klinkt het. Ook het solidariseren van de CO2-uitstoot vindt BBL niet kunnen. “Al jaren draagt de landbouwsector onvoldoende bij aan de klimaatdoelstellingen, wat de Vlaamse regering nu expliciet gedoogt, door een deel van de inspanning door te schuiven naar andere sectoren.”Voka tevredenVoka is dan weer wel tevreden over het plan, dat “realistisch” is en “geen bijkomende verplichtingen oplegt aan de kleinere industrie”. Dat het plan vooral de focus legt op de gebouwde omgeving, transport en landbouw, vindt Voka terecht. Volgens de werkgeversfederatie heeft deze groep immers de uitstoot al fel verminderd en zit men er ook op koers om de doelstellingen voor 2030 te behalen. Ze kijkt echter wel argwanend naar de verschuiving van heffingen van elektriciteit naar fossiele brandstoffen. "Het is belangrijk om een kostenshock op gas te vermijden. We zullen de modaliteiten van de taks shift nauw opvolgen", zegt Frank Beckx, directeur van het Kennis- en Lobbycentrum van Voka.

Toekomst van vanille bedreigd door klimaatverandering

2025-07-07T15:33:14+02:00

De studie richt zich op het Neotropisch gebied en maakt gebruik van soortverspreidingsmodellen om voorspellingen te doen voor het jaar 2050, onder twee klimaatscenario’s. In totaal werden elf wilde vanillesoorten onderzocht, waarvan er vier afhankelijk zijn van dierlijke bestuiving. De resultaten tonen aan dat sommige vanillesoorten aanzienlijk leefgebied verliezen (variërend van -1% tot -53%), terwijl andere hun verspreidingsgebied juist uitbreiden (+11% tot +140%). Voor alle onderzochte bestuivers wordt echter een terugloop in geschikt leefgebied verwacht, met verliezen tussen de 7 en 71 procent.De overlap tussen het leefgebied van vanilleplanten en dat van hun bestuivers neemt af, vooral bij soorten die afhankelijk zijn van één specifieke bestuiver, met dalingen tot wel 90 procent. Zelfs binnen beschermde natuurgebieden blijkt deze overlap zonder aanvullende maatregelen te zullen afnemen. “Een ontkoppeling van planten en hun bestuivers kan het voortbestaan van wilde vanillesoorten ernstig bedreigen”, waarschuwt hoofdauteur Charlotte Watteyn.“Wilde vanille essentieel voor robuuste cultivars”Om de genetische diversiteit van wilde vanille te behouden, zowel in hun natuurlijke leefomgeving als daarbuiten, stelt de studie prioritaire beschermingsgebieden voor. “Het behoud van natuurlijke populaties en de bijbehorende genetische rijkdom is cruciaal om de toekomst van vanille veilig te stellen”, aldus de onderzoekers.Wilde vanilleplanten zijn bovendien van groot belang voor de landbouw. De commercieel geteelde soort Vanilla planifolia kent een extreem lage genetische diversiteit en is daardoor kwetsbaar voor ziekten, droogte en hitte. Wilde soorten bieden waardevol genetisch materiaal voor de ontwikkeling van nieuwe, weerbaardere cultivars. Het Neotropisch gebied herbergt meer dan de helft van alle bekende vanillesoorten, waaronder veel aromatische varianten met potentieel voor toekomstige veredeling.

Een nieuwe munt voor biodiversiteit: EU lanceert natuurkrediet dat boeren vergoedt voor inspanningen

2025-07-08T09:55:14+02:00

Met het systeem van ‘nature credits’ of natuurkredieten kunnen natuurbevorderende acties gecertificeerd worden en een economische waarde krijgen. Dat opent de deur voor investeringen van bedrijven, burgers, overheden of financiële instellingen in biodiversiteitsprojecten. In ruil kunnen zij hun productie milieuvriendelijker maken, hun kredietwaardigheid verbeteren, makkelijker financiering verkrijgen en mogelijk lagere verzekeringspremies bekomen. Ook kan het hen helpen bij het behalen van biodiversiteitsdoelen en het beperken van risico’s in de toeleveringsketen. Ruilsysteem voor natuurwinst Niet alleen investeerders kunnen voordeel uit het systeem halen, het kan ook opbrengen voor de landbouwers en landbeheerders. Hun inspanningen voor de natuur worden vergoed, terwijl ze hun blootstelling aan natuurgerelateerde risico’s reduceren. “We moeten de natuur op de balans zetten. Als de kredieten goed ontworpen zijn, vormen ze een efficiënt, marktgestuurd instrument dat de particuliere sector aanmoedigt om te investeren en te innoveren”, aldus Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie. “Met de lancering van het stappenplan zetten we alvast een gedurfde stap om de natuur te erkennen als een strategische troef voor de toekomst van Europa”, reageert ook EU-commissaris voor Milieu Jessika Roswall. “Ons doel is duidelijk: hand in hand werken met de natuur en dit omzetten in een kans voor een veerkrachtige en concurrerende economie.” Een ecologische investeringskloof van miljarden Volgens de Europese Commissie is er een jaarlijkse investering in biodiversiteit van 65 miljard euro nodig. De EU heeft zich ertoe verbonden om tegen 2026-2027 tien procent van haar begroting daaraan te besteden en haar externe uitgaven te verdubbelen tot zeven miljard euro. Toch blijft er elk jaar nog een investeringskloof van 37 miljard euro. Door privaat kapitaal aan te trekken kunnen natuurkredieten helpen om die te overbruggen. “De combinatie van publieke en private financiering is essentieel om snel en op grote schaal resultaten te boeken”, aldus de Commissie. Overlap met carbon credits Carbon credits en nature credits hebben heel wat gemeen met elkaar. Het systeem voor natuurkredieten zal op vergelijkbare wijze worden opgebouwd als dat van koolstofkredieten: een onafhankelijke certificeringsinstantie zal het projectplan en de verwachte effecten beoordelen. Voldoet het initiatief aan de vereisten voor biodiversiteitscertificering, dan kunnen natuurkredieten worden toegekend. De voorgestelde acties die de Commissie nu bij de lancering van het natuurkredietsysteem benoemt, zoals bosuitbreiding en herstel van veengebideen, zijn ook acties die een rol spelen bij koolstofprojecten. Krijgen we straks een dubbele markt van kredieten voor dezelfde maatregelen? In een eerste reactie geeft de Commissie mee dat beide kredieten “complementaire maar verschillende instrumenten zijn”. “Koolstofcredits zijn primair gericht op koolstofvastlegging en het verminderen van emissies, terwijl natuurcredits activiteiten omvatten die biodiversiteit en ecosystemen beschermen en herstellen. Er zijn wel duidelijke synergieën, zeker bij koolstoflandbouw met bijkomende voordelen voor biodiversiteit”, klinkt de uitleg voorlopig nog vaag. De verdere uitrol van het stappenplan zal moeten uitwijzen hoe beide systemen naast elkaar kunnen bestaan zonder elkaar te ondermijnen. Ook de administratieve lasten en de aanpak om greenwashing te voorkomen bij de aankoop en toekenning van natuurkredieten zullen onder de loep genomen moeten worden. Oproep om mee te werken Om het systeem stevig te verankeren en later betrouwbaar te kunnen uitrollen, nodigt de EU alle betrokken partijen uit om mee te bouwen aan het initiatief via een open oproep die loopt tot 30 september 2025. “Daarnaast zullen we ook een nieuwe deskundigengroep oprichten die zal bestaan uit lidstaten, belanghebbenden en technische experts. Zij zullen de certificeringsmethoden en governancebeginselen voor natuurkredieten gezamenlijk ontwikkelen”, klinkt het. “De eerste resultaten worden verwachten tegen midden 2026.” Landbouworganisatie Boerenbond benadrukt dat de concretisering in overleg met de landbouworganisaties moet gebeuren. "Zo mogen deze initiatieven niet leiden tot extra druk op het agrarisch gebied of tot rechtsonzekerheid en moet het een administratief licht systeem worden", luidt het.

Brouns snoeit in vergunningsplicht voor landbouwers

2025-07-08T13:00:30+02:00

Vandaag bestaan er drie regimes in de omgevingsvergunning: handelingen zijn ofwel vergunningsplichtig, ofwel meldingsplichtig ofwel vrijgesteld. In de toekomst wordt dat eenvoudiger: ofwel is een vergunning nodig, ofwel niet.Waarvoor geldt een vrijstelling?Voor landbouw worden diverse handelingen vrijgesteld van vergunning. Eén zo’n handeling is het bouwen van schuilhokken voor weidedieren. Als het gaat om een schuilhok tot 100 m² voor runderen (voorheen 40 m²), is er geen meldingsplicht meer, zolang de constructie maximum drie meter hoog is en minstens één volledig open zijde heeft.Een andere vrijstelling geldt voor het draineren van landbouwpercelen. Landbouwers mogen een perceel draineren om het gebruik of de exploitatie ervan mogelijk te maken of te houden, zonder vergunning. Ook de omvorming van een bestaande gravitaire drainage naar een peilgestuurde drainage wordt vrijgesteld, op voorwaarde dat de oorspronkelijke drainage zelf rechtmatig aangelegd was.De plaatsing van één pocketvergister wordt eveneens vrijgesteld, zolang de oppervlakte maximaal 200 m² is, de afstand tot een bestaand bedrijfsgebouw minder dan vijftien meter bedraagt en de pocketvergister op minstens 20 meter ligt van de zijdelingse en achterste perceelsgrenzen.Landbouwbedrijven mogen voortaan ook hun eerste niet-overdekte vul- en spoelplaats onvergund aanleggen, zolang deze niet groter is dan 150 m². De spoelplaats moet zich binnen een straal van 15 meter van een bedrijfsgebouw bevinden.Nog een vrijstelling geldt voor alle bovengrondse wateropslag tot 200 kubieke meter, zolang het in functie van teelten of veeteelt wordt aangelegd. De opslag moet zich binnen vijftig meter van het gebouwencomplex van het landbouwbedrijf bevinden en mag geen verbinding maken met het grondwater.Verder worden de aanleg van wadi's (tot 50 cm diep) en kleinschalige waterzuiveringsinstallaties zoals rietvelden (250 m²) vrijgesteld.Eind dit jaar definitiefOver het voorstel wordt nu advies ingewonnen van de strategische adviesraden. Minister Brouns hoopt het besluit tegen het einde van het jaar definitief in werking te laten treden. “Landbouwers verdienen duidelijke en werkbare regels”, zegt hij. “Met deze gerichte vrijstellingen verlagen we opnieuw de administratieve drempel voor onze boeren. We maken komaf met grijze zones en nodeloze verplichtingen.”Boerenbondvoorzitter Lode Ceyssens is enthousiast over deze versoepelingen. “Het vrijstellingenbesluit voor de stedenbouwkundige handelingen betekent stappen vooruit om onder meer onze land- en tuinbouwbedrijven verder te verduurzamen”, zegt hij, verwijzend naar de vrijstellingen voor vul- en spoelplaatsen en pocketvergisters, die niet alleen emissies beperken maar ook groene energie opwekken.“Verdere stappen in dezelfde richting zullen echter nodig zijn en we zullen de Vlaamse regering hieraan blijven herinneren”, zegt Ceyssens nog. “De echte bottleneck in de vergunningverlening zit immers in het stikstofdecreet dat maakt dat het vlot bekomen van een omgevingsvergunning tot vandaag onmogelijk blijft.”

België houdt stand in Europese veevoedermarkt, Nederland kent forse terugval

2025-07-08T13:08:35+02:00

Tijdens de jaarvergadering van Belgian Feed Association (BFA), de Belgische federatie voor de diervoedersector, werd eerder dit jaar al gemeld dat de Belgische veevoederproductie vorig jaar een groei kende van 3,3 procent tot 6,7 miljoen ton. Deze stijging kwam er na drie jaren van krimp als gevolg van de dalende veestapel. Die afname werd volgens experts toegeschreven aan de lage prijzen voor onder andere rund- en varkensvlees (zoals tijdens de varkenscrisis van 2021 en 2022), de stikstofproblematiek en een gebrek aan rechtszekerheid. Hierdoor kozen veel veehouders ervoor hun veestapel in te krimpen of zelfs hun bedrijf stop te zetten. Met deze productie neemt België de zevende plaats in op de ranglijst van grootste Europese veevoederproducenten, een positie die het al een decennium inneemt. Volgens BFA is dat te danken aan de robuustheid van de veehouderij. “Ook de gunstige klimatologische en geografische omstandigheden spelen in ons voordeel”, aldus de federatie.Lichte groei in Europa, Spanje blijft koploperDe Europese lijst wordt aangevoerd door Spanje, gevolgd door Duitsland en Frankrijk met een respectievelijke productie vorig jaar van 27,9 miljoen ton (-2,8% ten opzichte van 2023), 22,2 miljoen ton (+1,4) en 19,7 miljoen ton. Op Europees niveau groeide de veevoederproductie licht met 1,2 procent tot 267,8 miljoen ton. Vooral Ierland, Portugal en Denemarken, die de top tien afsluiten, kenden vorig jaar een opmerkelijke groei van de productie. Nederlandse productie daalt met 21 procentEen opvallende daler is Nederland dat vorig jaar 10,9 miljoen ton veevoer produceerde, maar liefst 21 procent minder dan in 2023 toen het volume nog 13,8 miljoen ton betrof. Daarmee zakt het onder Polen op de Europese ranglijst. “In Nederland hakt de vergunningenstop en het stikstofdossier er flink in. Veel bedrijven zijn hier gestopt en de veestapel is sterk teruggelopen”, analyseert Katrien D'hooghe, managing director van BFA.Ook in België verwacht D’hooghe dat het stikstofbeleid op termijn een voelbare impact zal hebben. “Vorig jaar zagen we een lichte stijging in de productie van varkensvoeder, maar dat kwam vooral doordat varkenshouders hun dieren zwaarder afleverden vanwege de hoge vleesprijs. Als we naar de veestapel kijken, vooral naar het aantal varkens, dan is ook hier een daling ingezet. Verslechtert de economische situatie, dan ligt een verdere afname van de veevoederproductie voor de hand.” Varkensvoeder blijft dominant in BelgiëSpanje is koploper in zowel de productie van rundveevoeder als varkensvoeder, met respectievelijk 9,6 miljoen ton en 12,9 miljoen ton, terwijl Frankrijk zijn dominante positie in de productie van pluimveevoeder behoudt met 7,7 miljoen ton. In België neemt de varkensvoerproductie traditioneel een belangrijke plaats in met een aandeel van 49 procent in de totale veevoerproductie. Daarmee is alleen in Denemarken het aandeel varkensvoer groter dan in ons land. Juist omdat de varkenshouderij het sterkst onder druk staat in het stikstofdossier, waarschuwt D’hooghe dat de impact op de Belgische veevoedersector aanzienlijk kan zijn.In Nederland hebben varkensvoer, rundveevoer en pluimveevoer een gelijkaardig aandeel van zo’n 30 procent in de veevoederproductie. Polen is daarentegen een echt pluimveevoederland. De productie van pluimveevoeder heeft een aandeel van 62 procent in de veevoederproductie. In Ierland staat de veevoederproductie in het teken van rundvee met een aandeel van 69 procent.De verdeling van de Europese productie per diersoort blijft stabiel ten opzichte van 2022. Maar in tegenstelling tot 2022 is de pluimveevoedersector nu het grootste segment van de industriële mengvoederproductie in de EU27, met 49 miljoen ton, op de voet gevolgd door varkensvoeder met 47,7 miljoen ton en rundveevoeder met 42 miljoen ton. Wereldwijde veevoederproductie stijgt lichtOok op wereldwijd niveau kende de veevoederproductie vorig jaar een lichte stijging met 1,2 procent tot 1.396,4 miljoen ton. Wereldwijd is pluimveevoeder veruit het grootste segment, goed voor 48 procent van de totale diervoederproductie in 2024. Varkensvoeder volgt met 26 procent, en rundveevoeder met 20 procent. De productie van pluimveevoeder groeide licht (+1%), terwijl varkensvoeder een beperkte daling kende (-1,5%), vooral door een verminderde vraag in China en Europa. Rundveevoeder bleef op een stabiel niveau.Op het wereldtoneel is China veruit de grootste veevoederproducent met 315 miljoen ton in 2024, gevolgd door de Verenigde Staten (269,6 miljoen ton) en Brazilië (86,6 miljoen ton). Rusland neemt de zesde plaats in met 38,5 miljoen ton gevolgd door Spanje als grootste Europese producent.

Brouwerij Mort Subite verwerkt 90.000 kilo krieken: “Kwaliteit uitstekend dankzij de zon”

2025-07-08T15:11:40+02:00

In juli is het traditiegetrouw alle hens aan dek bij Mort Subite, de grootste afnemer van verse Belgische krieken onder de brouwerijen. Deze week krijgt de brouwerij in Kobbegem, een deelgemeente van Asse, elke ochtend een nieuwe levering van vers geplukte krieken, goed voor in totaal 90.000 kilogram. De vruchten worden na aankomst onmiddellijk met pit verwerkt. Nadien volgt een gistingsproces van enkele maanden. In oktober is de Kriek Lambic klaar om te worden gebotteld en gaat het kriekenbier richting supermarkten en horeca. "De oogst dit jaar is uitstekend dankzij de droge, warme lente. De krieken hebben veel zon gekregen en zijn zeer lekker van smaak", zegt meesterbrouwer Bruno Reinders.Krieken uit LimburgVoor haar bekendste bieren Kriek Lambic en Oude Kriek Lambic gebruikt de brouwerij uitsluitend Belgische krieken uit de streek rond Gingelom en Sint-Truiden. Ook voor de telers zijn het dus drukke dagen. Zo leveren Jorien Neuteleers en haar man uit Gingelom deze week maar liefst 60.000 kilo krieken aan de brouwerij. De kwaliteit van de krieken is volgens de fruittelers beter dan de voorbije jaren. "Vooral de Gorsemkrieken (een oude variëteit die vooral gebruikt wordt voor het brouwen van kriekenbieren, red.) zien er mooi uit", zegt Neuteleers aan VRT NWS. "De smaak is ook goed, al zijn de krieken door de warme dagen en de weinige regenval een beetje kleiner dan gewoonlijk." De kriekenoogst van 15 hectare aan plantages betekent lange dagen en hard doorwerken. De fruitboeren starten elke dag om zes uur met oogsten en gaan de hele dag door, ongeacht de weersomstandigheden. Ze oogsten in totaal ongeveer 150.000 kilo krieken op één week.

Regeneratieve landbouw verdient meer dan marketingpraat

2025-07-08T15:37:08+02:00

In een tijd waarin duurzaamheid steeds vaker als marketinginstrument wordt ingezet, dreigt een waardevol landbouwconcept als regeneratieve landbouw te worden uitgehold. Wat ooit begon als een hoopvolle beweging voor ecologisch herstel en landbouwtransitie, dreigt nu te verworden tot een lege term – een etiket dat grote voedingsbedrijven maar al te graag op hun producten kleven, zonder wezenlijke verandering in hun praktijken. Dat is niet alleen misleidend, het is ronduit gevaarlijk.Regeneratieve landbouw kent, net zoals agro-ecologie, principes, maar geen vaste definitie. Het geeft landbouwers de ruimte om in meer of mindere mate hun bedrijfsvoering aan te passen zonder grote investeringen te moeten doen of grote risico’s te moeten nemen. De principes – zoals bodemgezondheid, biodiversiteit, koolstofopslag, waterbeheer en het versterken van lokale gemeenschappen – vormen een richtinggevend kompas waar elke landbouwer zijn of haar richting op kan kiezen. Maar het ontbreken van een eenduidige definitie laat ruimte voor interpretatie, en dus ook voor misbruik. Grote spelers uit de voedingsindustrie kunnen zo de term voor hun producten claimen zonder dat daar regeneratieve praktijken in het veld tegenover staan, en op die manier de consument, die gevoelig is voor duurzame producten, misleiden. Regeneratieve landbouw is een landbouw die niet alleen neemt, maar ook teruggeeft – aan de bodem, aan de natuur, aan de samenleving Toch zou het vastleggen van een strikte definitie de beweging eerder belemmeren dan versterken. Regeneratieve landbouw is per definitie contextueel: wat werkt op een boerderij in Vlaanderen, werkt niet noodzakelijk in Zuid-Spanje of Kenia. Het is een levende praktijk, voortdurend in ontwikkeling, gevoed door de ervaring van boeren en de noden van het landschap. Een rigide kader zou deze dynamiek verstikken. Zonder strikte definitie en zonder lastenboek is regeneratieve landbouw toegankelijk voor elke landbouwer.Daarom is het cruciaal dat regeneratieve landbouw in handen blijft van boeren. Zij zijn de hoeders van het land, de eersten die de gevolgen van bodemuitputting, droogte of biodiversiteitsverlies voelen. Hun kennis, ervaring en betrokkenheid zijn essentieel om regeneratieve praktijken geloofwaardig en effectief te maken. Wanneer multinationals deze term kapen zonder de principes te respecteren, ondermijnen ze niet alleen de geloofwaardigheid van de beweging, maar ook het vertrouwen van consumenten. Wanneer multinationals de term kapen zonder de principes te respecteren, ondermijnen ze niet alleen de geloofwaardigheid van de beweging, maar ook het vertrouwen van consumenten Meer nog: regeneratieve landbouw zou niet de uitzondering moeten zijn, maar de nieuwe standaard. In een wereld die geconfronteerd wordt met klimaatverandering, verlies aan biodiversiteit en sociale ongelijkheid, biedt deze landbouwvorm een hoopvol perspectief. Ze herstelt ecosystemen, verhoogt de weerbaarheid van boeren tegen extreme weersomstandigheden, en draagt bij aan gezonde voeding en leefgemeenschappen. Het is een landbouw die niet alleen neemt, maar ook teruggeeft – aan de bodem, aan de natuur, aan de samenleving.Als we willen dat regeneratieve landbouw zijn belofte waarmaakt, moeten we dit concept beschermen tegen commerciële uitbuiting. Dat betekent: transparantie, controleerbare claims, en vooral: het centraal stellen van de boer. Alleen dan kan regeneratieve landbouw uitgroeien tot een echte systeemverandering – en niet tot het zoveelste label op een verpakking. Met dit opiniestuk wil de auteur een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat. De auteur schrijft in eigen naam en is verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.De auteurAntoon Vanderstraeten is hoofdredacteur van Hectares.be, een online magazine over landbouwmechanisatie. Hij is ook docent aan Odisee Hogeschool waar hij onder andere les geeft in regeneratieve landbouw en agro-ecologie.

Koerswijziging bij Clarebout: Chinese markt bedienen met nieuwe fabriek in Peking

2025-07-08T18:10:31+02:00

De West-Vlaamse aardappelverwerker kwam eind mei nog volop in de media toen het nieuws uitlekte dat het in vergevorderde overnamegesprekken zat met de Amerikaanse voedingsgroep J.R. Simplot. In een mail naar het personeel sprak Clarebout van “een samenwerking met een externe partner om ook op de Amerikaanse markt actie te zijn”. Volgens kenners zou het om een miljardendeal gaan. Chinese markt beter bedienenMeer informatie over deze mogelijke overname of samenwerking is er niet, maar intussen is wel duidelijk geworden dat Clarebout ook verder kijkt dan de VS. Dat bleek uit de publicatie van de jaarrekening van de vennootschap Clarebout. De Tijd achterhaalde dat in een document onder de sectie ‘belangrijke gebeurtenissen na het boekjaar’ staat dat Clarebout begin 2025 een joint venture is aangegaan met de Chinees-Libanese partner Zhangjiakou Fritopack.Het West-Vlaamse bedrijf verwierf daarbij 50 procent van een kleine bestaande productiesite voor frieten in Peking en een vergunning voor de bouw van een nieuwe frietfabriek. Die zou wellicht tegen eind 2026 operationeel moeten zijn. “Het doel van deze aankoop is om vanuit de site in Peking de zeer concurrentiële lokale markt in China te bedienen, evenals enkele landen in Azië”, luidt het nog volgens dat document. Koerswijziging bij ClareboutDaarmee lijkt Clarebout zijn strategie te veranderen. Waar het vroeger vooral focuste op de productie in België, en binnenkort ook in Frankrijk, om van daaruit de rest van de wereld te beleveren, kijkt het bedrijf nu ook duidelijk naar andere continenten voor productie. Het is niet de eerste Belgische aardappelverwerker die dit doet. Eerder raakte bekend dat Agristo zowel in India als in de de Verenigde Staten bouwt aan een nieuwe aardappelverwerkende fabriek. Ook het Nederlandse Aviko zou recent zijn productiecapaciteit in China verdrievoudigd hebben.Volgens de Nederlandse website Boerenbusiness heeft de frietmarkt in China zich de afgelopen jaren enorm ontwikkeld. Zo is de binnenlandse consumptie sterk gestegen, maar de productie groeide er nog harder. Sinds 2022 is het land netto-exporteur van verwerkte aardappelen. De laatste maanden van 2024 trok de Chinese export van verwerkte aardappelproducten enorm aan, tot ruim 40.000 ton. Begin dit jaar daalde de export onder de 20.000 ton, maar globaal genomen lag hij nog steeds een stuk hoger dan het eerste kwartaal in 2023. Ontbrekende jaarrekeningenUit de jaarrekening die Clarebout in 2024 publiceerde, is het voor de rest zeer moeilijk om conclusies te trekken. Het gaat om de Clarebout NV die als hoofdactiviteit ‘groothandel in consumptieaardappelen’ heeft. De omzet van dit bedrijf is gestegen van 580 miljoen euro in 2023 naar 794 miljoen euro een jaar later. De winst bedroeg net geen zes miljoen euro. Dat is een forse daling tegenover 2023, toen ging het om ruim 205 miljoen euro.De productie van diepgevroren aardappelbereidingen zit onder het bedrijf Clarebout Potatoes. Dit bedrijf heeft recent geen jaarrekeningen meer neergelegd. De laatste dateert van 2022. Toen overschreed de omzet voor het eerste de kaap van één miljard euro. De winst bedroeg ruim toen 122 miljoen euro. Volgens De Tijd is een geconsolideerde jaarrekening nodig om een volledig beeld te krijgen over de prestaties van de verschillende moeder- en dochterondernemingen.

PFAS-vervuiling aangepakt met hennep en fungi in nieuwe saneringslabs

2025-07-08T15:17:33+02:00

De labs zijn een initiatief van C-biotech en DEME Environmental, twee Belgische spelers die al langer samenwerken aan innovatieve vormen van bodemsanering. Met deze nieuwe stap willen ze de bestaande technologie op grotere schaal toepassen. Tot nu toe gebeurde dat enkel in open lucht, rechtstreeks op vervuilde gronden. Dankzij de testomgevingen onder glas kunnen ze nu onafhankelijk van seizoenen meerdere teeltcycli per jaar uitvoeren.De hennepplant blijkt bijzonder geschikt om PFAS op te nemen via de wortels. Dat proces wordt versneld met Hempurizer+, een mengsel van schimmels en enzymen die de PFAS-moleculen afbreken in kleinere structuren. Volgens de ontwikkelaars verloopt de opname zo tot dertig keer sneller.In Temse vond de eerste inzaaiing deze week plaats op de Cordeel-site, in aanwezigheid van het gemeentebestuur. Ook op het recyclagecentrum van DEME in Charleroi is een lab operationeel. Beide locaties focussen op ex-situ sanering, dus buiten de oorspronkelijke vervuilde site.De initiatiefnemers mikken op een schaalvergroting van deze techniek, zodat verontreinigde gronden en baggerspecie niet langer gestort hoeven te worden, maar veilig hergebruikt kunnen worden. Lokale besturen steunen het project, dat ecologische en economische voordelen biedt. Een beleidsmatige doorbraak voor brede toepassing is volgens de initiatiefnemers de volgende stap.

Bijna 16.000 koninginnen van Aziatische hoornaar gevangen dit voorjaar

2025-07-08T18:13:26+02:00

Zodra de temperaturen in de lente boven de 15 graden Celsius uitstijgen, komen de koninginnen van de Aziatische hoornaar uit hun winterslaap. In heel Vlaanderen worden daarom voorjaarsvallen geplaatst om die koninginnen te vangen en zo de bouw van nieuwe nesten te voorkomen. Van 1 maart tot en met 31 mei namen 1.900 burgerwetenschappers deel met 3.234 zogenaamde lentevallen. Zo werden in totaal 15.879 koninginnen van de invasieve wesp gevangen. "Met een derde meer deelnemers en de helft meer vallen kunnen we spreken van een succes", zegt Nicolas Pardon, beleidsadviseur Invasieve Exoten bij Agentschap Natuur en Bos. "Het project is eind mei gestopt omdat vanaf juni de werksters uit het nest beginnen te vliegen." Met het burgerwetenschapsproject willen INBO en ANB onderzoeken of de lentevangst van de koninginnen het aantal nesten doet afnemen en of de vallen door de vangst van andere insecten geen te grote impact hebben op de biodiversiteit. Behalve Aziatische hoornaars komen namelijk ook andere insecten zoals vliegen, muggen en wespen in de vallen terecht.Succesvolle campagne in Limburg en West-VlaanderenRond eind april, begin mei was er een opvallende piek met ongeveer 3.500 vangsten in één week tijd. De koninginnen werden gevangen over heel Vlaanderen, met opvallende uitschieters in Limburg en West-Vlaanderen. In die laatste twee hadden campagnes van de Limburgse Imkerbond en de provincie West-Vlaanderen veel impact, waardoor er veel vallen geplaatst zijn.In de eerste zes maanden van dit jaar zijn er op Vespa Watch, het Vlaamse meldpunt voor de Aziatische hoornaar, tot eind juni al 4.392 nesten gemeld. Vorig jaar waren dat er in dezelfde periode slechts 1.438, toen viel er in het voorjaar wel veel meer regen. De Aziatische hoornaar heeft zich sinds 2017 in Vlaanderen gevestigd en vormt een bedreiging voor de imkerij, fruitteelt, biodiversiteit en volksgezondheid.

De champagne knalt, de geweren iets minder: jachtvereniging verheugd om legalisering dempers

2025-07-08T18:38:12+02:00

Cd&v vond in de Kamercommissie Justitie een meerderheid voor het wetsvoorstel dat deze jachtopzetstukken toelaat. De stemming in de plenaire staat gepland voor 17 juli. “Normaal gezien is dat een formaliteit”, zegt Christophe Rutsaert, woordvoerder van Hubertus Vereniging Vlaanderen. “Met een beetje geluk kunnen jagers dit najaar al gebruikmaken van deze middelen.”De legalisatie komt er ondanks fel protest van onder andere de Natuurinspectie van de Vlaamse overheid, die vreest voor de controleerbaarheid van stroperij. Toch zijn geluiddempers en nachtkijkers in veel andere Europese landen al langer toegestaan.Misverstanden en mythesDe controverse rond geluiddempers wordt deels gevoed door hardnekkige filmclichés, zegt Rutsaert. “Veel mensen denken aan James Bond-scenario’s: een fluisterstil schot in een hotelkamer. Maar dat strookt niet met de realiteit.”Volgens hem dempt een geluiddemper het schotgeluid met 15 tot 30 procent. “Een ongedempt schot haalt gemiddeld 160 dB, met demper is dat ongeveer 110 dB. Nog steeds luid hoorbaar, maar wel een pak minder schadelijk voor het gehoor van de jager én storend voor omwonenden omdat men op deze manier ’s nachts niet wordt opgeschrikt als een jager om twee of drie uur ’s nachts een schot lost in de velden naast je.”Ook de nachtzichtrichtkijkers – vizieren die doelgericht jagen in het donker mogelijk maken – worden voortaan toegelaten. Nu moeten jagers nog gebruikmaken van externe lichtbronnen, wat het wild vaak afschrikt. Met de legalisatie wordt dat overbodig. Het is minder storend voor de omwonenden, omdat men op deze manier ’s nachts niet wordt opgeschrikt als een jager om twee of drie uur ’s nachts een schot lost in de velden naast je Strikte voorwaardenDe opzetstukken zullen uitsluitend verkocht worden aan erkende jagers, die zowel een theoretisch als praktisch examen hebben afgelegd en houder zijn van een jachtverlof. De apparaten moeten geregistreerd worden en zijn enkel toegestaan op lange geweren, niet op pistolen. Voor het gebruik van dempers is geen bijkomend examen vereist. “Als je kan schieten zonder demper, kan je dat ook met”, zegt Rutsaert.Vrees voor misbruikDe jachtvereniging ziet de dempers dus graag komen, maar het Vlaams Vredesinstituut is tegen het voorstel. “Georganiseerde misdaadgroepen, terroristische daders en plegers van massaschietpartijen zijn zeer geïnteresseerd in het bezit en gebruik van geluiddempers”, laten ze optekenen in De Standaard. Het argument dat de dempers in criminele circuits zullen terechtkomen, wordt door diverse tegenstanders aangehaald. Maar volgens Rutsaert houdt dat weinig steek. Gangsters zitten echt niet te wachten op een legalisatie alvorens ze bepaalde middelen gaan gebruiken “Gangsters zitten echt niet te wachten op een legalisatie alvorens ze bepaalde middelen gaan gebruiken”, zegt Rutsaert. “In Brussel en Antwerpen wordt er geschoten met kalasjnikovs en worden granaten afgevuurd. Criminelen weten perfect waar ze moeten zijn in het illegale circuit om op de zwarte markt bepaalde wapens te bekomen.”“Persoonlijk vind ik het criminelen-argument belachelijk. We gaan ook geen auto’s bannen omdat sommigen het nodig vinden om dronken te rijden”, zegt Rutsaert nog.Natuurinspectie Vlaanderen laat in De Standaard als bijkomend argument optekenen dat stroperij moeilijker zal kunnen worden gecontroleerd. Nu wordt dit immers geregeld opgespoord dankzij buurtbewoners die de schoten horen.Niet de eerste in EuropaBelgië is hoe dan ook niet het eerste Europese land om dempers te legaliseren. Het gebruik van geluiddempers bij de jacht is toegestaan in Denemarken, in grote delen van Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Ierland, Letland, Noorwegen, Oostenrijk, Portugal, Slovakije, Slovenië, Tsjechië, Zweden, Zwitserland en Verenigd Koninkrijk. In Hongarije, Litouwen en Polen is het gebruik toegestaan in het kader van de bestrijding van Afrikaanse varkenspest. Wilde zwijnen zijn immers een belangrijke vector in de verspreiding van dit virus. OverlastOok bij ons zijn deze middelen zeer welkom om de everzwijnen terug te dringen, zegt Rutsaert. “Voornamelijk in Limburg is het probleem het grootst”, zegt hij. “Extra middelen zijn simpelweg nodig. Hoe groot de everzwijnpopulaties precies zijn is onmogelijk te zeggen, maar op basis van het afschot kunnen we wel stellen dat hun populatie jaar na jaar sterk is toegenomen.”Dat is geen verrassing: een wilde zeug kan acht tot twaalf biggen produceren per worp. Naarmate de everzwijnpopulatie groeit, gaan ze zich ook buiten hun natuurlijke habitat wagen. “En dat gaat gepaard met onder andere verkeersongevallen, tot aanvallen van everzwijnen”, zegt Rutsaert. “Verder heb je schade aan tuinen van particulieren, en zeer veel schade aan landbouwgewassen. Vele landbouwers zagen aanzienlijke delen van hun akkers omgespit door deze dieren, met alle gevolgen van dien.”De goedkeuring van deze dempers zal dus bij de Hubertusvereniging niet stil passeren. “Een feeststemming? Die is er wel”, zegt Rutsaert. “We vragen al negen jaar om dit materiaal om de everzwijnproblematiek terug te dringen, en nu komt het er eindelijk.”

Bart De Schutter wordt gedelegeerd bestuurder van VLM

2025-07-09T13:19:47+02:00

Op 1 juni 2024 werd toenmalig gedelegeerd bestuurder van VLM, Toon Denys, door de Vlaamse regering benoemd tot secretaris-generaal van het Departement Omgeving. Bart De Schutter volgde hem sindsdien op als leidend ambtenaar bij VLM, maar zijn functie was op dat moment enkel waarnemend. Na een selectieprocedure neemt hij wordt die functie nu volwaardig op vanaf 1 augustus.De Schutter, 50 jaar en bio-ingenieur van opleiding, heeft al een lange staat van dienst bij VLM, hoewel hij zijn loopbaan startte bij de Vlaamse milieuadministratie in 2001. Daar bleef hij tot 2008, waarna hij de overstap maakte naar VLM. In 2019 werd hij er afdelingshoofd van de Mestbank. “Doorheen zijn loopbaan heeft Bart De Schutter een ruime kennis en ervaring opgebouwd met de inhoudelijke materie van VLM”, laat het agentschap weten in een persbericht. Nog volgens VLM hecht De Schutter “erg veel belang aan samenwerken met alle belanghebbenden om de complexe uitdagingen in de open ruimte aan te gaan en draagvlak te creëren voor geïntegreerde oplossingen”. De taak van VLM bestaat er immers in om op het terrein werk te maken van een milieu- en natuurvriendelijke landbouw, een klimaatrobuuste open ruimte en een vitaal platteland.Werk maken van een milieu- en natuurvriendelijke landbouw doet VLM onder meer door de naleving van de mestwetgeving te bevorderen, door landbouwers te stimuleren om op hun gronden maatregelen te nemen voor de biodiversiteit via beheerovereenkomsten, door het flankerend stikstofbeleid te faciliteren, maar ook door te zorgen voor klimaatrobuuste bodems die beter bestand zijn tegen droogte en wateroverlast.Ministers Jo Brouns, bevoegd voor Omgeving en Landbouw, en Hilde Crevits, bevoegd voor het Plattelandsbeleid, danken Bart De Schutter voor de geleverde inspanningen het voorbije jaar. “Die resulteerden onder andere in de totstandkoming van het gewijzigd mestdecreet en de start van het Plattelandspact, twee belangrijke elementen uit het regeerakkoord”, klinkt het. Beide ministers wensen hem bovenal veel succes bij zijn nieuwe opdracht die start op 1 augustus.

Belgische veevoedersector vraagt dringend duidelijkheid over implementatie EU-ontbossingswet

2025-07-09T18:35:47+02:00

De EU-landen stemden vorig jaar in november al in met een jaar uitstel voor de invoering van de ontbossingswet (EUDR). De wet verplicht Europese bedrijven ervoor te zorgen dat hun producten niet bijdragen aan illegale ontbossing. Bedrijven en handelaren die soja, rundvlees, cacao, koffie en aanverwante producten importeren, moeten aantonen dat hun toeleveringsketens niet bijdragen aan de vernietiging van bossen wereldwijd, anders riskeren ze forse boetes.De wet zou op 1 januari 2025 ingaan, maar bedrijven en landen, ook buiten de EU, waren niet klaar om aan de wet te kunnen voldoen. De Europese Commissie en de lidstaten besloten daarom de wet met een jaar uit te stellen tot begin 2026. Sindsdien zijn volgens Katrien D’hooghe, managing director van de Belgische federatie voor de diervoedersector BFA, stappen gezet in de praktische uitwerking van de wet, maar zijn er nog steeds veel onduidelijkheden en praktische problemen. Zij wijst onder meer op het gebrek aan beschikbare data in de landen van herkomst en ze plaatst ook vraagtekens bij de beschikbaarheid van voldoende sojabonen en sojaschroot die in regel zijn met de EUDR-wetgeving om aan de volledige Europese vraag te voldoen. Zeker in de huidige geopolitieke context. "Wij steunen in principe de Europese ontbossingswet, maar op dit moment zijn er nog steeds veel vraagtekens bij de interpretatie en implementatie van de wet voor de importeurs van sojabonen en sojaschroot in de EU", klinkt het bij BFA "Tijd begint te dringen"De Belgische veevoedersector roept daarom op om op korte termijn duidelijkheid te scheppen. “Onze leden kopen grondstoffen op de termijnmarkt, verschillende maanden op voorhand. Het is dus belangrijk tijdig duidelijkheid te scheppen over de concrete implementatie van de ontbossingswetgeving”, aldus D’hooghe. Zij benadrukt vooral ook niet zo lang te wachten als vorig jaar. “Vorig jaar hebben een aantal leden van ons al grondstoffen ingekocht die aan de toekomstige eisen zouden voldoen en hebben daarvoor een extra EUDR-premie betaald. Achteraf bleek dat dus een onnodige kost.” Eerder deze maand maande ook al Coceral de Europese Commissie tot haast. Coceral vertegenwoordigt onder meer de belangen van Europese importeurs van sojabonen en sojaschroot, de partijen aan wie de meeste eisen worden opgelegd. De organisatie wijst eveneens op onduidelijkheden over de interpretatie en implementatie van de wet. “Zelfs het IT-systeem staat nog niet op poten.”Gisteren publiceerden 16 Europese koepelorganisaties, waaronder ook FEFAC en Coceral nog een gezamenlijk statement met een duidelijke oproep om de ontbossingswetgeving te vereenvoudigen. De Europese sectororganisaties FEFAC en Coceral dringen ook al langer aan op een aanpassing van de wet waarbij EUDR-gecertificeerde volumes met niet-gecertificeerde partijen gemengd mogen worden ( het zogenaamde systeem van massabalans, red.). Importeurs zouden dan het EUDR-gecertificeerde volume op de Europese markt kunnen afzetten en de niet -gecertificeerde volumes op niet-Europese markten. “De huidige scheidingsplicht verhoogt de kosten aanzienlijk.” Kostprijsverhoging veevoeder ligt op de loerDat de EUDR-wetgeving een kostenverhogend impact heeft, bleek vorig jaar al toen BFA-leden EUDR-gecertificeerde partijen vastlegden. “Deze EUDR-premie bedroeg zo’n tien procent van de kostprijs”, aldus D’hooghe. Volgens haar zullen ook de Vlaamse veehouders deze kostenverhoging voelen. “Als we kunnen overstappen naar het gebruik van de massabalans zou dat de kosten aanzienlijk kunnen verlagen.”Deze week sprak ook het grote Amerikaanse levensmiddelenconcern Mondelez, bekend van merken als Milka, Toblerone, Oreo en Côte d'Or, zijn zorgen uit over de haalbaarheid van de Europese ontbossingswet tegen begin volgend jaar. "Daarom roepen we respectvol, transparant en verantwoord op tot een uitstel van 12 maanden - niet om de ambitie te temperen, maar om een praktische, inclusieve en effectieve implementatie mogelijk te maken", aldus een verantwoordelijke van het bedrijf.

Pionier in fruitmanden op het werk blaast 20 kaarsjes uit en heeft ambitieuze groeiplannen

2025-07-09T15:29:20+02:00

Het was de volatiliteit van de prijsvorming op de veiling die fruitteler Karel Paesmans 20 jaar geleden op het pad van de korte keten bracht. “We hadden geen enkele impact op de prijsvorming. Een hagelbui en een gedeeltelijke verwoesting van de oogst en het seizoen was verpest”, vertelt de teler. Met de eigen vermarkting van fruitpakketen aan bedrijven en scholen wilde hij ook meer grip op de kwaliteit krijgen. “Wij leverden kwalitatief fruit aan en het was daarna soms schrikken hoe slecht het fruit er daarna in de winkel bijlag”, herinnert de Limburgse fruitteler uit Nieuwerkerken zich.Veel mensen in de sector hadden destijds hun twijfels over het zakenplan. “Rechtstreekse levering van fruitpakketten aan scholen en bedrijven bestond nog niet. Velen beschouwden ons als gek. Bedrijven konden toch hun eigen fruit inkopen”, vertelt Paesmans. Het bedrijf heeft zelf de vraag bij bedrijven moeten aanwakkeren. Het kneden van de markt ging zelfs zo ver dat de ondernemer er persoonlijk voor zorgde dat fruitpakketten in 2012 fiscaal aftrekbaar werden.Fruitmanden inmiddels ingeburgerd bij bedrijvenTwintig jaar na de oprichting zijn fruitpakketten in het bedrijfsleven en op scholen niet meer weg te denken. “De gezondheid van het personeel is steeds een belangrijker thema geworden bij bedrijven en scholen. Corona heeft hier nog eens een boost aan gegeven”, vertelt Paesmans die inmiddels 18 fulltime mensen in dienst heeft bij Fruitsnacks.Nadat corona een tijdelijke en grote krimp van het volume veroorzaakte, is de afzet erna flink toegenomen. Fruitsnacks levert inmiddels wekelijk 10.000 tot 11.000 fruitpakketten. Het standaardpakket van acht kilo bestaat uit eigen appelen (2 kilo) en peren (1 kilo), aangevuld met bananen en seizoensfruit. Het lokale seizoensfruit koopt Paesmans bij fruittelers in de regio. Door deze sterke groei kan Paesmans een groot deel van zijn hardfruitproductie van 70 hectare zelf afzetten. “De appelen gaan bijna volledig naar Fruitsnacks, terwijl we bij de peren voor een deel nog afhankelijk blijven van de afzet naar de handel”, vertelt de teler.Verovering van de Duitse marktIn de nabije toekomst volstaat de eigen teelt op het bedrijf wellicht niet langer. Zoon Roel sprak recent de ambitie uit om het aantal fruitmanden op te voeren tot 25.000 exemplaren. De ondernemer ziet onder meer veel potentieel in de Duitse markt. “Twee jaar geleden zijn we in Duitsland gestart. Daar verkopen we inmiddels zo’n 1.000 pakketten per week”, klinkt het. “De activiteiten in Duitsland zijn op het moment juist break-even”, vertelt Karel Paesmans. Dat heeft alles te maken met de verspreiding van onze klanten. “Bedrijven liggen ver uit elkaar waardoor de logistieke kost relatief hoog is. Opschaling is essentieel om de kosten te drukken en de rentabiliteit op te voeren.” Verjaardagsfeest met Vlaams minister van LandbouwFruitsnacks vierde eind vorige maand zijn verjaardagsfeest waarbij het de deuren een weekend lang opende voor het grote publiek. Op de officiële ceremonie waren ook Vlaams landbouwminister Jo Brouns (cd&v), Boerenbondvoorzitter Lode Ceyssens en Nieuwerkerken-burgemeester Dries Deferm van de partij.“Fruitsnacks toont aan hoe duurzaam de Vlaamse land – en tuinbouwbedrijven zijn. Met hun fruitmanden krijgen dagelijks duizenden werknemers een lekker en gezond stuk fruit aangeboden. Het zijn terecht trotse ambassadeurs voor onze sector”, vertelde Lode Ceyssens. Door in te zetten op de korte keten, brengt Fruitsnacks eerlijke producten rechtstreeks van bij de boer via de werkvloer of via de school naar de consument Ook Jo Brouns sprak lovende woorden over het bedrijf. "De kracht van onze Vlaamse land- en tuinbouw zit in sterke familiale bedrijven zoals Fruitsnacks. Het is mooi om te zien hoe generaties hier op elkaar voortbouwen, altijd met oog voor kwalitatief fruit. Door in te zetten op de korte keten, brengt Fruitsnacks eerlijke producten rechtstreeks van bij de boer via de werkvloer of via de school naar de consument. Ik heb alleen maar waardering voor het prachtige werk dat Fruitsnacks elke dag aan de man(d) brengt." Verjaardagscadeaus naar goed doelEen verjaardagsfeest passeert niet zonder cadeaus. Naar schatting 1.000 bezoekers doneerden in totaal 14.600 euro aan drie goede doelen. “We hebben al die jaren een mooi verhaal kunnen uitbouwen met de steun van veel mensen. We geven daarom ook graag iets terug”, aldus mede-zaakvoerder Roel Paesmans.

Nieuw centrum moet kennis rond welzijn van landbouwdieren versterken

2025-07-10T15:54:26+02:00

Dierenwelzijn Vlaanderen en het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO) hebben samen het nieuwe wetenschappelijk centrum RefWel opgericht. Het centrum moet uitgroeien tot het kennisplatform bij uitstek over het welzijn van landbouwdieren, door actuele wetenschappelijke informatie te verschaffen en specifieke opleidingen te geven aan diverse actoren in de veehouderij. RefWel zal daarbij eerst de huidige welzijnssituatie van de Vlaamse veestapel in kaart brengen. “Deze gegevens kunnen in de toekomst gebruikt worden om statistieken op te maken en evoluties in dierenwelzijn op te volgen. De data kunnen ook de basis vormen voor verder wetenschappelijk onderzoek”, klinkt het.Informatie toegankelijk makenIn een eerste fase zal er gefocust worden op de drie grootste diercategorieën in Vlaanderen: pluimvee, runderen en varkens. Binnen elk van deze diercategorieën wordt gewerkt aan monitoringstrategieën, maar ook kennisdeling op maat van de praktijk. Zo zal RefWel opleidingen voor professionals in de veehouderij ontwikkelen en ervoor zorgen dat de nodige praktische informatie rond dierenwelzijnspraktijken toegankelijk wordt.“ILVO stelt zijn uitgebreide wetenschappelijke kennis ter beschikking om de hele sector te ondersteunen. Een voorbeeld is dat onder andere dierenartsen en slachthuismedewerkers bijgeschoold worden in het herkennen van voetzoolletsels bij vleeskippen en kalkoenen”, duidt de RefWel-coördinator Charlotte Vanden Hole. “Voetzoolletsels is een belangrijke indicator voor dierenwelzijn in de pluimveesector.” Ook zullen er workshops per diercategorie aangeboden worden, waarop veehouders, transporteurs en andere professionals uit de veehouderij kunnen intekenen.De ambitie leeft om op termijn uit te breiden naar andere soorten landbouwhuisdieren. Het centrum is fysiek gevestigd binnen ILVO, in Melle-Merelbeke. Alle info over wetgeving, monitoring, opleiding en goede praktijken kan teruggevonden worden op hun gloednieuwe website.

Extra uitstootruimte voor landbouw zet kwaad bloed bij Groen

2025-07-09T16:29:14+02:00

In het Vlaams parlement werd in de plenaire vergadering gedebatteerd over het nieuwe Vlaams Energie- en Klimaatplan. Het plan bevat bijkomende maatregelen om de uitstoot van broeikasgassen te beperken tegen 2030. Volgens Groen laat de regering op domeinen als landbouw “de teugels volledig vieren". "In plaats van alle zeilen bij te zetten en de lat hoger te leggen, mag de landbouwsector 500.000 ton CO2 meer uitstoten in vergelijking met de doelstellingen uit het vorige Vlaamse klimaatplan", foetert Vlaams parlementslid Aimen Horch.“In het klimaatbeleid zijn er geen winnaars of verliezers. Dit is geen spel, geen wedstrijd. Het zal samen zijn, of het zal niet zijn”, reageert Brouns op zijn Facebookpagina. “Het gaat over allemaal samen verantwoordelijkheid nemen, met gezond verstand.”Hij erkent dat de landbouwsector een aangepast doel krijgt. “Niet omdat boeren minder zouden moeten bijdragen, maar omdat we geen onrealistische eisen kunnen opleggen aan een sector die ons eten produceert en zelf de gevolgen van klimaatverandering als eerste voelt. We vragen van onze boeren vandaag meer dan we ooit deden”, klinkt het. Tijdens het actualiteitsdebat laat hij ook weten blij te zijn met de solidariteit tussen de sectoren: “We hebben geen enkele klimaatambitie weggegomd, de solidariteit heeft daarin meegespeeld.”Welke maatregelen zal de sector nemen?De Vlaamse regering zal samen met de landbouwsector een lijst met maatregelen opstellen waaruit landbouwers verplicht moeten kiezen hoe ze hun steentje zullen bijdragen aan de vermindering van broeikasgassen. Op die lijst komen onder meer pocketvergisters, voederadditieven die de methaanuitstoot van runderen verlagen, genetisch geselecteerde koeien die minder uitstoten, agro-ecologische ingrepen en boerderijcompostering. Ook zullen er maatregelen komen om het gasverbruik van glastuinbouwsector af te bouwen en om te schakelen naar meer duurzamere energiebronnen.“Toch blijven sommigen roepen dat het niet genoeg is. Dat het pijn moet doen. Alsof klimaatbeleid pas goed is als het verbiedt en afpakt. Maar zo creëer je enkel weerstand en stilstand”, aldus Brouns. "Onze boeren zijn geen schietschijf. Vlaanderen kiest bewust voor maatregelen die werken en haalbaar zijn, voor een realistisch pad naar reductie en duurzaamheid."“Als we hier productie wegduwen, schuift die gewoon door naar het buitenland”, sluit hij af. “Naar landen waar de klimaatimpact per liter melk of kilogram vlees dubbel of zelfs drie keer zo groot is. Wat winnen we daar globaal mee? Klimaatbeleid moet ambitieus zijn, maar ook eerlijk en haalbaar.”

Weg met PFAS-houdende gewasbescherming? Experts lichten toe in Vlaams parlement

2025-07-24T02:43:59+02:00

Omdat trifluorazijnzuur (TFA) de kleinste PFAS-molecule is en zich gemakkelijk in water verspreidt, bleef het lange tijd onder de radar van velen. Intussen komt TFA steeds meer naar de voorgrond als grootste bedreiging in de strijd tegen de zogenaamde 'forever chemicals'.TFA wordt gebruikt als proceshulpstof in onder meer de farmaceutische sector en bij de productie van verf en werkkledij. De stof ontstaat ook als bijproduct wanneer aircogassen in auto’s in de atmosfeer afbreken of wanneer fluorhoudende gewasbeschermingsmiddelen afgebroken worden in de bodem.Met de huidige normen zou het water en voedsel veilig zijn voor consumptie. Maar eensgezindheid in de wetenschap over de immunotoxische effecten van TFA of over de drempel waarbij de gezondheid in gevaar komt, is er niet. De normstelling is nog in volle ontwikkeling. “TFA bedreigt het drinkwater en kan nog giftiger zijn dan we nu al weten”, duidt emeritus prof. dr. Jacob de Boer, expert in toxicologie en milieuchemie. “Van andere PFAS weten we of ze immunotoxisch zijn. Pas bij zeer hoge dosissen blijken ze kankerverwekkend te zijn." Maar omdat TFA zo wijdverspreid is, vreest hij dat de stof grotere problemen kan veroorzaken dan andere PFAS. Daarnaast roept hij ook op om de blik niet te vernauwen tot de gezondheid via drinkwater: “TFA heeft ook aanzienlijke ecologische gevolgen.”Waarom zit PFAS in gewasbeschermingsmiddelen?PFAS is een verzamelnaam voor chemische verbindingen met fluoratomen. In gewasbeschermingsmiddelen versterken fluoratomen de biologische werking, waardoor minder product nodig is voor hetzelfde effect. Om die reden worden ze ook vaak ingezet in geneesmiddelen. In de jaren 80 was het gebruik van fluorgroepen een ware innovatie. Maar nu blijkt dat dat deze fluorverbindingen, waarvan TFA de kleinste is, nauwelijks afbreken in het milieu en zich opstapelen. Industrie en wetenschap zoeken naar manieren om de afbraak te sturen, zodat TFA niet meer ontstaat maar de werking van de gefluoreerde moleculen behouden blijft. Maar zover zijn we nog niet.Hoeveel PFAS-houdende gewasbeschermingsmiddelen zijn er in Vlaanderen?Op de Belgische markt zijn er verschillende gewasbeschermingsmiddelen die PFAS bevatten, al vormen ze slechts een klein deel van het totale bestrijdingsmiddelengebruik en de geïntegreerde aanpak (IPM). “Die steunt op drie pijlers”, duidt Peter Jaeken, secretaris-generaal van Belplant, de sectorfederatie van de industrie van de plantenbescherming. “Eerst en vooral is er preventie, dit is de belangrijkste pijler. Vervolgens wordt er gemonitord om in te grijpen wanneer de economische drempel is overschreden, en tot slot is er een combinatie van chemische en niet-chemische oplossingen.” Van deze chemische oplossingen met werkzame stoffen, waren er in 2024 32 PFAS-houdend. "Op basis van de EU-wetgeving hebben de federale toelatingsoverheden er al zes uit de markt gehaald hebben; of beslist om dat binnen het jaar te doen", aldus Jaeken. 75 procent van de PFAS-vervuiling heeft een industriële bron, 5 procent is afkomstig van gewasbescherming Wie is verantwoordelijk voor PFAS-vervuiling?De cijfers over de herkomst van PFAS verschillen sterk. Een Belgische overheidsstudie uit 2023 toont dat gewasbeschermingsmiddelen verantwoordelijk zijn voor vijf procent van het PFAS-volume. 75 procent zou uit de medische sector, textiel en koelsystemen komen. Pesticides Action Network PAN verwijst in de commissie dan weer naar een Duitse studie die PFAS-pesticiden aanwijst als de voornaamste bron. Voor emissies uit industriële bronnen waren echter geen cijfers bekend in die studie. Toch is PAN stellig: “Er zijn geen argumenten meer om PFAS-pesticiden te blijven gebruiken. Ze moeten verboden worden.”“Er zijn uiteraard meerdere bronnen, maar dat mag geen excuus zijn om er geen aan te pakken”, valt De Boer bij. Hij benadrukt dat ook particulieren verantwoordelijkheid dragen. Hij verwijst naar de middelen tegen luizen bij huisdieren en de korrels slakkengif: “Eén korrel kan tot 7.000 liter grondwater verontreinigen.”Volgens PAN is de verkoop van PFAS-pesticiden in Vlaanderen de voorbije drie jaar gestegen. Jaeken wijst erop dat het gebruik en risico van de meest risicovolle gewasbeschermingsmiddelen net fors daalden het afgelopen decennium. “België streeft naar een halvering van gebruik en risico tegen 2030”, zegt hij. “We zijn goed op weg om dit te halen. Het vergt inspanningen, maar die zijn noodzakelijk en de sector neemt zijn verantwoordelijkheid op.” In de praktijk worden lang niet alle preventieve maatregelen genomen Kan de agrovoedingssector zonder deze middelen?Het verbieden van bepaalde producten zonder alternatieven toe te laten, zal het de landbouw en verwerkende industrie ernstig bemoeilijken, meent Jaeken. “De biologische landbouw in Vlaanderen is beperkt, met bijvoorbeeld slechts 140 hectare aardappelteelt. Zonder PFAS-houdende pesticiden komt de verwerkende industrie in het gedrang, aangezien zij afhankelijk is van een bepaald oogstvolume”, duidt hij.Volgens PAN zijn er al voldoende alternatieven voor PFAS-houdende middelen. Daarbij schuift de organisatie ook een verbeterde algemene weerbaarheid van gewassen naar voren, om zo de behoefte naar middelen te verminderen. “In de praktijk worden lang niet alle preventieve maatregelen, zoals gewasrotatie, bodembedekking of stimuleren van natuurlijke vijanden, genomen”, klinkt het.Dat er voldoende alternatieven zijn, weerlegt Jaeken. “Voor specifieke teelten als witloof of enkele sierplanten, zijn er weinig alternatieven. Een aantal van die teelten zijn nicheteelten en liggen minder in het oog van onderzoek en ontwikkeling, net omdat ze zo klein zijn. In de tuinbouw is er bijvoorbeeld een product waarop de geïntegreerde landbouw sterk steunt vanwege zijn selectieve werking en gunstige milieuprofiel. Als dat product verdwijnt, zullen landbouwers genoodzaakt zijn om breder werkende middelen in te zetten, wat negatieve milieueffecten kan veroorzaken. Ook het beheer van onkruid wordt bemoeilijkt zonder die middelen. Mechanische oplossingen vereisen frequente bodembewerking, wat erosie in de hand werkt.” Het klopt dat we niet zonder bestrijdingsmiddelen kunnen, maar het is wél mogelijk om de juiste te ontwikkelen Zijn er volgens Belplant oplossingen?Volgens Jaeken kan het gebruik van PFAS-pesticiden op korte termijn verder dalen via de geïntegreerde aanpak, met maatregelen zoals anti-erosiedrempels, fyteauscans en driftreductie. “Drift, afspoeling en uitspoeling zijn de drie belangrijkste bronnen van waterverontreiniging. Geef de sector meer werkbare instrumenten hiervoor.”Op lange termijn wijst Jaeken onder meer op het potentieel van nieuwe veredelingtechnologieën en precisielandbouw. Al komt deze laatste in Vlaanderen moeilijk van de grond. “Er mag met drones met moeite water gespoten worden, laat staan met iets anders”, aldus Jaeken.Ook zullen er volgens hem alternatieve middelen voor PFAS-gewasbeschermingsmiddelen moeten komen, maar die stuiten momenteel op zeer trage doorlooptijden binnen de EU. “50 procent van het budget van de sector gaat momenteel naar R&D in producten met laag risico en biocontrole”, duidt hij. “Nieuwe middelen ontwikkelen duurt echter zo’n twaalf jaar. Bedrijven wachten soms twee jaar op een eerste reactie. Een versnelling van de markttoegang is noodzakelijk om verouderde middelen sneller te kunnen uitfaseren. De Europese Commissie beseft dat, maar is niet snel in het oplossen van die handicap.” Belplant vraagt tijd en ruimte voor innovatie die aansluit bij de tijdslijnen voor de markttoegang, zonder dat intussen essentiële middelen verdwijnen zonder valabel alternatief.De Boer pleit dan weer voor een zo kort mogelijke, realistische uitfaseringstermijn. “Zolang de slechte middelen gebruikt mogen worden, komen er geen alternatieven. Start-ups in de sector kunnen nooit opboksen tegen de producten van de grote multinationals”, klink het. “Het klopt dat we niet zonder bestrijdingsmiddelen kunnen, maar het is wél mogelijk om de juiste te ontwikkelen.” Hij is ervan overtuigd dat het sneller kan dan twaalf jaar. “Het is aan de overheid om die stimulans te bieden. Als zij druk zet door slechte stoffen uit te faseren, dan ontstaat er een markt voor creativiteit en nieuwe producten.” Moet Vlaanderen sneller gaan dan de EU?In de Vlaamse regering kreeg minister van Omgeving Jo Brouns (cd&v) de opdracht om tegen het einde van dit jaar met een strategisch plan rond de bescherming van drinkwater te komen. Dat moet volgens het Regeerakkoord een verbod bevatten op moeilijk verwijderbare stoffen. Tegelijk werd ook opgenomen dat er alternatieven beschikbaar moeten zijn, als er gewasbeschermingsmiddelen geschrapt worden. De Boer pleit ervoor dat België en Nederland niet wachten op een Europees groen licht om het gebruik van PFAS-houdende middelen te verbieden. "De Benelux-landen scoren het slechtst van heel de EU op het vlak van oppervlaktewaterverontreiniging", geeft hij mee. "Een verbod in waterwingebieden kan allicht relatief snel."Volgens Vlaams parlementslid Stijn De Roo (cd&v) is het echter geen oplossing om federaal strengere regels op te leggen dan de EU. “Deze sterke isolatie zou een gelijk speelveld overboord gooien. Allicht worden er dan producten geïmporteerd die niet aan de Vlaamse productienormen voldoen.”Maar daar gaat De Boer niet mee akkoord. Hij erkent het argument, maar het leidt volgens hem tot passiviteit. “Zo wordt de verantwoordelijkheid doorgeschoven en onderneemt uiteindelijk niemand actie. Het is nochtans hoog tijd om daadwerkelijk iets te doen. Er zullen altijd koplopers zijn. Het is beter daarbij te zijn dan in de achterhoede te belanden.”Als men het argument van een ‘gelijk speelveld’ laat gelden, dan moet dat volgens Vlaams Parlementslid Mieke Schauvliege (Groen) evengoed van toepassing zijn voor de Europese burger: “Elke Europeaan heeft recht op zuiver water. België en Nederland voldoen niet aan de Europese regels daarvoor, dus is een verbod nodig.” Haar fractie diende onlangs een voorstel van resolutie in om PFAS-houdende gewasbeschermingsmiddelen te verbieden, maar het werd verworpen.

Vraatzuchtige Japanse kever bereikt Frankrijk

2025-07-09T17:24:29+02:00

Begin juli werden twee exemplaren van de Japanse kever gevangen in vallen in Mulhouse en Saint-Hippolyte (Departement Haut-Rhin), in het oosten van Frankrijk. Volgens de prefectuur zijn de insecten 'meegelift' met menselijk vervoer. De aanwezigheid van het insect op Frans grondgebied bevestigt de vrees van experts voor een snelle verspreiding.Naar aanleiding van deze ontdekking hebben de Franse autoriteiten besloten de bewaking in de regio te intensiveren. “Verscherpte bewaking door middel van vallen en visuele inspecties worden toegepast in de twee vangstgebieden om de afwezigheid van andere exemplaren na te gaan”, aldus de prefectuur. Inwoners worden opgeroepen om vondsten te melden.Grote schade in korte tijdDe Japanse kever (Popillia japonica) is een bladsprietkever en wordt beschouwd als één van de schadelijkste insecten ter wereld. Zoals de naam doet vermoeden komt het beestje van oorsprong uit Japan en uit het noorden van China. In de Europese Unie staat de exoot op de lijst van prioritaire ‘quarantaine-organismen’ waarbij lidstaten verplicht zijn om introductie en verspreiding van deze soort tegen te gaan. En daar zijn goede redenen voor.De larven van de Japanse kever voeden zich met de wortels van talrijke grassoorten en kunnen zo ernstige schade toebrengen aan graslanden, gazons en sportvelden. De volwassen kevers vreten aan bladeren, bloemen en vruchten van meer dan 400 plantensoorten, waaronder maïs, aardbeien, tomaten, druiven, rozen en diverse loofbomen zoals esdoorn, kastanje en populier. Ze veroorzaken een typisch skeletvraatbeeld waarbij alleen de bladnerven overblijven.Omdat ze in grote groepen planten aanvallen, kunnen ze in korte tijd volledige teelten kaalvreten. Hun brede voedselvoorkeur en snelle verspreiding maken van deze exoot een bijzonder schadelijke en moeilijk beheersbare plaag voor zowel landbouw als sierteelt. In de VS, waar hij in 1916 zijn kolonisatie begon, veroorzaakt hij jaarlijks voor honderden miljoenen dollars economische schade.

Brouns heeft nieuwe intendant voor Turnhouts Vennengebied

2025-07-09T18:26:15+02:00

Meer dan een jaar geleden legde Piet Vanthemsche vervroegd zijn rol als intendant voor het Turnhouts Vennengebied neer. De vroegere Boerenbondvoorzitter was door de Vlaamse overheid aangesteld om in het voorjaar van 2025 met een "gebiedsgericht ontwikkelingsplan" te komen voor het betrokken gebied omdat het vanwege de hoge stikstofuitstoot in de omgeving een specifieke aanpak vereist. Dat plan moest eigenlijk al klaar zijn, maar het vertrek van Vanthemsche en de zoektocht naar een nieuwe intendant veroorzaakten vertraging en onzekerheid. Maar na een zoektocht en een reeks gesprekken is er nu een nieuwe intendant gevonden. Volgende week naam bekend gemaakt"We hebben iemand gevonden. Ik had vandaag ook graag de naam gegeven, maar het moet eerst voorgelegd worden aan de regering. Dus ik vraag nog enkele dagen geduld", zo zei minister Brouns woensdag in de commissie Landbouw. Verwacht wordt dat de aanstelling op de eerstvolgende ministerraad van de Vlaamse regering wordt goedgekeurd. Boeren hopen op duidelijkheidDe nieuwe intendant mag alvast een eerste afspraak in zijn agenda noteren. De commissie Landbouw brengt namelijk op 19 september een bezoek aan het Turnhouts Vennengebied. Voor boeren in het gebied komt het nieuws als een verrassing. “Wij wisten van niets, maar als dat zo is, zijn wij in blijde afwachting. Zo komt er misschien eindelijk terug schot in de zaak”, reageert Johan Spits, bestuurslid van de Stuurgroep Turnhouts Vennengebied dat de belangen van de door stikstof getroffen boeren in het gebied behartigt.

Meerjarenbegroting: EU-parlementsleden op de bres voor landbouwers en armere regio's

2025-07-09T19:04:39+02:00

In het meerjarig financieel kader (MFK) worden de meeste inkomsten en uitgaven vastgelegd voor de volgende jaren. De Commissie presenteert volgende week een voorstel voor de periode vanaf 2028, het startschot voor lange en moeilijke onderhandelingen. Zo zijn niet alleen de uitdagingen veranderd, maar komt vanaf 2028 ook de terugbetaling van de leningen voor het coronaherstelfonds op kruissnelheid. Volgens de Commissie kan het kostenplaatje oplopen tot 25 tot 30 miljard euro per jaar, wat overeenkomt met bijna 20 procent van het huidige jaarbudget. Er moeten dan ook keuzes gemaakt worden: een gekortwiekte begroting, hogere nationale bijdragen of nieuwe Europese inkomsten.Elke fractie heeft zijn stokpaardjesHet Europees parlement keurde in mei al een rapport goed waarin het zijn prioriteiten uitlijnde voor de volgende begroting. Tijdens het debat woensdag kwamen die prioriteiten ook weer naar boven. Terwijl defensie, veiligheid en concurrentiekracht speerpunten moeten worden, "moeten ook de identiteit en de kracht van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en het cohesiebeleid behouden blijven", zei EVP-Europarlementslid Siegfried Muresan. Hij hamerde ook op het belang van een evenwicht tussen flexibiliteit om te kunnen reageren op crisissen en voorspelbaarheid voor burgers en investeerders.Johan Van Overtveldt (N-VA/ECR) bepleitte structurele hervormingen om tot een krachtige kapitaalunie te komen en extra stimulansen te geven aan innovatie en ondernemerschap. "Zoals Mario Draghi toelichtte in zijn rapport, zijn gemeenschappelijke schulden niet de eerste prioriteit", zei hij ook. Defensie en migratie moeten voor hem centraal staan in het nieuwe MFK, wat "een grondige evaluatie vraagt van het volledige gamma aan bestaande programma's".Mohammed Chahim (S&D) hekelde op zijn beurt de mogelijke afschaffing van het Europees sociaal fonds (ESF). "Als je dat afschaft, raak je Europa in zijn hart en blijft er alleen een Europa over zonder ziel." "We zullen geen MFK aanvaarden zonder duidelijk, onafhankelijk en sterk Europees sociaal fonds", zei zijn collega Carla Tavares.De liberalen van Renew noemden het woensdag dan weer "ondenkbaar" dat het volgende MFK geen extra eigen middelen bevat. Cofractieleider van de groenen Terry Reintke riep op tot de oprichting van een huisvestingsfonds en voor de invoering van een taks op digitale diensten om extra inkomsten in het laatje te krijgen.Eurocommissaris mikt op flexibel en eenvoudigEurocommissaris voor Begroting Piotr Serafin benadrukte woensdagochtend in het Parlement dat iedereen het erover eens is dat "de EU-begroting gemoderniseerd moet worden, in een snel veranderende wereld". Zonder details te geven over de plannen die de Commissie volgende week op de tafel legt, wees hij op het belang van een "flexibele en eenvoudige" meerjarenbegroting, en van extra inkomsten "die de nationale begrotingen niet overbelasten en geen grote financiële verplichtingen met zich meebrengen".

Zomer zet rem op varkensprijs: sector alert na plotselinge daling

2025-07-10T14:54:20+02:00

Bij de Belgian Pork Group (BPG) daalde de prijsnotering van 2,03 euro per kilo geslacht gewicht (week 25) naar 1,88 euro nu. Eerst ging er 5 cent af, daarna nog eens 10. De Belgische markt volgt doorgaans de prijsontwikkelingen in Duitsland en Nederland, waar een vergelijkbare daling plaatsvond. “Het komt niet vaak voor dat vleesprijzen zo snel zakken”, zegt Wouter Wytynck, secretaris van de sectorvakgroep varkenshouderij bij Boerenbond.Druk op prijzen al langer voelbaarVolgens Wytynck stond er al langer druk op de prijzen. “Slachthuizen gaven aan dat ze de hoge inkoopprijzen moeilijk konden doorrekenen aan hun afnemers. Met de zomervakantie in het vooruitzicht, besloten Duitse slachthuizen en producentenorganisaties tot een stevige prijsdaling, in de hoop een stabieler prijsniveau te creëren dat langer houdbaar is.”Traditionele zomerdip op komst?De zomervakantie belooft weinig goeds voor de prijsevolutie. “Tijdens de vakantie zijn veel mensen op reis en ligt de consumptie van varkensvlees traditioneel lager”, zegt Wytynck. “Die verminderde vraag houdt ook in dat de druk op de vleesprijzen en dus ook op de varkensprijzen nog wel even kan aanhouden.”Statistieken van andere jaren leren dat de prijs in de zomermaanden wel vaker daalt. In augustus 2023 zakte de Danis-notering (levend gewicht) met 17 cent, in augustus 2024 met 9 cent. “We hopen dat het dit jaar niet zover komt”, aldus Wytynck.Geen einde aan goede conjunctuur, voorlopigToch is er volgens Wytynck geen reden tot paniek. De sector kent sinds enkele jaren een gunstige prijsevolutie: het jaargemiddelde lag op 1,634 euro per kilo in 2023, 1,48 euro in 2024 en voorlopig 1,343 euro in 2025. Ter vergelijking: in 2021 bedroeg het gemiddelde slechts 0,868 euro. Extra druk door import uit Spanje en DenemarkenHet hogere aanbod uit landen als Denemarken en Spanje – gericht op export naar derde landen – zorgt momenteel voor extra druk op de Europese markt. “De uitvoer naar China ligt nog steeds op slechts een derde van het vroegere niveau. Daardoor is Europa zelf belangrijker geworden als afzetmarkt. Een groter aanbod is hier dus sneller voelbaar”, aldus Wytynck.Toch blijven de vooruitzichten op de lange termijn positief. In Vlaanderen en Nederland, maar ook in andere West-Europese landen, neemt de veestapel en dus ook het aanbod licht af door stoppende varkensboeren. Boer Van Limpt: "Zomerprijsdip is seizoenspatroon"Ook varkenshouder Ton van Limpt maakt zich nog geen grote zorgen. “De daling is typisch voor de zomer. Het aanbod in Europa neemt structureel af. Een langdurige prijsdaling is alleen te verwachten als ook de vraag structureel terugvalt, en dat is momenteel niet het geval.”Van Limpt werkt onder het Beter Leven-keurmerk en levert vooral aan Belgische supermarkten. Hij pleit voor meer seizoenssturing in het aanbod. “Als er in november 2024 minder zeugen waren geïnsemineerd, hadden we nu minder aanbod. Dan zou de markt meer in balans zijn met de lagere zomerconsumptie.” Varkenspest vormt grotere dreigingWat Van Limpt meer zorgen baart dan de zomerdip, is het oprukken van de Afrikaanse varkenspest. Onlangs werden besmette everzwijnen aangetroffen in Duitsland, op amper 160 kilometer van de Belgische grens. “Een uitbraak in Vlaanderen zou een zware impact hebben op de prijs”, waarschuwt hij.Vlaamse en Nederlandse belangenorganisaties roepen daarom op tot verhoogde waakzaamheid. De Nederlandse organisatie Vee&Logistiek wijst op het verhoogde risico tijdens het toeristenseizoen. Varkenspest kan zich bijvoorbeeld verspreiden via voedselresten op parkeerplaatsen. De organisatie pleit voor strenger toezicht en gerichte communicatie naar burgers en toeristen over de risico’s van zwerfafval.

Milieuvriendelijk en doeltreffend: Belgisch-Frans project werkt aan steeds moeilijkere strijd tegen ziekten en plagen

2025-07-10T15:47:25+02:00

Het Interregproject ‘Biocontrol 4.0’ bestaat uit zeven deelprojecten. Met een glimp op de eerste resultaten, licht Viaverda Trans-Control uit, een project dat zich inzet op de ontwikkeling van biocontrolemiddelen, en de ontwikkeling van digitale tools die telers kunnen informeren waar en wanneer hun veld gewasbescherming nodig heeft. Trans-Control wordt gecoördineerd door het Oost-Vlaamse praktijkcentrum voor land- en tuinbouw Viaverda, de instelling die bovendien de beloftevolle toepassingen binnen dit project uittest op het veld.Klimaatverandering maakt gewasbescherming moeilijkerValérie Leclere van ULille wijst erop dat het volume aan fytosanitaire producten in de landbouw tussen 1959 en 2007 ongeveer verzevenvoudigd is. Ook de gewasopbrengst is sinds de introductie van moderne gewasbescherming fors toegenomen, maar volgens Leclere moet er naar alternatieven worden gezocht om het milieu en de gezondheid van de landbouwer te vrijwaren.“Nu, men kan het niet over biocontrole hebben zonder rekening te houden met het impact van klimaatverandering”, zegt Leclere. “Want die klimaatverandering heeft een grote impact op de oplossingen die we gaan voorstellen.”De afgelopen veertig jaar behoren tot de warmste sinds het begin van de metingen in België in 1833. Alle matiging lijkt verdwenen, want lange periodes van droogte worden afgewisseld door periodes van hevige neerslag. “Is het droog, dan heb je last van insecten. Heb je veel vocht, dan zie je meer ziektedruk”, vat Louis Lippens van Viaverda samen. De nood aan gewasbescherming neemt dus toe, terwijl het milieu vraagt dat we het gebruik van veel gangbare middelen net matigen. Ook biotoepassingen onder drukDat geldt ook voor sommige biologische toepassingen, zoals het gebruik van koper tegen appelschurft. “Koper wordt nog toegestaan, maar de kans is groot dat het in de toekomst verboden zal worden”, zegt Leclere.Een waardig alternatief voor koper is er vooralsnog niet. De onderzoekers hebben een biofungicide ontwikkeld dat bomen kan vrijwaren van appelschurft, maar er is een bijwerking. “2023-2024 was een zeer vochtig jaar”, zegt Leclere. “Dat verhoogt de schimmeldruk. Het nieuwe biofungicide was in staat om appelschurft te vermijden, maar tegen alle verwachtingen in zagen we wel de ontwikkeling van een andere schimmel, Elsinoe pyri of Anthracnose, waartegen ons biofungicide niet doeltreffend is. Een toonvoorbeeld van wat het veranderende klimaat teweegbrengt.”Binnen de biologische gewasbescherming wordt ook gewerkt met roofinsecten om bijvoorbeeld bladluis te verdelgen. Ook dit principe komt onder druk te staan door het veranderende klimaat. “We zien dat de gangbare roofinsecten steeds meer in competitie leven met nieuwe parasitoïde vliesvleugeligen die zich in onze regio vestigen”, zegt Leclere. “Deze kunnen de gewenste roofinstecten verdringen, waardoor deze manier van bladluisbestrijding moeilijker wordt.”Digitale voorspellingen“Dat brengt ons bij de digitale middelen die binnen Biocontrol 4.0 ontwikkeld worden”, zegt Lippens. “Vandaag spuiten landbouwers vooral preventief. Curatieve middelen worden immers steeds meer uit de markt gehaald. Maar preventief spuiten moet op voorhand gebeuren, en dat gebeurt nu vooral kalendergewijs. Zo wordt er soms gespoten wanneer het niet nodig is, of niet gespoten wanneer dat beter wel was gebeurd.”Via software die niet enkel het weer maar ook de ziekte- en plagendruk op gewassen kan voorspellen, moeten landbouwers in de toekomst exact weten wanneer ze moeten spuiten, en wanneer het niet veel uithaalt. “Zo kan men gewasbescherming reduceren, wat beter is voor het milieu en natuurlijk ook voor de landbouwer, want deze producten zijn niet gratis.”De digitale middelen en de nieuwe producten voortkomend uit Biocontrol, worden uitgetest op de proefvelden van Viaverda. “Sommige producten werken uitstekend onder de gecontroleerde omstandigheden van een laboratorium, maar daar is een teler niets mee”, zegt Lippens. “Daarom maken wij hier de vertaalslag naar de praktijk.” Zieke aardappelenOp de velden zien we hoe een rij aardappelen hevig lijdt onder de aardappelziekte of phytophthora. Deze bewust besmette controlestrook is aangelegd om de rest van het veld hevig te onderwerpen aan ziektedruk. De overige percelen worden behandeld met diverse producten, zoals etherische oliën en biostimulanten, volgens diverse regimes.“De evolutie van phytophthora kan zeer snel gaan”, zegt onderzoeker Viaverda-onderzoeker Stany Vandermoere. “Binnen veertien dagen zie je een volledige vernietiging van het loof, en rotten de knollen. En dat brengt extra gevaar, want één besmette knol in opslag, kan al je overige aardappelen besmetten. Boeren sproeien geregeld om deze ziekte dus te vermijden, maar sinds de hele PFAS- en triazolendiscussie worden steeds minder fungiciden toegelaten. Verder zien we steeds meer resistenties optreden tegen onder meer mandipropamid en oxathiapiprolin.”“Wat kunnen boeren hiertegen doen? Enerzijds kan je kiezen voor andere variëteiten, maar dat doen vooral bioboeren met een kleinere afzet”, zegt Vandermoere. “De verwerkende industrie vraagt homogene producten en kiest daarbij vooral de ziektegevoelige fontanes.”Een andere doeltreffende maatregel is het verwijderen van aardappelopslag. “Want als ongeoogste aardappelen sporen van phytophthora bevatten, geef je deze kans om een heel seizoen te ontwikkelen”, zegt Vandermoere. “Hetzelfde geldt voor je afvalberg: let goed op dat je rottende aardappelen geen gezonde infecteren.”“Tot slot willen we binnen ons project machinerie ontwikkelen die sporen kan detecteren die de aardappelen kunnen infecteren. Vandaag sproeien boeren met behulp van weerdata, maar die modellen veronderstellen telkens dat er sporen aanwezig zijn in de bodem die aardappelen kunnen infecteren. Is dat niet het geval, dan sproeit men eigenlijk voor niets.” Trips op prei en uienOp het veld ertegenover wordt prei blootgesteld aan tripsen, een insectenplaag die menig groenteteler het leven zuur maakt. Zeker in perioden van droogte. Naast de gebruikelijke gewasbeschermingsmiddelen kunnen ook bepaalde teeltrassen en de aanwezigheid van natuurlijke vijanden tripschade voorkomen. “Andere teeltrassen hebben helaas wel vaak als minpunt dat ze minder opbrengst kennen, of om andere redenen minder gewild zijn bij de consument of de verwerker”, zegt Lippens. “Binnen industriële processen vraagt men bijvoorbeeld prei waarvan de ringen mooi samenblijven.”Trips ontwikkelt zich zeer snel, en bovendien zorgt droogtestress ervoor dat insecticiden minder goed werken op de behandelde plant. Met behulp van roofmijten proberen de onderzoekers de tripsen op afstand te houden, maar door de eerder vermelde concurrerende insecten, is het moeilijker om deze roofmijtenpopulatie in stand te houden.Ter controle zijn er ook onbehandelde percelen, en een perceel behandeld met het insecticide spinosad. “Een product dat veel landbouwers in praktijk gebruiken, maar het probleem is dat dit het enige doeltreffende insecticide is tegen trips”, zegt Lippens. “Er zijn nog andere middelen legaal in Vlaanderen, maar die zijn vaak minder doeltreffend tegen trips of ze schadelijk voor andere organismen. Dat maakt onze samenwerking met Frankrijk zo interessant, want zij gebruiken nog andere middelen waar wij uit kunnen leren. Plagen en ziekten kennen geen grenzen, maar de fytowetgeving wel.” De tripsbehandeling wordt ook op uien getest, een ander gewas dat onder deze insecten lijdt. Tot slot zet het proefproject in op de beheersing van valse meeldauw in uien. De bevindingen zijn hier gelijkaardig als bij de aardappelen en de uien. Ook hier kan rassenkeuze een rol spelen, maar ook gerichter spuiten volgens de weersomstandigheden.LeerplatformDe bevindingen binnen Biocontrol moeten niet binnenskamers blijven. Daarvoor dient ook nog het luik Trans-training. Op 42 maanden tijd willen de onderzoeksinstellingen samen opleidingen en voorlichtingsactiviteiten over ondernemerschap organiseren, gebaseerd op de resultaten van de andere projecten onder Biocontrol 4.0. Naast workshops voor actieve boeren kunnen de bevindingen ook in scholen worden onderwezen. “Onze bevindingen vertalen naar overzichtelijke documenten en cursussen is altijd een uitdaging”, zegt Lippens van Viaverda. “Op dat vlak is de samenwerking met andere kenniscentra en onderwijsinstellingen zeer waardevol. Zo kunnen wij focussen op ons werk in het veld, en nemen zij het onderwijsluik op zich, waar zij ook sterker in zijn.”

Telers vroege aardappelen maken zich zorgen over opbrengst en prijzen

2025-07-10T15:16:13+02:00

Lage opbrengsten door droogteVoor de telers van vroege aardappelen lijkt het geen boerenjaar te worden. “Waar we normaal streven naar 40 à 45 ton per hectare, blijven we nu steken op zo’n 25 ton. Vooral de droogtegevoelige percelen hebben het zwaar”, zegt Pieter Van Oost van Boerenbond. Volgens hem is het gebrek aan regenval in de voorbije maanden de belangrijkste oorzaak van de tegenvallende opbrengsten.Van Oost verwijst naar een proefrooiing uitgevoerd door Viaverda, waarbij de opbrengsten varieerden van 17 tot 44 ton per hectare. “Het gemiddelde lag op 34 ton, een mix van percelen met en zonder beregening”, verduidelijkt hij. “Het verschil tussen beregende en niet-beregende velden bedraagt momenteel zo’n 13 ton per hectare, en dat verschil dreigt nog groter te worden.”Ook op het veld worden deze cijfers bevestigd. “Op de niet-beregende percelen halen we zo’n 25 ton per hectare, op de beregende percelen ligt dat ongeveer 10 ton hoger. Maar van een topopbrengst is geen sprake”, vertelt Stefaan Van Elven, aardappelteler in Laakdal. Hij teelt slechts op een beperkt deel van zijn areaal vroege aardappelen. “Vorige week hebben we de percelen doorgespoten en volgende week beginnen we met de opbouw van de stock.” Van Elven verkoopt een groot deel van zijn aardappelen via de korte keten.Jo Vanderbauwhede, akkerbouwer in Kruisem, ziet ook productieproblemen op één van zijn drie – meer droogtegevoelige – percelen. “Daar valt de opbrengst tegen, maar op de andere percelen ziet het er wel goed uit”, zegt hij.Prijsdruk en contractonzekerheidHoewel de opbrengst dus wisselend is, maken veel telers zich vooral zorgen over de afzet. De prijs van bewaaraardappelen op de vrije markt is de afgelopen maanden fors gedaald. Bovendien hebben verschillende afnemers hun eerder afgesloten contracten in het voorjaar eenzijdig naar beneden bijgesteld. “De afzet vanuit de fabrieken slabakt”, zegt Vanderbauwhede, die vreest dat de hele sector een moeilijke periode tegemoet gaat. “Misschien is het de voorbije jaren te hard gegaan met de groei in de aardappelsector.”Zijn vroege aardappelen voor de korte keten zijn inmiddels geoogst, maar voor het grotere volume wacht hij nog op vraag vanuit de markt. “De fabriek heeft aangegeven mogelijk tegen het eind van de week vrije aardappelen op te kopen.” Zijn contractlevering is pas gepland voor 20 juli. Vanderbauwhede levert aan Lutosa en Clarebout, die volgens hem inmiddels gestart zijn met de verwerking van vroege aardappelen. Meer aardappelen geplant, maar geen zekerheidHoewel de gemiddelde opbrengst tegenvalt, is er dit jaar wel meer geplant dan vorig jaar. Een voorlopige analyse van de verzamelaanvragen toont een stijging van zeven procent in het totale areaal aardappelen. Volgens een recente enquête van Viaverda is het areaal vroege aardappelen met ongeveer vier procent toegenomen.“Er zijn meer landbouwers die aardappelen telen, maar tegelijkertijd is de vrije marktprijs drastisch gekelderd”, stelt Van Oost. Toch vindt hij het nog te vroeg om harde conclusies te trekken over de afzet. “We hebben geen glazen bol, maar feit blijft dat de hoge teeltkosten per hectare gedekt moeten blijven.” Hopen op lagere productie elders in EuropaVan Elven hoopt op een lagere productie in Vlaanderen en Europa om zo de markt in evenwicht te brengen. “Eigenlijk hebben we dertig dagen met temperaturen van dertig graden nodig”, zegt hij met een knipoog. Volgens hem zou aanhoudende droogte en hitte de productie drukken en de prijs ondersteunen.Voorlopig lijken die gebeden echter niet gehoord. Zware regenval in andere delen van West-Europa heeft de teelt van late en halfvroege aardappelen juist gestimuleerd. “We volgen ook de situatie in andere EU-lidstaten op de voet. Tot nu toe horen we geen rampscenario’s, eerder normale berichten”, aldus Van Oost. Gedragscode aardappelcontracten onder de loepIntussen heeft de FOD Economie de ketenpartners samengebracht om de gedragscode voor goede aardappelcontracten verder te verfijnen. “Wij hebben daar expliciet om gevraagd, zeker na wat er dit voorjaar gebeurd is met contractaanpassingen”, vertelt Van Oost. Hij doelt daarmee op eenzijdige verlagingen van eerder afgesloten contracten. “We hopen nu echt stappen vooruit te kunnen zetten – hopelijk al richting het volgende plantseizoen.”

Een mooie oogst en slechts één boze buurman: hennep groeit hoog in Bottelare

2025-07-22T19:51:22+02:00

Op één jaar tijd is het Vlaams vezelhennepareaal gestegen met 37,2 procent, goed voor 513 hectare in 2025. “In heel België wordt er naar wat wij vernemen zo’n duizend hectare geteeld, het merendeel in Vlaanderen en een honderdtal hectare in Wallonië”, zegt Waegebaert. “Soms zijn het aanzienlijke percelen. In Wallonië kennen we een boer die 23 hectare heeft gezet. Maar bouwhennep is populairder: een boer uit Tienen heeft bijvoorbeeld 600 hectare in zijn beheer.” Het aandeel hennep binnen de totale som van nijverheidsgewassen is echter vrij beperkt. Ter vergelijking: vezelvlas kent een areaal van 4.267 hectare in Vlaanderen. Maar waar het areaal hennep steevast toeneemt, is de oppervlakte vezelvlas afgenomen met 5,1 procent. Veronique Troch en Sophie Waegebaert zien veel groeipotentieel voor hennep. “Hennepvezel heeft misschien geen uitgesproken voordelen tegenover vlas, maar de teelt is wel interessant in het vruchtwisselingsverhaal”, zegt Waegebaert. “Vlas mag je maar om de zeven jaar zaaien. Om de hoeveel jaar je hennep mag zaaien is eigenlijk nog niet echt geweten, maar ik zou een minimum van drie jaar hanteren. Het is een teelt die geen last heeft van ziektes en plagen zoals vlas. Qua gewasbescherming gebruiken we enkel vogelafweer bij het zaaien.”Geen onkruid, ondanks de naamHoewel wiet is vernoemd naar het Engelse woord voor ‘onkruid’, is de onkruiddruk bij textielhennep eveneens zeer beperkt. “Dat is nog een bijkomend voordeel van textielhennep versus hennep voor de bouw”, zegt Troch. “Textielhennep wordt dicht gezaaid en kiemt, als je op het juiste moment zaait, al binnen zeven tot tien dagen. Het gewas groeit daardoor sneller dan het onkruid, waardoor herbiciden overbodig zijn. Al moet je wel de nodige aandacht besteden aan je veldvoorbereiding.” “De opkomstfase bepaalt zeer veel”, verduidelijkt Waegebaert. “Als je met een slechte opkomst zit, weet je al dat je een slechte opbrengst zal hebben. Hennep heeft een goede bui nodig na de zaai. Heb je die niet, dan loopt het mis. Maar eens de planten zijn opgekomen, is hennep vrij droogteresistent. We denken zelfs in meerdere mate dan vlas, maar het is gevaarlijk om dit nu al te zeggen. Er is nog geen wetenschappelijk bewijs in die richting, maar volgens onze ervaring doet hennep het beter in droge omstandigheden, terwijl vlas het beter doet in natte omstandigheden.” Oude teelt, nieuwe toepassingenHoewel de hennepteelt zeer oud is, is het onderzoek naar deze teelt vrij nieuw. “De teelt is een eeuw lang in onbruik geraakt”, zegt Troch. “Je kan geen 'copy-paste' doen van wat men vroeger deed. Vroeger kwam er bijvoorbeeld veel handenarbeid aan te pas, vandaag gebeurt er veel meer machinaal. Onderschat niet hoe zwaar de landbouw op enkele decennia tijd veranderd is.”Ook de mogelijke toepassingen van hennep – naast textiel – zijn dus ook nog voor een deel onontdekt. De teelt heeft een gemiddelde stro-opbrengst van zo'n zes ton/ha. “Omdat we de toppen van hennep niet nodig hebben, dachten we ook deze in te kuilen als veevoeder”, zegt Waegebaert. “Maar dat is niet echt van de grond gekomen.”“We zagen nagenoeg geen melkzuurvorming”, verduidelijkt Troch. “Wel veel boterzuur, wat negatief is voor de smakelijkheid van de kuil. We zouden wel nog additieven kunnen toevoegen in de kuil, zoals melkzuurbacteriën of een extra suikerbron. We denken ook dat het een optie zou kunnen zijn om de verhakselde toppen te laten drogen op het veld omdat er een mooie voederwaarde in zit. Maar dan moet je zien dat er niet te veel bladmassa verloren gaat.”Volgens Waegebaert liggen er ook mogelijkheden om de hennepteelt te gebruiken in toepassingen die honderd jaar geleden nog lang niet aan de orde waren. ”Zo hebben we op Inagro een proef gedaan waarbij we de toppen gebruikten als voeding voor insecten, meelworm en zwarte soldatenvlieg”, zegt ze. Hoog maar niet highDe nieuwe hennepoogst zal in augustus klaar zijn voor de oogst. “De planten zijn idealiter 2,2 meter bij oogst”, zegt Waegebaert. “Hennep kan tot vijf meter hoog worden, maar dat is te veel van het goede. Al zijn langere halmen wel bruikbaar bij bijvoorbeeld bouwhennep. Textielhennep wordt gemaaid in twee stukken van een meter, en die worden dan parallel gelegd in het veld, zoals bij vlas, en dan gekeerd. Hennep voor de bouw wordt gehakseld, dat is een heel andere manier van oogsten en andere machines.” Hoe wordt hennep kleding?De planten hebben een zeer hoog vezelgehalte. Na het roten – waarbij de stelen in het najaar worden uitgespreid over de grond- wordt de houtachtige kern uit de stelen verwijderd in een ontschorsingsproces. Hierna kunnen de hennepvezels al gesponnen worden, al zal het resultaat vrij ruw zijn. Als men geen industrieel touw maar aangename kledij wil produceren, zijn er dus nog enkele tussenstappen nodig om de stof te verzachten. Tot slot wordt de hennep machinaal tot draden gesponnen, om verder te verwerken. Boze buurmanIs er een speciale vergunning nodig om hennep te zaaien? Waegebaert: “Je moet een teelttoestemming aanvragen bij je verzamelaanvraag, maar als het een ras is dat op de Europese rassenlijst staat, is dat geen probleem. En je moet ook een bordje zetten om het te verduidelijken. Maar het administratieve luik valt goed mee.”Zijn hennepvelden niet de ideale schuilplaats om echte wietplantages in te verschuilen? “Neen, want echte ‘wiet’ maak je met vrouwelijke bloemen”, zegt Waegebaert. “Je wietteelt gaat kapot als je er mannelijke bloemen bij zet. We hebben zo ooit een boze buur gehad die op ons signalisatiebord schreef dat zijn wietplantjes door ons zijn vernield. Er is dus geen gevaar dat mensen in deze velden cannabisplanten zouden verstoppen."

🎥 Trailer nieuwe aflevering VILT TeeVee: vanaf zondag 13 juli op PlattelandsTV

2025-07-28T12:47:40+02:00

In een nieuwe VILT TeeVee ontmoeten we Sebastiaan. Na 17 jaar als tuinaannemer besloot hij zijn kinderdroom waar te maken: boer worden. Verder trekken we naar Koksijde, waar Jean-Baptiste ons rondleidt op het agro-ecologische akkerbouwbedrijf van zijn ouders. Ook veiligheid op de boerderij komt aan bod. We lopen mee met Mieke, preventieadviseur bij Prevent Agri. In Goed Gerief duiken we in de wereld van maaimachines en hoe die in de loop der jaren slimmer, sneller en krachtiger zijn geworden. En ook de Veldloggers zijn terug met een kersverse vlog. Boeiende verhalen uit de Vlaamse land- en tuinbouw: dat is VILT TeeVee, vanaf zondag op PlattelandsTV.

Nieuwe bossubsidie negeert voorkooprecht voor landbouwers

2025-07-10T16:32:24+02:00

Lokale besturen die gronden willen aankopen om nieuwe bossen te realiseren, kunnen rekenen op een forse subsidie van de overheid. Deze maatregel moet Vlaanderen helpen de bosdoelstellingen halen van 10.000 hectare tegen 2030.Ook in de vorige legislatuur werd deze stimulans ingezet, maar het kader moest deze regeerperiode worden vernieuwd. Intussen is daarover een akkoord bereikt binnen de Vlaamse regering. Voor de periode tot eind 2029 is 44,1 miljoen euro voorzien, waarvan 8,2 miljoen euro voor 2025 beschikbaar is. In de voorwaarden staat dat er geen subsidies gegeven worden voor gronden in herbevestigd agrarisch gebied of agrarisch gebied volgens een ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP), tenzij ze binnen een speciale beschermingszone (SBZ) of het Vlaams Ecologisch Netwerk (VEN) liggen.Tegenstrijdig met afsprakenVeel landbouwgronden vallen echter buiten deze categorieën en komen wel in aanmerking voor subsidie. Voor deze gronden werd geen voorkooprecht voor landbouwers verbonden in het nieuwe regelement. Het regeerakkoord stelt nochtans dat dat als overheidsmiddelen worden gebruikt voor grondaankopen voor natuur- of bosrealisatie in agrarisch gebied, deze gronden eerst actief moeten worden aangeboden aan actieve landbouwers. Als er binnen de drie maanden geen kandidaat-koper gevonden wordt, komt deze grond vervolgens in aanmerking voor bosuitbreiding. Echter ontbreekt momenteel nog een wettelijk kader over dit voorkooprecht. “Daarom dreigen de aankoopsubsidies voor lokale besturen hier niet onderhevig aan te zijn”, reageert Boerenbond.“De vrijwaring van het agrarisch gebied van aankopen in functie van natuur en bos was een belangrijk gegeven tijdens de boerenprotesten, het landbouwakkoord en het regeerakkoord. We zijn dan ook zeer bezorgd over deze evolutie”, aldus Lode Ceyssens, voorzitter van Boerenbond. “De regering moet snel werk maken van de wettelijke implementatie van het aankoopbeleid, dat ook geldt voor de lokale besturen. Intussen tijd vragen we dat gemeentebesturen geen aankopen meer doen in agrarisch gebied zodat agrarisch gebied maximaal voor professionele land- en tuinbouw behouden blijft.”

Brouns kritisch over EU-handelsakkoord met Oekraïne: “Risico op marktverstoringen is reëel”

2025-07-10T17:15:37+02:00

Eind juni bereikten de EU en Oekraïne een principeakkoord over de herziening van hun vrijhandelsakkoord. Vooral voor de invoer van Oekraïense landbouwproducten is dat belangrijk want afgelopen jaren werden onder het tijdelijke handelsakkoord ongekende hoeveelheden geïmporteerd, onder meer uit de pluimveesector. Verhoogde quota, maar einde aan recordhoeveelhedenHet nieuwe akkoord dat nu op tafel ligt, zal een einde maken aan deze recordhoeveelheden. Maar de quota voor Oekraïense tarwe, maïs, suiker, honing, gevogelte en eieren zijn wel verhoogd ten opzichte van het oorspronkelijke vrijhandelsakkoord dat Oekraïne met de EU had voor de Russische invasie. Die markttoegang wordt wel gekoppeld aan de inspanningen die Oekraïne moet leveren rond dierenwelzijn en het gebruik van bestrijdingsmiddelen. Kiev krijgt daarvoor tijd tot 2028.Tegelijk werd in het princiepsakkoord ook opgenomen dat Europese producenten van pluimvee, varkensvlees en suiker makkelijker toegang zullen krijgen tot de Oekraïense markt. Tot slot werd ook bepaald dat zowel de EU als elke individuele lidstaat vrijwaringsmaatregelen kunnen inroepen indien de markt verstoord zou worden door overmatige import.Het akkoord is nog niet in kannen en kruiken, daarvoor moet de lidstaten eerst nog hun fiat geven. De EU zou hiermee willen landen voor het einde van dit jaar. Solidariteit blijft zonder twijfel essentieel, maar dit mag niet ten koste gaan van onze landbouwers Niet naar Vlaamse wensenHoewel nog niet alle details van het principeakkoord bekend zijn, roept het toch een aantal vragen op bij minister Brouns. Volgens hem is onvoldoende rekening gehouden met de eerder geformuleerde Vlaamse bezorgdheden. “Vlaanderen heeft expliciet gevraagd om de oorspronkelijke quota uit 2016 te behouden en een bindende koppeling met de EU-standaarden in te bouwen. Dat zien we vandaag onvoldoende terug.”Hij wijst op de mogelijke impact op bepaalde Vlaamse sectoren, met name pluimvee, eieren en suiker. Hoewel Vlaanderen het bredere geopolitieke engagement van de Europese Unie steunt om Oekraïne te helpen in zijn economische integratie en wederopbouw, mag dit niet leiden tot een concurrentieel nadeel. “ Zeker niet zolang er geen gelijkwaardige standaarden gelden op het vlak van dierenwelzijn, voedselveiligheid, traceerbaarheid en milieunormen”, klinkt het. “Ook als Oekraïne engagementen opneemt voor 2028, verandert dat niets aan het feit dat we de komende jaren met een structureel ongelijk speelveld geconfronteerd dreigen te worden. Het risico op marktverstoringen is dus reëel.” Vlaanderen moet blijvend investeren in marktmonitoring Blijven aandringenHet is volgens Brouns wel positief dat er ruimte is voor het activeren van vrijwaringsmaatregelen door lidstaten, maar alles staat of valt met de concrete invulling en de toepasbaarheid ervan. “Ik verwacht dat de Europese Commissie duidelijke procedures, snelle interventiemogelijkheden en transparantie bij de beoordeling van marktverstoring zal voorzien”, aldus de minister. “Daarom moet Vlaanderen blijvend investeren in marktmonitoring zodat er een correcte inschatting van de impact op het terrein mogelijk is.”Hij geeft aan dat er nog een lopend proces is waarbij zijn bezorgdheden vanuit de Belgische context op EU-niveau aan bod zullen komen. “Handel is goed, zeker voor Vlaanderen die erg leeft van export, maar er moeten gelijke standaarden zijn. Die ontbreken vandaag nog in bepaalde sectoren. Dit zal ik blijven benadrukken, nationaal én op Europees niveau.”

Brouns legt plannen voor uitzonderingen op EU-doelen voor aan regering

2025-07-10T17:14:37+02:00

Zijn beleidsnota’s gaven het al prijs: Brouns wil flexibiliteit krijgen van Europa op sommige natuur- en omgevingsdoelstellingen. Zo wil hij een doelfasering aanvragen op de Europese kaderrichtlijn Water en toestemming krijgen om doelen en grenzen inzake de Speciale Beschermingszones (SBZ) te verschuiven. Doelfasering op kaderichtlijn WaterDe Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) vormt het overkoepelende kader voor het Europees waterbeleid en streeft naar een goede ecologische en chemische toestand in alle waterlichamen tegen 2027. Daarbij geldt het strenge 'one out, all out'-principe: een waterlichaam wordt enkel als 'goed' beoordeeld als het aan een honderdtal criteria voldoet. Faalt het op één punt, dan krijgt het een negatieve beoordeling. In Vlaanderen haalt momenteel slechts één van de 195 waterlichamen deze doelstelling. Doelstellingen van de Nitraatrichtlijn, die Vlaanderen niet haalt, vormen hiervoor een deel van de verklaring.Vlaanderen wil bij de Europese Commissie nu een gefaseerde aanpak bepleiten, ”met ambities gespreid over meerdere planperiodes”. “Dat garandeert een ambitieus waterbeleid en rechtszekerheid voor economie en samenleving”, stelt Brouns in zijn beleidsnota. Op deze manier wil hij “zo snel mogelijk naar de doelstellingen toewerken”, maar zonder een vergunningenstop te riskeren in 2027.Volgens De Standaard, die inzage kreeg in een nota en verslag van een gesprek tussen Brouns en Eurocommissaris voor Milieu Jessika Roswall, zou Brouns ook willen dat Vlaanderen aan de Europese Commissie erkenning vraagt dat niet alle doelen van de Kaderrichtlijn Water onmiddellijk haalbaar zijn. Ook zou volgens hem een verslechtering van waterkwaliteit niet mogen opgevat worden als dusdanig als die niet veroorzaakt is door de mens, maar door klimaatopwarming. Als de waterkwaliteit slechter zou scoren door bijvoorbeeld uitzonderlijke droogteperiodes of overstromingen. Natuurgebieden hertekenenAls tweede maatwerkaanpassing wil Brouns een verschuiving van specifieke SBZ-H-habitatdoelen en -grenzen voor gebieden waar uit onderzoek blijkt dat de instandhoudingsdoelen door klimaatverandering niet meer haalbaar zijn.Tegen 2050 moet Vlaanderen in SBZ-gebieden een gunstige staat van instandhouding op bepaalde habitattypes, dier- en vogelsoorten bereiken. Eén van de knelpunten daarbij is stikstof die neervalt in deze gebieden. Stikstof heeft een vermestend effect waardoor sommige habitattypes erop achteruitgaan. “Men moet met voldoende flexibiliteit en een open geest naar de natuurdoelen kijken”, zei het kabinet-Brouns hier eerder over. "In sommige gevallen kan de goede staat van instandhouding gewoon niet gehaald worden door een te hoge achtergrondstikstofdepositie, maar ook bijvoorbeeld door droogte en invasieve exoten. Waarom moeten we in de huidige economische context budget steken in doelen die nooit meer haalbaar zijn?” EU geen fan van uitzonderingenIn de vorige legislatuur vroeg minister Zuhal Demir (N-VA) al of bepaalde habitats verplaatst konden worden, maar Europa hield toen het been stijf: geen uitzonderingen, alle lidstaten worden gelijk behandeld.Hoewel er intussen wat administratieve versoepelingen zijn en enkele deadlines voor duurzaamheidsregels zijn uitgesteld, blijft de huidige Europese visie op landbouw en voeding terughoudend tegenover maatwerk. Lokale context en specifieke uitdagingen krijgen daarin weinig ruimte. Ook de Nederlandse vraag naar een nieuwe derogatie op bemestingsnormen viel op een koude steen. Aftredend Nederlands landbouwminister Wiersma (BBB) toonde zich nochtans hoopvol, met verwijzing naar wetenschappelijk bewijs dat de waterkwaliteit onder derogatiebedrijven beter is, maar de EU hield voet bij stuk.Volgens De Standaard bevestigde Roswall de terughoudendheid tegenover uitzonderingen. Aan de doelstellingen van de Green Deal zal niet worden geraakt door de Commissie, “maar de weg erheen wordt wel aangepast met vereenvoudiging”. Ook bij de doelfasering over de waterdoelstelling zou de marge beperkt zijn. “Eerdere voorstellen in die richting zijn afgewezen door lidstaten die inspanningen hebben geleverd om doelstellingen te halen en nu geen versoepeling willen.” Voor de verplaatsing van natuurgebieden zou Roswall verwezen hebben naar het internationale kader, met de verdragen rond biodiversiteit, de habitatrichtlijn en de natuurherstelwet: “de manoeuvreerruimte is beperkt”.Toch zijn er mogelijkheden, gaf professor Europese politiek Hendrik Vos (UGent) hierover eerder mee aan VILT. “Elke lidstaat heeft wel bijzonderheden waarbij ze een uitzondering voor willen vragen. Deze kan de Commissie niet telkens allemaal inwilligen. Maar er zijn zeker kansen als er goed geargumenteerd en onderbouwd kan worden. Dat is in verleden ook al gebeurd”, duidt Vos. “Maar door onze Calimero-reputatie zal het niet gemakkelijk worden.”Maandag zullen alvast de verschillende uitzonderingsopties op de ministerraad besproken worden. “Je moet maar durven”Dat er een uitzonderingspositie aangevraagd moet worden omdat Vlaanderen klein en dichtbevolkt is, vindt Natuurpunt net een extra reden om de omgevingskwaliteit in orde te krijgen. Dat stelt de organisatie in haar nieuwsbrief. “Vorige maand nog stelden we onderzoek voor aan minister Brouns, waaruit blijkt dat natuurherstel rendeert voor onze gezondheid.”Ook Vlaams parlementslid Mieke Schauvliege (Groen) ziet dit als reden te meer om een milieuvriendelijker beleid te voeren. “In plaats van maatregelen te nemen waarmee Vlaanderen wél de doelen kan halen, pleit Vlaanderen voor uitstel en afstel. En dat meer dan veertig jaar nadat de nitraatrichtlijn is ingevoerd. Je moet maar durven”, luidt het.“De Commissie heeft door de jaren heen al meerdere keren Vlaanderen op de vingers getikt wegens zijn gebrek aan ambitie en actie”, gaat Benjamin Clarysse van Bond Beter Leefmilieu verder. “Zo werd België vorig jaar nog voor het Hof van Justitie van de EU gedaagd naar aanleiding van het Vlaamse nitraatbeleid. Eind vorig jaar startte diezelfde Commissie een inbreukprocedure tegen ons land wegens gebrekkige implementatie van de kaderrichtlijn water.

Boeren betogen woensdag in Brussel voor “solidair” GLB

2025-07-14T12:02:39+02:00

Landbouworganisaties zoals de Europese Via Campesina vrezen dat de Europese Commissie de portefeuille voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid met een vijfde wil verminderen. Ook zou ze het Europees Landbouwgarantiefonds en het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling willen centraliseren in één fonds, dat op nationaal niveau beheerd zou worden. Met de betoging willen ze pleiten voor "een ambitieus en solidair" gemeenschappelijk landbouwbeleid, zegt de FWA.De Europese landbouwerskoepel Copa-Cogeca riep al op "tot een sterk engagement voor een gemeenschappelijk landbouwbeleid met een beschermd budget, aangepast aan de inflatie, en beschermd tegen elke vorm van hernationalisering". Symbolisch kaartenhuisBoerenbond, dat de actie van woensdag niet mee organiseert, voerde in mei al eens actie in de Europese wijk. Toen werd een kaartenhuis gebouwd als symbool voor het landbouwbeleid van de Europese Unie dat volgens de landbouwers als een kaartenhuisje in elkaar dreigt te storten als er niet genoeg budget wordt voorzien. Ditmaal zullen de boeren symbolisch laarzen plaatsen aan de zetel van de Europese Commissie, nadat ze van het Europees Parlement naar het Schumanplein, waar die zetel is, zijn gewandeld. Volgens de Waalse vereniging van jonge landbouwers (FJA) is het niet uitgesloten dat er enkele tractoren zullen zijn, maar het wordt geen optocht van voertuigen zoals in de winter van 2024. Toen waren meer dan duizend tractoren bijeengekomen in Brussel.

Pacht landbouwgrond op tien jaar met een derde gestegen

2025-07-14T12:20:35+02:00

In 2023 betaalde een Belgische landbouwer gemiddeld 343 euro per hectare per jaar voor de huur van geploegde grond en 294 euro per hectare voor grasland. Die bedragen stegen op tien jaar tijd respectievelijk met 33,5 procent en 21 procent. Locatie, locatie, locatieAchter het gemiddelde gaan echter grote verschillen schuil tussen de verschillende landbouwstreken. Op provinciaal niveau is West-Vlaanderen het duurst met geploegde grond die gemiddeld 431 euro per hectare kost en grasland voor gemiddeld 456 euro per hectare. Dit is ruim twee keer zoveel als in de provincie Luxemburg, waar de pacht voor geploegde grond en grasland respectievelijk 208 euro per hectare en 179 euro per hectare bedraagt.Duinen-Polders is de duurste landbouwstreek met geploegde grond die gemiddeld 468 euro per hectare kost en grasland dat gemiddeld 427 euro per hectare kost. De Famennestreek is de goedkoopste landbouwstreek met geploegde grond die gemiddeld 176 euro per hectare kost en grasland van gemiddeld 151 euro per hectare.

🎥 Boerenstiel met Hart en Ziel: Mark Vanlommel

2025-07-14T14:00:38+02:00

Mark Vanlommel is bezieler van Het Groentegenot, een CSA-boerderij die voor en samen met de natuur werkt. Na jaren actief te zijn in de traditionele veeteelt, koos Mark bewust voor een andere weg: de biologische tuinbouw. Op zijn veld in Ranst mogen leden zelf hun groenten oogsten, recht uit de grond. Een plek waar landbouw in verbinding staat met mens en natuur.

FAVV aan vakantiegangers: “Breng geen vlees mee uit gebieden met Afrikaanse varkenspest”

2025-07-14T15:12:39+02:00

België is sinds 2020 vrij van Afrikaanse varkenspest, en wil dat ook zou houden. Midden juni werd op 160 kilometer van de Belgische grens, in het Duitse Noordrijn-Westfalen, een geval van AVP vastgesteld bij een wild everzwijn. Volgens FAVV is de verspreiding naar alle waarschijnlijkheid gebeurd via menselijk handelen. Ook elders in Europa houdt het virus lelijk huis.Hoewel besmet vlees ongevaarlijk is voor mensen, kunnen varkens en everzwijnen wel besmet worden door vleesresten die het virus bevatten. FAVV vraagt met aandrang om geen varkensvlees zoals salami of gedroogde worsten mee terug te nemen naar België. Zelfs bij diepgevroren of gedroogd vlees kan het virus lange tijd overleven. Bovendien mogen etensresten absoluut niet worden weggegooid in de natuur, noch in een niet-afgesloten of overvolle vuilbak op een autowegparking.Voor wie zelf hobbymatig varkens houdt, herinnert FAVV er eveneens aan dat het verboden is om vlees en andere keukenresten aan je dieren te voederen.FAVV richt zich ook specifiek naar jagers die aan jachttoerisme doen. Vooraleer jagers terug in België willen jagen, moeten ze de nodige voorzorgen nemen zodat onze wilde everzwijnen niet in contact komen met varkenspest. Het is daarom belangrijk om het gebruikte materiaal, zoals laarzen, voertuigen en kledij, grondig te ontsmetten.Besmettingen in EuropaHoewel België sinds 2020 virusvrij is, is de situatie in de rest van Europa veel minder gunstig. Zo zijn er talrijke besmettingen in Oost-Europa, Duitsland en Italië. EFSA meldde in mei dat vorig jaar 13 Europese lidstaten getroffen zijn door Afrikaanse varkenspest. Zweden werd recent opnieuw vrij verklaard van de ziekte. Een actuele kaart van de besmettingszones kan men raadplegen via deze link.

Eerste commerciële oogst van zeewier is een feit

2025-07-14T16:11:09+02:00

De zeewierboerderij bevindt zich niet op de bodem van de zee, maar bestaat uit een drijvend netwerk van touwen onder het wateroppervlak. Zo krijgen de planten ondanks het troebele Noordzeewater het nodige zonlicht. Op het touwnetwerk werden in het najaar kleine zeewierplantjes gezaaid, die men nu, een halfjaar later, geoogst heeft. Eef Brouwers van North Sea Farmers, het internationale consortium dat deze boerderij leidt, licht toe. “Het zeewier dat men vandaag gebruikt, is zowat allemaal geïmporteerd zeewier uit Azië, of Europees zeewier via wildoogst uit de natuur. En daar willen we verandering in brengen. Professionele cultivatie brengt namelijk verschillende voordelen met zich mee. Denk aan bijvoorbeeld opschaling van productie en veredeling. Er zijn reeds onderzoekspilots opgestart naar zeewierteelt. Maar een belangrijk verschil met het onze, is dat North Sea Farm 1 is opgezet als een functionele boerderij.”Het oogstproces bij North Sea Farm 1 gebeurt met een speciaal vaartuig dat zorgvuldig tussen windturbines navigeert om volgroeid zeewier te verzamelen uit grote netten van elk 50 bij 3 meter, die stevig aan de zeebodem zijn verankerd. De boerderij strekt zich uit over vijf hectare van de Noordzee.Melk en tandpastaDe glibberige, zilte zeewierplanten lijken waardeloos voor Jan Modaal, maar volgens Brouwers heeft zeewier ook vandaag al diverse interessante toepassingen. “In de landbouw bijvoorbeeld wordt het verwerkt in biostimulanten, wat maakt dat je je kunstmest- en watergebruik kan terugdringen”, zegt hij. “Tegelijk maken deze stimulanten planten resistenter tegen abiotische stress zoals hitte en droogte. Maar buiten de landbouw heeft zeewier ook toepassingen, zoals in de voeding, textiel- en bouwmaterialen of cosmeticaproducten. In tandpasta bijvoorbeeld zit zeewier. Ook in pampers, hoestdrank en koffiemelk.”Volgens Brouwers is de zeewieroogst een primeur, al zeker in Europa. “Een zeewierboerderij op zee, laat staan op een windpark, is niet iets dat je als onderneming zomaar gaat doen, want er zit nog geen business case achter”, zegt Brouwers. Terwijl het wel duidelijk is dat de toekomst van de sector op zee ligt. "Daarom doen wij als belangenbehartiger van de sector zulke hoogrisicoprojecten, deels als bewijsvoering voor wat werkt en wat niet, en deels om professionele spelers te inspireren. Hoewel het dus nog te vroeg is voor ondernemingen om dit zelf te doen, willen we wel laten zien dat er potentie in zit.” WindmolenschildDat de zeewierboerderij zich te midden de turbines van een windpark bevindt, is niet toevallig. “Enerzijds is het best druk op de Noordzee”, zegt Brouwers. “Het is niet reëel om een nieuwe ruimteclaim te gaan leggen op de Noordzee voor een hele nieuwe economische activiteit. Maar bij windparken heb je veel ongebruikte ruimte tussen de turbines. Dus dat is uitstekend voor ons.”“Als tweede reden zijn zeewierboerderijen niet goed zichtbaar op zee, omdat ze zo dicht op de waterlijn zitten. Je hebt altijd het risico dat een behoorlijk schip er over heen vaart, maar dat risico is dus ook een stuk kleiner in een windpark omdat daar geen scheepvaartverkeer is.Bij professionele cultivering, rijst ook de vraag hoe een professionele zeewierboerderij omgaat met andere perikelen dan overvarende schepen. Zijn vraat en ziektes ook een probleem bij deze teelt? “Ongetwijfeld, maar vandaag hebben we er nog geen goed beeld van”, zegt Brouwers. “Vooralsnog zijn dat soort risico’s klein, maar als men de komende tientallen jaren zal opschalen, zal je wel met dat soort uitdagingen te maken krijgen. Bestrijdingsmiddelen lijken me echter wel een no-go. Wij stellen als belangrijke randvoorwaarde dat de teelt duurzaam en in balans met de ecosystemen moet gebeuren.” Het consortium wil dus benadrukken dat meststoffen en gewasbescherming niet nodig zijn, wat van de teelt dus ook een milieuvriendelijk en duurzaam alternatief maakt op vele andere teelten. Het project krijgt daarbij ook financiering van het het Right Now Climate Fund van Amazon, dat twee miljoen euro investeerde. “Een miljoen daarvan gaat naar de boerderij, een ander miljoen gaat naar onderzoek”, zegt Brouwers.Naar het voorbeeld van offshore windparkenDat onderzoek wordt gevoerd door onderzoekers uit verschillende landen. Zij analyseren onder meer de koolstofopname van het zeewier en de impact op de koolstofopslag in het bredere ecosysteem. De resultaten moeten duidelijk maken in hoeverre zeewierboerderijen kunnen bijdragen aan klimaatdoelstellingen en biodiversiteit. “We weten wel dat zeewier nuttig kan zijn voor koolstofopslag, maar we weten niet in welke mate precies”, zegt Brouwers. “En meten is weten, natuurlijk. Willen we deze teelt opschalen, dan zal overheidssteun nodig zijn, en willen we dus ook weten wat deze teelt ecologisch bijdraagt. Het koolstofopslageffect zal per boerderij wel wel vrij bescheiden zijn, omdat het meeste zeewier natuurlijk geoogst zal worden. Maar bij jarenlange productie over meerdere boerderijen, kan er toch sprake zijn van een significant effect.”Brouwers benadrukt dus ook hoe cruciaal overheidssteun zal zijn om deze projecten te ontwikkelen. “Momenteel is het niet rendabel, en dus interesseert de zeewierteelt professionele spelers niet. Maar we kijken heel erg naar het voorbeeld van offshore wind. Die zijn twintig tot dertig jaar geleden ook begonnen met de hulp van productiesubsidies, en hebben zo de nodige ontwikkelingen kunnen maken naar een rendabele sector. Zoiets willen wij ook bereiken in de zee-industrie. Zo kunnen we na vijftien jaar de teelt rendabel maken voor gewone investeerders, en zetten we een opgaande evolutie in gang met innovatie en een verdere kostprijsreductie. We hopen zo een positief investeringsklimaat rond zeewier te creëren.”

Brand bij Horafrost: schade wordt duidelijk, maar toekomst voor telers blijft onzeker

2025-07-17T16:52:26+02:00

Afgelopen weekend zorgde een technisch defect aan een machine voor een waar inferno in Horafrost. Het provinciaal rampenplan werd afgekondigd en zo’n 2.700 inwoners moesten even worden geëvacueerd zaterdag. Ondertussen is het vuur geblust en gaat het gewone leven weer verder in Staden.Bij Horafrost wordt de schade echter opgemeten en alles in het werk gesteld om operationeel te blijven. “We hebben onmiddellijk actie ondernomen”, vertelde algemeen directeur Stefaan Naeyaert aan de West-Vlaamse omroep Focus-WTV. “Ongeveer de helft van het bedrijf ligt in as, de schade is enorm. Maar ondertussen zijn we al gedeeltelijk opnieuw operationeel.”In de delen van het bedrijf die gespaard bleven, kunnen de gestockeerde groenten gewoon uitgeleverd worden aan de klanten. In de loodsen die wel door de brand werden getroffen, zullen alle opgeslagen groenten weggevoerd en vernietigd moeten worden.Het aanleveren van verse groenten door landbouwers is voorlopig ook niet mogelijk. “Alles wat binnenkomt, moet binnen het uur verwerkt worden, en daarvoor moet je operationeel zijn”, klinkt het. “Wij hebben wel een zusterbedrijf in Ardooie, dat uiteraard nu wel kan bijspringen om een deel van de productie over te nemen.”Over de verdere gevolgen voor de telers wou het Stadense bedrijf geen verdere toelichting geven aan VILT. In contracten wordt zelden rekening gehouden met dergelijke situaties. Het blijft dus voorlopig onduidelijk of de telers hun oogst nog bij het bedrijf kwijt kunnen, en zo niet, of ze op een vergoeding kunnen rekenen.Diepvriesspeler met meerdere vestigingenIn het familiebedrijf Horafrost worden allerlei verse groenten verwerkt en diepgevroren op vier productielijnen, bestemd voor zowel eigen merken als huismerken. Er werken zo’n 140 mensen in het bedrijf. De familie verwerkt ook aardappelen en fruit voor de diepvriesmarkt. Zo runt ze onder meer het zusterbedrijf Homifreez in Ardooie en is ze medeoprichter van diepvriesfrietproducent Ecofrost in Peruwelz.

Clarebout in Amerikaanse handen na historische frietdeal met JR Simplot

2025-07-14T17:37:22+02:00

Vorige maand raakte bekend dat Clarebout verschillende pistes onderzocht om voet aan de grond te krijgen in de Verenigde Staten. Een samenwerking met de Amerikaanse topspeler JR Simplot werd daarbij genoemd als één van de opties. Afgelopen weekend werd uiteindelijk duidelijk dat het om een volledige overname van Clarebout gaat.Historische miljardendealClarebout houdt de lippen traditioneel stijf op elkaar als het over de interne keuken van de deal gaat. Zo werd geen overnamebedrag meegedeeld. Kranten als De Standaard en Het Nieuwsblad spreken van een prijskaartje van zo’n vier miljard euro, schulden inbegrepen.De verkoop volgt op enkele topjaren voor de aardappelsector. Tegelijk heeft de sector een uitdagende periode voor de boeg. Een ideaal moment, moet Clarebout gedacht hebben, om zijn miljardenbusiness van de hand te doen. De verkoop behoort zonder twijfel tot de grootste industriële overnames ooit in Vlaanderen. In één generatie naar de wereldtopClarebout Potatoes kende een opmerkelijk groeitraject. Oorspronkelijk richtte de familie Clarebout zich op het sorteren en verhandelen van verse aardappelen. In 1988 gooide zoon Jan het roer om en richtte hij zich op diepvriesverwerking. In Nieuwkerke, een dorp in de Westhoek, bouwde hij een oude textielfabriek om tot een frietfabriek. Enkele jaren later volgde een tweede site in het Waalse Waasten. Het succes van Clarebout zette zich stevig door met de opening van een nieuwe fabriek in Duinkerke vorig jaar. Recent raakte ook bekend dat er een vestiging in China in aanbouw is.Eind 2022 sloeg Clarebout nog een grote slag met de overname van sectorgenoot Mydibel. En niet veel later stapte het via zijn investeringsvehikel Peruna ook in bij Pomuni, actief in de markt van verse aardappelen.In nog geen vier decennia jaar bouwde “de godfather van de Belgische aardappelindustrie” zijn familiebedrijf uit tot een wereldspeler in de diepvriesaardappelproducten. In Europa is Clarebout de grootse en wereldwijd moet het enkel het Canadese McCain en het Amerikaanse Lamb Weston laten voorgaan. Er zijn geen recente omzetcijfers bekend, maar de krant De Tijd schat de omzet op 1,5 miljard euro omzet. Daarmee is of was Clarebout Potatoes één van de grootste privébedrijven van het land. Wie is JR Simplot?JR Simplot is wereldwijd een veel grotere speler dan Clarebout in de agrovoedingssector. Het Amerikaanse bedrijf telt naar schatting 13.000 werknemers en zou een omzet halen van 11 miljard dollar. De gigant focust zich daarbij niet alleen op aardappelproducten, maar is actief in diverse domeinen: van zaden en meststoffen tot veeteelt en de productie van verschillende voedingsproducten.Toch vertonen de Amerikaanse en Belgische bedrijven ook gelijkenissen. Beiden zijn private familiebedrijven die vanuit het niets zijn begonnen en uitgroeiden tot wereldspelers in de voedingsindustrie. Die gedeelde achtergrond benoemt Jan Clarebout ook bij de aankondiging van de overname: “Simplot begon, net als Clarebout, vanaf nul en is erin geslaagd om te groeien terwijl het trouw bleef aan essentiële principes zoals respect voor mens en planeet.”En hoewel JR Simplot vandaag een breed agro-industrieel concern is, liggen de wortels nog altijd in de aardappelsector. Oprichter John Richard Simplot koesterde een grote liefde voor de aardappel. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was hij de grootste producent van verse aardappelen in de Verenigde Staten. Hij wordt bovendien beschouwd als één van de pioniers in de sector: zo stond hij mee aan de basis van de ontwikkeling van diepvriesfrieten.Voor het Amerikaanse bedrijf was Europa echter nog een blinde vlek op de kaart van de aardappelverwerking. Met Clarebout haalt het bedrijf in één klap de Europese nummer één in huis. Als de deal door de concurrentiewaakhond goedgekeurd wordt, zou JR Simplot de absolute wereldleider kunnen worden. GroeivertragingAanvankelijk circuleerden nog geruchten dat het over een alliantie tussen JR Simplot en Clarebout ging, maar uiteindelijk verkoopt de Belgische frietproducent zijn bedrijf dus volledig. “We hadden op eigen krachten kunnen doorgaan, maar de economische realiteit van de wereld en rationeel inzicht hebben ons samengebracht. Het is een keuze voor de toekomst en een duurzame toekomst”, verklaart Jan Clarebout.Die economische realiteit is er één van toenemende consolidatie in de agrovoedingssector en een markt van diepvriesaardappelproducten die steeds internationaler wordt. De hoogconjunctuur van de voorbije jaren heeft plaats gemaakt voor een groeivertraging, onder meer door toenemende concurrentie uit Azië.De overname herschikt ook de machtsverhoudingen op onze markt, waarbij de andere West-Vlaamse friettopper Agristo nu als grootste onafhankelijke Vlaamse groep zal moeten opboksen tegen de veel grotere JR Simplot. De telers hoeven zich geen zorgen te maken dat de productie hier zou wegvallen door de overname Gevolgen voor aardappeltelers“Op korte en middellange termijn zal er weinig veranderen voor aardappeltelers. De contracten zijn afgesloten en Clarebout blijft als bedrijf bestaan”, zegt Christophe Vermeulen, CEO van de sectorfederatie van de aardappelhandel en -verwerking Belgapom. Hij wijst erop dat in de officiële communicatie werd benadrukt dat de overname het behoud, en zelfs een versterking van de Clarebout-productie op Europese bodem tot doel heeft.“Simplot heeft nog geen enkele activiteit in Europa en beschouwt Clarebout als zijn Europese poot in de regio met de beste knowhow, beste telers en beste aardappelen. Er is dus geen reden om aan te nemen dat het bedrijf Clarebout zou willen ontmantelen”, aldus Vermeulen.Hij verwacht ook geen verhuis van de productie naar andere Europese regio’s waar de regelgeving rond het telen soepeler zou zijn. “Het is economisch altijd het interessantst om aardappelen zo dicht mogelijk bij de fabriek te telen. En die fabrieken liggen in België en Noord-Frankrijk. De telers hoeven zich dus geen zorgen te maken dat de productie hier zou wegvallen door de overname.”Verder benadrukt hij dat hij geen glazen bol heeft, maar verwacht dat Clarebout later samen met Simplot nog bijkomende toelichting zal geven. Deze mikken erop om de overname tegen het einde van het jaar af te ronden.

66 miljoen per jaar “te weinig” voor Blue Deal, stellen critici

2025-07-15T14:23:24+02:00

Natuurpunt stelt dat de Vlaamse regering de ernst van de situatie miskent. “Sinds 2018 kampten we met vijf extreem droge zomers, en dan waren er de afgelopen jaren nog de overstromingen in de Westhoek en de Denderstreek. En gisteren, dag op dag vier jaar geleden, richtte een waterbom in de vallei van de Vesder in Wallonië een ongekende ravage aan met 39 doden. Terwijl de gevolgen van de klimaatverandering steeds duidelijker worden, blijft het budget voor deze Blue Deal ontoereikend”, aldus de natuurorganisatie.Robin Verachtert, beleidsmedewerker van Natuurpunt, noemt het voorziene budget voor de Blue Deal een bedrag dat nauwelijks volstaat voor de lopende rekeningen. “Laat staan voor nieuwe, structurele oplossingen om ons weerbaarder te maken”, klinkt het. “Dat is onbegrijpelijk in een tijdperk waarin investeren in een robuust watersysteem geen kost, maar een absolute noodzaak is.”De nieuwe Blue Deal van minister Brouns werd maandag goedgekeurd op de ministerraad. De oorspronkelijke Blue Deal was één van de paradepaardjes van Brouns’ voorganger Zuhal Demir (N-VA). De vorige Vlaamse regering kende het plan een half miljard toe, maar daarvan was er 343 miljoen euro afkomstig van de Europese coronasteun. Van die steun is er nu geen sprake meer, en dus kan het budget van vorige legislatuur niet worden geëvenaard. De nieuwe Blue Deal moet het voorlopig stellen met 330 miljoen euro. Dit blijft wel meer dan aanvankelijk voorzien, want oorspronkelijk was er slechts 285 miljoen begroot. Waar gaat het over?Centraal in de nieuwe Blue Deal staan de ‘sponsdoelen’. Dat zijn concrete en meetbare doelstellingen die bepalen hoeveel water een gebied moet kunnen vasthouden, infiltreren en bufferen om Vlaanderen beter te beschermen tegen droogte en overstromingen. Per gebied wordt aangegeven hoeveel hectare infiltratie, hoeveel kubieke meter buffercapaciteit of hoeveel hectare peilgestuurde drainage nodig zijn. “Zo worden grote ambities vertaald naar duidelijke en haalbare cijfers per vallei en regio, als basis voor een concreet, effectief en gebiedsgericht waterbeleid”, meldt VMM.Brouns zet zijn stempel op de nieuwe Blue Deal met een extra nadruk op draagvlak en samenwerking, via de oprichting van ‘gebiedscoalities’. Voor deze coalities is 49,7 miljoen euro van het totale Blue Dealbudget voorzien. Gebiedscoalities zijn samenwerkingsverbanden tussen lokale overheden, waterbeheerders, landbouwers, natuurorganisaties, bedrijven en andere partners. Zo kunnen diverse betrokken partijen samen een visie uitwerken en acties op elkaar afstemmen voor de waterkwaliteit en de ‘sponswerking’ van het landschap.Naast sponswerking zet de nieuwe Blue Deal ook in op een betere bescherming van grond- en drinkwater via onder meer sanering van verontreiniging en een ‘robuuste vergunningverlening’. Er zal ook worden geïnvesteerd in hergebruik van regen- en afvalwater en circulaire toepassingen in industrie en landbouw. Voor de gemiddelde consument is vooral de hervorming van de waterfactuur relevant. Die wordt aangeprezen als een hervorming die ‘rechtvaardig is en verbruik verantwoordt’. Tot slot bevat de Blue Deal ook een luikje over waterbeleving, zoals recreatie aan en op open water. Miljarden in waterzuiveringHet kabinet-Brouns wijst erop dat de Blue Deal deel uitmaakt van een totaalinvestering van 3,5 miljard euro in beter waterbeleid. Zo zullen er 150 miljoen euro aan werken gebeuren aan onbevaarbare waterlopen. Naar de bevaarbare waterlopen gaat er 808 miljoen euro.Maar het gros van deze 3,5 miljard euro gaat naar waterzuivering. Enerzijds zien we een investering van 1,2 miljard euro voor waterzuivering via Aquafin, anderzijds krijgen lokale besturen 1,1 miljard euro steun om hun rioleringsnetwerk aan te pakken. “Daarvan is 500 miljoen euro extra budget voorzien op voorstel van minister Brouns”, meldt het kabinet.“We doen vandaag al heel wat”, zegt minister Brouns. “Maar de noden blijven groot. Daarom zal ik bij de begrotingsbesprekingen in september aandringen op extra middelen, zodat we nog meer kunnen realiseren op het terrein.”Ook de diverse ‘strategische gebieden’ krijgen een extra geldinjectie. Dat zijn gebieden waar in het verleden Vlaamse investeringsprogramma’s werden opgestart rond waterbeheersing of herstel van natte natuur. Het gaat meestal om gebieden met een lange historiek van wateroverlast. Vaak gaat het hier om de aanleg van natte natuur en de aankoop van woningen die kwetsbaar zijn voor overstroming. Brouns vraagt extra budgetVolgens N-VA-parlementslid Andy Pieters ligt de focus van de nieuwe Blue Deal wel juist, maar ook hij schaart zich achter de mening van Natuurpunt dat er te weinig budget wordt voorzien. Bovendien vindt Pieters dat de minister "koppelkansen heeft gemist". "Zo kan hij het miljard euro natuurherstelgeld uit het stikstofakkoord nog activeren voor natte natuur en veenherstel in talloze gebieden in Vlaanderen. Ik ga ervan uit dat hij die kansen nog ten volle grijpt zodat de Blue Deal 2.0 op volle kracht kan komen", reageert Pieters. De echte test voor de Blue Deal komt dit najaar, wanneer minister Brouns tijdens de begrotingsopmaak extra middelen moet vinden en de regering kan tonen dat ze de oproep van wetenschappers en middenveld ernstig neemt Parlementslid Mieke Schauvliege (Groen) verwijst naar experten die oordelen dat er veel meer investeringen nodig zijn om Vlaanderen voor te bereiden op de toekomstige uitdagingen. "Professor Patrick Willems van de KU Leuven stelt dat minstens 100 tot 150 miljoen euro per jaar nodig is om ons te wapenen tegen klimaatextremen. Met 66 miljoen euro per jaar voor Blue Deal 2.0 blijven we ver onder dit minimum", benadrukt Schauvliege.Robin Verachtert van Natuurpunt wijst er wel op dat er nog hoop is voor het nieuwe waterplan. “De test voor deze Blue Deal volgt in het najaar, wanneer minister Brouns tijdens de begrotingsopmaak op zoek moet naar extra middelen en de regering kan tonen dat ze de roep van wetenschappers en het middenveld alsnog ernstig neemt”, stelt hij.Het kabinet-Brouns bevestigt dat. Bij de begrotingsbesprekingen in september wil de minister meer geld in de wacht slepen.

Langverwacht Beleidsplan Ruimte Vlaanderen geeft betonstop vorm met 30.000 hectare extra voor landbouw en natuur

2025-10-29T17:01:04+01:00

Het Beleidsplan Ruimte biedt een antwoord op wat volgens critici ontbrak bij de goedkeuring van de bouwshift in 2022. De oppositiepartijen vroegen toen om een concrete visie op ruimtelijke ordening, met als doel om de inname van open ruimte tegen 2040 volledig stop te zetten, zonder daarbij de noden voor industrie, landbouw en wonen te negeren.15.000 hectare landbouwgrond extraDie visie is nu in opmaak. De eerste stap in het Beleidsplan is de conceptnota, die de hoofdlijnen van het toekomstige ruimtelijke beleid vastlegt. In de nota zijn 46.000 hectare braakliggende gronden met een harde bestemming opgenomen. Daarvan blijft 16.000 hectare bestemd voor industrie, wonen of recreatie. 15.000 hectare wordt natuur, en nog eens 15.000 hectare wordt landbouwgrond.“Juridisch gezien kan deze ruimte vandaag nog altijd verhard worden”, zegt minister Brouns over de braakliggende gronden. “Maar wij kiezen ervoor om dat niet te doen. We willen onze schaarse open ruimte maximaal vrijwaren. Geen bijkomend ruimtebeslag meer. Met dit plan zetten we onze visie eindelijk scherp. Daarnaast zullen we ook ruim kunnen voldoen aan de extra ruimte voor bedrijvigheid.”450.000 woningenHoewel er volgens de bouwshift tegen 2040 geen bijkomende ruimte mag worden ingenomen, stelt de conceptnota dat er tegen 2050 nog 450.000 woningen kunnen worden gecreëerd. Dat moet dan zoveel mogelijk gebeuren in dorps- en stadskernen, bovenop bestaande gebouwen, bijvoorbeeld boven winkels, en op leegstaande sites. Er worden nu studies opgestart om te bepalen welke gebieden het meest geschikt zijn voor natuur of landbouw. Daarvoor komt er een maatschappelijk debat met lokale besturen, adviesraden, het middenveld en burgers. Op basis daarvan kan er een definitief Beleidsplan worden opgesteld. Eigenaars van herbestemde gronden zullen worden gecompenseerd.Minister Brouns noemt het beleidsplan “de grootste herbestemming sinds 1997.” “We bouwen nog te vaak op plekken waar dat eigenlijk niet meer kan”, zegt hij in een mededeling. “Dat weten we al lang. Maar weten is niet genoeg. Vandaag kiezen we ervoor om ook echt te doen.”Boerenbond mist duidelijkheidHoewel het Beleidsplan op het eerste gezicht gunstig lijkt voor landbouw en natuur, ziet Boerenbond nog belangrijke aandachtspunten. De organisatie is tevreden dat 15.000 hectare harde bestemmingen naar landbouw verschuiven, maar vermoedt dat het in de praktijk vooral gaat om gronden die nu al in landbouwgebruik zijn. Ze waarschuwt bovendien dat de Vlaamse regering voldoende middelen moet vrijmaken om eigenaars correct te compenseren voor deze herbestemmingen. Ook het feit dat zo’n 20.000 hectare aan landbouwactiviteiten in groene bestemmingen bij voorkeur zouden moeten uitdoven of onder passend beheer komen, baart de organisatie zorgen.Maar Boerenbond mist vooral duidelijke doelstellingen en voldoende garanties voor het beschermen en behouden van het agrarisch gebied voor land- en tuinbouwactiviteiten. "We zullen dan ook blijven aandringen op een juridische verankering van een ruimtebalans met hectaredoelstellingen", meldt de organisatie. "Parallel is er nood aan een adequaat en actief grondbeleid om het agrarisch gebied ook effectief in landbouwhanden te brengen en te houden en om het zonevreemd gebruik in het buitengebied terug te dringen."

Tegenvallende oogst weegt op Nederlandse tulpenexport

2025-07-17T10:52:26+02:00

De Nederlandse bloemenbranche verkocht de eerste zes maanden van dit jaar in totaal 6 procent minder snijbloemen aan het buitenland, de export van planten steeg licht met 1 procent. De totale waarde van de bloemen- en plantenexport is wel gestegen, met 2,7 procent tot bijna 4,2 miljard euro."Vooral de tulpenvolumes blijven achter bij die van vorig jaar", licht VGB-directeur Matthijs Mesken toe. Er waren veel minder tulpen, wat volgens hem te maken heeft met de slechte oogst van tulpenbollen vorig jaar.Ook werd de afzet van planten de afgelopen weken "bemoeilijkt door het warme weer in Europa, waardoor planten langer in het tuincentrum blijven staan", voegt hij eraan toe.

FAVV roept op tot alertheid na vondst dode Japanse kevers

2025-08-12T09:03:31+02:00

Een eerste dode exemplaar van de Japanse kever werd aangetroffen in een magazijn van een bedrijf. Bij een inspectie die daarop volgde werd een tweede dode kever aangetroffen tussen metalen die recentelijk geleverd waren door een bedrijf in het besmette gebied in Noord-Italië.Alle hens aan dekHoewel het om dode kevers gaat, neemt het FAVV de vaststelling zeer ernstig. De Popillia japonica is een schadelijke exoot die op de lijst van prioritaire quarantaineorganismen van de Europese Unie staat. Dat betekent dat er verplicht maatregelen moeten worden genomen om de verspreiding te voorkomen.Het FAVV zal de komende maanden toezicht houden in de omgeving van het bedrijf. Zo zijn er verschillende vallen geplaatst. Tot nu toe zijn daar geen andere exemplaren aangetroffen.FeromoonvallenElders in België worden jaarlijks feromoonvallen ingezet op 40 strategische locaties om de introductie van deze keversoort tijdig op te sporen en te voorkomen dat zich een populatie vestigt. Deze vallen worden gedurende het volledige vliegseizoen van de kever gecontroleerd, van begin juni tot eind september.Klein beestje, grote vraatzuchtDe Japanse kever is sinds 2014 aanwezig in Italië en sinds 2017 in Zwitserland. Het volwassen insect is ongeveer 1 centimeter groot en herkenbaar aan zijn metaalgroene kop en koperkleurige dekschilden. Hij kan gemakkelijk met het blote oog worden waargenomen en zonder gevaar met de hand worden gevangen. De Japanse kever wordt vaak verward met andere keversoorten die in België voorkomen, zoals de rozenkever of de meikever. De Japanse kever heeft vijf opvallende plukjes witte borstelharen aan weerszijden van het achterlijf, plus twee aan het uiteinde.De exoot vormt een ernstig risico voor de landbouw, de sierteelt en de natuur. De insecten planten zich snel voort en veroorzaken grote schade waar ze zich vestigen. Volwassen kevers voeden zich met bladeren, bloemen en vruchten van meer dan 400 plantensoorten, waaronder maïs, druiven, aardbeien, rozen en diverse loofbomen. De larven voeden zich met graswortels en kunnen schade toebrengen aan graslanden, sportvelden en gazons.Ze verspreiden zich vooral via menselijk transport, zo komen ze via voertuigen of goederen, zoals kampeermateriaal en bagage, mee uit besmette gebieden. De larven kunnen ook aanwezig zijn in de grond of in bijvoorbeeld potgrond van potplanten.In de Verenigde Staten komt de kever al sinds 1916 voor. Daar wordt jaarlijks voor honderden miljoenen dollars schade geregistreerd. Wat te doen bij een vermoeden?Professionals die denken een Japanse kever te hebben gezien of gevangen, worden gevraagd dit zo snel mogelijk te melden aan de lokale controle-eenheid van het FAVV via het meldingsformulier. Consumenten kunnen dit doen via de app ObsIdentify of via www.waarnemingen.be. Wanneer de app de kever op basis van de ingevoerde foto herkent als de Japanse kever, wordt het FAVV automatisch verwittigd en volgt er een verdere opvolging van de melding. Kennis en snelle actie zijn cruciaal om te vermijden dat de soort zich in ons land vestigt.

Vlaamse melkveehouders vinden landbouwrust in Wallonië: “Enige bezwaar kwam van een Vlaming”

2025-08-11T20:54:28+02:00

Zomerreeks 2025: Vlaamse boeren over de taalgrensIn deze zomerse artikelenreeks trekken we naar het zuiden van ons land, op zoek naar Vlaamse boeren die hun geluk zijn gaan beproeven in Wallonië. Sommigen zochten meer ruimte, anderen betaalbare grond of rust. Het levert een reeks boeiende verhalen op over verhuizen, aanpassen en boeren over de taalgrens heen. De velden van het glooiende landschap rondom Gouvy, een gemeente in Luxemburg, worden begraasd door runderen van allerlei rassen. De streek in de Ardennen staat bekend om haar extensieve veehouderij. Het bedrijf van Dirk Van Den Haute en Christel Jochems is een uitzondering op deze regel. Sinds enkele jaren houden ze de koeien op stal. En anders dan de rundveehouders in de regio hebben zij melkkoeien. “Het was onpraktisch om onze koeien meerdere malen per dag naar de weiden te brengen”, verklaren vijftigers.Dirk uit Ninove en Christel uit Vlimmeren in de Noorderkempen leerden elkaar kennen tijdens hun studies Graduaat Landbouw aan het Hoger Instituut voor Kempen (HIK), tegenwoordig Thomas More. Hun droom: samen melkveebedrijf starten. Maar omdat hun ouderlijke bedrijven deels waren overgenomen, moesten ze uitwijken. Grond was vier keer zo goedkoopOp zoek naar een externe bedrijfsovername kwam het echtpaar al snel op het idee van Wallonië. “Hier lagen de kosten voor het melkquotum en grond veel lager waardoor een overname makkelijker was”, verklaren ze. Ze stuitten uiteindelijk op een verouderd bedrijf in Gouvy met 100 melkkoeien en 25 hectare grond, die ze kochten voor 5.000 euro per hectare. “In Vlaanderen lagen de grondprijzen toen al op 20.000 euro”, herinnert Dirk zich.Ondertussen zijn de grondprijzen in de regio vervijfvoudigd, maar nog steeds een pak lager dan in Vlaanderen. “De bodem is hier minder vruchtbaar, en het is gemiddeld 5 graden kouder. Dat vertraagt het groeiseizoen”, legt Christel uit. “We missen vaak een snede gras, en bij maïs is het risico op vorst in het najaar groter.”Wennen aan grond, klimaat en taalDe aanpassing aan de Waalse omstandigheden verliep niet zonder slag of stoot. “We hebben tien jaar geprobeerd maïs te telen, maar in acht van die jaren leverde dat niets op”, vertelt Dirk. Ze stapten tijdelijk over op aanvoer uit Vlaanderen, maar nemen de teelt sinds kort weer zelf op vanwege stijgende transportkosten. “Door de klimaatverandering slagen we er tegenwoordig meestal wel in om te oogsten, al blijft de opbrengst beperkt.”Ook sociaal en cultureel vergde de verhuizing aanpassing. “De taalbarrière was pittig, en het gemis aan familie en vrienden groot. Maar het dorp ontving ons warm. De vorige eigenaars, twee broers uit een grote dorpsfamilie, nodigden ons meteen uit voor de zomerkermis-BBQ, wat hielp om snel een netwerk op te bouwen”, zegt Dirk, die inmiddels actief is in de lokale feestraad. Houten bekleding als belangrijke voorwaarde voor vergunningZo’n 250 melkkoeien lopen rond in een hoge, open serrestal die is uitgerust met grote ventilatoren, allemaal dit jaar geïnstalleerd. Daarmee hopen de melkveehouders de knutten af te schrikken en een herhaling van de blauwtonguitbraak van vorig jaar te vermijden. “Dat heeft ons toch veel melk gekost”, vertelt Dirk die gemiddeld 10.500 liter per koe haalt en levert aan LDA.De nieuwe melkveestal is aan de buitenkant afgewerkt met houten panelen. Het was één van de weinige eisen die de provincie stelde bij de vergunningsaanvraag in 2020. Deze vergunningsaanvraag werd pas na een hele poos goedgekeurd. “Het had niets te maken met milieutechnische redenen, maar wel met een Vlaamse buur die niet akkoord was. Hij heeft niet enkel bij de gemeente klacht ingediend, maar ook bij de bevoegde ministers. Dat zorgde voor verontwaardiging in het dorp. De rest van de gemeenschap steunde ons”, vervolgt Dirk.Het voorval typeert volgens hem het landbouwklimaat in Wallonië. “In tegenstelling tot Vlaanderen zijn de mensen hier nog erg landbouwgezind en legt ook de politiek weinig beperkingen op”, zegt Dirk. Dat heeft volgens hem te maken met de ruimtelijke ordening. “Veel mensen wonen hier op het platteland en daar zijn de boeren een integraal onderdeel van.” In tegenstelling tot Vlaanderen zijn de mensen hier nog erg landbouwgezind en legt ook de politiek weinig beperkingen op Geen mestoverschot, geen stikstofcrisisVan een stikstofcrisis is in Wallonië geen sprake. “Het is hier helemaal geen issue”, vertelt Christel. Vijfentwintig jaar na hun emigratie naar Wallonië volgen de boeren het Vlaamse landbouwnieuws nog op de voet. Christels broer Bart Jochems, melkveehouder in Vlimmeren, werd recent nog hard getroffen door het stikstofarrest. “Zijn vergunningsaanvraag voor een nieuwe stal zat in de laatste fase toen alles werd stilgelegd. Hij was daar zwaar van aangedaan.”Een jaar geleden getuigde de Kempense melkveehouder in VILT over de impact van het verkorte mestseizoen op zijn ruwvoerproductie. Door de aanhoudende regen was het in het voorjaar lange tijd onmogelijk om mest uit te rijden. Vlaamse landbouworganisaties pleitten daarom, tevergeefs, voor een verlenging van het mestseizoen op gras met twee weken na 15 augustus.Wallonië heeft een veel soepelere regelgeving. “Hier mag er standaard mest uitgereden worden tot 15 september”, vertelt Christel. Van een mestoverschot is in hun regio geen sprake. “Integendeel, er is een groot tekort aan dierlijke mest. Onze mest wordt opgehaald door andere boeren, en dit jaar moesten we zelfs kandidaten weigeren omdat de put leeg was.” Nog een opmerkelijk verschil met Vlaanderen: een systeem van nutriëntenemissierechten (NER's) bestaat in Wallonië niet. Waar de Vlaamse regeringen met verschillende Mestactieplannen sinds de jaren negentig nutriëntenuitspoeling naar het oppervlaktewater probeert tegen te gaan, kent de provincie Luxemburg pas sinds 2006 de plicht om mest op te slaan in de wintermaanden. “Daarvoor mocht je de mest ook in de winter uitrijden over het veld”, vertelt Dirk.Ook veel stoppende veehouders in WalloniëToch gaat ook in Wallonië het aantal landbouwbedrijven achteruit. “Vooral kleine bedrijven met verouderde infrastructuur verdwijnen. De investeringen voor een overnemer om ze toekomstbestendig te maken zijn vaak te groot”, zegt Dirk. “In veel gevallen wordt de veehouderij op deze landbouwbedrijven stopgezet en zet de boerenzoon of -dochter de akkerbouw in bijberoep voort.”Zelf breidden Dirk en Christel recent nog uit, maar verdere groei staat voorlopig niet op de planning. “Met 285 melkkoeien zitten we nog onder de drempel van klasse I. Bij uitbreiding tot meer dan 499 dieren komen we in klasse I terecht, en dan zijn de vergunningsvoorwaarden een pak strenger.” Volgende generatie op komst?Zoon Bert werkt als zelfstandige mee op het bedrijf. “Hij wil later zeker mee instappen maar er is nog wat voorbereidend werk voor nodig. En mocht hij of zijn partner interesse hebben, kunnen we denken aan een korteketenactiviteit. Het is hier een toeristische streek met veel campings. Nu in het hoogseizoen wordt er meer Nederlands dan Frans gesproken”, besluit Christel met een knipoog.

Omgevingsvergunning Brussels Airport vernietigd, maar niet vanwege stikstof

2025-07-17T17:49:29+02:00

Vorig jaar gaf toenmalig Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) een nieuwe vergunning aan Brussels Airport omdat deze dreigde te vervallen. Daarbij legde ze bijkomende voorwaarden op rond geluidshinder in weekendnachten, alsook een plafond van 240.000 vliegbewegingen per jaar op.De luchtvaartmaatschappij Brussels Airlines stapte tegen die exploitatiebeperkingen naar de rechter en krijgt nu gelijk. De beperkingen vormen volgens de Raad een schending van het Europees recht. De Vlaamse regering zou niet in haar recht zijn om zo’n beperkingen op te leggen zonder ‘een procedure van evenwichtige aanpak’ te doorlopen. Dat werd niet gedaan, waardoor de vergunning onwettig is. Wel laat de Raad toe dat de luchthaven haar activiteiten verderzet tot 30 juni 2029.Stikstofberoep niet behandeldDe Raad voor Vergunningsbetwistingen kreeg in totaal 21 beroepen tegen de nieuwe vergunning. Er werd erg uitgekeken naar het beroep van enkele milieu- en burgerorganisaties die onder meer de verhoogde stikstofneerslag op de natuur aanvoerden als argument.Maar omdat de vergunning reeds vernietigd werd in een ander beroep, velde de Raad geen oordeel over deze argumentatie. Bond Beter Leefmilieu, één van de organisaties die in beroep ging, hoopt alvast dat de Vlaamse regering in 2029 haar “huiswerk grondiger maakt, en meer rekening zal houden met de belangen van de omwonenden, het milieu en klimaat”.

Spaans vonnis koppelt vervuiling landbouw aan schending recht op leven, mogelijk precedent voor Vlaanderen?

2025-07-18T00:45:34+02:00

In Spanje is de regionale overheid van Galicië veroordeeld omdat er decennialang een gebrek aan controle was op lozing van mest in waterlopen. De rechtbank beschuldigt de Galicische regering ervan dat ze de regels voor bescherming van grondwaterkwaliteit, het milieu en volksgezondheid heeft geschonden. “De overheid stond een buitensporige toename van grote veeteeltbedrijven toe, zonder rekening te houden met de milieurisco’s”, leest de uitspraak. Vervolgens was de overheid nalatig in het treffen van maatregelen nadat ze op de hoogte gesteld was van de situatie in 2011. Hierdoor vormden zich mestmassa’s op de bodem van onder andere een lokaal stuwmeer en de openbare watervoorzieningen. “Dit veroorzaakte een milieuverzadiging die het ecosysteem niet kon dragen, met schade aan milieu en gezondheid tot gevolg”, aldus de rechter. Samen met een consumenten- en milieuorganisatie daagden de buurtbewoners de regionale overheid voor de rechter. Die oordeelde deze maand dat de Galicische overheid artikel 2 en 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) heeft geschonden. Artikel 2 beschermt het recht op leven, artikel 8 het recht op privé en gezinsleven. Hoewel milieuschendingen al vaker aan mensenrechten werden gelinkt, is het de eerste keer dat een rechter expliciet oordeelt dat het recht op leven is geschonden door een vervuiling veroorzaakt door de landbouwsector. Betekenisvol precedent Dries Verhaeghe van milieu-ngo Dryade ziet in het arrest ook parallellen met Vlaanderen. “In Spanje maakte een consumentenorganisatie deel uit van de eisende partij. Dat vond ik opvallend”, zegt hij. “Ook bij ons bevatten waterlopen te veel nitraat. Dat wordt er wel uitgefilterd om drinkwater te produceren, maar de kosten belanden bij de gebruiker, niet bij de vervuiler.” Daarnaast wijst hij op de aanwezigheid van TFA, de kleinste keten in de PFAS-familie, in Vlaamse waterwinningsgebieden. “TFA laat zich niet uit het water filteren. Dit roept net als in de Spaanse zaak vragen op over gezondheidsrisico’s en het recht op leven”, vertelt hij. Beide gevallen draaien om drinkwater, maar volgens Verhaeghe kan de impact van het Spaanse arrest verder reiken. Het zou ook gebruikt kunnen worden om de bredere link te leggen tussen milieuschade en het recht op leven. “Alles hangt natuurlijk af van de juridische onderbouw. Bij drinkwater is die link evident: toegang tot zuiver drinkwater is een mensenrecht. Voor het klimaat ligt dat minder rechtlijnig, maar er zijn intussen tal van studies die aantonen dat de achteruitgang van klimaat en biodiversiteit ernstige gevolgen heeft voor de levenskwaliteit van de mens.” Vergunningstop en onmiddellijke maatregelen De uitspraak houdt in Spanje uiteindelijk een vergunningenstop in voor nieuwe bedrijven of uitbreidingen van bestaande veehouderijen in de betreffende regio. De overheid wordt ook verplicht om onmiddellijk “alle nodige maatregelen te nemen die nodig zijn om een einde te maken aan de aantasting van het milieu”. Zo zal ze onder meer schoon en veilig drinkwater moeten kunnen garanderen. De uitspraak is echter nog niet definitief, er kan nog in beroep gegaan worden.

Kwart minder varkens tegen 2030, vooral kleine bedrijven haken af

2025-07-18T00:33:48+02:00

Het Agentschap Landbouw en Zeevisserij organiseerde een bevraging bij veehouders om in te schatten in welke mate de natuurlijke afvloeiing zal bijdragen aan het halen van de stikstof- en klimaatdoelen. Zo gaan er tegen 2030 heel wat landbouwers op pensioen zonder opvolging te hebben. Veel andere oudere bedrijfsleiders blijken bovendien niet meer te willen investeren in ammoniakemissiereductiemaatregelen (AERM), en kiezen er daarom voor te stoppen. Anderzijds kunnen een verminderende concurrentiedruk en subsidies voor emissiebeperkende investeringen sommige bedrijven net stimuleren tot schaalvergroting of overname van collega’s. De precieze impact van het stikstofdecreet op het aantal dieren blijft dus onzeker. Aan de hand van een enquête bij 231 rundveehouders en 73 varkenshouders, werd een prognose van de verwachte uitstroom en instroom opgemaakt. De pluimveesector werd in het rapport niet opgenomen omdat te weinig pluimveebedrijven deelnamen aan de enquête. 45% van de varkensboeren geeft er de brui aan Tegen 2030 is een sterke terugval van het aantal varkensbedrijven te verwachten: 45 procent van de bevraagde varkensboeren wil binnen vijf jaar stoppen met hun vleesvarkens te houden. Dat is ongeveer dubbel zoveel als het aantal rundveebedrijven dat wil stoppen. Vlaanderen verliest kleinere bedrijven Het aantal varkens in Vlaanderen zal echter niet evenredig dalen. Want de 45 procent bedrijven die willen stoppen, vertegenwoordigen slechts 26 procent van de huidige veestapel. Dit wijst erop dat vooral kleinere bedrijven zullen afhaken. Het verwachte aantal varkens zal daarom in 2030 naar verwachting 16 tot 23 procent lager liggen dan in 2024. Deze onevenredige daling is niet alleen te wijten aan de stoppende kleinere bedrijven, maar ook aan de verwachte reducties bij de overblijvende bedrijven. Zo zal waarschijnlijk de veestapel van de groep kleinere bedrijven (minder dan 550 dieren) met 69 procent dalen, terwijl bij grotere bedrijven (meer dan 1.200 varkens) slechts een daling van 5,3 procent wordt verwacht. Bij middelgrote bedrijven is er een verwachte reductie van 47 procent. Een andere, iets minder verrassende tendens is het verschil in evolutie van dierenaantallen tussen veehouders met of zonder ammoniakemissiearme (AEA-) stal. Veehouders die nog geen AEA-stal hebben, willen in totaal gemiddeld 59 procent minder dieren houden. Bedrijven waar wel al een AEA-stal aanwezig geven aan eerder te willen vermeerderen met 4,5 procent. Ammoniakemissie -30% Eén van de doelen van de studie was ook om te achterhalen hoe de verwachtte daling in dierenaantal zich vertaalt naar minder ammoniak-, methaan- en lachgasemissies. Bij de varkenssector zou die afname leiden tot een reductie van methaan- en lachgasemissie tussen de 16 en 23 procent. De ammoniakemissie zou volgens de prognose met een grotere sprong van 30 procent dalen. Dit omdat de afbouw van de veestapel vooral zal gebeuren op bedrijven met niet-AEA-stallen en tegen 2030 alle varkens waarschijnlijk in AEA-stallen gehuisvest zullen zijn. 20 tot 25 procent van rundveehouders stopt Ook het aantal bedrijven met runderen alsook de grootte van de rundveestapel zal afnemen, echter minder uitgesproken dan bij de varkens. Zo geeft 20 procent van de melkveebedrijven in de enquête aan dat ze tegen 2030 willen stoppen met melkkoeien te houden. Bij de vleesveebedrijven is dat ongeveer 25 procent. Opnieuw zijn het vooral de kleinere bedrijven die van plan zijn om te stoppen. Een kwart van de melkveehouders heeft groeiambities, toch trendbreuk De verwachte daling van de rundveestapel in het geheel ligt tussen de 7 en 9,4 procent. Maar er is een verschil in de verwachte evolutie tussen de melkvee- en vleesveestapel. Van de 80 procent melkveehouders die na 2030 nog wil voortboeren, wil het merendeel zijn aantal dieren gelijk houden (39%) of uitbreiden (26%). Een minderheid plant om het aantal dieren af te bouwen (12%). Bij de melkveestapel wordt daardoor een reductie van 5,4 procent verwacht tegenover de situatie vandaag. Bij vleesveebedrijven zijn de groeiambities heel wat beperkter waardoor de verwachte reductie tussen de 9 en 14 procent schommelt. In vergelijking met het verleden betekent deze evolutie wel een trendbreuk voor de melkveehouderij. Want in de situatie van vandaag steeg de melkveestapel telkens. Tussen 2011 en 2023 werd een toename van 30 procent gemeten. Het aantal melkveebedrijven daarentegen is met 36 procent gezakt. Het gemiddelde aantal melkkoeien per bedrijf is bijgevolg verdubbeld. Verwacht wordt dat deze stijging van meer koeien per bedrijf in de toekomst zal afnemen. Hoe jonger de bedrijfsleider en groter het bedrijf, hoe meer koeien Anders dan bij de varkenshouderij, is er bij de rundveehouderij een duidelijk verband tussen de leeftijd van de bedrijfsleiders en de evolutie van dieraantallen. Zo willen jongere melkveehouders gemiddeld 9,5 procent meer dieren houden in 2030, bij vleesveehouders is dat 5,7 procent. Oudere bedrijfsleiders plannen daarentegen een forse afbouw: gemiddeld 36 procent minder melkvee en 26 procent minder vleesvee in totaal. Ook tussen de bedrijfsgrootte is er een link te leggen. Net zoals bij de varkenshouders is vooral in de groep van de kleinste rundveebedrijven een sterke daling van de veestapel. Bij melkveehouders gaat het om 24 procent, bij vleesveehouders om 33 procent. Grotere bedrijven in de melkveehouderij willen daarentegen gemiddeld 2,7 procent meer dieren houden in 2030. Bij de vleesveehouders wordt geen toename geschat maar een afname met 4,3 procent bij grotere bedrijven. -8% ammoniak- en methaanemissies De daling van het aantal runderen vertaalt zich ook in een daling van de lachgasemissies met maximum 9,6 procent. De daling van de methaan- en ammoniakemissies is naar verhouding minder groot, omdat het aandeel melkvee in de totale rundveestapel stijgt. De verwachte daling van de totale methaan- en ammoniakemissie lopen beiden op tot acht procent. Dit zijn reducties die het Agentschap berekende louter als gevolg van een vermindering van het aantal dieren. De emissiereducties die andere AER-maatregelen kunnen opleveren, tellen hierbij dus niet mee. “Deze cijfers tonen aan dat de (natuurlijke) uitvloeiing uit de sector ook mee in rekening gebracht moet worden in het stikstofkader”, reageert Justine Arkens, voorzitter van Groene Kring. “Samen met Boerenbond blijven we dan ook vragen dat dit wordt opgenomen in een meer werkbaar stikstofkader.” 44% van de melkveehouders houdt effectief rekening met stikstofbeleid In de enquête werd de veehouders ook gevraagd in welke mate ze vandaag al rekening houden met het stikstofbeleid in hun toekomstplannen. 44 procent van de rundveehouders zegt rekening te houden met de beperkingen van het geldende wetgevend kader. 39 procent geeft een neutraal antwoord. En 17 procent zegt ‘eerder niet’ of ‘helemaal niet’ rekening te houden met het stikstofbeleid. Verrassend is dat wie geen rekening houdt met het beleid, juist vaker plannen heeft om te stoppen. Wellicht omdat deze groep sowieso al uit de sector wilde stappen. Aan rundveehouders werd in september ook gevraagd of men op de hoogte is van de verplichte NH3-emissiereductie van vijf procent tegen eind dit jaar. 40 procent liet toen weten van niet. “Een opmerkelijke grote groep, aangezien het een bindende doelstelling op korte termijn is”, schrijft het agentschap in het rapport.Bij varkenshouders ligt de bewustwording hoger: 65 procent van de vleesvarkenshouders zegt vandaag rekening te houden met het stikstofbeleid. Het aandeel van de varkenshouders dat geen rekening houdt met het stikstofbeleid is gelijkaardig als bij de rundveehouders, de neutrale groep is dus kleiner. Een duidelijk verband tussen de intentie om te stoppen en de mate waarin men vandaag rekening houdt met het stikstofbeleid is er niet bij de varkensboeren. “Situatie is onhoudbaar, oorzaken voor stopzetting zijn eindeloos” “Dit rapport toont nogmaals aan hoe onhoudbaar de situatie is waar vele landbouwers zich momenteel in bevinden”, reageert Lode Ceyssens, voorzitter van Boerenbond. “De oorzaken van stopzetting zijn helaas eindeloos waaronder het gebrek aan rechtszekerheid en perspectief omwille van het stikstofdecreet, de administratieve rompslomp en overmaat aan regels en de torenhoge grondprijzen.” “Het rapport geeft duidelijk aan dat heel wat land- en tuinbouwers, jong en oud, zullen stoppen na 2030”, gaat Arkens verder. “Het is van belang dat er voldoende aandacht besteed wordt aan generatievernieuwing. Het mag geen unicum zijn dat een jonge boer nog überhaupt durft te starten in de sector.” "Onze beleidsmakers moeten onze lokale, kwaliteitsvolle en duurzame voedselproductie ondersteunen", besluiten ze beiden. "Studie is momentopname"“De studie is een momentopname van de intenties bij een steekproef van veehouders”, benadrukt het Agentschap. “Dit moet steeds in het achterhoofd gehouden worden wanneer er gewerkt wordt met deze resultaten. Wij weten niet hoe realistisch zij hun eigen situatie hebben ingeschat. Daarnaast is het mogelijk dat hun toekomstplannen veranderen als de omstandigheden veranderen.”

20% minder voor GLB: Commissie oogst storm van kritiek met eerste begrotingsvoorstel

2025-08-05T13:32:31+02:00

De Europese Commissie heeft een meerjarenbegroting (het Meerjarig Financieel Kader - MFK) van 2.000 miljard euro opgesteld voor de periode 2028-2034. Dit is een verdubbeling van de huidige begroting, goed voor 1.074 miljard euro. Toch zijn niet al deze middelen bestemd voor de lidstaten: ruim 750 miljard euro gaat naar de afbetaling van het coronaherstelfond, dat tijdens de pandemie met leningen werd gefinancierd.Breuk met het verledenVan de totaalsom wil de Commissie 300 miljard euro uittrekken voor landbouw en plattelandsontwikkeling. In de huidige begroting was dit nog 385 miljard euro, zonder inflatie meegerekend zal er dus 20 procent bespaard worden.Daarnaast wil de Commissie een grondige hervorming doorvoeren van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB), één van de oudste en grootste Europese beleidsdomeinen. Zo zou de traditionele tweepijlerstructuur ontmanteld worden. In de eerste pijler voorziet de EU vandaag 290 miljard, een budget dat naar directe inkomenssteun gaat. De tweede pijler ondersteunt de eerste door de sociale, ecologische en economische duurzaamheid van het platteland te verbeteren. Deze wordt vandaag voor ongeveer de helft gefinancierd door de EU (95 miljard) en aangevuld met nationale en regionale middelen. Via onder meer extra milieumaatregelen vloeit een groot deel van deze tweede pijler ook naar landbouwers.Volgens het voorstel van de Commissie zou het volledige budget opgaan in een nationale enveloppe zonder aparte onderverdeling, samen met middelen uit andere beleidsdomeinen zoals sociaal beleid, interne veiligheid en migratie. Het GLB-budget van 300 miljard euro zou in de nationale enveloppe wel wettelijk beschermd worden zodat het niet overgeheveld kan worden naar andere prioriteiten.In een woelige parlementaire landbouwcommissie benadrukte Eurocommissaris van Landbouw Christophe Hansen (EVP) dat de 300 miljard euro een minimum is dat de boeren zullen krijgen: “Lidstaten kunnen zelf nog, naar gelang de behoefte en de agenda van andere beleidsterreinen dit bedrag nog kunnen verstevigen.”Om de scepsis over de ontmanteling van de tweepijlerstructuur te counteren, lichtte hij de beslissing als volgt toe: “Alle doelstellingen die worden beoogd vallen nu onder één beleid, één reeks maatregelen voor landbouwers en plattelandsontwikkeling. Ook inkomenssteun krijgt een bredere invulling: niet alleen rechtstreekse betalingen, maar ook investeringssteun, compensaties en andere subsidies voor agromilieumaatregelen vallen er voortaan onder.” Ofwel hebt u niet geluisterd naar de boeren, ofwel kan u zich niet verzetten tegen uw baas Revolutie of evolutie?Veel details hoe de financiering in zijn werk zou gaan, werden nog niet vrijgegeven. Maar volgens Hansen zou deze aanpak “eenvoudiger, moderner en effectiever werken op het terrein”. “Dit is een evolutie, geen revolutie”, probeerde hij de parlementsleden in de landbouwcommissie te overtuigen. Tevergeefs, want volgens hen heeft de Commissie wel degelijk de kaart van revolutie getrokken. Het ongenoegen over deze plotse breuk met het verleden uitte zich al buiten het Europees Parlement, waar honderden boeren actievoerden.De Europese volksvertegenwoordigers van de landbouwcommissie voelen zich vooral aan de kant geschoven. Hun twee kernvragen zijn volgens hen genegeerd: een groter en zelfstandig landbouwbudget.Sommige parlementsleden richtten hun pijlen niet op Hansen, maar op Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. “Ofwel hebt u niet geluisterd naar de boeren, ofwel kan u zich niet verzetten tegen uw baas”, reageerde de Franse Valérie Deloge op Hansen. Zelfs binnen haar eigen politieke familie wordt de kritiek niet gespaard. “Ik heb al drie MFK-onderhandelingen meegemaakt, maar zo respectloos als vandaag heb ik de Commissie nog nooit weten optreden tegenover het parlement”, zegt Herbert Dorfmann van de EVP. “Alle voorstellen zijn gewoon van tafel geveegd.” 27 aparte GLB’s in plaats van 1 overkoepelendeHet GLB-ontwerp schuift stimulansen voor duurzame praktijken en steun voor jonge boeren naar voren, maar parlementsleden vragen zich af wat daarvan overblijft als het budget krimpt. “Dit is het grootste MFK ooit, en toch krijgt landbouw één vijfde minder”, klinkt het. Ze wijzen ook op het gebrek aan zekerheid of lidstaten daadwerkelijk extra middelen zullen voorzien. “Boeren moeten telkens afwachten wat hun lidstaat met de nationale enveloppes zullen doen. Als de lidstaten het zich niet kunnen veroorloven of geen prioriteit geven aan plattelandsbeleid of ecologische maatregelen, zal er niets extra gebeuren. Dit is geen gemeenschappelijk beleid meer. In plaats van één GLB, zullen we 27 aparte GLB’s krijgen.” De vrees leeft dat daarmee ook het gelijke speelveld binnen de Unie verdwijnt.“De EU heeft nu al 27 verschillende GLB’s, in feite 28 want België heeft twee nationale plannen”, antwoordt Hansen op bezorgdheid over de willekeur bij de budgetverdeling. “Ik ben er zeker van dat we gemeenschappelijke lijnen zullen vinden, zodra de details duidelijker zijn.”Maar dat optimisme werd niet gedeeld in de zaal. “Het spijt mij dat u dit voorstel moet komen verdedigen en een mal figuur moet slaan. Maar dit is gewoon slecht voor de Europese landbouwers. Zoals het er nu uitziet zal het Parlement dit nooit goedkeuren”, gaf Dario Nardella (S&D) mee.Met die woorden opent hij de debatten over wat ongetwijfeld een moeizaam onderhandelingstraject zal worden. Want zowel het Europees Parlement als de 27 lidstaten moeten het uiteindelijke meerjarenbudget goedkeuren in de komende twee jaar. Lang proces“Aan iedereen die geschokt of verbijsterd is door dit ontwerp, benadrukken we dat dit slechts het begin is van een lang proces”, reageert de overkoepelende Europese landbouworganisatie Copa-Cogeca. “We roepen de parlementsleden op om hun woorden van steun voor de landbouw om te zetten in concrete actie.”De organisatie reageert scherp teleurgesteld op het voorstel. Volgens haar toont het ontwerp aan dat Commissievoorzitter Ursula von der Leyen maandenlang achter gesloten deuren aan “een radicale, eenzijdige en cynische koers” voor de EU-landbouw heeft gewerkt. “De stemmen en standpunten van het Europees Parlement en de Europese Raad zijn volledig genegeerd. Het resultaat is een aanpak die onaanvaardbaar is voor de Europese landbouworganisaties.”Copa-Cogeca waarschuwt dat de onrust in de sector toeneemt. “Er groeit een diepe bezorgdheid en woede onder landbouwers. Ze voelen zich genegeerd, terwijl zij de ruggengraat vormen van de Europese voedselzekerheid.”Ook de Vlaamse landbouworganisatie ABS is teleurgesteld: "Het voorstel lijkt te getuigen van schijnheiligheid, niet van oprechtheid. Is het Europa menens met de strategische landbouwsector, dan krijgt het GLB opnieuw een centrale plaats, met een eigen begroting, met voldoende middelen en duidelijke doelstellingen. Maak de boer die zorgt voor voedselzekerheid, het landschap en de gemeenschap het speerpunt van de plannen." “Neem landbouw als strategische sector serieus”Boerenbond noemt het voorstel "een slag in het gezicht van de sector. Deze aanslag op het landbouwbudget staat in schril contrast met eerdere uitspraken van Von der Leyen, die landbouw nog geen jaar geleden bestempelde als een strategische sector.”EU-parlementslid Wouter Beke (cd&v/EVP) waarschuwt in de Europese landbouwcommissie nog voor het snel dalende aantal boeren in Vlaanderen. “De gemiddelde leeftijd is 56 jaar, slechts 13 procent heeft een opvolger en één op de vijf melkveehouders overweegt te stoppen. Boeren hebben zekerheid en perspectief nodig, iets wat ze niet krijgen met dit plan. Als we van de landbouw een strategische autonome sector willen maken, moeten we die twee zaken geven. We hebben al veel strategische hefbomen uit handen gegeven in Europa. Laat ons landbouw als een strategische sector serieus nemen.”

Hoogstraats aardbeienbedrijf zet nieuwe standaard in waterbeheer

2025-07-22T15:14:37+02:00

Tuinbouwers Martin en Tom Vermeiren namen onlangs trots hun waterpaspoort in ontvangst. Ze krijgen het paspoort als erkenning voor hun inspanningen: op hun bedrijf gaat tot 70 procent minder water verloren dankzij hergebruiksystemen. Eén van de systemen is het zogeheten 'first flush-systeem'. Dat houdt het vervuilde water vast op het trayveld, zodat bij overloop enkel zuiver water naar de omgeving terugstroomt. Het vuile water wordt telkens gereinigd en daarna hergebruikt.KostprijsDe vraag is natuurlijk hoeveel zo’n installatie kost, en hoe snel men die terugverdient. “Voor een trayveld ligt de investering doorgaans tussen 80.000 en 130.000 euro per hectare, afhankelijk van de grootte van het veld, het type ontsmetter en de gebruikte pompen”, zegt Axelle Pieters van de dienst Landbouw van de Provincie Antwerpen. “De terugverdientijd bedraagt gemiddeld zo’n tien jaar.”De Vermeirens legden daarnaast ook systemen aan voor regenwateropvang en -hergebruik. Zo wordt het drainwater gerecupereerd, gefilterd en ontsmet. Dankzij een infiltratiesysteem met een wadi kan bovendien het grondwater worden aangevuld. Ook werden twee grote regenwaterbassins aangelegd met een totale capaciteit van 17.900 m³. Tot slot investeerden ze in moleaer-units. Dat zijn toestellen die zuurstof toevoegen aan het irrigatiewater, waardoor de planten beter groeien.Het extra bespaarde water komt goed van pas: naast hun bestaande serres (7.500 m² verwarmd glas, 8.700 m² stellingkappen) breiden de Vermeirens hun site in 2026 uit met 14.000 m² extra verwarmd glas.Gratis begeleidingstrajectDe burgemeester van Hoogstraten, Tinne Rombouts (cd&v), overhandigde samen met Gedeputeerde voor Landbouw Jinnih Beels (Vooruit) het waterpaspoort aan de waterbesparende aardbeiboeren. “Ik ben bijzonder trots op Martin en Tom, die met hun bedrijf tonen hoe duurzame landbouw en slim watergebruik hand in hand gaan”, zegt Rombouts. “Hun kracht ligt niet alleen in innovatie, maar vooral in het delen van kennis en het samenwerken met anderen.”De uitreiking markeert het einde van een intensief KAT-traject (klimaatadaptatie op maat), waarbij het bedrijf begeleiding kreeg van Proefcentrum Hoogstraten. Het onderzoekstraject werd mogelijk gemaakt door de provincie en Life Aclima, een Europees samenwerkingsverband tussen verschillende organisaties om land- en tuinbouworganisaties te ondersteunen bij waterbesparing. “Vanuit Life Aclima bieden we geen rechtstreekse subsidies aan voor de uitvoering van waterbesparende maatregelen. Wel bieden we een gratis begeleidingstraject aan”, verduidelijkt Pieters nog. “Tijdens dat traject bekijkt een expert ook samen met de land- of tuinbouwer welke externe steunmaatregelen mogelijk zijn, zoals VLIF-steun of ecoregelingen.”Life Aclima gaf al aan 53 land- en tuinbouwbedrijven advies rond slim watergebruik. Geïnteresseerde land- en tuinbouwers kunnen zich nog steeds aanmelden voor een klimaatadaptatietraject op www.lifeaclima.eu.

Beste boerderijkazenmaker van de wereld: “Vlaanderen was niet rijp voor een schapenbedrijf met eigen verwerking”

2025-08-11T20:54:16+02:00

Zomerreeks 2025: Vlaamse boeren over de taalgrensIn deze zomerse reeks trekken we naar het zuiden van het land, waar Vlaamse boeren hun geluk beproeven aan de andere kant van de taalgrens. Sommigen zochten meer ruimte, anderen betaalbare grond of rust. Het levert een reeks boeiende verhalen op over loslaten, herbeginnen en wortel schieten op Waalse bodem. “Het Belgisch melkschaap is sinds de Tweede Wereldoorlog met uitsterven bedreigd en is inmiddels levend erfgoed. Het heeft een kenmerkende onbewolde kwispelstaart en staat bekend om zijn vruchtbaarheid.” Met deze woorden introduceert Peter De Cock zijn melkschapen aan een groep Vlaamse toeristen die een rondleiding volgen op zijn schapenbedrijf Bergerie D'Acremont. “We krijgen 8.000 tot 12.000 bezoekers per jaar waaronder veel groepen Vlamingen”, klinkt het.Vergunningsaanvraag in Herselt werd afgewezenHet had niet veel gescheeld of hun bedrijf heette Den Blaathoek, vernoemd naar het gebied Den Bleidenhoek in de gemeente Herselt. “Ik had een ondernemingsplan uitgewerkt om op deze locatie een melkschapenbedrijf met eigen verwerking uit te baten”, vertelt De Cock. Hij diende in 1998 een vergunningsaanvraag in, maar stuitte op een duidelijke 'nee' van de provincie.Bij de afwijzing van de vergunning zou Boerenbond volgens De Cock een beslissende rol hebben gespeeld. “De provincie heeft de vergunning geweigerd omdat zij een negatief advies van de landbouworganisatie kregen. Boerenbond achtte het bedrijfsmodel niet haalbaar. Er bestond in Vlaanderen toen nog geen melkschapenbedrijf en het landbouwsysteem was nog volledig gericht op de lange keten. We konden wel een vergunning krijgen voor 200 melkgeiten.”Vijfentwintig jaar na dato is het te laat om de landbouworganisatie nog om een reactie te vragen. Ondertussen trekt de volledige sector ook de kaart van de korte keten . Het is één van de uitwegen uit het stikstofmoeras dat een rem op de groei van veel veebedrijven zet. “Geen interesse in grotere veestapel”Van een stikstofcrisis is in Wallonië geen sprake, zeker niet in de regio van het schapenbedrijf. “Het is hier een zeer extensief landbouwgebied. Ik zou volgens mijn vergunning tot 800 melkschapen mogen hebben”, vertelt De Cock die geen plannen heeft om zijn veestapel uit te breiden. “Onze veestapel is afgestemd op de vraag in de korte keten. Elke druppel melk wordt op ons bedrijf verwerkt tot kazen en andere zuivelproducten. Ook het lamsvlees verkopen we in de korte keten.” Het huidige businessmodel met hoeveverwerking- en verkoop gecombineerd met agro-ecologische landbouw is precies hetgeen hij voor ogen had toen hij landbouwwetenschappen studeerde aan de Kempense Hogeschool. Na zijn studies volgde hij ook nog een intensieve kaasmakersopleiding in Zwitserland.Naast ideologie speelde ook praktische zin mee in het businessplan van de toen jonge Vlaming. “Ik kwam niet uit een landbouwfamilie en had geen startkapitaal om een klassiek, grootschalig bedrijf op te zetten,” zegt hij.Bij vertrek uit Vlaanderen 450 euro op zakMet 450 euro op zak en 20 schapen vertrok De Cock in 1998 naar Wallonië. Daar kwam hij uiteindelijk uit in Acremont, een klein Ardens dorp op 20 kilometer van Bouillon en Libramont. “De lokale bankdirecteur was voorzitter van de Waalse schapenhoudersvereniging en geloofde in mijn verhaal. Ik kreeg een krediet voor de aanschaf van een oude boerderij met zes hectare grond.” 25 jaar na dato runt De Cock een bedrijf met 200 schapen en 45 hectare grond waarop hij nagenoeg al het veevoeder voor zijn schapenkudde kweekt. In de stal staan acht bigbags met een mengsel van wintergerst en voedererwten te drogen. “Onze eerste oogst. Zes ton per hectare. Dat is goed in dit gebied", klinkt het. Het ruwvoerrantsoen bestaat uit gras en hooi. Kuilvoer komt het bedrijf niet binnen: “Daar zitten veel spoorvormige boterzuur- en propionzuurbacteriën in en dat heeft een impact op de kwaliteit van de schapenkaas.”Een deel van zijn land pacht de landbouwer. “Elke beginnende landbouwer krijgt vier hectare loopbaanpacht van de gemeente Bertrix”, vertelt hij. Ook heeft hij loopbaanpachtcontracten met Terre-en-Vue, een coöperatie van burgers en landeigenaren die als doel heeft de toegang tot grond voor duurzame landbouw te waarborgen. “Burgers kopen aandelen vanaf 100 euro, waarmee de coöperatie landbouwgrond koopt. Deze grond wordt vervolgens in loopbaanpacht gegeven aan landbouwers met een agro-ecologisch bedrijfsmodel”, zegt hij. De grond moet gebruikt worden om voedsel te produceren. "Niet voor kerstbomen dus, maïs of zonnepanelen.” Van markten naar coöperatie van hoeveproducentenDe boer werd in 2007 vergezeld van zijn vrouw Barbara Vissenaekens die hij als klant ontmoette op de markt in Leuven. “De Vlamingen toonden destijds meer interesse in schapenkaas dan de Walen. Daarom stond Peter in de beginjaren vooral op Vlaamse markten, zoals die in Leuven. Later nam zijn vader dat over en bleef hij nog jarenlang in Vlaanderen verkopen,” vertelt Barbara terwijl ze stukjes kaas snijdt voor Vlaamse toeristen die komen proeven.De markthandel behoort inmiddels tot de verleden tijd. De Vlamingen hebben ondertussen nieuwe afzetkanalen. Een belangrijke rol is weggelegd voor Réseau Paysan, een coöperatie van honderd boerderijproducenten en een netwerk van een honderdtal aankopers die hun logistiek bundelen. Barbara was 14 jaar geleden betrokken bij de oprichting van deze coöperatie, die inmiddels vijf mensen op de loonlijst heeft staan. Een paar keer in de week komt een chauffeur van Réseau Paysan met een koelvrachtauto producten ophalen op de boerderij, waarna ze gegroepeerd en geleverd worden aan marktkramers, horeca en biologische winkels in de provincie Luxemburg. Ook Brussel en adressen langs de snelweg naar de hoofdstad behoren tot het levergebied van de coöperatie.“Ook de toeristen zijn een belangrijke klantengroep. Het kan ook niet anders, want Acremont is erg dunbevolkt”, vertelt Barbara. Behalve lokale vakantievierders ontvangt het bedrijf groepsbezoeken van organisaties en bedrijven. Deze kunnen naast een rondleiding ook een tafeltje in het boerderijrestaurant boeken waar het echtpaar kaasfondue en raclette van eigen schapenkaas serveert. Beste boerderijschapenkaas van de wereldIn de boerderijwinkel is le Bleu des Scailtons een absolute bestseller. In 2018 sleepten de ondernemers met deze blauwschimmelkaas brons in de wacht bij het wereldkampioenschap boerderijkazen. “Op de eerste plaats eindigde een koemelkkaas en op de tweede plaats een geitenmelkkaas. Wij waren de beste schapenmelkkaas”, vertelt de boer. De winnende kaas rijpt af in een leisteengroeve in Bertrix, de naam "Scailton" verwijst naar de mijnwerker die in de leisteenmijnen werkte. Schapenbedrijf met hoevekaas nog steeds mogelijk in VlaanderenVijfentwintig jaar later kijkt De Cock tevreden terug op zijn verhuis naar Wallonië. “Ik zou voor geen geld meer terug willen. Stikstof en mest bezorgen de Vlaamse boeren veel kopzorgen, iets waarvan wij geen last hebben. Hier draagt men de landbouw nog een warm hart toe en kun je in alle rust boeren.” Ik weet zeker dat we dit bedrijf ook in Herselt hadden kunnen uitbouwen Het wil niet zeggen dat hij geen mogelijkheden zou zien in Vlaanderen. “94% van de schapenkaasconsumptie in België wordt geïmporteerd. Ik weet zeker dat we dit bedrijf ook in Herselt hadden kunnen uitbouwen. We zaten daar in de buurt van de abdij van Averbode, tegenover een ambachtelijke wijnmakerij waarmee veel synergie mogelijk zou zijn geweest en er was veel toerisme in deze streek”, besluit de boer.

Siertelers versieren Koninklijk Paleis met 12.500 bloemen voor Nationale Feestdag

2025-07-22T19:24:37+02:00

“De nationale feestdag is een heuglijke gebeurtenis en bloemen voegen daar kleur en vreugde aan toe. Met deze actie zetten we het vakmanschap en de passie van onze bloementelers in de kijker. Hun creaties geven een extra feestelijke toets aan het defilé,” zegt Boerenbondvoorzitter Lode Ceyssens.De decoraties met 12.500 bloemen zijn het resultaat van een mooie samenwerking met negen telers, die hun mooiste bloemen aanleveren voor deze bijzondere gelegenheid. De bloemen sierden zes grote vazen aan de straatkant, acht vazen in de tuin en de balustrade van het balkon van het Koninklijk Paleis. De regie was in handen van florist Sören Van Laer. Hij ontwierp de decoraties en zorgde ervoor dat het geheel ter plaatse tot in de puntjes verzorgd was. Het geheel telde meer anjers en rozen dan Willy Sommers zou kunnen tellen, met ook nog alstroemeria’s, gladiolen en snijhortensia’s om het af te maken. “We kiezen heel bewust voor bloemen van Belgische bodem”, aldus Van Laer.“Wat dit initiatief extra bijzonder maakt, is dat de bloemen na het defilé een tweede leven krijgen. Ze worden namelijk geschonken aan enkele organisaties. Zo brengen de bloemen van onze lokale siertelers niet alleen kleur op onze nationale feestdag maar toveren ze ook na 21 juli een glimlach tevoorschijn,” besluit Ceyssens.

Tweede geval van moeraskoorts bij paarden in België dit jaar

2025-07-22T15:28:57+02:00

Het besmette paard werd gehouden in een inrichting met 71 andere paarden. Een dier dat besmet is met EIA blijft zijn hele leven een ziektereservoir van waaruit het virus kan verspreiden. Alle andere paarden in deze inrichting worden dus ook getest. Voor mensen is er geen gevaar: het virus kan niet op hen worden overgedragen.Het FAVV herinnert paardenhouders eraan dat paarden die van het ene land naar het andere worden overgebracht, vergezeld moeten zijn van een gezondheidscertificaat dat hun gezondheidsstatus aantoont. Enkel voor bepaalde niet-commerciële verplaatsingen zijn er uitzonderingen.Twee tests nodigDe betrokken paardenhouderij moet enkele bijkomende maatregelen nemen. Zo moeten de ponykampen die voor deze zomer gepland staan, worden aangepast aan de geldende bioveiligheidsmaatregelen. Er is een epidemiologisch onderzoek aan de gang om na te gaan met welke andere paarden het besmette dier in contact kan zijn gekomen. Uit de eerste resultaten van het onderzoek blijkt dat het besmette paard reeds sinds april medische problemen vertoonde en sinds enkele weken symptomen van infectieuze anemie. “De maatregelen kunnen pas worden opgeheven als alle resterende paarden twee keer negatief hebben getest, met een tussentijd van drie maanden”, meldt FAVV. “Alleen dan kan het risico op verspreiding van de ziekte worden uitgesloten.”Symptomen en preventieMoeraskoorts of EIA laat zich vooral merken via een chronische verslechtering van de algemene toestand, in combinatie met een intermitterende koorts. Gevoelige diersoorten voor de ziekte zijn paarden, muildieren en ezels. Het virus wordt vooral overgedragen via dazen of vliegen, maar ook besmette naalden kunnen paarden ziek maken. Het sperma van besmette hengsten is eveneens besmettelijk.Gebruik van insecticiden of afweermiddelen op paarden kan insectenbeten en het risico van verspreiding door vectoren verminderen. De medische literatuur raadt producten aan op basis van permethrine en pyrethrinoïden. In België is echter geen enkel diergeneesmiddel op basis van die moleculen toegestaan voor gebruik bij paarden.

Nitraatresidu in bodem op laagste niveau sinds eerste metingen

2025-08-12T09:26:38+02:00

Tussen 1 oktober en 15 november 2024 liet de Mestbank op 16.834 percelen bodemstalen nemen bij 9.441 landbouwers, om te bepalen hoeveel nitraat er in de bodem achterbleef op het einde van het groeiseizoen. Daaruit bleek dat 80 procent van de percelen aan de residunorm voldeed. Het jaar ervoor was dit nog 77 procent. Toch ligt het nitraatresidu op één op de vijf percelen nog steeds te hoog.Aardappelen, groenten, sierteelt en boomkwekerij hoogste nitraatgehalteIn 2024 bedroeg het gemiddelde nitraatresidu van alle percelen in de staalnamecampagne 51 kilogram nitraatstikstof per hectare. Dat benadert het milieukundig maximum van 50 kg nitraatstikstof, de drempel voor aanvaardbare waterkwaliteit. Het gemiddelde ligt vooral hoog door enkele slechte leerlingen, want de mediaanwaarde bedroeg 37 kg nitraatstikstof per hectare. Dat wil zeggen dat de helft van alle gemeten percelen een gelijk of lager nitraatgehalte bevatten.De hoogste overschrijdingen kwamen voor bij aardappelen, groenten, en sierteelt en boomkwekerij, met gemiddelde nitraatresidu’s van 76 tot 93 kg NO₃⁻-N/ha. Grasland, bieten en fruit lieten de laagste waarden zien, gemiddeld 32 tot 33 kg NO₃⁻-N/ha. Regen speelt een rolVLM ziet een aantal verklaringen voor de goede resultaten. Enerzijds is er de menselijke factor. Er werd de voorbije twee jaar sterk ingezet op communicatie en sensibilisering over duurzame bemestings- en teeltpraktijken, onder andere via de werking van de Begeleidingsdienst voor Betere Bodem- en Waterkwaliteit (B3W). “Die praktijken zijn van groot belang om op het einde van het groeiseizoen een laag nitraatresidu in de bodem te behalen en uitspoeling naar het water in de winter te vermijden”, meldt VLM.Maar er zijn ook andere factoren die de metingen hebben beïnvloed. 2024 was een nat jaar. Doordat het veel geregend heeft, konden heel wat gewassen beter groeien en namen ze meer voedingsstoffen op uit de bodem. Daarnaast zorgde de vele regen wellicht ook voor uitspoeling van nitraat voor de start van de staalnamecampagne. Hoe dan ook is er een verbetering merkbaar. Wanneer we uitzoomen over een langere termijn, van 2015 tot 2024, vertonen de nitraatresiduwaarden, over alle teelten heen, gemiddeld een licht dalende tendens. Fruit, maïs en groenten vertonen hierin een betere (dalende) tendens, terwijl aardappelen, graan en ‘overige teelten’ dan weer net minder snel gunstig evolueren dan het gemiddelde.Overschrijdingen enkel nog gevolgen op bedrijfsniveauDoor het gewijzigd Mestdecreet krijgen voortaan alleen landbouwers met een overschrijding van het nitraatresidu op bedrijfsniveau gevolgen, in de vorm van verplichte begeleiding. Dat is bij 23 landbouwers het geval. Ook 107 landbouwers die geen of onvoldoende bodemstalen lieten nemen, vallen onder die verplichting.Vanaf 2025 worden er ook alleen nog doelgerichte bedrijfsevaluaties uitgevoerd waarbij de bedrijven geselecteerd worden op basis van een risicoanalyse. De geselecteerde bedrijven worden daarvan in september op de hoogte gebracht.Duurzaam bemesten blijft de boodschapVLM bedankt in haar communicatie alvast alle landbouwers die bemesten volgens de 6J’s. Dat zijn 6 principes van duurzame bemesting: bemesten met de juiste mestsoort, de juiste dosis, op het juiste tijdstip, met de juiste bemestingstechniek, op de juiste plaats en met het juiste teeltplan draagt bij aan de verbetering van de waterkwaliteit in het landbouwgebied.

AB InBev krijgt Belgisch gezelschap in wereldtop van veertig grootste biermakers

2025-07-22T19:29:29+02:00

De Limburgse Brouwerij Martens is bij het grote publiek minder bekend dan AB InBev. Toch is het de op één na grootste brouwer van ons land met een jaarproductie van 480 miljoen liter, goed voor 0,3 procent van de wereldwijde output. Martens brengt eigen bieren op de markt, zoals Kristoffel en 1758, maar brouwt vooral huismerken voor Europese supermarkten, waaronder Aldi. De brouwerij kende een sterk jaar en groeide met 13 miljoen liter. Daarmee klom ze als nieuwkomer van plaats 40 naar plaats 38 op de wereldranglijst.Helemaal bovenaan de top bleef alles bij het oude. AB InBev voert de lijst opnieuw aan, met een productie van 49,5 miljard liter bier en een marktaandeel van 26,4 procent. Daarmee verliest de Leuvense brouwer één procentpunt ten opzichte van vorig jaar. Toch blijft de voorsprong indrukwekkend want AB InBev brouwt nog altijd bijna dubbel zoveel als de nummer twee, het Nederlandse Heineken. Op de derde plaats staat opnieuw China Resources Snow Breweries, goed voor 5,8 procent van de wereldmarkt.China, land van rijst, thee én bierBelgië staat op de achttiende plaats in de wereldwijde ranglijst van bierproducerende landen, met een jaarproductie van 2,1 miljard liter. AB InBev en Brouwerij Martens mogen dan wel gevestigd zijn in België, maar ook zij brouwen al lang niet meer al hun bier in ons land. De grootste brouwketels staan elders. Zo worden de grootste volumes met voorsprong in China gemaakt. Zo’n 18,2 procent van al het bier wereldwijd kent er zijn oorsprong. De Verenigde Staten volgen met 9,8 procent, Brazilië sluit de top drie af met 7,9 procent.Bierproductie wereldwijd achteruit, maar Europa vooruit.De wereldwijde bierproductie daalde in 2024 licht (-0,3%) in vergelijking met het jaar ervoor. De productie van Europa echter met 1,1 procent, voornamelijk dankzij stijgende volumes in Rusland, want in veel EU-lidstaten daalde de productie. Ook Afrika liet opnieuw een groei zien vorig jaar van 6,7 procent. Azië en Amerika verloren respectievelijk 2,3 procent en 1,3 procent van de productie vorig jaar. In Amerika was vooral de terugval van de Verenigde Staten (-2%) opmerkelijk.Aanhoudend overaanbod hopWereldwijd daalde het hopareaal vorig jaar met bijna acht procent. Tegelijk steeg de opbrengst per hectare met vier procent. Toch lag de totale oogst nog steeds vier procent lager dan het jaar ervoor. "Het wereldwijde hopareaal blijft krimpen", duit BarthHaas. "In het oogstjaar 2025 verwachten we opnieuw een daling van vijf procent. Maar ondanks deze afnames, is het marktevenwicht nog steeds niet bereikt. De hopmarkt kampt structureel met overaanbod."

De duurzaamste wint: Steeds meer competitie bij VLIF-steun

2025-07-22T21:35:55+02:00

Duurzame landbouw heeft zijn waarde, maar ook zijn prijs. Landbouwers hebben vorig jaar 27.189 investeringen aangevraagd voor een gezamenlijk bedrag van bijna 295 miljoen euro. Daarvan werden er 14.115 investeringen geselecteerd, wat neerkomt op een selectiebedrag van 182 miljoen euro. Dit is echter niet het volledige bedrag dat effectief naar VLIF-steun is gegaan. Na de goedkeuring van een subsidie, moet de aanvrager bewijsstukken indienen die aantonen dat de aangevraagde investering effectief wordt uitgevoerd. De uitbetaling gebeurt pas bij voltooiing van het project. Het bedrag dat in 2024 effectief werd uitbetaald. bedraagt 52.224.776 euro, voor 6.700 dossiers samen.Productieve en niet-productieve investeringenIn Vlaanderen gaat zo’n 21 procent van de Europese GLB-steun naar het VLIF. Bekijken we enkel de productieve groene investeringen, dan gaat 7 procent van de Europese GLB-steun naar productieve groene investeringen. Het is die laatste categorie waar het Agentschap op inzoomt in een nieuw rapport. Niet-productieve groene investeringen zijn vooral gericht op ecologische meerwaarde, zoals het aanplanten van een haag. Productieve investeringen dragen ook bij aan de rendabiliteit van het landbouwbedrijf, zoals waterbesparing of energie-efficiëntie. Een project komt in aanmerking voor VLIF-steun als het een meerwaarde biedt voor bijvoorbeeld milieu en klimaat, energie of dierenwelzijn. Minder energie, water en ammoniakWat betreft energie, legt het Agentschap concrete resultaten voor. Meer dan 9.000 investeringen zorgden samen voor een energiebesparing van ruim 1.300 GWh in 2024. Dat staat gelijk aan het jaarlijks verbruik van zo’n 370.000 gezinnen. Deze investeringen, gerealiseerd tussen 2016 en 2024, ontvingen samen 87,7 miljoen euro steun. De energie-besparing leidde op haar beurt tot een reductie in de energetische broeikasgasuitstoot: de in 2024 vermeden CO2-emissie bedroeg 213 kiloton CO2. Belangrijke investeringstypes hiervoor zijn de isolatie van verwarmde stallen, schermen en folies in serres en rookgasbehandeling. Investeringen met het oog op vermindering van de ammoniakuitstoot zorgden in 2024 voor een totale vermeden ammoniakemissie van 1.948 ton NH3. Dat effect werd gerealiseerd door ammoniakemissiearme stalsystemen voor pluimvee en varkens, luchtwassers, mestschuiven en mestrobots. Samen ontvingen deze investeringen ruim 32,4 miljoen euro steun. Een aantal van deze investeringen heeft ook effect op de uitstoot van geur en fijn stof.Er ging ook 14 miljoen euro steun naar investeringen in waterkwaliteit en watergebruik. Van 2017 tot 2024 hebben 2.412 investeringen de wateropslagcapaciteit met bijna 2 miljoen m³ verhoogd, voornamelijk hemelwater. Het type projecten die van het grootste percentage steun genieten, zijn de projecten die voorrang krijgen Hoe vlot verloopt het subsidieproces?Maar wie maakt precies aanspraak op deze subsidies, en hoe vlot is het om er te verkrijgen? Gert Van Thillo, business manager bij adviesbureau SBB, ziet dat steeds meer boeren zich laten adviseren voor de aanvragen van VLIF-steun. “Vroeger konden landbouwers in bijberoep geen VLIF-steun aanvragen”, zegt Van Thillo. “Bovendien gaat conjunctureel beter binnen de landbouw, wat maakt dat velen willen investeren. En omdat uitbreiden vaak geen mogelijkheid is, kijken boeren naar een ander type investeringen. Denk maar aan een mestrobot, of investeringen in waterbesparing of dierenwelzijn.”Naast duurzaamheid is ook arbeidsverlichting een belangrijk criterium binnen de VLIF-lijsten. “Alles wat betreft robotisering scoort om die reden vrij goed”, zegt Van Thillo.Dat eenzelfde projectaanvraag het ene jaar geweigerd kan worden, en het andere jaar toch aanvaard, zorgt ervoor dat landbouwers de VLIF-subsidies wel eens als een loterij beschouwen. “Maar dat vind ik niet het juiste woord”, zegt Van Thillo. “Wel is het zo dat VLIF een bepaalde rangorde hanteert. Het type projecten die van het grootste percentage steun genieten, tot veertig of vijftig procent, zijn de projecten die hoog scoren op het gebied van duurzaamheid, en dat zijn dus ook de projecten die voorrang krijgen. Projecten waarvoor maar 15 of zelfs 30 procent steun geldt, maken doorgaans minder kans.” Velen stellen bepaalde investeringen uit omdat ze de subsidie nog niet kregen AanvraagdrukteHoewel Van Thillo benadrukt dat VLIF-steun eerder moet worden gezien als een extra stimulans dan de basis van een verdienmodel, ziet niet elke boer het zo. “Ik snap wel de frustraties bij landbouwers hun hoop hebben gezet op de VLIF-steun”, zegt Van Thillo. “Het lijkt voor sommigen dat de VLIF-steun minder vanzelfsprekend is geworden. Dat komt omdat de pot die ter beschikking staat, langs de ene kant veel meer wordt opgebruikt in de hoogste categorie van investeringen, zijnde de investeringen van dertig tot vijftig procent. Langs de andere kant is er veel meer toegang tot het VLIF. Vroeger was VLIF enkel beperkt door wie in hoofdberoep landbouwer is. Nu kan ook een bijberoeper VLIF aanvragen, als hij gekend staat als een actieve landbouwer met meer dan twintigduizend euro verdiencapaciteit per jaar.”“Verder zijn er degenen die oude aanvragen herindienen”, zegt Van Thillo nog. “Anders dan vroeger mag je een geweigerde aanvraag elk kwartaal opnieuw indienen, al is het addertje natuurlijk dat je VLIF-steun moet aanvragen voor de aanvang van een project. Velen stellen daadwerkelijk bepaalde investeringen uit alvorens ze de subsidie krijgen.”Ook de bewijslast voor een VLIF-aanvrager is groter geworden. “Als je vroeger een aanvraag deed voor een waterput, was het al voldoende om de start van de werkzaamheden te bewijzen met een foto van je graafwerk. Tegenwoordig moet je offertes of facturen kunnen voorleggen.” Het is misschien minder evident geworden om VLIF-steun te ontvangen, maar we kunnen wel stellen dat het proces performanter is geworden Niet iedereen krijgt een 'ja'”Het is misschien minder evident geworden om VLIF-steun te ontvangen, maar we kunnen wel stellen dat het proces performanter is geworden. Tenslotte zorgt de steun vanuit het VLIF voor ondersteuning van duurzame investeringen in landbouw om het bedrijf meer toekomstbestendig te maken en beter te voldoen aan maatschappelijke verwachtingen”, zegt Van Thillo nog, al gelooft hij dat er door de aanvraagdrukte hoe dan ook geen garantie is dat elk dossier dit jaar een ‘ja’ mag verwachten. Bovendien is het volledige VLIF-budget voor 2025 nog niet vrijgegeven. Alleen de oproep VLIF-innovatie 2025 maakt al gewag van een concreet beschikbaar budget, namelijk 5 miljoen euro. Maar dit is slechts een deel van de taart. Dankzij het VLIF zetten landbouwers sneller de stap naar meer milieu- en klimaatvriendelijke technieken Hoewel de Vlaamse regering fors moet besparen, geeft Vlaams minister van Landbouw Jo Brouns (cd&v) wel aan dat VLIF een belangrijke rol zal blijven spelen. “Het Vlaams Landbouwinvesteringsfonds is een motor voor de verduurzaming van onze Vlaamse landbouwbedrijven”, zegt de minister. “Dankzij het VLIF zetten landbouwers sneller de stap naar meer milieu- en klimaatvriendelijke technieken. En daar wordt iedereen, van landbouwer tot burger, beter van. Met het VLIF bouwen we aan een groenere en veerkrachtigere landbouwsector.Landbouwers doen er goed aan VLIF-steun te blijven aanvragen waar mogelijk, maar moeten erop toezien dat de rendabiliteit van hun investering ook zonder steun overeind blijft. Met stijgende aanvraagdruk en onduidelijke budgetten is het duidelijk: boeren zullen hun dossiers strategischer dan ooit moeten plannen.

Fevia waarschuwt voor gevolgen zwerfvuiltaks

2025-07-22T19:50:08+02:00

De zwerfvuiltaks is de Belgische omzetting van de Europese Single Use Plastic (SUP)-richtlijn. Deze richtlijn verplicht lidstaten om producenten te laten meebetalen voor de inzameling en het opruimen van zwerfvuil. Voor de implementatie van de taks op nationaal niveau is de instemming van alle gewesten vereist. Eigenlijk had de taks al ingevoerd moeten zijn, maar omdat elke wijziging aan de ontwerpteksten opnieuw de goedkeuring van elk gewest vraagt, liep het proces vertraging op. Al zou het nu in de laatste fase zitten. “De hoop is er dat de Vlaamse Regering in het najaar er opnieuw over kan beslissen”, lichtte Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns (cd&v) onlangs toe. Stimuleert grensaankopen, ondergraaft competitiviteit Fevia en de federatie voor handel en diensten Comeos waarschuwden reeds tijdens de vorige legislatuur meermaals voor de buitensporige impact van deze taks. “Terwijl Belgische bedrijven al hogere heffingen dragen dan hun buitenlandse concurrenten, ligt de zwerfvuiltaks in België alsnog drie tot vier keer hoger”, klinkt het. “Het voorstel betekent een kost van 8,7 euro per Belg, terwijl dit in Frankrijk, Duitsland en Nederland respectievelijk 2,8 euro, 3,2 euro en 2,45 euro bedraagt.” Bart Buysse, CEO van Fevia, waarschuwt dat de fiscale druk de consument nog meer over de grens jaagt: “De torenhoge fiscale druk, zeker op drankverpakkingen, is nu al een belangrijke drijfveer achter de stijgende grensaankopen. In 2024 werd voor 747 miljoen euro aan voeding en dranken over de grens gekocht, een stijging van 37 procent ten opzichte van 2022. De aangekondigde inspanning op federaal niveau om grensaankopen terug te dringen via een verlaging van de federale verpakkingsheffing in 2027, wordt hiermee volledig tenietgedaan. Wat met de ene hand wordt gegeven, wordt met de andere weer afgenomen.” Volgens Comeos is de taks in het huidige klimaat onmogelijk te verantwoorden. “Zonder substantiële verlaging tot het niveau van onze buurlanden, is dit voor onze bedrijven onhoudbaar. Het ondergraaft hun competitiviteit op een moment dat ze al tal van economische uitdagingen moeten trotseren”, aldus de federatie. Terugwerkende kracht De gewesten zouden de taks met terugwerkende kracht invoeren. Daarbij zou de eerste betaling in april 2026 geïnd moeten worden, voor verpakkingen die bedrijven in 2025 op de markt brachten. “Bedrijven zullen worden geconfronteerd met kosten voor producten die ze al op de markt hebben gebracht, zonder dat het bedrag vooraf bekend was”, verduidelijkt Fevia. Beide federaties herhalen hun pleidooi om met een forfaitair bedrag van maximaal 30 tot 35 miljoen euro te beginnen, in lijn met onze buurlanden. We hebben in dit dossier nog wat werk, als we eerlijk zijn Statiegelddoelstellingen komen dichterbij De EU verplicht de lidstaten ook om een systeem van statiegeld in te voeren indien de inzameldoelstelling voor drankverpakkingen van 80 procent in 2026 en van 90 procent in 2029 niet gehaald wordt. In 2023 werd in België 86,5 procent van de blikjes ingezameld en 84 procent van alle pet. “De doelstellingen die Europa oplegt zijn zeer ambitieus”, geeft Brouns mee in de omgevingscommissie, op de vraag van Vlaams parlementslid Kris Verduyckt (Vooruit) naar een stand van zaken. “Vooral wat betreft blikjes is de doelstelling van 90 procent selectieve inzameling moeilijk haalbaar. Ook voor pet wordt het, ondanks onze goede cijfers, een uitdaging om de 90 procent te halen. Er zullen bijkomende maatregelen nodig zijn.” Daarbij haalt Brouns aan dat er meer moet ingezet worden op een selectieve inzameling bij bedrijven en werven. Geen eensgezindheid binnen regering Als de doelstellingen niet gehaald worden, wordt ons land niet alleen verplicht om een statiegeldsysteem te lanceren, maar dreigt ook een boete. In de vorige legislatuur werkte toenmalig omgevingsminister Zuhal Demir (N-VA) een conceptnota uit, met de intentie om tegen eind 2025 statiegeld in te voeren. Maar die ambitie is intussen verdwenen. In het huidige regeerakkoord wordt over statiegeld met geen woord gerept, en binnen de Vlaamse regering lijkt er geen eensgezindheid te zijn. Zowel cd&v als Vooruit spraken zich in hun verkiezingsprogramma uit voor de invoering van statiegeld, maar N-VA maakte een omslag. De partij liet het thema vallen tijdens de campagne, en Vlaams parlementslid Sanne Van Looy liet in het laatste debat over statiegeld verstaan dat haar fractie inmiddels een “koele minnaar” is van het systeem. Maar zelfs als de Vlaamse regering alsnog tot een akkoord komt, moet ook nog overeenstemming gevonden worden tussen de drie gewesten. “De verschillen zijn momenteel groot. Een Belgisch akkoord is er nog lang niet,” aldus Brouns. “We hebben in dit dossier nog wat werk, als we eerlijk zijn.”

Alarmbel voor Vlaamse wilde bijen: 1 op 3 soorten bedreigd volgens eerste Rode Lijst

2025-07-24T15:58:58+02:00

"Het gaat niet goed met de bijen", zegt Samuel De Rycke van Natuurpunt Studie. "Nochtans zijn wilde bijen cruciaal voor de bestuiving van planten. Het is de samenhang van al die verschillende soorten die zorgt voor een optimale bestuiving en voor de weerbaarheid van planten. Hoe minder soorten er zijn, hoe groter het risico dat de bestuiving niet meer goed verloopt en ook de voedselproductie in het gedrang komt." De cijfers op een rijUit de verzamelde data, waarbij bijna 600.000 verspreidingsgegevens geanalyseerd werden, blijkt dat slechts 148 bijensoorten (44%) niet in gevaar zijn. De andere soorten zijn ofwel bijna in gevaar (40 soorten of 12%), ernstig bedreigd of kwetsbaar (101 soorten of 30%). Maar liefst 35 soorten (10%) zijn volledig verdwenen uit Vlaanderen, en voor 16 soorten (5%) is er onvoldoende informatie om hun situatie te bepalen. Een opvallende trend is de achteruitgang van bijen in natuurlijke leefgebieden zoals heide, graslanden, bossen en de kust. Daartegenover staat de toename van enkele soorten die zich hebben aangepast aan stedelijke omgevingen. Ook de klimaatverandering laat zich voelen: soorten met een noordelijke verspreiding nemen af, terwijl zuidelijke soorten toenemen, al kunnen die zich niet allemaal succesvol vestigen in ons land. "We weten nu welke bijensoorten aan het verdwijnen zijn en kunnen zo specifieke leefgebieden herstellen en beheren met bijen in gedachten, om hopelijk het tij nog te keren", aldus De Rycke.Actieplan voor wilde bestuiversDe Rode Lijst is een belangrijk onderdeel van het Vlaams Actieplan voor Wilde Bestuivers, met 37 maatregelen om bijensoorten beter te beschermen. “Deze lijst is geen eindpunt,” aldus minister Brouns bij de voorstelling in Dilsen-Stokkem. “Ze helpt ons om gericht herstelmaatregelen te nemen, samen met landbouwers en burgers.”Hij roept op tot gerichte actie: “Zelf kan je bijvoorbeeld nog meer bloemen zetten in je tuin of minder maaien. Samen met de landbouwers zijn we ook aan de slag om nog bewuster om te springen met gewasbescherming. En ik geloof sterk in de beheerovereenkomsten tussen landbouwers en natuur, want bijen zijn ook voor landbouwgewassen van cruciaal belang.”

Westhoekboeren blikken terug op toeristisch project ‘Westhoek op je bord’

2025-07-25T13:51:12+02:00

In totaal namen 49 landbouwers en 56 toeristische ondernemers deel aan het traject. Dertig landbouwers bieden vandaag toeristische streekpakketten aan, gaande van aperitiefplanken en picknickmanden tot activiteiten op hun erf. Dat levert niet alleen extra inkomsten op, maar heeft ook geleid tot een hecht netwerk van collega-producenten.Deborah Sanctorum van ’t Omloophof in Ieper nam enthousiast deel aan het traject: “Als landbouwer ben je vaak bezig met je product en je dagelijkse werk, maar het commerciële luik ligt niet altijd voor de hand”, zegt ze. “Dankzij dit project heb ik geleerd hoe ik mijn producten aantrekkelijker kan presenteren aan toeristen. Het contact met logiesuitbaters gaf me echt nieuwe inzichten. We kunnen elkaar versterken.” Masterclass toeristen lokkenSanctorum en haar collega’s kregen begeleiding van Inagro om zich doeltreffend op toeristen en Westhoekbewoners te richten. Inagro ondersteunde de landbouwers met interviews, workshops en coaching om hun toeristisch aanbod vorm te geven. Daarbij ging het onder meer om het bepalen van porties en smaakcombinaties, prijszetting en verpakking, samenwerking met logies, en het versterken van hun zichtbaarheid via toeristische platformen, storytelling en klantbeleving.Katrien Zyde van Het Warandehof, een rabarberbedrijf in Alveringem, heeft veel opgestoken van de workshops: “Vooral de nieuwe contacten die ik kon leggen vond ik een grote meerwaarde. Je leert dat ze vaak voor dezelfde uitdagingen staan. Een aantal van hen verkoopt nu ook mijn producten.”Om de landbouwers extra zichtbaarheid te geven bracht Inagro ook een beleefkalender uit met de activiteiten op de verschillende erven. De kennis en inspiratie uit het project zijn bovendien blijvend toegankelijk via de korteketentoolbox, een online platform voor korteketenondernemers.Smaakmarkt als startpuntEén van de hoogtepunten van het project was de smaakmarkt op 17 juni bij Terrest Brewery in Houthulst. Elf producenten stelden er hun aanbod voor aan meer dan 46 logiesuitbaters. Die eerste kennismaking leverde meteen concrete afspraken en nieuwe samenwerkingen op. Verschillende deelnemers overwegen om het marktje volgend jaar te herhalen. Wie als landbouwer interesse heeft om mee in te stappen, kan bij Inagro terecht voor eerstelijnsadvies, tools en doorverwijzing. Ook deelname aan het label 100% West-Vlaams opent deuren richting toeristische afzet.“Lokale producten zijn meer dan voeding; ze vertellen het verhaal van een regio. We wilden landbouwers de kans geven om die troef beter te benutten richting een nieuw publiek: toeristen”, zegt Katrien Grauwet, adviseur korte keten bij Inagro. “Toeristen zoeken beleving en gemak, dus hebben we boeren geholpen om daarop in te spelen met aangepaste pakketten en een doordacht verhaal.”

Vlaming runt geitenhouderij in Wallonië op vijf meter van ouderlijke huis

2025-08-11T20:54:05+02:00

Zomerreeks 2025: Vlaamse boeren over de taalgrensIn deze zomerse reeks trekken we naar het zuiden van het land, waar Vlaamse boeren hun geluk beproeven aan de andere kant van de taalgrens. Sommigen zochten meer ruimte, anderen betaalbare grond of rust. Het levert een reeks boeiende verhalen op over loslaten, herbeginnen en wortel schieten op Waalse bodem. De ruilverwerkingsweg op het ouderlijke bedrijf in Tongeren vormt de grens tussen Wallonië en Vlaanderen. Aan Vlaamse kant melkt Emmanuel Ennot (32) 65 Holsteinkoeien en heeft hij een eigen verwerking met hoeveverkoop. Aan de Waalse kant melkt Jonathan Ennot (32) 800 geiten. “Het ouderlijke bedrijf was te klein voor ons beiden, waardoor we moesten uitbreiden of op zoek naar een externe locatie.” Het werd een combinatie van beide. Tien jaar geleden verkreeg Jonathan in Wallonië, op het perceel naast het ouderlijke bedrijf, een vergunning voor een geitenbedrijf. “In eerste instantie klaagde een buurvrouw, omdat ze overlast ervoer van het gepiep van achteruitrijdende vrachtauto’s. Daarna zijn we overeengekomen om de melkwagen ’s nachts niet meer te ontvangen”, vertelt Jonathan.De melk wordt om de drie dagen opgehaald door Capra, dat op 45 kilometer afstand in Halen de zuivel verwerkt tot zachte kazen. Het was de directeur van Capra, die Jonathan tien jaar geleden op het idee van een geitenbedrijf bracht. “Hij kwam ooit langs bij het geitenbedrijf in Riemst waar ik stage liep. Toen vertelde hij dat hij nog op zoek was naar leveranciers van geitenmelk."Daarmee was het zaadje voor de toekomstige geitenmelkerij gelegd. “Omdat we door de aanwezigheid van de Franse multinational Aire Liquide aan Vlaamse kant niet mochten bouwen, zijn we op het idee van nieuwbouw op ons Waalse perceel gekomen, dat al decennialang in ons bezit was”, vertelt Jonathan. Geen NER’s in Wallonië en minder opstartkostenNaast het feit dat de landbouwers daar makkelijker bouwen, speelde ook de afwezigheid van nutriëntenemissierechten (NER's) een rol in het besluit. “In Wallonië bestaan NER’s niet, waardoor de investeringskosten om een bedrijf op te starten al een stuk lager liggen”, vervolgt de Limburger die officieel pas twee jaar na de nieuwbouw eigenaar van het bedrijf werd. “In eerste instantie stond het bedrijf op naam van mijn ouders. Zij doen al decennialang zaken met dezelfde bank. Voor hen was het makkelijker om krediet te krijgen dan voor een 22-jarige nieuwkomer.”Bij de overname van het bedrijf kreeg de jonge ondernemer ook steun van Wallonië, namelijk AIDA, de Waalse tegenhanger van de Vlaamse VLIF-steun. Volgens Jonathan zijn beide instrumenten vergelijkbaar en geven ze jonge landbouwers een steuntje in de rug. Tijdens zijn loopbaan heeft Ennot de geitenmelksector sterk zien evolueren. In het begin was er veel vraag naar extra melk en zijn er veel bedrijven opgestart in Vlaanderen, iets minder in Wallonië. Sinds corona kwam er een kleine kink in de kabel en vorig jaar kende de sector wederom moeilijke tijden, waardoor Capra zelfs gedwongen was om geitenhouders te schrappen.Inmiddels zit de prijs weer in de lift en ziet de Limburgse boer in Wallonië de toekomst positief in. De komende jaren wil hij nog een loods zetten voor stro-opslag en een extra stal voor jongveeopfok. Ook overweegt de ondernemer korteketenverkoop. “Mijn broer heeft in de koelautomaat twee vakjes vrijgehouden: één voor vanille-geitenijs en één voor chocolade-geitenijs.”De taalgrens vormt geen enkele barrière voor samenwerking met zijn broer. “We hebben bijvoorbeeld ook een zelfrijdende mengwagen en een stroblazer die we beiden gebruiken. Deze zouden we moeilijker hebben kunnen financieren als we deze kosten niet over twee bedrijven konden verdelen”, vertelt Jonathan. Vlaamse mest op Waalse grondSamen met zijn broer bewerkt hij akkerbouw op een areaal van 90 hectare. Alleen het stalmest van Emmanuel, die zijn koeien in een potstal houdt, wordt over het eigen land uitgereden. Jonathan zet zijn mest af bij akkerbouwers in Wallonië. In tegenstelling tot Vlaanderen is er in Wallonië een mesttekort, waardoor mest geld oplevert.In de praktijk ruilt hij mest voor stro, legt hij uit. “Voor vijfentwintig ton mest krijg ik één hectare stro.” Hiermee maakt hij minder kosten dan de Vlaamse geitenmelkers die vaak aan dezelfde zuivelverwerker leveren. “Vlaamse geitenmelkers moeten betalen voor de mestafzet en het stro. Dat scheelt duizenden euro’s per jaar.”Het mesttekort in Wallonië vertaalt zich ook in soepelere regels over de taalgrens waar controles een zeldzaamheid zijn. “Stalmest mag negen maanden onafgedekt op de kopakker liggen, terwijl je in Vlaanderen nagenoeg direct moet afdekken.” Ook de regels voor het aanbrengen van stalmest zijn anders. “Wij doen ook wat loonwerk voor een varkensboer in Wallonië. Drijfmest mag er met een ketsplaat op het grasland aangebracht worden en hoeft daarom niet gelijk ondergewerkt te worden, iets wat in Vlaanderen al een lange tijd verplicht is”, klinkt het.De 32-jarige ondernemer heeft geen spijt van de oprichting van het nieuwe bedrijf in Wallonië, maar hij twijfelt of hij het anno 2025 nog een keer zou doen. “Dat heeft te maken met de kosten. De rente is flink gestegen en ook de bouwkosten liggen veel hoger dan 10 jaar geleden. Hetzelfde bedrijf zou nu wel vijftig procent meer hebben gekost”, besluit hij.

FDF-voorzitter is zijn koeien kwijt, maar blijft strijdvaardig

2025-07-28T15:03:04+02:00

Twee weken geleden ging het jongvee van Dickens de deur uit, vorige week was het aan de melkkoeien. “Van de ene op de andere dag was het gedaan”, vertelt de ex-melkveehouder uit Arendonk. Zijn bedrijf ligt juist in het Turnhouts Vennengebied, een maatwerkgebied in de Noorderkempen dat extra hard getroffen wordt door het stikstofdecreet. Dickens vergaarde de voorbije jaren nationale bekendheid als voorzitter van de Vlaamse tak van de activistische Nederlandse boerenorganisatie Farmers Defence Force. Hij stond in 2023 aan de wieg van FDF Belgium en organiseerde meerdere protestacties. Hij staat bekend als een uitgesproken criticus van het Vlaams landbouwbeleid.De 44-jarige boer tekende in november vorig jaar in op de stoppersregeling die geldt in maatwerkgebieden, aanvankelijk met het idee om de waarde van zijn bedrijf te kennen. “Dat vergemakkelijkte het maken van een toekomstbeslissing”, aldus de boer die het stikstofdecreet en “de druk van de natuur” als een strop om zijn nek omschrijft. “Wij moeten grote investeringen doen om tegen 2030 een stikstofreductie te realiseren, maar daarna is het nog niet zeker of dit voldoende zal zijn. In 2030 volgt immers een herevaluatie van de stikstofdepositie.” De emotionele impact wordt door Brussel volledig onderschat Gezondheidsproblemen maken melken moeilijkVooral Dickens' gezondheid gaf de doorslag. “Ik heb hartproblemen en een zwakke schouder. Deze zomer ben ik voor de tweede keer geopereerd aan mijn schouder en dat is voor altijd een zwakke plek”, vertelt hij. Na zijn operatie liet hij het melken over aan medewerkers van de organisatie Werkers.Dickens heeft het moeilijk met de gevolgen van zijn besluit. “Het is een keuze geweest van de ratio en niet van het hart. Ik heb onderschat hoe moeilijk het was toen de koeien weg waren. Ik heb het er nog steeds moeilijk mee. Geen loeiende dieren meer of rammelende voerhekken, alleen maar stilte. Deze emotionele impact is iets wat door Brussel volledig onderschat wordt.”Een levenswerk van drie generaties is zo ten einde gekomen. “Ook mijn vader heeft het er erg zwaar mee”, vervolgt de Kempenaar die afstamt van een Engelsman die honderden jaren geleden emigreerde naar België, vandaar de naam Dickens. Zijn grootouders startten in 1952 met het landbouwbedrijf in Arendonk. “Zij kregen destijds 10.000 frank (250 euro) subsidie voor de ontginning van bos tot landbouwgrond”, vertelt de boer. Hij constateert dat het overheidsbeleid faliekant gedraaid is. “Landbouw wordt al lang niet meer gezien als essentiële sector. De natuur krijgt tegenwoordig voorrang.” Boer behoudt zijn landEerder dit jaar kreeg Dickens drie mensen van VLM over de vloer die de waarde van zijn bedrijf becijferden. In juli volgde een bod. De boer ontvangt geld voor zijn nutriëntenemissierechten (3,2 euro per NER), zijn melkkoeien en zijn aan melkvee gerelateerde landbouwmateriaal. Daarnaast krijgt hij een vergoeding voor de stallen en een premie voor het slopen ervan. “Ik mag levenslang nergens in Europa meer vee houden.” Ik mag levenslang nergens in Europa meer vee houden Hoewel hij er naar zeggen niet rijk van wordt, is Dickens tevreden met het bod. “Ik mag niet klagen, alhoewel het bedrijf bij verkoop onder normale omstandigheden veel meer waard zou zijn.” Omdat het stikstofdecreet als een zwaard van Damocles boven het Turnhouts Vennengebied hangt, is de reële verkoopwaarde veel minder. “Wie investeert er in een bedrijf dat na 2030 misschien niet meer kan bestaan?”Met het geld kan hij zijn lopende schulden tot 2034 aflossen. Dickens heeft nog 60 hectare grond waar nu hoofdzakelijk nog veevoedergewassen op staan, maïs en gras. “De maïs is al verkocht en ook de volgende snedes gras kan ik kwijt aan naburige veehouders”, vertelt Dickens die zelf als loonwerker gaat werken. “Strijd van FDF België gaat verder”Reclame maken voor de stoppersregeling doet Dickens niet. “Zeker niet. In mijn geval speelde de combinatie van gezondheidsproblemen en de uitzichtloze situatie in het Turnhouts Vennengebied, waardoor wij feitelijk met de rug tegen de muur staan. Voor andere boeren gelden andere omstandigheden. Iedereen moet zijn eigen rekening maken.”Wie denkt dat de boer met zijn melkkoeien ook zijn strijdlust verliest, vergist zich. “Ik heb nu niets meer te verliezen en meer vrije tijd om mij voor FDF Belgium en de belangen van de Vlaamse boeren in te zetten. Het is schandalig hoe de overheid omgaat met de landbouw, een strategische sector die tot de wereldtop behoort.” Wachten op nieuwe intendantDe naam van de nieuwe intendant voor het Turnhouts Vennengebied laat nog op zich wachten. Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns (cd&v) liet eerder deze maand weten dat de vacature na een jaar eindelijk ingevuld is. De bekendmaking zou 'snel volgen', zodra de Vlaamse regering de benoeming goedkeurt. Maar die goedkeuring werd telkens uitgesteld en is nu doorgeschoven naar na het zomerreces. De aanstelling wordt daardoor pas in september verwacht. Intussen blijft het kabinet-Brouns in overleg met de betrokken actoren in het gebied.

Testaankoop stelt gerust over drinkwater, maar hekelt blinde vlek voor TFA

2025-07-25T10:10:48+02:00

Testaankoop besluit uit haar onderzoek dat kraantjes- en flessenwater “over het algemeen drinkbaar” is. Tegelijk waarschuwt de organisatie dat sommige gewasbeschermingsmiddelen langdurig in het milieu blijven. Zo bevatte een staal kraanwater uit Luik sporen van atrazine, een onkruidverdelger die sinds 2004 in Europa verboden is. De gemeten concentratie (21 ng/l) lag daarbij wel ver onder de wettelijke limiet (100 ng/l).Wat PFAS betreft noemt Testaankoop de resultaten geruststellend: er werden geen of slechts zeer kleine hoeveelheden aangetroffen, telkens ruim onder de Europese grenswaarde van 100 nanogram per liter voor twintig specifieke PFAS-soorten“Voor trifluorazijnzuur TFA, de kortste PFAS-keten, is meer waakzaamheid geboden”, aldus Testaankoop. “De stof dook op in 19 van de 20 kraanwaterstalen en in 18 van de 30 flessenwaterstalen.” Wat is TFA?TFA wordt gebruikt als proceshulpstof in onder meer de farmaceutische industrie en of bij productie van verf of werkkledij. Ze ontstaat ook bij de afbraak van fluorgassen uit auto-airco’s en van fluorhoudende gewasbeschermingsmiddelen in de bodem. De roep groeit om het gebruik van TFA in industriële processen, en het aandeel PFAS-houdende gewasbeschermingsmiddelen terug te dringen.De stof is één van de 'forever chemicals' die nauwelijks tot niet afbreken in het milieu. Membraanfilters kunnen TFA wel tegenhouden in drinkwater, maar dat is een dure ingreep. Volgens PFAS-expert Jacob de Boer, die recent in het Vlaams parlement sprak, zou drinkwater daardoor dubbel zo duur kunnen worden. Wat zegt de EU over PFAS en TFA in ons drinkwater?De drinkwaterrichtlijn is de belangrijkste Europese wet die de kwaliteit van drinkwater voor consumptie regelt. Vijf jaar geleden werd een actualisatie aangenomen, die de lidstaten tegen 2023 moesten omzetten in nationale wetgeving.In de herschikte richtlijn werden ook regels rond PFAS vastgelegd waaraan de lidstaten uiterlijk tegen 2026 moeten voldoen. De lidstaten kunnen daarbij kiezen uit twee PFAS-parameters om de waterkwaliteit te garanderen. Ofwel hanteren ze de ‘som van PFAS’-parameter, waarbij de gezamenlijke concentratie van twintig door de EU als risicovol beschouwde PFAS-stoffen onder de 100 nanogram per liter moet blijven. TFA maakt geen deel uit van deze lijst met twintig stoffen. Ofwel kiezen ze voor de ‘PFAS totaal’-parameter, waarbij de totale hoeveelheid aan PFAS-soorten in 1 liter drinkwater niet hoger dan 500 nanogram mag liggen.Wat precies onder PFAS valt in die tweede benadering, blijft wat onduidelijk. De specificeert niet welke stoffen de EU daaronder rekent, en dus ook niet of TFA erbij hoort. “In de huidige EU-wetgeving is er geen wettelijke definitie van PFAS”, bevestigt de Europese Commissie aan VILT. “We zijn ons er ten volle van bewust dat TFA tot nieuwe bezorgdheid leidt door zijn aanwezigheid in het milieu, ook in watersystemen. Maar bij de goedkeuring van de geactualiseerde richtlijn enkele jaren geleden, waren deze elementen nog grotendeels onbekend.”Daarom sloot de Commissie een overeenkomst met de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) om de meest recente wetenschappelijke inzichten over mogelijke gezondheidseffecten van PFAS te beoordelen. “Op basis daarvan zou de WHO gezondheidsparameters voor relevante PFAS, alsook TFA, in drinkwater kunnen aanbevelen”, aldus de Commissie. “Tegelijkertijd loopt een ander onderzoek naar behandelingstechnieken en de bijbehorende kosten om TFA en andere PFAS uit drinkwater te verwijderen. Op basis van de resultaten van dit onderzoek en de WHO-beoordeling, die in 2027 worden verwacht, zal de Commissie bekijken wat de beste aanpak is om al dan niet tot een actualisering van de drinkwaterrichtlijn te komen.” Buis voor Vlaanderen als TFA meetelt als PFASAls de EU TFA als PFAS zou erkennen binnen de drinkwaterrichtlijn, zouden volgens Testaankoop 16 van de 20 geteste gemeenten de Europese maximumwaarde van 500 nanogram per liter overschrijden. In mineraalwater werd PFAS slechts in één staal aangetroffen, waarbij het om een minieme hoeveelheid ging.“We zouden graag zien dat de EU TFA erkent. Zelfs in lage hoeveelheden kunnen ze op lange termijn zorgen baren, vooral voor kwetsbare mensen zoals zwangere vrouwen en baby's”, aldus de consumentenorganisatie. “We roepen daarom op aan de bron in te grijpen en de productie en het gebruik van deze stoffen stapsgewijs te verbieden, zoals sommige landen al doen.”Daarnaast vraagt de organisatie om het principe van 'de vervuiler betaalt' toe te passen: “Het mag niet aan de burger zijn om op te draaien voor de kosten van waterzuivering, terwijl de vervuiling afkomstig is van industrie en landbouw.” Tot slot wil de organisatie dat de overheid de aanwezigheid van deze stoffen beter opvolgt en de meetresultaten publiek maakt, ter bescherming van de volksgezondheid en het milieu. Vlaanderen volgt de regels van de EUDe Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) controleert elk jaar het drinkwater en volgt daarbij de Europese parameters voor PFAS. In het meest recente rapport werd ook de som van vier specifieke PFAS-soorten getoetst aan de aanbevelingen van de Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA. Die stelde na 2020, na de goedkeuring van de Europese drinkwaterrichtlijn, een nieuwe gezondheidskundige grenswaarde vast voor de totale inname van vier PFAS via voeding en drinkwater. Deze EFSA-waarde is geen wettelijke norm, maar wordt voorlopig wel als richtlijn gebruikt. "Volgens de huidige wetenschappelijke inzichten is het nog niet zeker of die EFSA-waarde ook de meest geschikte grens is voor PFAS in drinkwater", aldus VMM. "We volgen de ontwikkelingen op de voet. In afwachting gebruiken we ze als richtlijn."In 2023 werd de norm voor ‘Totaal PFAS’ nergens overschreden. De parameter ‘som PFAS’ gaf één overschrijding, maar die werd bij herbemonstering niet bevestigd. Volgens VMM kan het gaan om een tijdelijke kwaliteitsverandering of een meetfout. De EFSA-4-streefwaarde werd in 16 procent van de analyses overschreden. Net als de Europese parameters wordt de concentratie van TFA niet opgenomen in de EFSA-waarden.Monitoring TFA sinds 2024Uit metingen van De Watergroep, het grootste drinkwaterbedrijf van Vlaanderen, bleek vorig jaar dat TFA wijdverspreid aanwezig is in het Vlaamse drinkwater. De hoogste concentraties werden gemeten in West-Vlaanderen, al bleven die onder de nieuwe Vlaamse voorzorgswaarde.Die advieswaarde werd vorig jaar vastgelegd op basis van de beschikbare wetenschappelijke kennis over de gezondheidseffecten van TFA. “We beschikken nu over een onderbouwde advieswaarde, gebaseerd op wat we vandaag weten over TFA, met een ruime veiligheidsmarge voor mogelijke onbekende risico’s”, klonk het toen. "De voorlopige gezondheidskundige advieswaarde ontsluiten we formeel als voorzorgswaarde."Ondertussen is ook een specifiek monitoringprogramma gestart voor korte-keten PFAS zoals TFA. De resultaten daarvan worden verwacht in het volgende drinkwaterrapport. Vorig jaar besliste de Vlaamse regering ook dat er een extra strategisch plan moet komen voor de bescherming van drinkwater. Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns (cd&v) zal dat tegen eind dit jaar voorstellen. Het plan voorziet onder meer bufferzones in drinkwaterwingebieden en gebruiksbeperkingen van moeilijk verwijderbare stoffen als die een risico vormen voor de drinkwaterkwaliteit. “Per onttrekkingsgebied komen er concrete acties, gebaseerd op een risicobeoordeling zoals bepaald in het drinkwaterbesluit en de Europese regelgeving”, zegt Brouns.

ILVO onderzoekt reductiemethoden voor vergeten broeikasgas

2025-07-25T08:24:19+02:00

Een dertigtal grijze boxen met daarop een luchtspuit, staat tussen de aardappelproefvelden van ILVO. Elke vijftig minuten doet doctoraatstudent Rens Accou een staalname aan elk van deze bakken. “Hoe hoger het loof staat, hoe moeilijker het wordt om telkens deze tocht te maken”, zegt Rens, die op deze meetdag uit zijn auto leeft. “Het kost me ongeveer 40 minuten om een ronde te voltooien. Daarna heb ik tien minuten pauze voor ik opnieuw aan de volgende ronde begin.”Deze lachgasmetingen gebeuren één keer per week en zullen gedurende drie jaar uitgevoerd worden. “Op meetdagen staan de boxen over de aardappelplanten, maar dat kan natuurlijk niet elke dag gebeuren want dan zouden de planten geen zonlicht hebben en verstoren we de groei. Dit type onderzoek over deze tijdsspanne is nog nooit eerder gebeurd in Vlaanderen, en een reden daarvoor is de hoge kostprijs. Het is arbeidsintensief.”Onzichtbare uitstootMaenhout begint zijn uitleg met een kleine les chemie. Lachgas wordt gevormd door twee microbiële processen, en de belangrijkste is denitrificatie. Dat is het proces waarbij de combinatie van koolstof (organisch materiaal), stikstof (door bijvoorbeeld mest) en een afwezigheid van zuurstof (bijvoorbeeld bij nat weer) lachgas vormen. Daarom piekt de lachgasproductie dikwijls na een regenbui. Een onzichtbaar proces, maar wel één dat kan tellen, want lachgas is een broeikasgas dat 273 keer meer effect heeft dan CO2 op de opwarming van de aarde. Ter vergelijking: het broeikasgas methaan – een ander belangrijk broeikasgas binnen de landbouw – telt voor ‘slechts’ 27 CO₂-equivalenten. Lachgas en CO2 die we vandaag uitstoten, zullen we ook langer blijven voelen. Waar methaan na zo’n tien jaar verdwijnt uit de atmosfeer, blijven lachgas en CO2 meer dan een eeuw hangen. De precieze hoeveelheid lachgas die op die manier uit de bodem vrijkomt, kennen we echter niet. “Elk land heeft een ander systeem om deze in te schatten. Frankrijk volgt de IPCC-maatstaven, terwijl Nederland en Duitsland daar elk een eigen invulling aan geven", zegt Maenhout. “Maar die hebben hun gebreken. Het IPCC-model maakt bijvoorbeeld geen onderscheid tussen teelten, en ook niet tussen de verschillende types organische mest (o.a. dierlijke mest, compost), noch tussen verschillende types kunstmest. Terwijl je redelijkerwijs wel kan stellen dat die er zullen zijn.”Uitstootreductie zonder zware inspanningAls onderzoekers precies kunnen bepalen hoeveel lachgas vrijkomt bij het gebruik van een bepaald type mest of meststof, en hoe sterk bepaalde handelingen die uitstoot verminderen, ontstaan er nieuwe mogelijkheden. Landbouwers kunnen dan gerichte maatregelen nemen om hun uitstoot te verlagen of erkenning krijgen voor inspanningen die ze al leveren. “Er zijn misschien al haalbare handelingen die nu al gebeuren in het veld. Eén zo’n methode is gefractioneerde bemesting, waarbij we meststoffen op verschillende momenten toepassen tijdens de groei. Een andere methode is plaatsspecifieke bemesting, waarbij de meststof zeer dicht bij de plant wordt toegepast. Als deze methoden doeltreffend blijken, zou bijvoorbeeld gefractioneerde bemesting relatief laaghangend fruit kunnen zijn om emissies te reduceren.” Ook de teeltopbrengst nemen we mee in rekening: het is niet de bedoeling dat een reductiemethode ervoor zorgt dat je een kleinere oogst hebt Welke methodes precies getest worden, bepalen ILVO, Universiteit Gent en Boerenbond in samenspraak met een ‘cocreatiegroep’, waarin niet enkel beleidsmakers en kennisinstellingen, maar ook landbouworganisaties én landbouwers zetelen. “Boerenbond bijvoorbeeld weet zeer goed welke maatregelen haalbaar zijn voor landbouwers”, zegt Maenhout. “Ook de teeltopbrengst nemen we mee in rekening: het is niet de bedoeling dat een reductiemethode ervoor zorgt dat je een kleinere oogst hebt.” NitrificatieremmersIn de toekomst wil men in het VLAIO-LA LILA project ook nog andere emissiereducerende technieken bestuderen. Zo kan men ook een nitrificatieremmer gebruiken. “Dit product verhindert de omvorming van ammonium naar nitraat”, zegt Maenhout. Op die manier kunnen nitrificatieremmers dus zowel nitraatuitspoeling als lachgasemissies op het veld reduceren. "Maar het effect daarvan kan variabel zijn”, zegt hij. “En voor landbouwers betekent de aankoop van zulk product een extra kost. Het is wel een interessante piste en het wordt voorgelegd aan de cocreatiegroep, maar in eerste instantie focussen we op praktijken waar geen uitgesproken meerkost aan verbonden is."Verschillende gewassen onder de loepOmdat het onderzoek slechts drie jaar loopt, moet men ook selectief zijn in de teelten die men onderzoekt. “Momenteel onderzoeken we aardappelen”, zegt Maenhout. “Ook maïs, voederbieten en wintergranen liggen op tafel. Voor de groententeelt denken we aan prei en bloemkool. Maar dat is allemaal nog niet definitief, we doen dit in samenspraak met mensen uit het werkveld.”Omdat het onderzoek nog maar net is gestart, is het te vroeg om echte resultaten mee te geven. “Naarmate ons onderzoek vordert, delen we onze bevindingen met een begeleidingsgroep waar bijvoorbeeld ook Agentschap Landbouw en Zeevisserij, VLM en VMM deel van uitmaken. Zo krijgen ook beleidsmakers snel zicht op wat werkt en wat niet. Ook spelers binnen de agrovoedingsindustrie zijn in deze begeleidingsgroep vertegenwoordigd. Lachgas via veldemissies is vrij onbekend en we kunnen het nog niet accuraat in rekening brengen, terwijl het eigenlijk wel van belang is voor heel veel spelers in de keten. Voor de Europese duurzaamheidsrapportering hebben ook zij baat bij accurate cijfers. “

FrieslandCampina boekt kwart meer winst door hogere prijzen en besparingen

2025-07-25T08:25:18+02:00

Sporters en baby's brengen de winstHoewel er lagere volumes werden verkocht, steeg de omzet met 6,4 procent tot 6,8 miljard euro. Deze groei werd voornamelijk gedreven door hogere verkoopprijzen, die volgens FrieslandCampina nodig waren om de gestegen melkprijzen en de inflatie te compenseren. De pro forma melkprijs, de geschatte melkprijs, steeg daarbij met 19,1 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Ze kwam uit op 59,66 euro per 100 kilogram melk. De bedrijfsonderdelen met onder andere kindervoeding en gespecialiseerde voeding voor doelgroepen zoals sporters leverden de grootste bijdrage aan de winstgroei. Tegenvallende Aziatische markt en dalende melkaanvoerIn Azië had FrieslandCampina last van "marktonzekerheden en toenemende concurrentie", wat leidde tot een daling van de vraag en het bedrijfsresultaat. "In Indonesië, Vietnam, Thailand en Maleisië hebben we een minder makkelijk halfjaar gehad. De totale markt staat daar onder druk, en ook marktaandelen", zegt topman Jan Derck van Karnebeek in een toelichting bij de resultaten.FrieslandCampina kreeg in het afgelopen halfjaar te maken met een dalende melkaanvoer. Die daalde met 1,6 procent tot zo’n 4,6 miljard kilo. De terugval is deels te verklaren doordat meerdere Nederlandse melkveehouders hun bedrijf stopzetten, onder meer door vergrijzing en aanhoudende onzekerheid in de sector. Verschillende uitdagingen zullen zorgen voor een afnemende winstgevendheid in de tweede jaarhelft Toch is Van Karnebeek "uitermate tevreden" over het eerste halfjaar. Voor de tweede jaarhelft voorziet hij echter dat de winstgevendheid afneemt. "We verwachten met verschillende uitdagingen te maken te krijgen die in 2024 of in 2025 nog niet aanwezig waren. Het consumentenvertrouwen is wereldwijd laag, wat naar verwachting zal leiden tot een daling in de afzet", aldus de topman. "Valutaontwikkelingen zullen naar verwachting ook een negatief effect hebben en de basiszuivelmarkten worden minder gunstig", vervolgt hij.Effect invoerheffingen Trump blijft beperktVolgens Van Karnebeek heeft de wereldwijde handelsoorlog in de eerste jaarhelft geen grote effecten gehad op de resultaten. "Het zijn niet zozeer de specifieke invoerheffingen die ons parten spelen. "Wat ons wel parten speelt, is het lage consumentenvertrouwen, en het voortdurende gejojo met invoertarieven. Dat is slecht voor het vertrouwen."Ook vorig jaar heeft FrieslandCampina gunstige cijfers geboekt. Begin dit jaar kregen alle leden-coöperanten, waaronder 75 Vlaamse bedrijven, een nabetaling van 1,21 euro per 100 kg melk. Leden-melkveehouders ontvingen voor hun duurzaamheidsprestaties in 2024 een totaalbedrag van 228 miljoen euro.

Internationaal Gerechtshof: “Landen zijn verplicht schade aan klimaat te voorkomen”

2025-07-25T08:25:06+02:00

Volgens het Internationaal Gerechtshof (ICJ) is het mensenrecht op een schoon, gezond en duurzaam milieu essentieel om ook van andere mensenrechten te kunnen genieten. "Landen moeten daarom maatregelen nemen om het klimaatsysteem te beschermen", aldus het Hof. Die verplichting heeft bovendien betrekking op toekomstige generaties.Concreet wijst het ICJ erop dat de gevolgen van klimaatverandering, zoals overstromingen en droogte, een enorm effect op mensenrechten kunnen hebben. "Het beïnvloedt de gezondheid en toegang tot water en voedsel", zegt voorzitter Yuji Iwasawa. "Het kan ertoe leiden dat mensen vluchten naar andere landen of niet meer naar huis kunnen." Kleine eilandstaat trok naar rechtbankDe zaak was aangespannen door Vanuatu, een kleine eilandstaat in de Stille Oceaan die zich bedreigd voelt door de klimaatverandering en de stijging van de zeespiegel. De Verenigde Naties hadden daarop twee vragen gesteld aan de rechters van ICJ. Er moest worden nagegaan welke verplichtingen landen volgens het internationaal recht hebben om de aarde te beschermen tegen de uitstoot van broeikasgassen. Daarnaast moesten ook de juridische gevolgen van die verplichtingen onderzocht worden.In totaal hebben vertegenwoordigers van 98 landen en twaalf organisaties hun standpunten toegelicht bij het ICJ. Het ging zowel om kwetsbare eilandstaten, zoals Fiji en Vanuatu, maar ook om de drie grootste uitstoters ter wereld (China, VS en India), de organisatie van olieproducerende landen (OPEC) en de Europese Unie.Niet bindendDe uitspraak van het ICJ, het belangrijkste gerechtelijk orgaan binnen de VN, is niet bindend maar wel "zwaarwegend". Het advies kan bijvoorbeeld door rechters aangegrepen worden tijdens de beoordeling van klimaatzaken.De Belgische vzw Klimaatzaak beschouwt de uitspraak van woensdag dan ook als een "juridische mijlpaal voor klimaatactie". Het Internationaal Gerechtshof maakt ondubbelzinnig duidelijk dat klimaatactie geen vrijblijvende optie is, maar een wettelijke plicht, zo staat in een persbericht dat de vzw na de uitspraak verstuurde."Het advies van het ICJ is een kompas voor nationale rechters, en versterkt wat het Belgische hof van beroep al heeft bevestigd: staten moeten burgers beschermen tegen klimaatverandering", zegt Sarah Tak, directeur van Klimaatzaak. "De boodschap is glashelder: het is hoog tijd dat regeringen actie ondernemen."In 2023 had het Brusselse hof van beroep de Belgische staat, het Vlaams Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest veroordeeld omdat ze te weinig inspanningen leveren om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen.

Minder veehouders, meer braakland: landbouw evolueert verder in 2024

2025-07-25T12:07:09+02:00

In 2024 telde België 33.973 landbouwbedrijven, goed voor een lichte daling van 0,8 procent op jaarbasis. Sinds 2019 is het aantal echter met 5,5 procent gedaald. Dat rapporteert Statbel in zijn nieuw jaarcijfers over de landbouwsector. Slechte winterteeltIn de teeltcijfers van 2024 vallen eerst en vooral de gevolgen op van het natte najaar van 2023, waardoor veel winterteelten niet ingezaaid konden worden. Dat leidde tot een daling van 21 procent in de oppervlakte wintergranen (wintertarwe, wintergerst en spelt). In Vlaanderen was de afname het sterkst, met 35 procent, tegenover 13,5 procent in Wallonië. Landbouwers probeerden dit in het voorjaar te compenseren met zomerteelten. Zo steeg de oppervlakte zomergranen (zomertarwe en zomergerst) met 73 procent, waaronder zelfs een toename van 98 procent in Vlaanderen. Ook werden er in het voorjaar 2024 5 procent meer aardappelen, 4 procent meer suikerbieten en 14,5 procent meer korrelmaïs aangeplant.Verdubbeling braaklandDe hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) in 2023 komt duidelijk terug in de cijfers van vorig jaar. De nadruk op maatregelen die bijdragen aan biodiversiteit, bodem- en waterkwaliteit, duurzame landbouw en klimaat vertaalt zich in verschillende indicatoren. Zo nam het braakland vorig jaar in België sterk toe, met een stijging van 58,7 procent tot 309.756 hectare. Daarvan is 192.124 hectare toe te schrijven aan Vlaamse landbouwers, goed voor bijna een verdubbeling ten opzichte van het jaar voordien (+95%). Zo’n 7.489 landbouwbedrijven hadden in 2024 braakland. In Wallonië ging het areaal met 21,4 procent omhoog. Binnen het braakland groeide vooral het gebruik van bloemenmengsels, gele mosterd en bladrammenas.Ook het aantal bedrijven met vlinderbloemigen steeg vorig jaar met 22 procent. Die groei is vooral toe te schrijven aan Waalse landbouwers: 1.681 bedrijven telen er vlinderbloemigen, tegenover 391 in Vlaanderen. De stijging is voornamelijk toe te schrijven aan een Waalse administratieve wijziging waar vlinderbloemigen vroeger onder granen werd ondergebracht in de aangifte. Het Belgisch areaal blijvend grasland bleef in 2024 nagenoeg stabiel op 4.669.404 hectare. Vlaamse hennep en oliehoudende gewassen bloeien, fruit blijft achterTerwijl het Belgisch areaal van oliehoudende gewassen van soja en zonnebloempitten daalde (-22%) naar 329 hectare, is bijna een verdubbeling in hectare op te merken in het Vlaamse areaal. Deze steeg met 91 procent naar 95 hectare. Zo verbouwen nu 55 landbouwbedrijven deze gewassen, terwijl dit in 2023 er 34 waren.Ook hennep wordt steeds populairder met een stijging van 83 procent in België. Deze teelt staat voor het grote deel op Vlaamse akkers: 404 hectare van de 495.Door de natte weersomstandigheden in 2024 hadden de aardbeien een minder jaar . Ondanks dat de oppervlakte in serres met 2 procent toegenomen was, daalde de totale oppervlakte (openlucht en serres samen) met 6,5 procent.En ondanks de stijging met 5 procent van de oppervlakte boomgaarden in Wallonië , is de totale oppervlakte in België stabiel gebleven ten opzichte van 2023. Appelen gingen er opnieuw op achteruit (-3,5%), terwijl peren licht stegen (+0,5%). De notenteelt doet het dan weer opvallend beter vorig jaar: walnoten namen toe met 10 procent en hazelnoten zelfs met 78 procent. De stijging van het areaal kleinfruit (+6%) is volledig toe te schrijven aan de groei van de wijngaarden met 12 procent. Rundveestapel daalt, varkens en pluimvee stabielDe nieuwste Statbelcijfers bevestigen de aanhoudende krimp van de Belgische rundveestapel. Na een daling van 2 procent twee jaar geleden, volgde in 2024 een verdere afname met 4 procent. Die was het sterkst in Vlaanderen (-4,6%), tegenover -3,6 procent in Wallonië. Alle rundveecategorieën gingen daarbij achteruit. Het aantal Belgische rundveebedrijven daalde bijna evenredig met de veestapel met 3,3 procent.Twee jaar geleden noteerde Statbel een daling van 6,5 procent in de Belgische varkensstapel. Die bleef vorig jaar echter quasi stabiel, zowel in Vlaanderen als in Wallonië. Het aantal varkensbedrijven daalde wel met bijna 4 procent. Dat wijst erop dat bedrijven worden overgenomen door andere veehouders, of dat kleinere bedrijven stilaan verdwijnen. In Wallonië steeg het aantal varkensbedrijven daarentegen licht, met 1,9 procent.Pluimvee nam in 2024 dan weer licht toe met 0,8%. Deze toename was volledig toe te schrijven aan het aantal kippen in Wallonië (+5,1%).

Landbouwbeurs Libramont maakt zich op voor kritiek op EU-beleid

2025-07-28T13:59:36+02:00

De zes Waalse landbouworganisaties willen bij de opening van de beurs gezamenlijk hun “diepe verontwaardiging” uitspreken over de richting die de EU dreigt in te slaan voor het landbouwbeleid. Ook wordt er verwacht dat dat de landbouwers zelf hun bezorgdheden zullen uiten tegenover de politici die de landbouwbeurs bezoeken. "Het is een grote beleidsfout om mensen uit te sluiten van debatten die hun toekomst bepalen, want dan bestaat een risico dat ze radicaliseren. Wij willen die positie niet innemen", duidt de voorzitter van de Waalse landbouworganisatie FWA aan de nieuwsdienst RTBF.Kompas kwijtgeraaktVolgens FWA stapelen de problemen zich op: dalende inkomens, te veel papierwerk, steeds minder boeren, druk door internationale handelsverdragen en een hervorming van de Europese GLB-financiering die boeren vorige week al in beweging bracht.“We stevenen af naar een onevenwichtige situatie. De landbouw heeft nood aan stabiliteit en een duidelijk kompas", vertelt Daniel Coulonval, de FWA-voorzitter. "Landbouw is in de eerste plaats voedselbeleid, gezondheidsbeleid, klimaatbeleid én beleid dat moet instaan voor het behoud van biodiversiteit en milieu. In die context zijn we volledig de richting kwijt."De voorzitter wijst ook op het Europese gewasbeschermingsbeleid, waarbij steeds meer middelen worden verboden. “Als een landbouwer zonder gewasbeschermingsmiddelen zou kunnen werken, zou hij dat met plezier doen,” klinkt het. “We moeten stappen zetten om het gebruik ervan te verminderen, maar dat vergt een coherent beleid. Bovenal moet het economische risico voor de boer afgedekt worden.” Zoals festivalgangers zich ontspannen op Tomorrowland, zo doen wij dat in Libramont Moment van kritiek én ontspanningCoulon duidt dat de landbouwbeurs van Libramont ook een belangrijk moment van ontspanning is voor de landbouwers. “Boeren werken keihard. Dit zijn vier dagen waarop we even kunnen uitblazen. Zoals festivalgangers zich ontspannen op Tomorrowland, zo doen wij dat in Libramont. We ontdekken er innovaties, genieten van de sfeer en dan zijn er nog de vele onverwachte ontmoetingen. Je loopt er een eerste minister tegen het lijf, gewone bezoekers en al je vrienden. Dát is de charme van de beurs.”De landbouwbeurs van Libramont verwelkomt van 25 tot 28 juli zo'n 2.000 bezoekers en 700 exposanten. Het thema van deze 89ste editie is 'Onze landbouw: iedereen betrokken! Iedereen meedoen!'. Bedoeling is om de lokale landbouw en het coöperatieve model in de schijnwerpers te zetten.

Vlaams-Brabant vergroot onttrekkingsverbod

2025-07-28T11:08:13+02:00

Sinds maandag 30 juni geldt voor meerdere onbevaarbare waterlopen in de provincie Vlaams-Brabant een tijdelijk onttrekkingsverbod. Deze maatregel is er gekomen door de aanhoudende droogte en de dalende waterpeilen. Het nieuwe verbod vervangt de eerder uitgevaardigde onttrekkingsverboden in de provincie.Zowel in het bekken van de Nete, Benedenschelde, Dijle-Zenne en Dender zijn in verschillende stroomgebieden de ecologische minimumdebieten overschreden. Daarom werd beslist om een onttrekkingsverbod in te stellen voor deze stroomgebieden. Onderstaande kaart geeft aan om welke onbevaarbare waterlopen het gaat. Uitzondering voor drinkwater veeEr zijn wel enkele uitzonderingen op het verbod: zo blijft het gebruik van water als drinkwater voor vee toegestaan en mag er nog steeds water onttrokken worden uit bevaarbare waterlopen. Daarnaast stellen enkele bedrijven proceswater ter beschikking voor landbouwers die in moeilijkheden dreigen te komen."De waterstanden kennen de voorbije weken overal een dalende trend", aldus Spooren. "En de regen die we de voorbije week zagen, is lokaal gevallen, waardoor we niet overal een stabilisatie zien van de daling en een aantal bijkomende waterlopen onder de minimumwaardes zijn gezakt. Stroomafwaarts in de provincie Antwerpen heeft men al onttrekkingsverboden ingesteld. Nu volgen we ook stroomopwaarts."

Weyts verdedigt 600.000 euro subsidie voor ‘Airkoe’

2025-07-28T13:51:12+02:00

Op de laatste ministerraad voor het zomerreces heeft de Vlaamse regering op voorstel van minister Weyts een subsidie van 600.000 euro voor het Regionaal Landschap West-Vlaamse Hart goedgekeurd. Zij zullen de subsidie aanwenden voor de uitvoering van het project 'Airkoe’, een project dat landbouwers moet helpen met aanplant om hun dieren van natuurlijke beschutting te voorzien.Parlementslid Tom Lamont heeft stevige kritiek op de subsidie. "In plaats van zich toe te spitsen op essentiële bevoegdheden zoals veiligheid, onderwijs en mobiliteit, amuseert men zich liever met groene prestigeprojecten. Dit is geen beleid, dit is belastinggeldverkwisting in het kwadraat." Volgens Lamont is het onder andere problematisch dat de subsidie "nauwelijks gekoppeld is aan de effectiviteit van het project. "Er wordt géén controle voorzien op de overlevingskans van de bomen, de kwaliteit van de aanplanting of het behalen van de beoogde schaduwdoelstellingen." WinterdierenKoeien zien eruit als robuuste wezens, maar hoewel ze prima tegen de koude kunnen, zijn ze minder bestand tegen hitte dan velen denken. Begin juli communiceerde zuivelverwerker Milcobel nog dat het bedrijf telkens een verminderde melkopbrengst incalculeert wanneer de temperaturen pieken. "De productie kan tot vier liter per koe per dag teruglopen", vertelde een melkveehouder eerder in Vilt. Voor koeien ligt een comfortabele temperatuur gemiddeld tussen -10°C en 22°C.Voor boeren is het dus een gekende frustratie wanneer wandelaars hen berispen omdat hun koeien bij 'mooi weer' niet op de weide staan. Wat voor de mens heerlijk terrasjesweer is, is voor de meeste koeien eenvoudigweg te warm. Kerntaken en controleerbaarheidDaarmee neemt Lamont niet enkel ‘Airkoe’ in het vizier, want hij wijst erop dat andere bestuursniveaus gelijkaardige subsidies voorzien. "Provincies, gemeenten en allerlei middenveldorganisaties hebben al gelijkaardige programma's lopen. Waar is de coördinatie? En wie controleert dubbelfinanciering en subsidiëring?", vraagt Lamont zich af.De subsidie behoort volgens Lamont ook niet tot de kerntaken van de Vlaamse overheid. Hij heeft het daarom over "belastinggeldverkwisting" en over "een zoveelste voorbeeld van hoe de Vlaamse regering er niet in slaagt om haar middelen gericht, efficiënt en verantwoord in te zetten".Weyts reageert op kritiekMinister Weyts reageert op de kritiek via persagentschap Belga. "Ik betreur het dédain van het VB ten aanzien van dieren, net als de desinformatie", zegt hij. De N-VA-minister verwijst naar de codex Dierenwelzijn, waarin staat dat alle weidedieren moeten kunnen rekenen op beschutting tegen hitte of koude. "Deze investering dient om landbouwers aan te sporen om in die beschutting te voorzien, niet via het kris kras neerplanten van betonnen hokken maar via de aanplanting van natuurlijke beschutting. Zo winnen we extra groen én extra dierenwelzijn", aldus de minister.

Daling kunstmestgebruik neemt af met goedkopere prijzen

2025-07-28T13:08:20+02:00

Stikstof en fosfor zijn hoofdbestanddelen van kunstmest, maar overmatig gebruik op het veld brengt schade toe aan het milieu. Minerale meststoffen op basis van stikstof zijn op één jaar tijd met 3,8 procent teruggedrongen, tot 8,3 miljoen ton. De grootste gebruikers van stikstofhoudend kunstmest binnen de EU zijn Frankrijk (1,7 miljoen ton), Polen en Duitsland (elk 1 miljoen ton). Voor België ligt het gebruikte gewicht op 106.685,5 ton. Dat is aanzienlijk lager dan de toplanden, maar dat heeft uiteraard ook veel te maken met onze kleinere landoppervlakte. In gebruik per hectare landbouwgrond is België één van de grootste EU-verbruikers van kunstmeststoffen.Specifiek voor Vlaanderen schat het Vlaams Agentschap voor Landbouw en Zeevisserij dat ons landdeel 61.000 ton kg stikstof heeft gebruikt. Stikstof wordt bij ons vooral gebruikt op grasland en grasklavers (45%) en graangewassen (21%). Vooral het aandeel van graangewassen is opmerkelijk, want zij beslaan slechts 12 procent van het Vlaams landbouwareaal. Maar het gemiddelde stikstofhoudend kunstmestgebruik per hectare is hoger en het toedienen van dierlijke mest op graan is niet altijd mogelijk. Prijs speelt een rolVooral de gestegen kunstmestprijzen in 2022 maken dat het gebruik sindsdien sterk is teruggedrongen. De kunstmestprijzen zijn na de piek in 2022 aanzienlijk gezakt, maar ze zijn nog steeds het dubbele van in 2020. Volgens het EU-meststoffenobservatorium stijgt de prijs per ton stikstofhoudend meststof van 200 euro in 2020 naar 386 euro in 2021 en 776 euro in 2022. In 2021 werd energie fors duurder en er is veel energie nodig om kunstmest te produceren. Eind februari 2022 dreef de oorlog in Oekraïne de kostprijs verder de hoogte in door een lagere beschikbaarheid. In 2023 zakte de prijs naar 400 euro. In 2024 importeerde België voor 124 miljoen euro aan stikstofkunstmest uit Rusland, goed voor 40 procent van onze niet-Europese aanvoer.Vooral in de nijverheidsgewassen is het stikstofgebruik in Vlaanderen ten opzichte van 2022 fors toegenomen, met 99 procent. Ook bij graanwassen (+26%), aardappelen (+12%) en bieten (+11%) is het stikstofgebruik op één jaar tijd toegenomen. De belangrijkste dalers zijn beschutte sierteelt (-30%) en openluchtsierteelt (-28%) FosfaatmeststofKunstmest op basis van fosfor of fosfaatmeststof is minder wijdverspreid. Het totaal voor heel de EU bedraagt 0,9 miljoen ton. Frankrijk, Polen, Duitsland, Spanje, Italië en Roemenië zijn verantwoordelijk voor driekwart van dit totaal. België gebruikte in 2023 net geen 4.000 ton. Volgens het Vlaams Agentschap Landbouw & Zeevisserij ligt het gebruik in ons landdeel op slechts 1.100 ton, wat impliceert dat het gebruik in Wallonië aanzienlijk hoger ligt.Waar stikstof een belangrijke rol speelt in de fotosynthese, de bladontwikkeling en de aanmaak van eiwitten, is fosfor vooral belangrijk voor de 'ademhaling' van de plant. Fosfor is een onderdeel van kerneiwitten en bevordert de ontwikkeling van de wortels, de bloei en de zaadvorming. Net als bij stikstof is fosfaatmeststof in de periode 2020-2022 duurder geworden. Volgens het EU-meststoffenobservatorium steeg de prijs per ton fosfaatmeststof van 315 in 2020 naar 581 in 2021 en 980 euro in 2022. In 2021 werd energie fors duurder en er is veel energie nodig om kunstmest te produceren. Eind februari 2022 dreef de oorlog in Oekraïne de kostprijs verder de hoogte in door een lagere beschikbaarheid. In 2023 zakte de prijs naar 630 euro. Mogelijk werd de dure kunstmest, waar dat mogelijk was, vervangen door dierlijke mest.In Vlaanderen specifiek is het fosforgebruik ten opzichte van 2022 niet gedaald, maar gestegen met 12 procent in 2023. De belangrijkste stijgers zijn: sierteelt openlucht (+193%), overige voedergewassen (+165%), aardappelen (+52%) en fruitteelt openlucht (+22%). De belangrijkste dalers zijn: groenten openlucht (-51%), nijverheidsgewassen (-32%), sierteelt beschut (-28%) en graangewassen (-23%).Zijn reductiedoelstellingen nog haalbaar?De vraag rijst in welke mate deze reductiecijfers beantwoorden aan de Europese doelstellingen om het gebruik van kunstmest terug te dringen. Europa wil het kunstmestgebruik met minstens twintig procent reduceren tegen 2030. Bovendien moet een kwart (25%) van alle Europese landbouwgrond worden benut voor biologische landbouw. Vandaag ligt het Europese gemiddelde op slechts 10,5 procent. Voor elk land als Oostenrijk, dat als enige erin geslaagd is om de doelstelling van 25 procent areaal biolandbouw te overschrijden, zijn er tientallen landen die nog een lange weg te gaan hebben. België hinkt zwaar achterop, en in Noorwegen is het aandeel biologisch areaal zelfs achteruitgegaan. Op 18 december 2024 keurde het Vlaams parlement wijzigingen aan het Mestdecreet van MAP7 goed, om de waterkwaliteit in het landbouwgebied te verbeteren en om de Europese en Vlaamse waterkwaliteitsdoelstellingen te behalen. Dit hield onder meer beschermingsstroken in aan waterlopen, om te vermijden dat meststoffen uitspoelen naar het oppervlaktewater. Bovendien werden de maximale bemestingsnormen verlaagd in gevoelige gebieden.

Van vleesvee in Vlaanderen naar melkvee in Wallonië: “De vrijheid om te boeren is hier groter”

2025-08-11T20:53:53+02:00

Schadelijke oosterse fruitvlieg duikt op in België: FAVV waarschuwt telers

2025-07-28T13:51:02+02:00

De oosterse fruitvlieg komt oorspronkelijk uit tropische gebieden in Azië en Afrika. Omdat het insect de Belgische winter niet overleeft, zijn er voorlopig geen aanwijzingen dat het zich hier heeft gevestigd. Toch blijft het FAVV waakzaam, want de larven kunnen het vruchtvlees van gewassen aantasten, waardoor het ongeschikt wordt voor consumptie. Het agentschap vraagt professionele telers en handelaars om alert te zijn en om bij een eventuele vondst onmiddellijk contact op te nemen met de lokale controle-eenheid van het FAVV. Ook vakantiegangers worden opgeroepen om geen fruit of groenten uit het buitenland mee te brengen.Sinds 2023 al meerdere vangsten in BelgiëDe oosterse fruitvlieg werd in 2023 voor het eerst in België waargenomen. Sindsdien zijn al elf exemplaren gevangen in vallen. Vermoedelijk gaat het telkens om vliegen die als larve met besmet fruit zijn ingevoerd. Om verdere verspreiding te voorkomen, monitort het FAVV elke zomer dertig risicolocaties en controleert het het hele jaar door ingevoerde groenten en fruit.In mei lanceerde het agentschap samen met enkele partners een burgerwetenschapsproject, waarmee burgers kunnen helpen bij de opsporing van de oosterse fruitvlieg door vallen te plaatsen. De komende weken voert het FAVV ook gerichte inspecties uit bij marktkramers en fruithandelaars in de Brusselse regio.

2024 was slechtste jaar sinds 2017 voor Waalse voedingsindustrie

2025-07-28T14:55:10+02:00

Vooral de drankensector werd zwaar getroffen. Na een daling van 6,3 procent in 2023, viel de productie in 2024 opnieuw met 3,1 procent. Los van de coronajaren is dat het laagste niveau sinds 2010. De omzetdaling is volgens Fevia uitzonderlijk en het gevolg van een afnemende prijsinflatie.De federatie pleit voor een dubbele strategie: meer inzetten op lokale, duurzame productieketens én blijven investeren in innovatie om ook internationaal competitief te blijven. Wallonië telt al verschillende lokale samenwerkingen, onder meer rond granen, peulvruchten, melk, vlees en groenten. Verschillende van deze initiatieven worden voorgesteld op de beurs in Libramont.Fevia Wallonie benadrukt ook het belang van innovatie en vraagt om structurele steun vanuit het nieuwe Waalse innovatie-ecosysteem. De federatie wil dat innovatiecluster Wagralim hierin een blijvende rol speelt. Binnenlandse markt onder druk door grensaankopenDe binnenlandse markt blijft intussen cruciaal voor de sector. Ongeveer de helft van de Waalse voedingsverkoop gebeurt in België. Toch waarschuwt Fevia Wallonie voor de impact van grensoverschrijdende aankopen, die in 2024 opliepen tot bijna 750 miljoen euro. De organisatie roept de overheden op om onder meer accijnzen, verpakkingsheffingen en de zwerfvuiltaks te herbekijken om het concurrentievermogen van de sector te versterken. Oneerlijke handelspraktijken blijven wijdverspreidDaarnaast vraagt de sector ook aandacht voor eerlijke handelspraktijken. Volgens een recente bevraging worden 9 op de 10 voedingsbedrijven geconfronteerd met ongeoorloofde druk van afnemers, zoals opgelegde financiële bijdragen of boetes. Fevia Wallonie verwelkomt de aanstelling van een aanspreekpunt voor eerlijke handelspraktijken en dringt aan op een versterking van het regelgevend kader, ook op Europees niveau.Fevia Wallonie vraagt ten slotte ook structurele hervormingen op het vlak van loonkosten, energieprijzen en administratieve lasten, zodat voedingsbedrijven in Wallonië duurzaam kunnen blijven investeren, innoveren en werkgelegenheid garanderen.

EU en VS sluiten handelsakkoord: sommige landbouwproducten krijgen nulheffing, maar zorgen blijven

2025-07-28T18:33:51+02:00

De overeenkomst voorziet een invoertarief van 15 procent op het merendeel van de Europese export. Niet alle producten vallen onder het invoertarief, er zou ook een “aanzienlijke lijst” komen van goederen waarop beide partijen een nultarief toepassen. Volgens EU-commissievoorzitter Ursula von der Leyen (EVP) zouden daar ook landbouwproducten bij horen, al is de volledige lijst nog niet gepubliceerd. Daardoor blijft het onduidelijk of bijvoorbeeld soja en maïs, twee cruciale Amerikaanse grondstoffen voor de Europese veevoederindustrie, onder het nultarief vallen. Ook voor de Europese agrovoedingsbedrijven is die lijst van groot belang. Vlaanderen exporteerde vorig jaar onder meer een aanzienlijke hoeveelheid cacaoproducten, aardappelbereidingen en diepvriesgroenten naar de Verenigde Staten. De Belgische voedingsfederatie Fevia noemt het akkoord een stap naar rechtszekerheid, maar blijft bezorgd. “Ook al ligt onze focus op de interne markt, de export naar de VS blijft belangrijk voor onze bedrijven”, klinkt het. In 2023 bedroeg die nog één miljard euro. Fevia vreest dat de invoerheffing in de VS voelbaar zal zijn voor bepaalde subsectoren en tot concurrentienadelen kan leiden. Daarom vraagt de federatie structurele maatregelen van de overheid om Vlaamse voedingsbedrijven te ondersteunen.“In een steeds meer gespannen internationale context is het belangrijker dan ooit om het concurrentievermogen van onze industrie te versterken”, stelt Fevia. De federatie pleit verder voor een vereenvoudiging van de regelgeving, het versterken van de interne markt en nieuwe handelsakkoorden met andere landen.Niet alleen voedingsbedrijven kijken uit naar de details van de deal. Ook landbouwwerktuigen blijven een belangrijk Vlaams exportproduct. Op dit moment geldt een invoertarief van 50 procent op staal, aluminium en afgeleide producten zoals werktuigen. Voor dat tarief heeft de Europese Unie geen uitzondering of verlaging kunnen scoren, wat een tegenvaller is voor de Vlaamse machinebouwers. Al zou er nog beweegruimte zijn om later nog tot betere voorwaarden te komen. Landbouw als basis van allereerste handelsconflict tussen VS en EUHet nieuwe akkoord wordt aan een lange lijst van handelsakkoorden tussen de VS en Europa toegevoegd. “Handelsconflicten en importtarieven zijn van alle tijden. Vaak ontstaan ze zelf rond de in- en uitvoer van landbouwproducten”, beschreef Joris Relaes, administrateur-generaal van ILVO, onlangs nog aan de Nederlandse nieuwswebsite Foodlog.Het eerste handelsconflict tussen de Verenigde Staten en Europa ontstond in het begin van de jaren ’50 van de vorige eeuw en staat bekend als de ‘Chicken War’. Destijds begon de mechanisering van de Amerikaanse pluimveesector met geautomatiseerde voer- en drinksystemen in nieuwe stallen. Dit dreef de productie sterk op en zorgde voor een prijsvoordeel, waardoor de afzet op buitenlandse markten in beeld kwam. Dit betekende een enorme verstoring van de Europese markt. De toenmalige Europese Economische Gemeenschap besloot daarom maatregelen te nemen, om de toestroom van goedkoop importvlees te beperken. In lijn met het toen pas opgestarte protectionistische Europees Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (1962) werden verhoogde tarieven opgelegd aan de Amerikaanse invoer van kip.Op een reactie was het niet lang wachten. De Verenigde Staten voerden als tegenmaatregel verhoogde tarieven in voor cognac om Frankrijk te raken. Tarieven op zetmeel raakten Nederland. Ook lichte vrachtwagens (pick-ups) kwamen de VS binnen onder een verhoogd tarief. Dat trof vooral de pick-ups van Volkswagen Duitsland. De economische impact bleef beperkt, maar de symboliek was groot. De toon was gezet voor decennia van spanningen en periodes van dooi in de handelsrelaties tussen de VS en de latere Europese Unie. Trump als grootste fan van de historische chicken tax“De meeste tarieven verdwenen in de loop der jaren”, legt Relaes verder uit. “De ‘chicken tax’ op pick-ups is al die tijd blijven bestaan. De kippenkwestie is de belangrijkste reden waarom je in de VS tot op vandaag bijna uitsluitend pick-ups ziet van Amerikaanse makelij.”Grote fan van de ‘chicken tax’ is Donald Trump die al in november 2018 op Twitter schreef: “Moesten we de chicken tax ook op personenwagen invoeren, zouden er hier veel meer auto’s gebouwd worden.”Verarming aan beide kanten“De ‘chicken tax’ bewijst dat volgehouden, zeer gericht protectionisme een markt effectief kan afschermen. Maar het gaat dan wel ten koste van je eigen consumenten die meer moeten betalen voor een product dat elders vaak goedkoper beschikbaar is. Helemaal anders wordt het bij een algemene heffing”, aldus Relaes. “Die leidt tot verarming aan beide kanten: je eigen economie én die van je handelspartner. Je maakt immers op geen enkel gebied gebruik van de lagere productiekosten die anderen elders op de wereld weten te realiseren.”“Hoewel de handel in landbouw- en voedingsproducten slechts een beperkt deel uitmaakt van het totaal handelsverkeer op wereldniveau is voedsel inderdaad vaak een stoorzender in de handelsrelaties tussen landen. De spanningen tussen de VS en Europa rond landbouw vonden hun oorsprong in het sterk protectionistische karakter van het Europees landbouwbeleid van de beginjaren”, legt Relaes uit. Handelsgeschillen verschuiven van tarieven naar normenIn 1995 ontstond de Wereldhandelsorganisatie (WTO), een nieuwe multilaterale instelling. Landen konden hun handelsgeschillen voortaan juridisch beslechten binnen de organisatie. De tijd van eenzijdig opgelegde tarieven zou voorbij zijn.Na 1995 verschoven de handelsgeschillen naar handelsdiscussies die niet langer draaiden om importtarieven of exportsubsidies. Het gaat sindsdien over heftige geschillen over voedselveiligheid- en kwaliteitsnormen. Bekend zijn de conflicten over het gebruik van hormonen bij de productie van rundvlees in de Verenigde Staten en het desinfecteren van kippen in een chloorbad als ‘end of pipe’-oplossing om bacteriële besmetting tegen te gaan.Ook hieromtrent ontwikkelde de WTO stap voor stap regels. Toch blijven grote verschillen bestaan. Denk aan de discussies over genetische gemodificeerde gewassen. In de VS worden die op grote schaal geteeld. In de EU is dat door strenge regels vrijwel onmogelijk. Protectionisme of bescherming“Er blijft een fundamenteel verschil in de visie over de toepassing van het voorzorgsbeginsel aan beide kanten van de Atlantische Oceaan”, legt Relaes uit. Vanuit Amerikaanse hoek wordt de Europeanen om die reden vaak verweten om aan ‘consumentenprotectionisme’ te doen in plaats van echt oog te hebben voor consumentenbescherming. Dit schijnbaar onoverbrugbare verschil in visie was ook één van de belangrijkste struikelblokken voor het mislukken van de handelsbesprekingen tussen de VS en de Europese Unie. Een vrijhandelsakkoord bleef uit.Na de economische crisis lanceerde president Obama in 2013 een ambitieus plan. Hij stelde een economisch partnerschap voor tussen de VS en de EU: TTIP, het Transatlantic Trade and Investment Partnership. In de jaren daarna voerden Amerikaanse en Europese onderhandelaars intensieve gesprekken. Aan Europese kant stond Karel De Gucht aan het hoofd, toenmalig Europees Commissaris voor handel. Er lag bijna een akkoord op tafel. Maar wederzijdse landbouwbelangen en verschillen in consumentenbescherming bleven te groot. De onderhandelingen sleepten voort. In 2017 trok president Trump er tijdens zijn eerste ambtstermijn definitief de stekker uit. Hij is immers een tarievenman.

WeComV fileert erkende stikstoftechnieken: van 25% naar 0% reductie in nieuw advies

2025-08-08T10:06:47+02:00

Op vraag van voormalig minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) onderzocht WeComV of de PAS-lijst met vloersystemen voor melkvee- en kalfhouders aan een herziening toe is. De aanleiding hiertoe was onder meer een Nederlands rapport uit 2023 dat aantoonde dat sommige technieken op papier veelbelovend zijn, maar in de praktijk sterk tegenvallen. Het oordeel van WeComV werd deze maand afgeleverd, en is niet mals: geen enkel vloertechniek behoudt zijn erkend reductiepercentage. Volgens het comité wordt de werkelijke emissiereductie in de praktijk bepaald door zowel het potentieel van het systeem als de omstandigheden en het onderhoud waarin het wordt gebruikt. “Dit moet in rekening gebracht worden bij de toekenning van reductiepercentages”, aldus WeComV.Om overschatting van de reducties te vermijden, adviseert WeComV om in een actualisatie reductiepercentages toe te kennen die rekening houden “met praktische problemen die kunnen optreden”.Voor de veelgebruikte techniek waarbij een mestschuif of -robot met sproeier de loopvloer tien keer per dag reinigt en momenteel een reductie van twintig procent oplevert, adviseert WeComV daarom om de reductie terug te brengen tot twaalf procent. Bovendien zou de techniek niet tien, maar twaalf keer per dag moeten worden ingezet. Reducties geschrapt voor perforaties, groeven en afdichtkleppenDe scherpste reductie wordt echter geadviseerd bij systemen met afdichtkleppen in roostervloeren en bij vloeren met perforaties of groeven. Voor die technieken raadt WeComV aan om helemaal geen reductie meer toe te kennen, in plaats van de huidige 25 procent. Veel potentieel maar te sterk afhankelijk van omstandigheden en goed management Bij een roostervloer met kleppen zitten onder de roosterspleten beweegbare klepjes waar de mest door valt. Een goed werkend systeem sluit de mestkelder hermetisch af, waardoor de emissie daalt. Maar volgens WeComV is het systeem te sterk afhankelijk van de omstandigheden en het management om consequent de beloofde reducties te halen. Dat besluit het comité op basis van een studie uit 2016 en ervaringen uit een praktijkstudie waaruit blijkt dat de kleppen na enige tijd open blijven staan of dichtslibben met mest.Ook bij vloeren met perforaties of groeven geldt een gelijkaardig probleem. Bij goed management zouden perforaties en groeven kunnen werken, maar volgens waarnemingen raken deze verstopt. “Ophopend organisch materiaal kan niet alleen de afvoer van mest blokkeren, maar zelfs de ammoniakemissie verhogen”, waarschuwt het advies.Nieuw beoordelingskader én twee nieuwe techniekenWeComV stelt ook een nieuwe opdeling van de vloertypes op de PAS-lijst voor. Daarbij wordt gekeken naar drie principes: hoe snel urine wordt afgevoerd, in welke mate het bevuilde vloeroppervlak beperkt blijft, en hoe sterk de luchtuitwisseling met de mestopslag vermindert.Ook praktische toepasbaarheid en robuustheid worden meegewogen. “Het geactualiseerde kader maakt het mogelijk om zowel bestaande als nieuwe vloeren in te schatten op hun realistisch te verwachten reducerend vermogen in de praktijk”, luidt het.Daarnaast adviseert WeComV om twee technieken aan de lijst toe te voegen:Spoelen met water: “Door regelmatig de roostervloeren te spoelen met water, worden mest en urine verdund en sneller afgevoerd, wat onder meer resulteert in een verlaagde vloeremissie”, aldus WeComV. Twaalf spoelbeurten per dag zou zo een ammoniakreductie van tien procent toegekend kunnen krijgen. In combinatie met een mestschuif of -robot zou er bovenop die reductie nog vijf procent toegekend kunnen worden.Ook het gebruik van kunststof als oppervlakte van een loopvloer zou erkend kunnen worden. In combinatie met een extra emissiereducerende ingreep zou een kunststof vloergedeelte tot 15 procent ammoniakreductie kunnen opleveren.Producent kan bijsturing aanvragenDe voorgestelde reductiepercentages zijn “conservatieve inschattingen”, benadrukt het comité. Producenten kunnen op basis van meetdata een hoger reductiepercentage aanvragen voor hun specifiek vloersysteem. Het advies wordt momenteel grondig bestudeerd, we nemen conclusies niet zomaar over Gevolgen voor vergunningen en rechtszekerheidAls Vlaams landbouwminister Jo Brouns (cd&v) het actualisatie-advies van WeComV volgt, zijn melkvee- en kalfhouders met een bestaande vergunning tot op zekere hoogte juridisch beschermd. In het AER-decreet werden de huidige reducties namelijk juridisch verankerd. Worden die toch verlaagd of geschrapt, dan blijft de verleende vergunning gebaseerd op de oorspronkelijk vastgelegde percentages gewoon geldig.Voor nieuwe vergunningen voor onbepaalde duur wordt de situatie lastiger. Veehouders zullen moeten puzzelen met lagere of zelfs geen reductie meer per techniek, wat het halen van de vereiste 25%-ammoniakreductie bemoeilijkt. Volgens WeComV is voorlopig enkel de chemische luchtwasser een techniek die die garantie nog biedt. Maar die installaties zijn bijzonder duur en worden enkel overwogen bij zeer grote bedrijven. In Vlaanderen zijn er de melkveebedrijven die ermee werken op één hand te tellen.Maar tot op heden zitten we niet in dat scenario. Dat benadrukt het kabinet van minister Brouns. “Het advies wordt momenteel grondig bestudeerd. We zullen de conclusies niet zomaar overnemen zonder ze eerst te analyseren en de nodige verduidelijkingen te vragen”, klinkt het.Ook Boerenbond onderzoekt momenteel de mogelijke gevolgen van het advies. "We herhalen nog eens dat het WeComV in de eerste plaats dringend werk moet maken van de erkenning van nieuwe technieken die haalbaar en betaalbaar zijn. Voor landbouwers is het belangrijk dat er rechtszekerheid komt voor de grote investeringen die ze moeten doen aan gebouwen en constructies om te kunnen voldoen aan de opgelegde reductiedoelstellingen. 2030 komt snel dichtbij dus er is nu echt nood aan zo’n breed mogelijk scala aan werkbare en betaalbare technieken, rechtszekerheid en duidelijkheid", klinkt het. Het WeComV-advies kan onze argumentatie kracht bijzetten Grote impact als AER-decreet vernietigd wordtDe juridische bescherming voor melkveehouders geldt echter enkel zolang het AER-decreet van kracht is. Bij vernietiging ervan, vervalt ook de juridische verankering van de reducties, met alle gevolgen van dien. Dit zou betekenen dat omgevingsvergunningen die steunen op een AER-techniek herroepen kunnen worden. Een gloednieuwe geperforeerde vloer zou dan plots niets meer waard kunnen zijn.Zo’n uitkomst valt zeker niet uit te sluiten. Natuurpunt, Bond Beter Leefmilieu en Dryade hebben vorig jaar samen een procedure aangespannen bij het Grondwettelijk Hof tegen het AER-decreet, met precies de effectiviteit van de technieken als argumentatie.Maar in hoeverre kan een advies van WeComV juridisch doorwegen? Die vraag kwam ook aan bod in het arrest over Steenfabriek Nelissen. De rechter oordeelde toen dat een rapport van een adviserende instantie als wetenschappelijke kennis mag worden beschouwd. “WeComV is een comité van wetenschappers, dat advies geeft over de meest recente stand van de wetenschap. Zo’n advies kan dus gelden als de best beschikbare wetenschappelijke kennis”, duidt Dries Verhaeghe van Dryade, een organisatie die via juridische procedures een strenger milieubeleid wil afdwingen. “Het kan onze argumentatie kracht bijzetten.” Een uitspraak van het Grondwettelijk Hof verwacht Verhaeghe niet voor 2026. “Eerst komt het arrest over het Stikstofdecreet.”

Landbouwbeurs van Libramont trekt bijna 195.000 bezoekers

2025-07-29T10:01:47+02:00

Naast de cijfers benadrukken de organisatoren de sterke aanwezigheid van professionele bezoekers en de uitstekende algemene sfeer waarin het evenement, nog steeds de grootste openluchtlandbouwbeurs van Europa, plaatsvond. "Het is lang geleden dat we zo'n rustige beurs hebben meegemaakt", vatte Jean-François Piérard, voorzitter van Libramont Coopéralia, de coöperatieve organisatie, samen.Het evenement in de Ardennen, gewijd aan landbouw en bosbouw, vindt volgend jaar plaats van 24 tot 27 juli en wordt, zoals gebruikelijk om de twee jaar, verlengd met twee dagen (28 en 29 juli) van bosbouwdemonstraties op een locatie in de naburige gemeente Bertrix.Deze volgende editie wordt een jubileumeditie, want het is niet alleen de 90e editie van het evenement, maar ook het honderdjarig bestaan van de organiserende structuur, de Koninklijke Vereniging van Ardense Trekpaarden, die in 1926 door een groep Ardense fokkers werd opgericht en in 2022 de coöperatieve vennootschap Libramont Coopéralia werd.

Natuur en visserij botsen op zee: vissers eisen inspraak in nieuwe regels

2025-07-29T11:20:35+02:00

De controverse draait om de invoering van 42 nieuwe mariene beschermde gebieden (MPA’s of marine protected areas), die het Verenigd Koninkrijk in juni heeft aangekondigd tijdens de VN-Oceaanconferentie. Samen beslaan deze zones meer dan 30.000 vierkante kilometer binnen Britse wateren, inclusief de Britse Exclusieve Economische Zone (EEZ). Volgens de voorgestelde maatregelen van de Britse Marine Management Organisation (MMO) zouden in 36 van deze gebieden sleepnetvisserij en specifieke vistuigen, zoals gebruikt bij de vangst van sint-jakobsschelpen, volledig verboden worden. De impact op de Belgische vloot zou niet min zijn, stelde de Rederscentrale eerder al. “Onze vissers vangen bijna de helft van hun inkomsten in Britse wateren. En zo goed als de volledige Belgische vloot werkt met sleepnetten." Visserijsector voelt zich buitenspel gezetIn een gezamenlijke verklaring trekken vissers uit vier Europese landen, verenigd in de Mid Channel Conference, fel van leer tegen het voorgestelde pakket maatregelen. Volgens hen houdt het huidige plan te weinig rekening met de sociaaleconomische gevolgen voor vissers en ontbreekt het aan wetenschappelijke nuance.“We zijn niet tegen bescherming, maar tegen het idee dat bescherming automatisch uitsluiting betekent”, klinkt het. “Duurzame visserij heeft ruimte nodig om te bestaan.”De vissers waarschuwen voor een sluipend verlies aan visgronden door de toenemende druk op de zee. Niet alleen beschermingsmaatregelen, maar ook de snelle uitbreiding van andere sectoren zoals offshore wind, havens en kabelinfrastructuur zorgen ervoor dat vissers steeds minder ruimte hebben om hun beroep uit te oefenen.“Ons bestaansrecht wordt verdrongen”, aldus Falke De Sager, beleidsmedewerker bij de Rederscentrale en voorzitter van de internationale werkgroep ‘Spatial Squeeze’. “Zonder overleg en samenwerking verliest Europa niet alleen een sector, maar een eeuwenoude relatie met de zee.” Zonder overleg en samenwerking verliest Europa niet alleen een sector, maar een eeuwenoude relatie met de zee "Niet tegen duurzaamheid, wél tegen eenzijdige aanpak"De sector stelt dat vissers de afgelopen jaren aanzienlijke inspanningen hebben geleverd om hun ecologische voetafdruk te verkleinen. Voorbeelden zijn het gebruik van aangepast vistuig, vrijwillige sluitingen van visgronden en samenwerking aan ruimtelijke planning.Toch voelen veel vissers zich nu gestraft voor hun inzet. De voorgestelde maatregelen verbieden in bepaalde gebieden zelfs passieve vistechnieken, zoals het gebruik van netten die niet over de bodem slepen. “Dat is inconsistent beleid”, klinkt het. “De logica achter deze verboden ontbreekt.”One-size-fits-all benadering werkt nietVolgens de auteurs van de brief ontbreekt het aan maatwerk in het ontwerp van de nieuwe beschermingszones. Er wordt te weinig gekeken naar lokale omstandigheden, zoals het type zeebodem, de veerkracht van ecosystemen en de reeds geboekte duurzaamheidswinst.Ze pleiten daarom voor gebiedsspecifiek beheer in nauwe samenwerking met vissers, op basis van lokale kennis en wetenschappelijke gegevens. “Bescherming moet echt en doelgericht zijn, niet symbolisch en politiek gedreven.”Korte consultatieperiode onder vuurDe visserijorganisaties uiten ook scherpe kritiek op het proces: de tijd om te reageren op de omvangrijke en complexe plannen is volgens hen veel te kort. Ze vragen om uitstel van de deadline tot 1 november, zodat er ruimte ontstaat voor grondige analyse en overleg.Daarnaast roepen zij op tot een evenwichtig effectenrapport. Niet alleen de verwachte milieuvoordelen, maar ook de gevolgen van verdrongen visserij, economische schade en ecologische druk op andere gebieden moeten in kaart worden gebracht.De sector sluit af met een duidelijke boodschap: “sluit vissers niet uit, maar betrek hen actief bij mariene bescherming. Alleen dan kunnen natuurbehoud en voedselproductie hand in hand gaan.”“Zonder onze kennis en betrokkenheid worden er fouten gemaakt”, besluiten ze. “Echte bescherming begint met samenwerking.”

🎥 Krak in het Vak: Broedmeester vleeskuikenbroeierij

2025-07-31T11:17:07+02:00

In deze Krak in het vak zetten we Broedmeester Bram in de schijnwerpers. Bram is verantwoordelijk voor het volledige broedproces in een moderne vleeskuikenbroeierij, van het moment dat het ei binnenkomt tot het uitkomen van een gezond kuiken. Met zijn scherp oog voor detail bewaakt Bram elke stap in het proces. Hij houdt de temperatuur, luchtvochtigheid en ventilatie in de broedmachines nauwgezet in het oog en grijpt direct in als er iets afwijkt. Dankzij zijn toewijding en vakkennis komen er elke week duizenden sterke kuikens uit het ei.

Van onteigening tot akkerbouwimperium: hoe een Vlaamse familie uitgroeide tot landbouwreus in Wallonië

2025-08-11T20:53:41+02:00

Na bommen nu beesten: Oekraïense landbouw geteisterd door zwermen sprinkhanen

2025-07-31T15:04:26+02:00

Hoewel het land al eerder te maken kreeg met sprinkhanenzwermen, is de omvang dit jaar uitzonderlijk. Sprinkhanen planten zich graag voort in afgelegen plaatsen langs water of op braakliggende gronden. Omdat veel boeren hun percelen hebben moeten achterlaten, zijn er vandaag veel van zulke gebieden. Ook vogels, de natuurlijke vijanden van sprinkhanen, mijden de gevechtsgebieden. Hierdoor kunnen zwermen zich ongehinderd ontwikkelen.De situatie werd verergerd door de vernietiging van de waterkrachtcentrale van Kachovka. Het stuwmeer liep leeg nadat Russische troepen in 2023 de dam opbliezen. Door die verwoesting ontstonden uitgestrekte moerasgebieden, ideale broedplaatsen voor sprinkhanen. Daarbovenop is er deze zomer een extreme hitte, die hun verspreiding verder in de hand werkt.De situatie is het ernstigst in de regio Zaporizja. Daar bedekken zwermen sprinkhanen wegen, struiken en velden. De dieren kunnen in zeer korte tijd grote schade aanrichten aan gewassen. Boeren melden aan de nieuwsdienst Reuters dat tot een derde van hun zonnebloemteelt is vernietigd. “We zagen eerst een grote zwerm. En de volgende dag kwam de ‘infanterie’: de kleintjes. Ze aten alles wat laag hing”, vertelt inwoner Oleh Tolmatov aan Reuters. In de regio van Tolmatov hebben de autoriteiten meer dan 6.000 hectare behandeld met insecticiden om de zwermen in te dijken. Lokale en nationale overheden willen echter geen cijfers geven over de omvang van de plaag of de schade tot dusver.Waakzaamheid gebodenVolgens Vadym Chajkovsky, hoofd van de Oekraïense Dienst voor Voedselveiligheid en Consumentenbescherming, heeft de plaag de nationale oogst nog niet zwaar geraakt omdat de meeste zwermen zich voorlopig concentreren rond rivieren en andere waterpartijen.Toch roept de dienst landbouwers op om waakzaam te blijven en hun percelen goed te monitoren om mogelijke oogstverliezen te voorkomen.Oekraïne is 's werelds grootste exporteur van zonnebloemolie en speelde voor de oorlog een sleutelrol in de wereldwijde graanvoorziening. Eventuele nieuwe verstoringen in deze sector kunnen internationaal voelbaar zijn.

Spaanse boeren concurreren met Amazon om water

2025-07-31T15:00:57+02:00

De Amerikaanse Amazon is één van de grootste spelers in e-commerce en is ook markleider in cloudinfrastructuurdiensten. Dit laatste biedt bedrijven via het internet toegang tot rekenkracht, opslag en netwerken. In plaats van zelf servers te beheren, huren ze die digitale basisinfrastructuur bij grote aanbieders zoals Amazon, Microsoft en Google.Amazon exploiteert momenteel drie datacenters in de Spaanse regio Aragón en op de planning staan er nog eens drie. De huidige vergunning voor de drie centers laat Amazon toe om jaarlijks ruim 750 miljoen liter water te gebruiken. Dat is voldoende om meer dan 230 hectare maïs te irrigeren, één van de belangrijkste gewassen in de streek.Datacenters gebruiken het water om servers te koelen, wat van belang is voor de werking van clouddiensten. In de praktijk valt het waterverbruik echter hoger uit. In het aantal liters is geen rekening gehouden met het water dat nodig is om de elektriciteit op te wekken voor de nieuwe installaties. Voor boeren in de regio, die toch al kampen met klimaatgerelateerde opbrengstverliezen, betekent dit een nieuwe concurrent in de strijd om schaarse hulpbronnen. "Elk jaar vergt het veel inspanning en moeite om onze teelt tot een goed einde te brengen door de grillen van het klimaat. Maar nu moeten we ook nog eens concurreren met miljardenbedrijven. Dat is een strijd die ik als kleine boer niet kan winnen", aldus een lokale boer in het Nederlands dagblad NRC. Voor inwoners voelt het onrechtvaardig dat Amazon wel een vergunning krijgt, terwijl ze zomers zelf soms helemaal geen water uit de kraan krijgen. Volgens een boer wordt de cloud gebouwd op zijn dorst. Techbedrijven profiterenDe techgiganten kiezen bewust voor regio’s als Aragón. De combinatie van lage grondprijzen, relatief soepele regelgeving, weinig politieke weerstand en een vergrijsde en weinig georganiseerde bevolking maakt het voor hen aantrekkelijk om daar grootschalig uit te breiden. Amazon investeert naar schatting 15,7 miljard euro in de regio. Microsoft ontwikkelt een campus van 9 miljard euro, die de grootste cloudhub van Europa moet worden. Aragón presenteert de komst van de datacenters als een economische zegen. Met banen, hogere belastinginkomsten, verbeterde infrastructuur en extra inkomsten uit grondverhuur.Of de lokale opbrengst gewicht in de schaal legt, is nog afwachten. De banen blijven grotendeels beperkt tot tijdelijke bouwprojecten of gespecialiseerde IT-functies waarvoor lokale arbeidskrachten vaak niet gekwalificeerd zijn. Amazon belooft een domino-effect op de werkgelegenheid in het technologische ecosysteem van de regio te genereren. De datacenters trekken nieuwe mensen die lokaal nieuw werk genereren. Ondertussen lijdt de landbouw, nog altijd een belangrijke economische pijler in de regio, onder watertekorten en opbrengstverliezen. SpanningsveldDe centrale Spaanse regering, onder leiding van premier Pedro Sánchez, ondersteunt de digitale transitie en buitenlandse investeringen. Tegelijkertijd erkent zij de groeiende spanning rond waterverdeling en de boerenbelangen. Spaans minister van Digitale Transformatie José Luis Escrivá werkt aan een nieuw wettelijk kader voor datacenters, waarin onder meer transparantie, energie-efficiëntie en watergebruik centraal staan. De invoering is naar verwachting eind 2025. Tot die tijd blijft de vergunningverlening in handen van regionale overheden, die graag nieuwe economische ontwikkeling willen stimuleren. ‘Waterpositief’Techbedrijven benadrukken hun duurzame ambities. Amazon en Microsoft zeggen tegen 2030 'water positive' te willen zijn. Zij willen net zoveel water teruggeven aan het milieu als zij verbruiken. Ze investeren daarom in innovatieve koeltechnieken en lokale waterprojecten in gebieden met waterschaarste.Critici, waaronder milieuorganisatie Tu Nube Seca Mi Río, noemen dit misleiding, zolang het eigenlijke verbruik in droge regio’s niet daalt. Het watertekort is tenslotte nu al voelbaar. Zij spreken van ‘data-kolonialisme’ dat lokale hulpbronnen inzet voor mondiale digitale diensten zonder evenredige compensatie.Het conflict in Aragón staat niet op zichzelf, uit meer regio's klinkt verzet. Uit een eerdere analyse van SourceMaterial en The Guardian bleek dat grote techbedrijven van plan zijn om hun activiteiten uit te breiden naar enkele van de meest droge gebieden ter wereld. "Het is geen toeval dat ze in droge gebieden bouwen", aldus Jaume-Palasí in The Guardian. Datacentra worden landinwaarts gebouwd omdat de lage luchtvochtigheid het risico op metaalcorrosie vermindert. Zeewater als koelmiddel zou bovendien voor corrosie zorgen.

Na 2,5 jaar ploegen door AER-procedures: erkenning voor Lely Sphere is officieel

2025-08-01T11:13:03+02:00

Toen Lely het erkenningstraject voor de Sphere opstartte, keek de sector met grote interesse mee. Niet alleen vanwege de innovatie zelf, maar omdat het dossier gaandeweg de pijnpunten blootlegde in het erkenningsproces van AER-technieken in Vlaanderen. “Zowel de overheid als de systeembouwer hebben in dit parcours een gezamenlijk doel: werkbare technieken tot bij de boeren krijgen, en de beloofde werking en reductie garanderen. De weg hiernaartoe was zoeken en duurde veel langer dan we oorspronkelijk gedacht hadden. Maar we zijn er geraakt en zijn blij dat we onze techniek nu ook officieel in Vlaanderen kunnen introduceren”, duidt de Nederlandse systeembouwer die zich als eerste door de mallemolen worstelde. Nederlandse metingen evenwaardig aan VlaamseHet Vlaamse parcours van Lely startte in maart 2023. Nadat de Sphere in Nederland erkend werd als gevalideerde techniek om ammoniakemissies te beperken, diende Lely een dossier in bij het Wetenschappelijk Comité Luchtemissies Veeteelt (WeComV) om ook een plek te krijgen op de Vlaamse AER-lijst.Lely maakte daarbij gebruik van de wettelijk vastgelegde fastlane-procedure. Die laat WeComV toe om het meetprotocol waarmee de internationale techniek eerder erkend is geweest, als evenwaardig te beschouwen aan het Vlaamse meetprotocol, op voorwaarde dat het gaat om een regio binnen dezelfde biogeografische zone. Want naast bedrijfsvoering, speelt ook klimaat een rol bij het bepalen van de effectiviteit.In het dossier van Lely beschouwde WeComV de Nederlandse meetprotocollen als evenwaardig. Daardoor moest de techniek niet opnieuw worden uitgemeten in Vlaamse stallen, wat een aanzienlijke tijd- en kostenwinst opleverde. Een techniek laten uitmeten in Vlaamse melkveestallen is immers niet vanzelfsprekend, zo bleek eerder uit een rondvraag. Geen VIP-behandelingEen fastlane is echter geen vrijgeleide. Evenwaardige meetprotocollen betekenen niet automatisch gelijke reductiepercentages, laat staan een onmiddellijke goedkeuringsstempel op het dossier. Dat maakt de procedureduur van twee jaar in het geval van Lely wel duidelijk. Fastlane-dossiers worden weliswaar sneller behandeld dan technieken die nog moeten worden uitgemeten, maar worden vervolgens onderworpen aan dezelfde grondige toetsing door WeComV.Niet enkel wachten op WeComVDe lange doorlooptijd van Lely’s erkenningsdossier valt ook niet zomaar af te schuiven op WeComV. De acht wetenschappers van het comité, voor wie WeComV niet hun enige job is, leverden hun advies al in maart 2024 af. Maar met een WeComV-advies is een AER-dossier lang niet rond. De techniek moet nadien nog langs verschillende andere instanties voor beoordeling en goedkeuring.Pas in januari 2025 kondigde Vlaams minister van Landbouw en Omgeving Jo Brouns (cd&v) de officiële goedkeuring aan van Lely. En ook toen was het dossier nog niet helemaal afgerond. Zo moest het onder meer ook nog door de Europese molen, wat opnieuw enkele maanden in beslag nam. Uiteindelijk werden alle technische en juridische stappen genomen en staat de Lely Sphere sinds juli officieel op de Vlaamse AER-lijst.Officiële toelating en impactDe Sphere haalt in de stal gemiddeld tot 77 procent ammoniakreductie en kreeg een emissiefactor van drie kg ammoniak per dierplaats per jaar, voor melk- en kalfkoeien ouder dan twee jaar. Met de toelating kunnen de veehouders de emissiereductie ook laten gelden voor hun PAS-referentie 2030, het emissieplafond dat vanaf eind 2030 van kracht wordt. De toelating opent ook de deur naar financiële steun van het VLIF. In sommige gevallen kan er tot 80 procent steun aangevraagd worden.“Onze landbouwers willen hun steentje bijdragen aan een duurzame toekomst. Door deze innovatie op te nemen in het regelgevend kader geven we landbouwers rechtszekerheid, perspectief én moedigen we hen aan om te investeren in circulaire en emissiearme technieken”, aldus minister Brouns. “We zijn bovendien volop aan het werken om nog meer technieken op de AER-lijst te plaatsen.”Ook landbouworganisatie Boerenbond reageert tevreden op de uitbreiding van de lijst: “Melkveehouders krijgen hierdoor meer keuzevrijheid om te investeren in technieken die het best bij hun bedrijf passen. We hopen op een snelle erkenning van bijkomende technieken.” Zolang het meetbaar is en bijdraagt aan de reductie van stikstof, geven we ruimte aan innovatie Hoop op meer techniekenOf Lely het pad enigszins heeft geëffend voor anderen, moet nog blijken. Volgens Brouns is de erkenning van de Lely Sphere alvast een sterk signaal van Vlaanderen: “We willen ruimte geven aan innovatie, zolang die meetbaar bijdraagt aan de reductie van stikstof. Ik roep landbouwers en sectororganisaties dan ook op om verdere innovatieve technieken aan te dragen, zodat we de AER-lijst blijven uitbreiden met oplossingen die echt werken op het terrein.” Waarborg effectiviteit op lange termijn?De erkenning van de Lely Sphere valt gelijktijdig met het nieuwe WeComV-advies om de reductiepercentages te verlagen van vloersystemen die al enkele jaren op de lijst staan voor melk- en kalfkoeien ouder dan twee jaar. Volgens het comité moeten die reductiepercentages ‘conservatiever worden ingeschat’, wegens de onzekerheid rond de goede werking van de systemen op lange termijn. Ook de Sphere werd in dat debat meegenomen. WeComV benadrukte in zijn advies dat opvolging van de technische werking onder langdurige praktijkomstandigheden cruciaal blijft om de beloofde reductie te helpen borgen. Hoewel het comité in datzelfde advies uiteindelijk een emissiefactor vaststelde van 3kg ammoniak, kwam het Administratief Team (AT) enkele maanden later met een eigen boodschap aan de minister, waarin opgeroepen werd om dit reductiepotentieel niet toe te kennen, vanwege de onzekerheid op lange termijn.Toch kreeg de Sphere groen licht, mét de aanbevolen factor van WeComV. “We hebben aan alle instanties kunnen aantonen dat we de effectiviteit kunnen borgen. De Sphere is een actief systeem met veel sensoren en controlepunten die bijhouden of het functioneert zoals het hoort”, aldus Lely.Dat bevestigt ook Brouns in zijn persbericht: “Er wordt voorzien in een sluitend monitoringsysteem via elektronische registratie, zodat de goede werking van de techniek in de praktijk gegarandeerd wordt.” Juridisch getouwtrek blijft mogelijkToch blijkt niet iedereen overtuigd te zijn. Volgens milieuorganisatie Dryade is de erkenning juridisch niet sluitend, zo staat te lezen in een persbericht. “Het ministerieel besluit waarmee Lely Sphere erkend werd, is mogelijk juridisch onhoudbaar omdat een effectbeoordeling ontbreekt”, schrijft de ngo. “Volgens de wetgeving moet een maatregel daarnaast erkend worden via een Vlaams regeringsbesluit in plaats van een ministerieel besluit. Als de Raad van State dit vernietigt, blijven landbouwers achter met een dure investering zonder garanties.”Volgens Dryade is de techniek ook technisch onzeker omdat er geen bewijs is dat de prestaties in Vlaamse melkveestallen standhouden. Lely weerlegt dat: “De prestaties werden in Nederland uitvoerig getest met een meetprotocol dat WeComV als evenwaardig acht als de Vlaamse. Vanzelfsprekend is geen enkele melkveestal gelijk. Maar daar is ook rekening mee gehouden bij de Nederlandse metingen, door in meerdere stallen met alle eigen en verschillende kenmerken te meten. Bovendien wordt het systeem alleen geïnstalleerd in stallen die voldoen aan de criteria die zijn vereist voor juiste werking.”Ook parlementslid Andy Pieters (N-VA) spaart zijn kritiek niet. Volgens hem heeft de minister het advies van experten genegeerd en dreigt de erkenning nog juridisch aangevochten te worden, zo waarschuwt hij.Landbouwers denken volgens het N-VA-parlementslid best twee keer na voor ze veel geld investeren in de techniek. "Het is evident dat innovatie cruciaal is voor onze luchtkwaliteitsdoelen", aldus Pieters, "maar we mogen ons niet blindstaren op technieken als hun goede werking door experten in vraag wordt gesteld." Het parlementslid vreest ook dat milieuorganisaties de erkenning nog juridisch zullen aanvechten.Minister Brouns reageert dat de erkenning van de Lely Sphere het resultaat is van een grondige toetsing aan de Vlaamse normen voor ammoniakreductie. Hoe kan de Sphere een driedubbele reductie bereiken in vergelijking met andere technieken?Waar de meeste systemen in melkveestallen momenteel een ammoniakreductie van 25 procent hebben, behaalt de Lely Sphere gemiddeld 77 procent. Die reductie is het resultaat van een combinatie van technieken die de uitstoot in de stal beperken: het frequent verwijderen van mest op de roostervloer, het grotendeels afsluiten van de kelder en het ondergronds afzuigen van gassen, die vervolgens worden gezuiverd via een chemische luchtwasser.Om mest en urine zo veel mogelijk gescheiden te houden, zijn in de roostervloer urineafvoergaatjes aangebracht. De vaste mest en het resterende deel van de urine dat op de vloer achterblijft, wordt verwijderd door een mestrobot met een sproeisysteem.

Vaccineren tegen de klok: haalt België de deadline voor blauwtongvaccinatie?

2025-07-31T18:53:56+02:00

Hoewel er in België dit jaar nog geen nieuwe uitbraken van blauwtong gemeld zijn, blijft waakzaamheid absoluut nodig. In buurlanden is het virus wél bijzonder actief. Vooral in Normandië, Frankrijk, stijgt de ongerustheid: daar is het aantal besmettingen in amper tien dagen gestegen van 2 naar 141 bevestigde gevallen, bovenal type 3, maar ook type 8 is aanwezig. Ook in het Verenigd Koninkrijk laait de ziekte opnieuw op. De vrees is dan ook groot dat het virus zich opnieuw naar België kan verspreiden. Een voldoende hoge vaccinatiegraad blijft dus cruciaal. De federale overheid lanceert daarom een laatste oproep aan veehouders, zowel professioneel als particulier, om hun dieren snel te vaccineren. Tegelijk waarschuwt de Vlaamse dierenartsenvereniging (VeDa) voor een aanhoudend tekort aan het BTV-8-vaccin. Impact blauwtong op de veehouderij Blauwtong is een virale ziekte die vooral schapen en runderen treft en wordt overgedragen door knutten, kleine steekvliegjes. De symptomen variëren van koorts en kreupelheid tot vruchtbaarheidsproblemen en sterfte. Sinds eind 2023 is het virus opnieuw wijdverspreid in België. In 2024 telde het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) al meer dan 3.600 uitbraken. De impact is groot, zowel op dierenwelzijn als op de economische situatie van veehouders. Om verdere verspreiding en exportbeperkingen te vermijden, startte begin dit jaar een verplichte vaccinatiecampagne. Vaccinatiebarometer: BTV-3 op schema, BTV-8 blijft achter Volgens de ‘Vaccinatiebarometer’ van de FOD Volksgezondheid loopt de vaccinatiegraad uiteen naargelang het serotype. Voor BTV-3 is er voldoende vaccin en ligt de vaccinatiegraad hoog. Voor BTV-8 en EHD blijft de achterstand aanzienlijk: 60% van de schapen en 40% van de runderen is ingeënt tegen BTV-8. Nog 4 op de 10 runderen moet het EHD-vaccin krijgen. Door leveringsproblemen werd de oorspronkelijke deadline al met twee maanden uitgesteld. Ook nu zijn er volgens VeDa nog tekorten, vooral voor BTV-8. “Voor EHDV en BTV-3 lijkt de deadline haalbaar. Alleen voor type 8 blijft het spannend. De vaccins zijn daar nog niet volledig beschikbaar”, zegt Danny Coomans van VeDa Vlaanderen. Een nieuwe levering wordt in augustus verwacht. “Als die tijdig aankomt, is de deadline van 1 september nog haalbaar”, aldus Coomans. Volgens de FOD geven deze cijfers nog niet de volledige realiteit weer, aangezien dierenartsen 15 dagen de tijd hebben om hun vaccinaties te registreren, waarna er nog enkele dagen nodig zijn voordat die gegevens bij de FOD aankomen. "In Vlaanderen wachten veel dierenartsen bovendien tot alle vaccinaties voltooid zijn om ze in één keer in te voeren. Daarom vermoeden we dat de momenteel gepubliceerde cijfers eerder een onderschatting zijn", klinkt het.Hobbyhouders blijven achter De meeste professionele veehouders zouden hun dieren inmiddels hebben gevaccineerd. Maar bij hobbyhouders loopt het stroef. De FOD Volksgezondheid meldt dat meer dan de helft van de schapenhouders nog geen enkele vaccinatie heeft geregistreerd. Coomans ziet hiervoor meerdere oorzaken. “Op de weide is het moeilijker om dieren te vangen en te vaccineren. Sommige veehouders stellen de vaccinatie liever uit tot het najaar, wanneer de dieren op stal staan.” Hij wijst ook op een gemiste kans in de aanpak van de vaccinatiecampagne. “Vaccins worden in sommige gevallen rechtstreeks aan veehouders geleverd, zonder dat wij weten wanneer en hoe ze worden toegediend. Dierenartsen waren nochtans bereid om de vaccinaties zelf uit te voeren.” Bedrijven die de vaccinatieplicht negeren, riskeren sancties zoals een blokkade en verplichte vaccinatie op eigen kosten Subsidies en oproep tot actie De FOD Volksgezondheid roept hobbyhouders op om meteen contact op te nemen met hun dierenarts. Om de vaccinatiegraad verder te verhogen, zijn er bovendien subsidies voorzien: €23 per volledig gevaccineerd rund (tegen BTV-3, BTV-8 en EHD) €7 per volledig gevaccineerd schaap (tegen BTV-3 en BTV-8) Ook jonge dieren geboren in 2025 komen in aanmerking voor deze subsidie, zolang ze tijdig gevaccineerd en geregistreerd zijn. Naast bescherming van eigen dieren, is het ook een solidariteitskwestie: blauwtong is besmettelijk en bedreigt ook naburige kuddes. Veehouders die niet in regel zijn met de verplichte vaccinatie voor de dierziekten tegen de uiterlijke deadline van 1 september riskeren sancties. "Wie niet of gedeeltelijk vaccineert, heeft geen recht op de voorziene tussenkomst. Daarnaast zijn er ook sancties voorzien in de wetgeving, zoals het blokkeren van het bedrijf (geen aan- of verkoop van dieren mogelijk) en de verplichting om op eigen kosten alsnog te vaccineren", klinkt het bij de FOD. "Toch rekenen we op het gezond verstand en de solidariteit van de veehouders om het niet zover te laten komen."

Schadelijke oosterse fruitvlieg nu ook aangetroffen in Koekelberg en Antwerpen

2025-08-01T09:16:59+02:00

De oosterse fruitvlieg is niet gevaarlijk voor mens of dier, maar kan wel hele fruit- en groenteteelten vernietigen. Sinds 2023 werden al dertien vliegen van deze soort aangetroffen in België. De eerste vangst van dit jaar was in Sint-Jans-Molenbeek enkele weken geleden. Eind vorige week werden opnieuw twee fruitvliegen gevonden: eentje in Koekelberg en eentje niet ver van het Theaterplein in Antwerpen, waar elke week een exotische markt plaatsvindt. Het gaat om volwassen mannetjes, zegt woordvoerster Hélène Bonte van het FAVV.Om de verspreiding ervan zo goed mogelijk te beperken, monitort het FAVV elke zomer dertig risicolocaties. Het hele jaar door inspecteert het agentschap ook ingevoerde fruit- en groentegewassen. De vlieg kan tot 1 centimeter groot worden en lijkt op een gewone wesp. Alert zijnDe fruitvlieg komt vaak voor in warme landen in Afrika en Azië. Als ze in Europa voorkomt, is ze vaak geïmporteerd of meegenomen door reizigers. Het FAVV vraagt aan vakantiegangers om geen fruit of groenten mee te nemen uit het buitenland, maar door de koude winters is de kans klein dat een populatie oosterse fruitvliegen zich in België zou vestigen.Het FAVV roept consumenten, telers en handelaars ook op om extra alert te zijn, en eventuele vondsten meteen te melden. Dat kan via de website waarnemingen.be of via de gratis app Obsidentify.

Van landmeter tot herder: Vlaamse schapenboer beheert natuur in de Ardennen

2025-08-11T20:53:29+02:00

Zomerreeks 2025: Vlaamse boeren over de taalgrensIn deze zomerse reeks trekken we naar het zuiden van het land, waar Vlaamse boeren hun geluk beproeven aan de andere kant van de taalgrens. Sommigen zochten meer ruimte, anderen betaalbare grond of rust. Het levert een reeks boeiende verhalen op over loslaten, herbeginnen en wortel schieten op Waalse bodem. Uit de autoradio van zijn terreinwagen klinkt Nederlandstalige muziek terwijl we over hobbelige bergweggetjes richting een van zijn percelen rijden, nabij de imposante kalksteenformatie Fondry des Chiens. Leo Van Santfoort beheert verspreid over de regio zo’n 165 percelen in opdracht van overheden en natuurorganisaties.Waar hij aanvankelijk zijn brood verdiende met de verkoop van schapenvlees, ligt de focus van zijn bedrijf tegenwoordig op natuurbeheer. Zijn 1.200 schapen grazen in de zomermaanden op rotsachtige hellingen en schrale kalkgraslanden in het natuurpark Viroin-Hermeton. De dieren leveren zo een bijdrage aan het behoud van kwetsbare biotopen.Droom werd werkelijkheid in WalloniëVan Santfoort groeide op in een tuinbouwgezin uit Rumst. Zonder ambitie het ouderlijke bedrijf over te nemen, werkte hij ruim tien jaar als landmeter op het kadaster. Maar het bloed kroop waar het niet gaan kon en de toen 34-jarige Vlaming startte met een schapenbedrijf, een droom die hij al van kinds af aan had, vertelt hij onderweg naar het perceel in Natura2000-gebied. Daar wachten zo’n twintig schapen, ooien met lammeren. Het is een restant van de schapenkudde die Van Santfoort eerder die dag met de tractor en veewagen van het veld haalde. “De lammeren worden gespeend (gescheiden van de moeder, red.). We halen ze twee dagen naar huis zodat ze kunnen wennen en op eigen benen kunnen staan. Als je dat in de wei doet, krijgt je veel geluidsoverlast wat hinderlijk kan zijn voor de buren. Daarnaast kunnen lammeren die hun moeder zoeken, vastraken in de omheining.”Het was uiteindelijk een advertentie in het vakblad Boer&Tuinder die hem op de locatie in Boussu-en-Fagne bracht, een deelgemeente van de Belgische gemeente Couvin in de provincie Namen, waar nog meer Vlaamse uitwijkelingen actief zijn. “Aanvankelijk dacht ik na over een emigratie naar Frankrijk, maar dat zag mijn vrouw niet zitten. Dit project kon haar wel overtuigen: een schapenhouderij combineren met enkele vakantieverblijven.” Opstarten in Vlaanderen onmogelijk zonder familiekapitaalHet was vooral de prijs van de landbouwgrond die het gezin in 1991 naar Wallonië lokte. “Zonder familiekapitaal was het in Vlaanderen onmogelijk om een bedrijf op te starten. Hier in Wallonië kon je destijds grond kopen voor 20 Belgische frank per vierkante meter, ongeveer de prijs van een pint destijds. Inmiddels zijn de prijzen hier ook flink gestegen, hoewel ze nog steeds onder het Vlaamse niveau liggen.” Aanvankelijke woonde het jonge echtpaar en hun twee kinderen in een stacaravan en startten ze met 500 vleesschapen op ongeveer 32 hectare. Dat areaal is inmiddels uitgebreid, maar meer dan drie kwart van zijn grond is van derden, van overheids-, of natuurorganisaties die hem inschakelen voor natuurbeweiding. “Na de eeuwwisseling is er een Europese Life-project opgestart met het doel oude landschappen te herstellen met natuurbeweiding.”Van Santfoort ruilde zijn Île de France-vleesschapen in voor Ardense voskoppen en houtlanders, een inheems ras dat zich thuis voelt in ruige omstandigheden en goed tegen droogte en nattigheid kunnen. “Dat moet ook wel. Ze grazen veelal in de bergen op rotsachtig terrein”, vertelt de Vlaming die de dieren nog steeds afvoert naar de slachterijen, maar van natuurbegrazing zijn verdienmodel heeft gemaakt. Zwaar werk, lange dagenNiet alleen zijn schapen moeten moeilijke terreinen betreden, dat geldt ook voor de schapenhouder zelf die het bedrijf runt met zijn zoon Jonas en nog vier mensen in dienst heeft. Zij vullen hun dag met het omweiden van de schapen naar andere percelen die hij in beheer heeft, het vangen van ontsnapte dieren en het aanvoeren van vers drinkwater.Het perceel dat wij bezoeken heeft een mobiele watertank. “Maar op sommige percelen moeten we manueel kruiken water de heuvel op slepen. Soms letterlijk op handen en knieën”, zegt hij.De dagen zijn lang en onvoorspelbaar. “Vandaag stond ik om 5 uur op. Gisteren werden we om 22 uur nog gebeld omdat er schapen waren ontsnapt.” Strenge regels, veel controleWie bij het beroep van schaapsherder in Wallonië een idyllisch beeld voor ogen heeft, komt bedrogen uit. Behalve de zware arbeid en lange, onvoorspelbare werkdagen, moet de herder aan enorm veel regels voldoen. “De natuurbeheerders stellen strenge eisen en voorwaarden aan de natuurbegrazing. Begrazing is bijvoorbeeld maar op bepaalde momenten mogelijk en moet in veel gevallen bebossing tegengaan”, aldus de boer. In functie van natuurdoelen past Van Santvoort zijn beweidingsstrategie aan. Zo worden veel percelen klein gehouden met tijdelijke afrastering zodat schapen na het gras overgaan op onkruiden, bladeren en takken. In tijden dat de boer niet aan natuurbegrazing doet, gaan de dieren naar de eigen weides die wel bemest worden en daardoor rijker zijn in voederwaarde. “Daar komen ze weer op kracht.”Meer nog dan de regels, laakt hij de controledruk die de voorbije jaren sterk is opgelopen. “We hebben dit jaar al dertig à veertig controlebezoeken gehad.” Hij vermoedt dat dit deels komt doordat hij landbouwactiviteiten combineert met natuurbeheer. “We vallen onder het landbouwdepartement, maar verdienen ons geld met natuur. Op beleidsniveau wringt dat.”Volgens hem zijn de regels niet minder streng dan in Vlaanderen. Ook op dierenwelzijnsgebied liggen de normen even hoog. Waar in Vlaanderen recent de beschuttingsplicht zou worden ingesteld, geldt dat volgens Van Santvoort al langer in Wallonië. “Maar natuurlijke beschutting, zoals bomen, zijn ook geldig, waardoor wij in feite altijd aan de regels voldoen.” Virussen, roofdieren en toeristenDe boer werd vorig jaar erg getroffen door het blauwtongvirus. Het feit dat de schapen in de gezonde buitenlucht grazen en dagelijks veel beweging hebben, betekent niet dat de dieren minder gevoelig zijn voor het virus. Sterker nog. “Doordat de dieren op schrale velden grazen en soms erg scherp staan, zijn ze net vatbaarder voor blauwtong”, vertelt de boer die vorig jaar maar liefst 300 ooien en 100 lammeren verloor aan de ziekte. Dit terwijl alle dieren gevaccineerd waren. Van Santvoort hoopt het virus dit jaar te kunnen weren van zijn bedrijf. Datzelfde geldt voor de wolven. “Deze hebben zich hier nog niet gevestigd, maar zijn wel gesignaleerd op doorreis.” Meer hinder heeft hij van vossen, die jonge lammetjes aanvallen, en everzwijnen, die afrasteringen vernielen. “Op sommige percelen moesten we dagelijks herstellingen uitvoeren en ontsnapten er telkens schapen.”De grootste overlast komt volgens hem echter van toeristen. “Er wordt soms heel respectloos gehandeld. Zo openen mensen vaak het hek waardoor de schapen kunnen weglopen. Of ze leggen takken op de stroomdraad waardoor die niet meer werkt”, zegt hij.Ondanks de nodige tegenslagen en de vele regels en controles staat Van Santfoort elke dag op met een glimlach. “De natuur en vrijheid is hier geweldig. Daar kan ik 35 jaar na onze verhuizing nog steeds enorm veel van genieten.”